໑໕. ປນ຺ນຣສໂມ ປຣິຈ຺ເຉໂທ

ອຣູປາວຈຣສມາຘິຠາວນານິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໙໘໐. ເອວໍ ປຖວີກສິຓວເສນ ຈຕຸກ຺ກປຎ຺ຈກຊ຺ຌານານິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຍສ຺ມາ ເສສກສິຓວເສນ ນິທ຺ທິສິຍມາເນ ຄນ຺ຖຄາຣໂວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ສພ຺ພໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຣູປາວຈຣໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ຣູປາຣູປ’’ນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຣູປາຣູປມຕີເຕນາຕິ ຣູປາຣູປຠວໍ ອຕິກ຺ກນ຺ເຕນ, ປຸນານູປປຕ຺ຕິວເສນ ຣູປາຣູປຠວໍ ອຕິກ຺ກນ຺ເຕນ, ປເຄວ ກາມາວຈຣຠວໍ. ຣູປາຣູປາທິເວທິນາຕິ ຣູປາຣູປາທິຠູມນ຺ຕຣເວທິນາ.

໙໘໒-໔. ຍສ຺ມາ ອຍໍ ອຣູປາວຈຣສມາຘິ ນາມ ຣູປວິຣາຄຠາວນາ ຣູປວິຣາຄວເສເນວ ອຠິນິປ຺ຜາເທຕພ຺ພາວ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸກາມສ຺ສ ຣູເປ ວິຣຊ຺ຊນາກາຣໍ, ວິຣຕ຺ຕມານເສນ ຈ ຕທຕ຺ຖາຍ ປຏິປຊ຺ຊນວິຘິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຣູເປ ໂຂ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ທຓ຺ຑນຏ຺ເຐນ ທຓ຺ໂຑ, ມຸຄ຺ຄຣາທິ, ປຣປີຬນາຘິປ຺ປາເຍນ ຕສ຺ສ ອາທານໍ ທຓ຺ຑາທານໍ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ສຕ຺ຖາທານກລຫວິຄ຺ຄຫວິວາທຕຸວໍຕຸວໍເປສຸຎ຺ຎາທີນໍ, ອທິນ຺ນາທານາທີນຎ຺ຈ ຄຫຓໍ. ຈກ຺ຂຸໂຣຄາທໂຍຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ໂສຕໂຣຄາທີນໍ. ຣູເປ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາຕິ ກຣຊຣູປາທິໂອຬາຣິກຣູເປ ຕນ຺ນິທານໍ ໂທສໍ ທິສ຺ວາ. ນິພ຺ພິນ຺ທມານໂສຕິ ວິຣຕ຺ຕມານໂສ. ອຣູປນ຺ຕິ ອຣູປາວຈຣຠາວນໍ. ຕມ຺ຫາ ກສິຓຣູປາຕິ ຕມ຺ຫາ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕສງ຺ຂາຕາ ກສິຓຣູປາ. ນນຸ ຈາຍໍ ຣູເປ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ສມຕິກ຺ກມຕ຺ຖາຍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ອຣູປໍ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິມຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ກຖໍ ຕສ຺ມາ ນິພ຺ພິຊ຺ຊຕີຕິ ອນຸໂຍຄໍ ສນ຺ຘາຍ ໂອປມ຺ມວເສນ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສູກຣາຠິຫໂຕວ ສາ’’ຕິ. ຍຖາ ຫິ ວເນ ສູກເຣນ ປຫຕມຕ຺ໂຕ ສຸນໂຂ ຕໂຕ ຠີໂຕ ຣູປທສ຺ສນເວລາຍໍ ຠຕ຺ຕປຈນອຸກ຺ຂລິໍ ທູຣໂຕ ທິສ຺ວາ ສູກຣປຏິຠາຄຕາຍ ຕສ຺ສໍ ສູກຣາສງ຺ກໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຣສ຺ໂຕ ປລາຍເຕວ, ເອວເມວ ຣູເປ ນິພ຺ພິນ຺ທມານໂສ ຕໍ ອຕິກ຺ກມິຕຸກາໂມ ຕປ຺ປຏິຠາເຄ ກສິຓຣູເປປິ ນິພ຺ພິຊ຺ຊຕິ, ສມຕິກ຺ກມິຕຸກາໂມຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໙໘໕-໖. ຈຕຸຕ຺ເຖ ປນ ຌານສ຺ມິນ຺ຕິ ຐເປຕ຺ວາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາກາສກສິຓໍ ນວສຸ ປຖວີກສິຓາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ປຏິລທ຺ຘຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນ. ເກຈິ ປນ ອາໂລກກສິຓມ຺ປິ ຐເປຕ຺ວາ ອຏ຺ຐສູຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ປນ ຐປເນ ກາຣຓໍ ນ ທິສ຺ສຕິ. ສຸຏ຺ຐຸ ຈິຓ຺ໂຓ ຈຣິໂຕ ອຕິປ຺ປຄຸຓິກໂຕ ອາວຊ຺ຊນາທິລກ຺ຂໂຓ ວສີຠາໂວ ເອເຕນາຕິ ສຸຈິຓ຺ຓວສີ. ກໂຣຕິ…ເປ… ຍໂຕຕິ ຍສ຺ມາ ອິທໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕໍ ມຍາ ນິພ຺ພິນ຺ທກສິຓຣູປໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕິ. ອາສນ຺ນໂສມນສ຺ສຎ຺ຈາຕິ ຍໂຕ ຕຕິຍຊ຺ຌານສ຺ສ ອາສນ຺ນຕາຍ ອາສນ຺ນໂສມນສ຺ສປຈ຺ຈຕ຺ຖິກຎ຺ຈ. ຖູລສນ຺ຕວິໂມກ຺ຂໂຕຕິ ສນ຺ຕວິໂມກ຺ຂສງ຺ຂາຕອຣູປຊ຺ຌານໂຕ ເອຕໍ ຍໂຕ ຖູລໍ ໂອຬາຣິກໍ. ອຣູປຊ຺ຌານຎ຺ຫິ ເຍ ເຕ ສນ຺ຕາ ວິໂມກ຺ຂາ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຣູເປ ອາຣຸປ຺ປນ຺ຕິອາທີສຸ ‘‘ສນ຺ຕວິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ສນ຺ຕຕາສິທ຺ຘິ ຈສ຺ສ ອນຸສ຺ສຕິໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

