໑໑. ເອກາທສໂມ ປຣິຈ຺ເຉໂທ

ນິພ຺ພານນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໗໖໘-໙. ອາທິໂຕ ຣູປານນ຺ຕຣມຸທ຺ທິຏ຺ຐໍ ຍໍ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ສ ວິຠາວນໍ ຍຖາພລໍ ປວກ຺ຂາມີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ຠວາຠວນ຺ຕິ ຠວໂຕ ຠວໍ, ຂຸທ຺ທກໍ, ມຫນ຺ຕໍ ວາ ຠວໍ. ວິນນໂຕຕິ ສໍສິພ຺ພນໂຕ. ຕຓ຺ຫາ ຫິ ສໍສາຣນາຍິກຠາເວນ ຠວໂຕ ຠວໍ, ສຸຄຕິທຸຄ຺ຄຕິວເສນ ຂຸທ຺ທກມຫນ຺ຕໍ ຠວໍ ວາ ອປຣາປຣຠາວາຍ ສໍສິພ຺ພຕິ, ຕຸນ຺ນກຣຓໍ ວິຍ ກໂຣຕິ. ນິກ຺ຂນ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ວິສໍໂຍຄວເສນ ນິສ຺ສຏຕ຺ຕາ. ມຣຓປຏິປກ຺ຂຕາຍ, ອມຕສທິສຕາຍ ວາ ອມຕໍ. ສພ຺ພທຸກ຺ຂນິສ຺ສຏຕ຺ຕາ ປຣມໍ ສຸຂໍ. ສພ຺ເພປິ ສງ຺ຂາຣາ ສມນ຺ຕິ ອຸປສມນ຺ຕິ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຘມ຺ມຕໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ. ຂນ຺ຘູປຘິອາທໂຍ ສພ຺ເພປິ ອຸປຘີ ອຸປທ຺ທວາ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊີຍນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ. ຍສ຺ມາ ຕໍ ອາຄມ຺ມ ກາມຕຓ຺ຫາທິເຠທາ ຕຓ຺ຫາ ສພ຺ພໂສ ຂຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ວິຣຊ຺ຊຕິ, ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ຈ, ຕສ຺ມາ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອປິຈ ຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາ ກິເລສນິຄຬພນ຺ຘາຕິ ໂຣໂຘ, ສໍສາຣສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ, ຕໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕຕິ ນິໂຣໂຘ.

໗໗໐. ອຘິຄມາຕິ ຕທນຸຣູປາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ປຏິວິຊ຺ຌເນນ.

ຣາຄກ຺ຂຍາທິຠາເວນ ສພ຺ພທຸກ຺ຂສນ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈຍຕາຍ, ກິເລສສນ຺ຕາປາຠາເວນ ຈ ສນ຺ຕິລກ຺ຂຓໍ. ອຈ຺ຈຸຕິຣສນ຺ຕິ ສຠາວາປຣິຈ຺ຈຊນໂຕ ອຈວນສມ຺ປຕ຺ຕິກໍ. ອສ຺ສາສກຣຓຣສນ຺ຕິ ອສ຺ສາສກຣຓກິຈ຺ຈໍ. ຕຎ຺ຫິ ປານໂຠຊນາທິສຸຎ຺ເຎ ສຠຍກນ຺ຕາເຣ ປຣິພ຺ຠມເນນ ປຣິສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ອທ຺ຘິກປຸຣິສສ຺ສ ອສ຺ສາສຊນກຠາເວນ ອຸປຏ຺ຐິຕໍ ວນນ຺ໂຕທກໍ ວິຍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘານມ຺ປິ ວຈນປຖາຕິກ຺ກນ຺ຕມຫາທຸກ຺ຂເຠຣເວ ສໍສາຣກນ຺ຕາເຣ ປຣິພ຺ຠມເນນ ປຣິສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ຍຖານຸຣູປໍ ປຏິປຕ຺ຕິມຄ຺ຄໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ໂຍຄາວຈຣສ຺ສ ອນາທິມຕິ ສໍສາເຣ ສຸປິນນ຺ເຕນປິ ອທິຏ຺ຐປຸພ຺ພຕາຍ ທສ຺ສນສມກາລເມວ ປຣມສ຺ສາສໍ ຊເນຕິ. ຂນ຺ຘນິມິຕ຺ຕວິຈິຕ຺ຕຕາຍ ອວິຄ຺ຄຫໍ ຫຸຕ຺ວາ ຄຍ຺ຫຕີຕິ ອນິມິຕ຺ຕປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ. ສພ຺ພສງ຺ຂຕນິສ຺ສຣຓຸປາຍຠາວໂຕ ນິສ຺ສຣຓໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາເປຕີຕິ ນິສ຺ສຣຓປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ.

ເອວໍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ລກ຺ຂຓາທິກໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ວິຕຓ຺ຑວາທິປກ຺ຂໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຣິຫຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອຕ຺ຖາຫາ’’ຕິອາທິ, ນ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ອຕ຺ຖິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິມຕ຺ຕໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ກຸໂຕ ປນາຍມຠິນິເວໂສຕິ ອາຫ ‘‘ຕິຕ຺ຖິຍານໍ…ເປ… ນີຍໂຕ’’ຕິ. ຍຖານຸຣູປາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາຕິ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາສງ຺ຂາຕໍ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍາ. ຍຖາ ຫິ ເຈໂຕຎາຓລາຠິໂນ ເອວ ອຣິຍາ ປເຣສໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣຈິຕ຺ຕໍ ຊານນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖາປິ ຈ ອຣຫາ ເອວ ສພ຺ເພສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຊານາຕິ, ເອວໍ ນິພ຺ພານມ຺ປິ ສີລາທິສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຠູເຕນ ອຸປາເຍເນວ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ‘‘ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຣິເຍຫິ ອຸປລພ຺ຠນີຍໂຕ. ຍຖາ ຫິ ຊຈ຺ຈນ຺ຘເຕມິຣິກາທີນໍ ອທສ຺ສເນນ ‘‘ສູຣິຍາທໂຍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ຈກ຺ຂຸມນ຺ຕານໍ ໂຄຈຣຠາເວນ ອຕ຺ເຖວາຕິ ສິທ຺ຘຕ຺ຕາ, ເອວເມຕມ຺ປິ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ອທສ຺ສນມຕ຺ເຕນ ‘‘ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອຣິຍານໍ ປນ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸໂນ ປເທເສເນວ ອຸປຏ຺ຐານໂຕ ເອກນ຺ເຕນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ‘‘ອຕ຺ຖິ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຖ ຣາຄາທີນໍ ຂຍມຕ຺ຕເມວ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ເຈຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອາຍສ຺ມຕາ…ເປ… ເຖເຣນ ທສ຺ສິໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຣາຄກ຺ຂຍາທິທີປກໍ ສຸຕ຺ຕໍ ເນຍ຺ຍຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ຕໍ ນ’’ອິຕິ ປຏິກ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ ເອກໍເສນ ເຈຕໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ, ອິຕຣຖາ ຍຖາຣຸຕວເສນ ປາຬິຍາ ອຕ຺ເຖ ຄຍ຺ຫມາເນ ພຫຸໂທສາ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສາປີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຸຏ຺ເຐນ ເຕເນວາຍສ຺ມຕາ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖເຣນາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕວ ມເຕນາຕິ ສາສນຍຸຕ຺ຕິໍ ອວິຈາເຣຕ຺ວາ ປາຬິທສ຺ສນມຕ຺ເຕເນວ ວິປ຺ປລປໂຕ ຕວຊ຺ຌາສເຍນ. ນ ຈ ປເນຕໍ ຍຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາປີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ໂລກຸຕ຺ຕຣຜລຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຣາຄາທີນໍ ຂຍມຕ຺ຕຕາປຊ຺ຊນໍ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ ຕສ຺ສ ອຄ຺ຄຜລສ຺ສ ຈຕຸກ຺ຂນ຺ຘຠາເວນ ປາຬິຍໍ ອາຄຕຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາຕິ ຍຸຕ຺ຕິໍ ອວິຈາເຣຕ຺ວາ ປາຬິທສ຺ສນມຕ຺ເຕເນວ ໂວຫຣນ຺ຕສ຺ສ ອນິຏ຺ຐປ຺ປສງ຺ຄໂຕ. ພ຺ຍຎ຺ຊນຈ຺ຉາຍາຍາຕິ ວິມທ຺ທາສຫຠູຕາຍ ສທ຺ທຕ຺ຖມຕ຺ຕຈ຺ຉາຍາຍ. ອຸຠິນ຺ນນ຺ຕິ ນິພ຺ພານວເສນ, ອຣຫຕ຺ຕວເສນ ຈ ອາຄຕານໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ສຸຕ຺ຕານໍ. ອຕ຺ໂຖຕິ ອຘິປ຺ປາຍຕ຺ໂຖ.