໙໘໗-໙໑. ຈຕຸຕ຺ເຖຕິ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນ. ປຐມາຣຸປ຺ປຎ຺ຈ ສນ຺ຕໂຕ ທິສ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ສນ຺ຕວເສນ ມນສິ ກຣິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສນ຺ຕໂຕ ມນສິກຣເຓເນວ ເຈຕ຺ຖ ປຓີຕໂຕ, ສຸຂຸມໂຕ ຈ ມນສິກາໂຣ ສິທ຺ໂຘວ ໂຫຕີຕິ ນ ເຕ ວິສຸໍ ຄຫິຕາ. ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວານາຕິ ປເຄວ ວຑ຺ຒິຕໍ, ຕທາ ວຑ຺ຒນວເສນ ວາ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ. ປຸພ຺ພກາລວເສນ ເຈຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ນໍ ອຸຄ຺ຆາເຏຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ນ ວຑ຺ຒິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນ ຫິ ຕໍ ປຈ຺ຉາ ວຑ຺ຒນຕ຺ຖາຍ ວາຍມິຍມານມ຺ປິ ວຑ຺ຒຕີຕິ. ເຕນາຕິ ກສິຓຣູເປນ.

ອິທານິສ຺ສ ອຸຄ຺ຆາຏນາກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອາກາໂສ ອິຕິ ວາ’’ຕິອາທິໍ ວຕ຺ວາ ປຸນ ຕໍ ສມຕ຺ເຖຕຸໍ ‘‘ອຸຄ຺ຆາເຏນ຺ໂຕ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸທຍວເສນ, ປຣິຈ຺ເຉທຜຣຓວເສນ ຈ ອນ຺ຕາຠາວໂຕ ອນນ຺ໂຕ. ນ ສໍເວລ຺ເລຕີຕິ ກຏສາຣກກິລຎ຺ຊາທໂຍ ວິຍ ນ ປຏິສໍຫຣຕິ. ນາວຊ຺ຊນ຺ໂຕ ນ ເປກ຺ຂນ຺ໂຕຕິ ອນາວຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອນເປກ຺ຂນ຺ໂຕ. ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ເຕນ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕເຍວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິທຎ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຣູປາວຈຣຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓຠູຕໍ ກສິຓຣູປໍ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອມນສິກໂຣໂຕ, ເຕນ ຈ ຜຸຏ຺ໂຐກາສໍ ‘‘ອາກາໂສ ອາກາໂສ’’ຕິ ມນສິກໂຣໂຕ ຍທາ ຕໍ ຠາວນານຸຠາເວນ ອາກາສໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ຕທາ ໂສ ກສິຓໍ ອຸຄ຺ຆາເຏຕິ ນາມາຕິ.

໙໙໒-໕. ເອວໍ ກສິຓຸຄ຺ຆາຏນວເສນ ປຏິລທ຺ເຘ ອາກາສນິມິຕ຺ເຕ ປຸນ ປຏິປຊ຺ຊນວິຘິໍ, ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ເຍສໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ຕທຕ຺ຖສິທ຺ຘຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາສໍ ນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາກາສສ຺ສ ອນິມິຕ຺ຕຠາເວປິ ນິມິຕ຺ເຕນ ຜຸຏ຺ໂຐກາສຠາວໂຕ ‘‘ນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຈ…ເປ… ວິກ຺ຂມ຺ຠນ຺ຕີຕິ ນນຸ ຣູປາວຈຣປຐມຊ຺ຌານສ຺ສ ອຸປຈາຣກ຺ຂເຓເຍວ ນີວຣຓານິ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕານິ, ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈ ນ ເຕສໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ອຕ຺ຖິ. ຍທິ ສິຍາ, ຌານໂຕ ປຣິຫາເຍຍ຺ຍາຕິ? ສຈ຺ຈເມຕໍ, ອິມສ຺ສ ປນ ຌານສ຺ສ ວຓ຺ຓຠຓນວເສເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຍຖາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖາປິ ເຫຏ຺ຐາ ປຫີນານໍ ອຸປຣິ ປຫານວຈນນ຺ຕິ. ເຍ ປນ ‘‘ສພ຺ເພ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສພ຺ເພສໍ ອກຸສລານໍ ປຏິປກ຺ຂາຕິ ກຕ຺ວາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເຕຫິ ທຸຕິຍຊ຺ຌານູປຈາຣາທີສຸ ນີວຣຓວິກ຺ຂມ຺ຠນາວຈນສ຺ສ ກາຣຓໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ຍມ຺ປິ ເຈເກ ວທນ຺ຕິ ‘‘ສນ຺ເຕວ ສຸຂຸມານິ ຣູປາວຈຣອວິກ຺ຂມ຺ຠນີຍານິ, ຕານິ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ, ຕໍ ເຕສໍ ມຕິມຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ມຫຄ຺ຄຕກຸສເລສຸ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລໍ ວິຍ ໂອຘິໂສ ປຫານໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ໂຍ ປນ ຣູປາວຈເຣຫິ ອຣູປານໍ ອຸຬາຣຜລຕາທິວິເສໂສ, ໂສ ຠາວນາວິເສເສນ ສນ຺ຕຕຣປ຺ປຓີຕຕຣຠາເວນ ເຕສຸເຍວ ປຸຣິມປຸຣິເມຫິ ປຈ຺ຉິມປຈ຺ຉິມານໍ ວິຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອິຘາປີຕິ ນ ເກວລໍ ຣູປາວຈຣຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນ, ‘‘ເສສານິ ກາມາວຈຣານີ’’ຕິອາທີສຸ ປນ ອິຘ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໙໙໗-໑໐໐໑. ‘‘ປຸນ ຠາເວຕຸກາເມນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຐມເມວ ປຐມາຣຸປ຺ປສ຺ສ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ກິໍ ຠາເວຕຸກາເມນາຕິ ອນຸໂຍເຄ ‘‘ທຸຕິຍາຣຸປ຺ປມານສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ‘‘ທຸຕິຍາຣຸປ຺ປມານສໍ ຠາເວຕຸກາເມນາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຊ຺ຌາສເຍນ. ນ ຫິ ປຐມໍ ທຸຕິຍາຣຸປ຺ປໍ ຠາວິຕນ຺ຕິ. ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອນຘິຄນ຺ຕພ຺ພໂຕ ຕໍ ມນສິກາຣສມຸທາຈາຣສ຺ສ ຫານຠາຄິຍຠາວາວຫນໂຕ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານເມຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາສນ຺ນ…ເປ… ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກນ຺ຕິ ຈາ’’ຕິ. ວີຖິປຏິປນ຺ນາຍ ຠາວນາຍ ອຸປຣູປຣິວິເສສາວຫຠາວໂຕ, ປຓີຕຠາວສິທ຺ຘິໂຕ ຈ ປຐມາຣຸປ຺ປໂຕ ທຸຕິຍາຣຸປ຺ປໍ ສນ຺ຕຕຣສຠາວນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ທຸຕິຍາຣຸປ຺ປ…ເປ… ປນາ’’ຕິ. ວກ຺ຂຕິ ຫິ ‘‘ສຸປຓີຕຕຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ປຈ຺ຉິມາ ປຈ຺ຉິມາ ອິຘາ’’ຕິ (ອຠິຘ. ໑໐໔໐). ວິຎ຺ຎາຓມິຈ຺ເຈວໍ ມນສາ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອິຈ຺ເຈວໍ ມນສາ ກາຕພ຺ພໍ, ເກວລໍ ອນນ຺ຕໍ ອນນ຺ຕນ຺ຕິ ນ ມນສິ ກາຕພ຺ພໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອນນ຺ຕນ຺ຕິ…ເປ… ມນສາ ນິຘາ’’ຕິ. ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ປນ ມນສິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໑໐໐໒-໖. ຕສ຺ມິໍ ປນ ນິມິຕ຺ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ປຐມາຣຸປ຺ປວິຎ຺ຎາຓສງ຺ຂາເຕ ວິຎ຺ຎາຓນິມິຕ຺ເຕ. ວິຈາເຣນ຺ຕສ຺ສ ມານສນ຺ຕິ ຠາວນາຈິຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ. ອາກາສຜຸຏວິຎ຺ຎາເຓຕິ ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ປວຕ຺ເຕ ປຐມາຣຸປ຺ປວິຎ຺ຎາເຓ ອາຣມ຺ມຓຠູເຕ. ອປ຺ເປຕີຕິ ອປ຺ປນາວເສນ ປວຕ຺ຕຕິ. ສຠາວຘມ຺ເມປິ ອາຣມ຺ມຓສມຕິກ຺ກມຠາວນາວິເສສຠາວໂຕ ອິທໍ ອປ຺ປນາປຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ຈຕຸຕ຺ຖາຣຸປ຺ປໍ ວິຍ. ອປ຺ປນາ…ເປ… ນໂຍວາຕິ ທຸຕິຍາຣຸປ຺ປຊ຺ຌາເນ ປຸຣິມຠາເຄ ຕີຓິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ວາ ຊວນານິ ກາມາວຈຣານິ ອຸເປກ຺ຂາເວທນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ, ປຎ຺ຈມໍ ວາ ອາຣຸປ຺ປມານສນ຺ຕິອາທິນາ ອປ຺ປນານໂຍ ປຐມາຣຸປ຺ປຊ຺ຌາເນ ວຸຕ຺ຕນໂຍວ. ຜຣິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ປຐມາຣຸປ຺ປວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ຣຸຬ຺ຫີສທ຺ທວເສນ ວຸຕ຺ຕຠາວເມວ ປກາເສຕຸໍ ‘‘ວິຎ຺ຎາຓາ…ເປ… ສິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸພ຺ເພ ອນນ຺ຕສ຺ສ ອາກາສສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ອນນ຺ຕຕາຍ ‘‘ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ປຸນ ມນສິກາຣວເສນ ວາ ອນນ຺ຕຕາຍ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມນກ຺ກາຣວເສນາປີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທຸຕິຍາຣຸປ຺ປໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ຫິ ປຐມາຣຸປ຺ປໍ ອນນ຺ຕໂຕ ອນວເສສໂຕ ມນສິ ກໂຣນ຺ໂຕ ອນນ຺ຕນ຺ຕິ ມນສິ ກໂຣຕິ.