ໂກ ປນ ໂສ ອຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ສ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຣາຄາທີນໍ ຂໂຍຕິ ຣາຄາທີນໍ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣໂຘ. ໂສ ຘມ຺ໂມ ອກ຺ຂໂຍປິ ສມາໂນ ຣາຄາທີນໍ ຂຍສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍຕ຺ຕາ ຂໂຍປຈາເຣນ ‘‘ຣາຄາທີນໍ ຂໂຍ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ຕິປຸສໍ ຊໂຣ, ຄຸໂຬ ເສມ຺ໂຫ’’ຕິອາທີສຸ ຜລູປຈາເຣນ ວຸຕ຺ຕໍ ວິຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກິເລສານໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິນິໂຣຘກ຺ຂຍສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓຠູຕໍ ນິພ຺ພານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ‘‘ຂຍສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ລພ຺ຠຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຂຍສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍຕ຺ຕາ’’ຕິ. ຂໂຍປຈາເຣນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ກາຣິຍຠູຕສ຺ສ ຂຍສ຺ສ ອຕ຺ຕນິ ອຸປຈາເຣນ ຕສ຺ສ ນາມວເສນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຊຣກາຣຓໍ ຕິປຸສໍ ຊໂຣຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ເສມ຺ຫກາຣຓໍ ຄຸໂຬ ເສມ຺ໂຫຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຂຍນ຺ເຕຕິ ຣາຄາທີນໍ ປຣິກ຺ຂຍາວສາເນ. ຂໂຍຕິ ວາ ມຄ຺ໂຄ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ຂເຍ ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ທຸກມາຕິກາ ໑໔໒) ວິຍ, ຕສ຺ສ ອນ຺ເຕ ນິໂຣຘາວສາເນ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ຂໂຍຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຜລູປຈາເຣນ, ສມີປູປຈາເຣນ ວາ.