໑໐໑໐. ປຐມາຣຸປ຺ປວິຎ຺ຎາຓາຠາໂວຕິ ກສິຓໍ ອຸຄ຺ຆາເຏຕ຺ວາ ອາກາໂສ ວິຍ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ປຫາຍ ຕສ຺ສ ອຠາໂວ ມນສິ ກາຕພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ທຸຕິຍາຣຸປ຺ປວິຎ຺ຎາຓາຠາວໍ ອມນສິກຕ຺ວາ ປຐມາຣຸປ຺ປວິຎ຺ຎາຓາຠາໂວ ມນສິ ກາຕພ຺ໂພຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ຕຍິທໍ ອາຣມ຺ມຓາຕິກ຺ກມນວເສນ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ, ນ ປນ ອງ຺ຄາຕິກ຺ກມນວເສນ. ຕຖາ ຈ ສຕິ ອາຣມ຺ມເຓເຍວ ສາຕິສຍໍ ໂທສທສ຺ສເນນ ຕໍ ສມຕິກ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ອາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ ທຸຕິຍາຣຸປ຺ປສ຺ສ ປຐມາຣຸປ຺ປເມວ, ຕສ຺ມາ ກສິເຓ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ອຸຄ຺ຆາເຏຕ຺ວາ ຕພ຺ພິວິຕ຺ຕາກາສສ຺ສ ວິຍ ປຐມາຣຸປ຺ປວິຎ຺ຎາເຓ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ປຫາຍ ຕທຠາວສ຺ເສວ ມນສິກຣຓໍ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອຠຍຄິຣິວາສິໂນ ປນ ‘‘ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນາຠາໂວເຍວ ມນສິ ກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເຕ ປນ ອິເມສໍ ອາຣມ຺ມຓາຕິກ຺ກມນວເສນ ປຕ຺ຕພ຺ພຠາວໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ກເຖນ຺ຕິ. ຍທິ ສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ໂທສໍ ທິສ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສມຕິກ຺ກເມ ອຕິປ຺ປສງ຺ຄໂທສໂຕ ນ ມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

ອຖາປິ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘‘ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສໂຕ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ສໂຕ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ສໂຕ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຕຎ຺ເຎວ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຠາເວຕີ’ຕິ ວຈນໂຕ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນາຠາໂວເຍວ ມນສິ ກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ, ຕຍິທໍ ປາຬິອຕ຺ຖໍ ວິຣຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຄຫຓວເສນ ຈິນ຺ຕິຕໍ. ນ ເຫຕ຺ຖ ຕຎ຺ເຎວ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຍທິ ຫິ ຕໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ ສິຍາ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ປຘານຠາເວນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຕຎ຺ເຎວາຕິ ວຈເນເນວ ປຣິຍຕ຺ຕໍ, ກິໍ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ວຈເນນ. ອຖ ສຣູປນິທ຺ເທສຕ຺ຖໍ ວິຎ຺ຎາຓວຈນໍ, ເອວໍ ສຕິ ຕຎ຺ເຎວ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ສິຍາ, ຕສ຺ມາ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ວຈເນນ ຍໍ ອາຣພ຺ຠ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ປວຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ເສວ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສ຺ສ ຄຫຓໍ, ນ ອິຕຣສ຺ສາຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໐໑໑-໒. ປຐມາຣຸປ຺ປວິຎ຺ຎາຓາຠາໂວມນສິກາຕພ຺ໂພຕິ ວຕ຺ວາ ມນສິກາຣວິຘິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕໍ ປນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອກຕ຺ວາ ມນສາຕິ ມນສາ ອາຣມ຺ມຓໍ ອກຕ຺ວາ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ຕໍ ອຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ. ‘‘ອາກາສໍ ອາກາສ’’ນ຺ຕິ ມນສິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ກສິຓວິວິຕ຺ຕາກາສໍ ວິຍ ‘‘ນຕ຺ຖິ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ, ‘‘ສຸຎ຺ຎໍ ສຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ວາ ມນສິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓວິວິຕ຺ຕໍ ອຠາວມຕ຺ຕເມວ ອຸປຏ຺ຐາຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິ. ວາ-ສທ຺ໂທ ອນິຍມຕ຺ໂຖ, ເຕນ ທ຺ວີສຸ ປກາເຣສຸ ເອເກນປິ ອຕ຺ຖສິທ຺ຘິ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອວຸຕ຺ຕວິກປ຺ປນຕ຺ໂຖ ວາ ວາ-ສທ຺ໂທ, ເຕນ ‘‘ວິວິຕ຺ຕໍ ວິວິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິມສ຺ສປິ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອນິຍໂມ ປເນຕ຺ຖ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ປຣິຍາຍຠາວໂຕວ ສິທ຺ໂຘ. ປຣິຍາຍສທ຺ທາ ຫິ ວິສຸໍ ວິສຸໍເຍວ ອຕ຺ຖໍ ສາເຘນ຺ຕາ ປຣິຍາຍາຕິ ໂລເກ ນິຣຸຬ຺ຫາ. ຍຖາຫຸ –

‘‘ປຣິຍາເຍເນວ ເຕ ຍສ຺ມາ, ວທນ຺ຕຕ຺ຖໍ ນ ສໍຫຕາ;

ປຣິຍາຍຕ຺ຖໍ ຕໂຕ ສພ຺ພໍ, ປຣິຍາເຍສຸ ວວຕ຺ຖິຕ’’ນ຺ຕິ.

໑໐໑໓-໖. ຕສ຺ມິໍ ນິມິຕ຺ເຕຕິ ປຐມາຣຸປ຺ປວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຠາວສງ຺ຂາເຕ ຌານຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓຠູເຕ ນິມິຕ຺ເຕ. ສຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ອຠາວນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ ສຕິ ສມ຺ມາ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ສຕິສີເສນ ເຈຕ຺ຖ ອຸປຈາຣຊ຺ຌານານຸຄຸຓານໍ ສທ຺ຘາປຎ຺ຈມານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ສກິຈ຺ຈໂຍຄໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຸປຈາຣຊ຺ຌານໍ ປນ ‘‘ຠິຍ຺ໂຍປິ ສມາຘິຍຕິ ມານສ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາ…ເປ… ອຠາວເກຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນຕ຺ຖິຠາວສງ຺ຂາເຕ ວິນາສາຠາວເກ ນ ປຸເຣ ອຠາວາທິເກ. ອປ຺ປນານໂຍ ປເນຕ຺ຖ ປຖວີກສິເຓ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ອປ຺ປນາຍ ນໂຍ’’ຕິອາທິ.

໑໐໑໗-໙. ເອວໍ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ອວສິຏ຺ຐໍ, ຕໍ ອຕິທິສິຕ຺ວາ ອິທານິ ວິເສສໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອາກາສຄຕວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິກມ຺ມມນກ຺ກາເຣ ຕສ຺ມິໍ ອນ຺ຕຣຫິເຕຕິ ‘‘ນຕ຺ຖິ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ປວຕ຺ຕປຣິກມ຺ມມນສິກາເຣ ອມນສິກຣເຓນ ອສ຺ມິໍ ປຐມາຣຸປ຺ປວິຎ຺ຎາເຓ ອນ຺ຕຣຫິເຕ, ນ ປນ ຂຓຠງ຺ຄວເສນ, ຌານປຣິຫານິວເສນ ວາ ອນ຺ຕຣຫິເຕ. ຂຓຠງ຺ຄວເສນ ຫິ ອນ຺ຕຣຘານໍ ຂເຓ ຂເຓ ອຸປລພ຺ຠຕິ. ປຣິຫານິວເສນ ຈ ອນ຺ຕຣຘາເນ ປຸນ ຕໍ ອນຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣິ ຎາຓາຘິຄໂມເຍວ ນຕ຺ຖີຕິ. ຕສ຺ສາປຄມມຕ຺ຕໍວ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ວສຕີຕິ ຕສ຺ສ ປຐມາຣຸປ຺ປສ຺ສ ອຠາວມຕ຺ຕໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ໂສ ໂຍຄາວຈໂຣ ວິຫຣຕິ. ຍຖາ ກຖໍ ວິຍາຕິ ອາຫ ‘‘ສນ຺ນິປາຕ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍຖາ ນາມ ໂກຈິ ປຸຣິໂສ ມຓ຺ຑລມາຬາທີສຸ ກຕ຺ຖຈິ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ ສນ຺ນິປຕິຕໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ທິສ຺ວາ ກຕ຺ຖຈິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສນ຺ນິປາຕກິຈ຺ຈາວສາເນ ອຸຏ຺ຐາຍ ປກ຺ກນ຺ເຕສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ ປຸນ ຕໍ ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ສຸຎ຺ຎເມວ ປສ຺ສຕິ, ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຣິທໍ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ – ຍຖາ ໂສ ປຸຣິໂສ ສນ຺ນິປຕິຕໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ທິສ຺ວາ ຄໂຕ, ຕໂຕ ສພ຺ເພສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ ອປຄເຕສຸ ຕໍ ຐານໍ ເຕຫິ ສຸຎ຺ຎເມວ ປສ຺ສຕິ, ນ ປນ ເຕສໍ ກຸໂຕຈິ ອປຄຕກາຣຓໍ, ເອວມຍໍ ໂຍຄາວຈໂຣ ປຸພ຺ເພ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນຊ຺ຌານຈກ຺ຂຸນາ ປຐມາຣຸປ຺ປວິຎ຺ຎາຓໍ ທິສ຺ວາ ນຕ຺ຖີຕິ ມນສິກາເຣນ ຕສ຺ມິໍ ອປຄເຕ ຕຕິຍາຣຸປ຺ປຈກ຺ຂຸນາ ຕສ຺ສ ນຕ຺ຖິຠາວເມວ ປສ຺ສຕິ, ນ ຕສ຺ສ ອປຄຕກາຣຓໍ ວີມໍສຕິ ຌານສ຺ສ ຕາທິສາໂຠຄາຠາວໂຕຕິ.