ສພ຺ເພ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊນາປີຕິ ໂສຓສິຄາລາທໂຍ ສພ຺ເພປິ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊນາ ສມຘິຄຕ…ເປ… ຠເວຍ຺ຍຸໍ ຂຓວເສນ ຣາຄາທີນໍ ຂຍສ຺ສ ເຕສມ຺ປິ ອຕ຺ຖິຕາຍ. ຕຖາ ຈ ສຕິ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ນິຣຕ຺ຖກຠາໂວ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຣາຄາທິກ຺ຂຍານໍ ພຫຸຠາວໂຕຕິ ຣາຄາທີນໍ ວິຍ ເຕສໍ ຂຍານມ຺ປິ ຕພ຺ພິກາຣຠາເວນ ພຫຸຠາວໂຕ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ຣາຄສ຺ສ ຂໂຍ ຣາຄກ຺ຂໂຍ, ນ ໂທສາທີນໍ, ຕຖາ ໂທສກ຺ຂໂຍປີຕິ ອຎ຺ໂຎ ຣາຄກ຺ຂໂຍ, ອຎ຺ໂຎ ໂທສກ຺ຂໂຍ, ອຎ຺ໂຎ ໂມຫກ຺ຂໂຍຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ອກຸສລມູລານໍ ຂຍຠູຕານິ ຕີຓິ ນິພ຺ພານານິ, ຈຕຸນ຺ນໍ ອຸປາທານານໍ ຂຍຠູຕານິ ຈຕ຺ຕາຣີຕິອາທິນາ ພຫູນິ ນິພ຺ພານານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ອິທານິ ອາທິ-ສທ຺ທສງ຺ຄຫິເຕ ໂທເສ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂຕສ຺ສ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓານິ, ອຸປ຺ປາໂທ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ວໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຐິຕສ຺ສ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໔໗) ວຈນໂຕ ວຍສງ຺ຂາໂຕ ຂໂຍ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓໍ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓຎ຺ຈ ນິພ຺ພານໍ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ຊຣາມຣຓໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈໍ ສງ຺ຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໒໐) ວຈນໂຕ ອາຫ ‘‘ສງ຺ຂຕປຣິຍາປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ. ຍໍ ປນ ສງ຺ຂຕປຣິຍາປນ຺ນໍ, ຕໍ ອິຕຣສງ຺ຂຕຘມ຺ໂມ ວິຍ ອນິຈ຺ຈໍ ໂຫຕິ ປຈ຺ຈຍາຘີນວຸຕ຺ຕິໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ສງ຺ຂຕປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ອນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອນິຈ຺ຈາ ວຕ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໒໒໑) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ຍທິ ຠວໂຕ ມໂນຣຖປຣິປູຣຓຕ຺ຖໍ ຂຍໍ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ວທາມ, ອສງ຺ຂຕສ຺ສ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓຕ຺ຕາ, ສງ຺ຂຕປຏິປກ຺ຂສ຺ສ ສງ຺ຂຕປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ສພ຺ພກາລິກຠາເວນ ນິຈ຺ຈສ຺ສ ອນິຈ຺ຈຕາ, ຕໂຕ ຈ ປຣມສຸຂສ຺ສ ທຸກ຺ຂຕາ ຈ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຠງ຺ຄກ຺ຂຍສ຺ສ ນິພ຺ພານໂທສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອນຸປ຺ປາທກ຺ຂຍສ຺ສ ຕພ຺ຠາວໍ ນິເສເຘຕຸໍ ‘‘ຍທິ ຂໂຍ ນິພ຺ພານໍ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຐມມຄ຺ຄສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ຎາຓໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸ ນາມ. ເສສມຄ຺ຄປຸເຣຈຣໍ ໂວທານໍ ນາມ. ຜລສມາປຕ຺ຕິປຸເຣຈຣໍ ອນຸໂລມໍ ນາມ. ຕໍ ປນ ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓເມວາຕິ ອິຘ ນ ຄຫິຕໍ. ຠທ຺ຣມຸຂາຕິ ປຣສ຺ສ ອນຸນຍວຈນໍ. ‘‘ຂີຍນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕມານນິທ຺ເທເສນ ອິທານິ ຂີຍມານຕໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ອຸປຘາເຣຕ຺ວາຕິ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ. ‘‘ໂຄຕ຺ຣຠຸ…ເປ… ມຸຂາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ‘‘ຣາຄາທີນໍ ຂຍເມວ ວທາມີ’’ຕິ ຕຍາ ທິນ຺ນປຏິວຈນສ຺ສ ອວິຣຸຊ຺ຌນວເສນ ສຕິປຸເຣກ຺ຂາຣໍ ກເຖຫີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ໂຄຕ຺ຣຠຸຈິຕ຺ຕາທີນໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸໂວທານມຄ຺ຄານໍ. ໂຄຕ຺ຣຠຸກ຺ຂເຓ ກິເລສານໍ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣຘສ຺ສ ອຠາວໂຕ ອາຫ ‘‘ຣາຄາທໂຍ ຂີຍິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ຜລເມວາຕິ ກິເລສານໍ ຂີຓກາເລ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ຜລຈິຕ຺ຕເມວ. ອາຣມ຺ມຓໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕຕິ ໂຄຕ຺ຣຠຸອາທີນໍ ວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ. ອຖ ວາ ອິຕເຣສໍ ອາຣມ຺ມຓຠາເວ ສຕິ ຄເຫຕພ຺ພປຈ຺ຈຍໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ.

‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິ ປຣິຍາຍນ຺ຕເຣນປິ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣຘສ຺ສ ນິພ຺ພານຠາວນິເສຘນໍ. ‘‘ອຸປ຺ປາທີຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ປນ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ກິເລສກ຺ຂໂຍປິ ອຸປ຺ປາທິໂຕ ນາມ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ອິຕຣຖາ ຂຍສ຺ສ ອຸປ຺ປາໂທ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ອຖ ວາ ‘‘ອທ຺ຘາ ໂສ…ເປ… ນິຣຸຕ຺ຕໂຣ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຕເກນ ຄນ຺ເຖນ ຂຓນິໂຣຘສ຺ສ ເຈວ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣຘສ຺ສ ຈ ນິພ຺ພານຠາເວ ໂທສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ‘‘ຂເຍ ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ທຸກມາຕິກາ ໑໔໒) ວິຍ ມຄ຺ຄສ຺ສາປິ ຂຍປຣິຍາຍຕ຺ຕາ ‘‘ຣາຄກ຺ຂໂຍ’’ຕິອາທິວຈນມຕ຺ເຕເຍວ ສມານຠາເວນ ຄຫິເຕ ມຄ຺ຄສ຺ສາປິ ນິພ຺ພານຠາວປ຺ປສງ຺ຄໍ, ຕຖາ ຈ ສຕິ ອນິຏ຺ຐາປຕ຺ຕິໍ ສມ຺ຠາເວນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ‘‘ອຸປ຺ປາທີຍຕີ’’ຕິ ມຄ຺ຄເມວ ສນ຺ຘາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຍທິ ມຄ຺ຄສ຺ສ ນິພ຺ພານຠາວປ຺ປສງ຺ໂຄ ອິຘ ສມ຺ຠາວິໂຕ, ເອວໍ ສຕິ ໂຄຕ຺ຣຠຸສ຺ສ ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓຕາທິໂທສາ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ? ສຈ຺ຈໍ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ເອຕ຺ຕເກນາປິ ປນ ປຣສ຺ສ ວຈນປຏິພາຫນໍ ສກ຺ກາ ກາຕຸນ຺ຕິ ປຣິຫາຣນ຺ຕຣທສ຺ສເນ ພ຺ຍາປາໂຣ ກໂຕຕິ. ຍຖານຸຣູປາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາຕິ ຉວິສຸທ຺ຘິປຣມ຺ປຣາສງ຺ຂາຕາຍ ຍຖານຸໂລມປຏິປຕ຺ຕິຍາ.

໗໗໑. ອສ຺ສທ຺ໂຘຕິ ປພຸທ຺ຘສທ຺ໂຘ, ມຄ຺ຄາຄຕາຍ ອຈລສທ຺ຘາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ມຄ຺ຄາຄຕສທ຺ຘາຍ ຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອາກາເສ ພຸທ຺ຘເວສໍ ມາເປຕ຺ວາປິ ‘‘ນິຈ຺ຈໍ ສຸຂໍ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ວທນ຺ຕສ຺ສ ນ ສທ຺ທຫຕິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ສູຣມ຺ພຏ຺ໂຐຕິ (ອ. ນິ. ໑.໒໕໕). ອກຕຎ຺ຎູຕິ ອກຕໍ ນິພ຺ພານໍ ຊານາຕີຕິ ອກຕຎ຺ຎູ. ສນ຺ຘິຈ຺ເຉໂທຕິ ຠວສນ຺ຘານກຣສ຺ສ ຕຓ຺ຫາປາປສ຺ສ ຉິນ຺ທເນນ ປຸນ ຠວປຏິສນ຺ຘິຍາປິ ຉິນ຺ນຕາຍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ເຂເປຕ຺ວາ ຐິໂຕ. ຫຕາວກາໂສຕິ ຂີຓປຏິສນ຺ຘິກຕ຺ຕາເຍວ ອາຍຕິໍ ກຕ຺ຖຈິ ໂອກາສໂລເກ ອທິສ຺ສມານຕ຺ຕາ ວິຫຕາວກາໂສ. ວນ຺ຕາໂສຕິ ກຕ຺ຖຈິ ອຠິສງ຺ຄາຠາວໂຕ ຉຑ຺ຑິຕຕຓ຺ໂຫຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຕ຺ຕມໂປຣິໂສຕິ ສເທວໂລເກ ອຄ຺ຄທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍຕາຍ ວິສິຏ຺ໂຐ ໂປຣິໂສ.

ທຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາຕິ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ, ປຏິລຠິຕຸຎ຺ຈ ທຸກ຺ກຣາ. ກາມາທີນໍ ນິສ຺ສຣຓີຍຕາຍ ນິສ຺ສຣຓີຍາ, ຍທິທໍ ເນກ຺ຂມ຺ມໍ, ເອຕໍ ກາມານໍ ນິສ຺ສຣຓນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ກາມານໍ ນິສ຺ສຣຓນ຺ຕິ ກາເມຫິ ນິຄ຺ຄມນໍ, ອຖ ວາ ນິສ຺ສຣນ຺ຕິ ນິຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເອເຕນາຕິ ວາ ນິສ຺ສຣຓໍ, ກາມານໍ ນິສ຺ສຣຓຏ຺ຐານໍ, ນິສ຺ສຣຓຸປາຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເນກ຺ຂມ຺ມນ຺ຕິ ປຐມຊ຺ຌານໍ. ຕຎ຺ຫິ ກາເມຫິ ນິກ຺ຂນ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ເນກ຺ຂມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ອິຘ ຄຫິຕໍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ປນ ປພ຺ພຊ຺ຊາທໂຍປິ ‘‘ເນກ຺ຂມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ປວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ –

‘‘ປພ຺ພຊ຺ຊາ ປຐມໍ ຌານໍ, ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ວິປສ຺ສນາ;

ສພ຺ເພປິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ, ‘ເນກ຺ຂມ຺ມ’ນ຺ຕິ ປວຸຈ຺ຈເຣ’’ຕິ. (ອິຕິວຸ. ອຏ຺ຐ. ໑໐໙; ທີ. ນິ. ຏີ. ໒.໓໖໐; ອ. ນິ. ຏີ. ໒.໓.໖໖; ວິສຸທ຺ຘິ. ມຫາ. ໑.໕໖; ເນຕ຺ຕິ. ຏີ. ໗໖ ມິສ຺ສກຫາຣສມ຺ປາຕວຓ຺ຓນາ);

ອຣູປໍ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ. ຠູຕນ຺ຕິ ວິຊ຺ຊມານໍ, ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຠູຕມິທນ຺ຕິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສມນຸປສ຺ສາມີ’’ຕິອາທີສຸ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ‘‘ຠູຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ກາຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ສມໍ, ສມ຺ມາ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ. ປຐມ…ເປ… ຠເວຍ຺ຍາຕິ ສງ຺ຂຕນິສ຺ສຣຓຠາເວນ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ນິພ຺ພານສ຺ສ ອຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ຕເທກໂຍຄນິທ຺ທິຏ຺ຐານໍ ຍຖາກ຺ກມໍ ກາມຣູປນິສ຺ສຣຓານໍ ປຐມຊ຺ຌານາກາສານຎ຺ຈາຍຕນານມ຺ປິ ອຠາໂວເຍວ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ອິທານິ ຍຖາຘິປ຺ເປຕມຕ຺ຖໍ ອາຄເມນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນ ຕຸ ຂໂຍ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ອຕ຺ຖິ…ເປ… ສຸຜຸສິຕນ຺ຕິ ຈາ’’ຕິ ນຕ຺ຖິ ນິສ຺ສຣຓໍ ໂລເກ, ກິໍ ວິເວເກນ ກາມາປີຕິ ເອວໍ ມາເຣນ ປຏິພາຫິເຕ. ‘‘ອຕ຺ຖິ…ເປ… ສຸຜຸສິຕ’’ນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ ປຕິຏ຺ຐເປນ຺ເຕນ ອາຬວກຕ຺ເຖເຣນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຸຜຸສິຕນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຜຸສິຕໍ, ສຈ຺ຉິກຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຊາຕນ຺ຕິອາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປທານິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎເວວຈນານິ. ອຖ ວາ ເວທນາທໂຍ ວິຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສມວາຍສງ຺ຂາຕາຍ ກາຣຓສາມຄ຺ຄິຍາ ນ ຊາຕໍ ນ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຊາຕໍ. ກາຣເຓນ ວິນາ ສຍເມວ ຈ ນ ຠູຕໍ ນ ປາຕຸຠູຕໍ ນ ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ອຠູຕໍ. ເອວໍ ອຊາຕຕ຺ຕາ ອຠູຕຕ຺ຕາ ເຍນ ເກນຈິ ກາຣເຓນ ນ ກຕນ຺ຕິ ອກຕໍ. ຊາຕຠູຕກຕຠາໂວ ຈ ນາມ ຣູປາທີນໍ ສງ຺ຂຕຘມ຺ມານໍ ໂຫຕິ, ນ ອສງ຺ຂຕສຠາວສ຺ສ ນິພ຺ພານສ຺ສາຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອສງ຺ຂຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິໂລມໂຕ ວາ ສເມຈ຺ຈ ສມ຺ຠູຍ ປຈ຺ຈເຍຫິ ກຕນ຺ຕິ ສງ຺ຂຕໍ, ນ ຕຖາ ສງ຺ຂຕໍ, ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓຣຫິຕນ຺ຕິ ຈ ອສງ຺ຂຕນ຺ຕິ. ເອວໍ ອເນເກຫິ ກາຣເຓຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕຠາເວ ປຏິສິທ຺ເຘ ປກຕິວາທີນໍ ປກຕິ ວິຍ ສິຍາ ນຸ ໂຂ, ເອເກເນວ ກາຣເຓນ ເອຕໍ ກຕນ຺ຕິ ອາສງ຺ກາຍ ນ ເກນຈິ ກຕນ຺ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ອກຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ອປຈ຺ຈຍມ຺ປິ ສມານໍ ສຍເມວ ນຸ ໂຂ ອິທໍ ຠູຕໍ ປາຕຸຠູຕນ຺ຕິ ອາສງ຺ກາຍ ຕນ຺ນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ‘‘ອຠູຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍຎ຺ເຈຕສ຺ສ ອສງ຺ຂຕາກຕາຠູຕຠາໂວ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອຊາຕຘມ຺ມຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຊາຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອສງ຺ຂຕນ຺ຕີຕິ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ອາທິອຕ຺ໂຖ. ເຕນ –