໑໐໒໐-໔. ຈຕຸຕ຺ຖາ…ເປ… ນ ຈ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ຍຖາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນຈິຕ຺ຕໍ ສງ຺ຂາຣາວເສສສຸຂຸມຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສວິເສສໍ ສນ຺ຕໍ, ເອວມຍໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິ ນ ຈ ສນ຺ຕາ ຕທຠາວໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຈ-ສທ຺ໂທ ປເນຕ຺ຖ ອວຸຕ຺ຕສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖ. ເຕນ ‘‘ສຎ຺ຎາ ໂຣໂຄ, ສຎ຺ຎາ ຄຓ຺ໂຑ, ສຎ຺ຎາ ສລ຺ລໍ, ເອຕໍ ສນ຺ຕໍ, ເອຕໍ ປຓີຕໍ, ຍທິທໍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນ’’ນ຺ຕິ ອິມສ຺ສປິ ສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ ສນ຺ຕໂຕຕິ ສງ຺ຂາຣາວເສສສຸຂຸມຠາເວເນວ ສວິເສສໍ ສນ຺ຕຕາຍ, ອສນ຺ຕຠາວກຣໂຣຄາທິສຣິກ຺ຂກສຎ຺ຎາວິຣຫໂຕ ຈ ສນ຺ຕໂຕ ທິສ຺ວາ. ‘‘ສນ຺ຕໍ ສນ຺ຕມິທໍ ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຠາວນາກາຣໍ ທສ຺ເສຕິ. ວິຠງ຺ເຄປິ ຫິ ຕໍເຍວ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສນ຺ຕໂຕ ມນສິ ກໂຣຕີຕິ ອຍເມວ ຠາວນາກາໂຣ ຄຫິໂຕ. ອປເຣ ປນ ‘‘ປາຬິຍໍ ອິມສ຺ສ ຠາວນາກາໂຣ ນ ຄຫິໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ກາຣຓໍ ວທນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄສໍວຓ຺ຓນາທິໂຕ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

໑໐໒໗. ຕຕິຍາຣຸປ຺ປສງ຺ຂາຕກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ຈ ຈຕູສຸປິ ອາຣມ຺ມຓຠູເຕສູຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໑໐໒໙-໓໑. ອຠາວມຕ຺ຕມ຺ປີຕິ ສຸຎ຺ຎຕມຕ຺ຕມ຺ປິ ເອວໍ ສຸຂຸມມ຺ປີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສນ຺ຕາຣມ຺ມຓຕາຍາຕິ ສນ຺ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ສນ຺ຕາຣມ຺ມຓາ, ຕພ຺ຠາໂວ ສນ຺ຕາຣມ຺ມຓຕາ, ຕາຍ, ນ ຌານສນ຺ຕຕາຍ. ນ ຫິ ຕຕິຍາຣຸປ຺ປສມາປຕ຺ຕິ ຈຕຸຕ຺ຖາຣຸປ຺ປໂຕ ສນ຺ຕຕຣາ. ໂຈທໂກ ຍໍ ສນ຺ຕໂຕ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ອາທີນວທສ຺ສນໍ ຠເວຍ຺ຍ. ອສຕິ ຈ ອາທີນວທສ຺ສເນ ນ ສມຕິກ຺ກໂມ ເອວ ສິຍາຕິ ‘‘ສນ຺ຕໂຕ ເຈ ມນກ຺ກາໂຣ ກຖຎ຺ຈ ສມຕິກ຺ກໂມ’’ຕິ ອາຫ. ອິຕໂຣ ‘‘ອນາປຊ຺ຊິຕຸກາມຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິນາ ປຣິຫາຣມາຫ. ເຕນ ອາທີນວທສ຺ສນມ຺ປິ ອຕ຺ເຖວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ຌາເນ ອຠິຣຕິ, ຕຕ຺ຖ ອາວຊ຺ຊນສມາປຊ຺ຊນາທິປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຠວິຕພ຺ພໍ. ສາ ປນສ຺ສ ຕຕິຍາຣຸປ຺ເປ ສພ຺ພໂສວ ນຕ຺ຖິ, ເກວລໍ ສຸຎ຺ຎຠາວໂຕ ອາຣມ຺ມຓກຣຓມຕ຺ຕເມວ. ຕຖາ ເຫສ ກິຎ຺ຈາປິ ຕໍ ສນ຺ຕໂຕ ມນສິ ກໂຣຕິ, ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ‘‘ອຫເມຕໍ ອາວຊ຺ຊິສ຺ສາມິ, ສມາປຊ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາໂຠໂຄ ສມນ຺ນາຫາໂຣ ນ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໂຕ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ປຓີຕຕຣຕາຍ. ຍຖາ ຫິ ຣາຊາ ມຫຕາ ຣາຊານຸຠາເວນ ນຄຣວີຖິຍໍ ຈຣນ຺ໂຕ ທນ຺ຕກາຣາທໂຍ ກມ຺ມກາເຣ ເຉເກ ອເນການິ ທນ຺ຕວິກຕິອາທີນິ ສິປ຺ປານິ ກໂຣນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ອໂຫ ວຕ ເຣ ເຉກາ ອາຈຣິຍາ, ອີທິສານິ ສິປ຺ປານິ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ເອວໍ ເຕສໍ ເຉກຕາຍ ຕຸສ຺ສຕິ, ນ ຈສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘‘ອໂຫ ວຕາຫມ຺ປິ ຣຊ຺ຊໍ ປຫາຍ ເອວຣູໂປ ສິປ຺ປິໂກ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຣຊ຺ຊສິຣິຍາ ມຫານິສໍສຕາຍ, ໂສ ເຕສໍ ຊີວິຕໍ ຕິຓາຍປິ ອມຎ຺ຎມາໂນ ເຕ ສມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໑໐໓໒. ສຸຂຸມໍ ປຣນ຺ຕິ ອຸກ຺ກໍສໂຕ ສຸຂຸມໍ, ປຐມຊ຺ຌານູປຈາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫິ ຕຈ຺ເຉນ຺ຕິຍາ ວິຍ ປວຕ຺ຕມານາຍ ຠາວນາຍ ອນຸກ຺ກເມນ ສງ຺ຂາຣາ ຕຕ຺ຖ ອນ຺ຕິມໂກຏ຺ຐາສຕໍ ປາປິຕາຕິ. ຍທິ ເອວໍ ກຖໍ ຠາວນາ ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ຈໍ ສາເຘຕິ, ນນຸ ເຈສາ ຕທວຕ຺ຖໍ ປາປິຕາ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ສມ຺ມາ ອຸປນິຊ຺ຌາຍຕີຕິ? ນຍິທເມວ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຠາວນາພເລນ ສຸຂຸມຠາວໍ ປາປິຕາປິ ເຈສາ ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ເຈ ທຸພ຺ພລຕ຺ຕໍ ນ ປາປິຕາ, ອຖ ໂຂ ວິປ຺ຜາຣິກຕາຠາວໍ ຄມິຕາ, ເຕນ ຕຖາ ສຸຂຸມາປິ ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ເຈ ນ ທຸພ຺ພລາ ເອວາຕິ ນ ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ສາ ອສາມຕ຺ຖິຍໍ ໂຫຕິ.

໑໐໓໓-໔. ຍາຍ ສຎ຺ຎາຍາຕິ ຍາທິສາຍ ສຎ຺ຎາຍ ສທ຺ທປ຺ປວຕ຺ຕິເຫຕຸຠູຕາຍ. ໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມງ຺ຄີ ປຸຄ຺ຄໂລ. ເນວສຎ຺ຎີ ຈ ນາສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາສມງ຺ຄີ ໂຫຕິ. ນ ເກວລໍ ຕຸ ສຎ຺ຎາວ ເອທິສີ ສຸຂຸມາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາ ໂຫຕິ, ອຖ ໂຂ ປນ ເວທນາທໂຍປິ ສຸຂຸມາ, ເວທນາປິ ເນວເວທນານາເວທນາ, ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ເນວຈິຕ຺ຕໍນາຈິຕ຺ຕໍ, ຜສ຺ໂສປິ ເນວຜສ຺ໂສນາຜສ຺ໂສ. ເອສ ນໂຍ ເສສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ. ສຎ຺ຎາສີເສນ ປນ ‘‘ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນານຕ຺ຕກາຍາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎິໂນ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໓.໓໓໒, ໓໔໑, ໓໕໗, ໓໕໙; ອ. ນິ. ໗.໔໔; ໙.໒໔) ວິຍ. ນນຸ ເຈຕ຺ຖ ຍທິ ສຎ຺ຎາ ອຕ຺ຖິ, ກຖໍ ເນວສຎ຺ຎາຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍທິ ນຕ຺ຖິ, ກຖໍ ນາສຎ຺ຎາຕິ ອນຸໂຍຄໍ ສນ຺ຘາຍ ອິມມຕ຺ຖໍ ອຸປມາຫິ ສາເຘຕຸໍ ‘‘ປຕ຺ຕມກ຺ຂນເຕເລນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ປຕ຺ຕມກ຺ຂຓເຕເລນາຕິ ອນ຺ໂຕວຸຕ຺ຖຕາຍ ຍາຄຸຍາ ສທ຺ຘິໍ ອກປ຺ປິຍຏ຺ເຐນ ເຕລໍ ອຕ຺ຖີຕິ, ນາຬິປູຣາທີນໍ ວເສນ ນຕ຺ຖີຕິ ຈ ວຕ຺ຕພ຺ເພນ ປຕ຺ເຕ ມກ຺ຂິຕເຕເລນ. ມຄ຺ຄສ຺ມິໍ ອຸທເກນ ຈາຕິ ອຸປາຫນເຕມນມຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ອຸທກໍ ອຕ຺ຖີຕິ, ນຫານວເສນ ນຕ຺ຖີຕິ ຈ ວຕ຺ຕພ຺ເພນ ມຄ຺ຄສ຺ມິໍ ອຸທເກນ.

໑໐໓໕-໗. ອຍໍ ອຕ຺ໂຖຕິ ກິຎ຺ຈິ ວິເສສໍ ອຸປາທາຍ ສຠາວໂຕ ອຕ຺ຖີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພສ຺ເສວ ຘມ຺ມສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ວິເສສໍ ອຸປາທາຍ ນຕ຺ຖີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕາສງ຺ຂາໂຕ ອຍມຕ຺ໂຖ. ປຏຸສຎ຺ຎາກິຈ຺ຈໍ ກາຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕາຍ ຫິ ເນວສຎ຺ຎຕາ, ສງ຺ຂາຣາວເສສສຸຂຸມຠາເວນ ນາສຎ຺ຎຕາ ຈ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ປຏຸສຎ຺ຎາຍ ກິຈ຺ຈສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ອາຣມ຺ມຓສຎ຺ຊານນຎ຺ເຈວ ວິປສ຺ສນາຍ ວິສຍຠາວໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ນິພ຺ພິທາຊນນຎ຺ຈ ປຏຸສຎ຺ຎາກິຈ຺ຈໍ ກຖມຍໍ ສຎ຺ຎາວ ສມານາ ສຎ຺ຎາກິຈ຺ຈໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາ ທຫນກິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິອາທິ. ນ຺ຫາຕຸກາມສ຺ສ ອຸຓ຺ຫສີຕຠາວໍ ອກຕ຺ວາ ສຸຂຊນນຕາຍ ສຸໂຂທກໍ, ຕສ຺ມິໍ. ເຕໂຊຘາຕຸ ຍຖາ ທຫນກິຈ຺ຈໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ເອວເມສາ ອຕິສນ຺ຕາຣມ຺ມເຓ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອາຣມ຺ມຓສຎ຺ຊານນໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ປຣມສຸຂຸມຕ຺ຕໍ ຄຕາວ. ເຕເນວ ເຫສາ ອກຕາຠິນິເວສສ຺ສ ວິປສ຺ສນາຎາເຓນ ສຸຂຄ຺ຄຍ຺ຫາ ນ ໂຫຕີຕິ ເສສສມາປຕ຺ຕີສຸ ສຎ຺ຎາ ວິຍ ວິປສ຺ສນາຍ ວິສຍຠາວໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ນິພ຺ພິທາຊນນມ຺ປິ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອຎ຺ເຎສຸ ຫິ ຂນ຺ເຘສຸ ອກຕວິປສ຺ສນາຠິນິເວໂສ ຠິກ຺ຂຸ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນກ຺ຂນ຺ເຘ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ນິພ຺ພິທໍ ປຕ຺ຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ອປິ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ. ປກຕິວິປສ຺ສໂກ ປນ ສາຣິປຸຕ຺ຕສທິໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຂນ຺ຘາທິມຸເຂນ ວິປສ຺ສນໍ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣາຣມ຺ມເຓຫິ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ວິປສ຺ສນໍ ອາຣຠິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ ຕພ຺ພິສຍໍ ອຸທຍພ຺ພຍຎາຓໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ, ໂສປິ ກລາປສມ຺ມສນວເສເນວ, ໂນ ອນຸປທຘມ຺ມວິປສ຺ສນາວເສນ. ນ ຫິ ສາຣິປຸຕ຺ຕສທິໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຈຕຸຕ຺ຖາຣຸປ຺ປປຣິຍາປນ຺ເນສຸ ຜສ຺ສາທິຘມ຺ເມສຸ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ສຣູປໂຕ ຄເຫຕ຺ວາ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ສມ຺ມສິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ເກວລໍ ປນ ອວິນິພ຺ຠຸຊ຺ຊ ເອກໂຕ ຄເຫຕ຺ວາ ກລາປໂຕ ສມູຫໂຕເຍວ ສມ຺ມສິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສຸຂຸມຕ຺ເຕເນສາ ວິຊ຺ຊຕິ.

໑໐໓໘-໔໐. ຣູປນ຺ຕິ ກສິຓຣູປສງ຺ຂາຕໍ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ. ອາກາສນ຺ຕິ ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາສໍ. ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ອາກາເສ ປວຕ຺ຕວິຎ຺ຎາຓໍ. ຕທຠາວກນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ອາກາເສ ປວຕ຺ຕວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຠາວກໍ. ກມໂຕຕິ ປຐມາຣຸປ຺ປໍ ສມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ໂຫຕີຕິອາທິນາ ອນຸກ຺ກມໂຕ. ອຕ຺ຕນາ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ອຏ຺ຐກຖາວຈນໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ສາເຘນ຺ໂຕ ‘‘ອາຫ ຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອິຘາຕິ ອິມາສຸ ຈຕູສຸ ອຣູປສມາປຕ຺ຕີສຸ. ປຈ຺ຉິມາ ປຈ຺ຉິມາ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຫິ ປຸຣິມາປຸຣິມາຫິ ສມາປຕ຺ຕີຫິ ສຸປຓີຕຕຣາ ສຸຏ຺ຐຸ ປຓີຕຕຣາ, ສຸນ຺ທຣປຓີຕຕຣາຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ. ປາສາທຕລສາຏິກາຕິ ຈຕຸຠູມກປາສາທສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມເຫຏ຺ຐິມໂຕ ອຸປຣູປຣິ ສວິເສສາ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາສາທຕລາ ຈ ຖູລສຓ຺ຫສຓ຺ຫຕຣສຓ຺ຫຕມສຸຕ຺ເຕຫິ ວິຫິຕາ ອາຍາມວິຕ຺ຖາຣໂຕ ສມປ຺ປມາຓາ ສາຏິກາ ຈ.

໑໐໔໒. ຣູປາຣູປຠວໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ນິພ຺ພານໍ ຍາຕິ, ອຖ ວາ ນີວຣເຓ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຣູປາຣູປຠວໍ ຍາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິຕິ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖວິກາສິນິຍາ ນາມ

ອຠິຘມ຺ມາວຕາຣສໍວຓ຺ຓນາຍ

ອຣູປາວຈຣສມາຘິຠາວນານິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.