‘‘ໂນ ເຈຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠວິສ຺ສ ອຊາຕໍ ອຠູຕໍ ອກຕໍ ອສງ຺ຂຕໍ. ນຍິຘ ຊາຕສ຺ສ ຠູຕສ຺ສ ກຕສ຺ສ ສງ຺ຂຕສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ປຎ຺ຎາເຍຖ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຖິ ອຊາຕໍ ອຠູຕໍ ອກຕໍ ອສງ຺ຂຕໍ, ຕສ຺ມາ ຊາຕສ຺ສ ຠູຕສ຺ສ ກຕສ຺ສ ສງ຺ຂຕສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ (ອຸທາ. ໗໓) –

ເອວມາທິສຸຕ຺ຕປທໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອເນເກສຸ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕສູ’’ຕິ. ຘມ຺ເມນ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສາມີ, ຘມ຺ມສ຺ສ ວາ ຍຖິຈ຺ຉິຕໍ ເທສນໂຕ ສາມີ ອິສ຺ສໂຣຕິ ຘມ຺ມສາມີ. ຕຖາຄຕ-ສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ກຖິໂຕວ. ສມ຺ມາ ສາມໍ ສພ຺ພຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ສມ຺ມາ ສຍເມວ ສມ຺ໂມຫນິທ຺ທາວິຄເມນ ປຏິພຸທ຺ໂຘ, ພຸທ຺ຘິຍາ ວິກສິຕວາຕິ ວາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ.

ປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕິເກຕິ ‘‘ປຣິຕ຺ຕາ ຘມ຺ມາ, ມຫຄ຺ຄຕາ ຘມ຺ມາ, ອປ຺ປມາຓາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ຕິກມາຕິກາ ໑໒) ເອວໍ ປຣິຕ຺ຕາທິຘມ຺ມວເສນ ອາຄເຕ ປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕິເກ.

ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາຕິ ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓຕ຺ຕປ຺ປສງ຺ຄໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓປກ຺ຂໍ ຠເຊຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ. ຣູປາວຈຣຕ຺ຕິກຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານາຕິ ຈຕຸກ຺ກນເຍນ ຕິກຊ຺ຌານາ, ປຎ຺ຈກນເຍນ ຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານາ. ກຸສລກິຣິຍານໍ ອຠິຎ຺ຎາຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຣິຕ຺ຕາທິເກປິ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕນໂຕ ‘‘ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ຌານສ຺ສ ວິປາໂກ’’ຕິ ອາຫ. ຕສ຺ມາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕຍຸຕ຺ຕິໂຕ ເຈວ ປາຬິໂຕ ຈ. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ – ສງ຺ຂຕຘມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ, ອປິຈ ອນຸໂລມຠາວປ຺ປຕ຺ຕໍ ກິເລເສ ຕທງ຺ຄວເສນ ປຊຫຕິ, ສມຸຈ຺ເຉທວເສນ ປຊຫິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຕຖາ ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈາຣມ຺ມຓໍ ປຐມຊ຺ຌານາທິກຸສລຎາຓໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສເນວ ກິເລເສ ປຊຫຕິ, ນ ສມຸຈ຺ເຉທວເສນ. ອິຕິ ສງ຺ຂຕຘມ຺ມາຣມ຺ມຓສ຺ສ, ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຈ ຎາຓສ຺ສ ກິເລສານໍ ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫາເນ ອສມຕ຺ຖຠາວໂຕ ເຕສໍ ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫານກຣສ຺ສ ອຣິຍມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ຕທຸຠຍວິປຣີຕຠາເວນ ອາຣມ຺ມເຓນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ຕຎ຺ຈ ນິພ຺ພານເມວ. ເຕນາຫຸ ໂປຣາຓາ –

‘‘ຎາຓໍ ຍໍ ສງ຺ຂຕາລມ຺ພໍ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕາລມ຺ພເມວ ວາ;

ປາເປ ຫນ຺ຕິ ນ ຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ, ຕທຎ຺ຎໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຍ’’ນ຺ຕິ.

ຣູປສຠາວາຠາວໂຕຕິ ເອເຕນ ຍຖາ ຣູປຘມ຺ມານໍ ຣຸປ຺ປນສຠາໂວ, ປຏິຆາຕວນ຺ຕຕາ ກລາປໂຕ ວຸຕ຺ຕິຍາ ປເທສສມ຺ພນ຺ໂຘ ສຠາໂວ, ເອວໍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ກຕ຺ຖຈິ ປຏິຆາໂຕ, ສປ຺ປເທສຕາ ຈ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນ ຫິ ນິພ຺ພານໍ ‘‘ອສຸກທິສາຍ, ອສຸກປເທເສ’’ຕິ ວາ ນິທ຺ທິສີຍຕິ. ປປຎ຺ຈາຠາວໂຕຕິ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິປປຎ຺ເຈຫິ ສຫ ອວຏ຺ຐານວເສນ ອຠາວໂຕ, ເຕສໍ ອຠາວປຈ຺ຈຍຕາຍ ຈ. ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິມານາ ຫິ ສໍສາເຣ ສຕ຺ເຕ ປປຎ຺ເຈນ຺ຕີຕິ ປປຎ຺ຈາ ນາມ.

໗໗໒-໕. ເອວໍ ນິພ຺ພານໍ ຍຸຕ຺ຕິໂຕ, ສຸຕ຺ຕໂຕ ຈ ສາເຘຕ຺ວາ ອິທານິ ຕສ຺ສ ປຣິຍາຍສນ຺ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ອຈ຺ຈນ຺ຕມນນ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສໍສາຣປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ປຣິໂຍສານຠູຕຕ຺ຕາ ອນ຺ຕໍ. ອິມິນາ ອນຸປາທິເສສນິພ຺ພານຘາຕຸ ກຖິຕາຕິ ວທນ຺ຕິ, ໂສປາທິເສສນິພ຺ພານຘາຕຸປິ ວຏ຺ຏຕິ, ອກຕນ຺ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ. ໂສ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ໂຖວ. ສອຸປ຺ປາທວຍນ຺ຕາຠາເວນ ອນນ຺ຕໍ. ກິເລສປຣິຬາຫາຠາເວນ, ກິເລສກ຺ໂຂຠາຠາເວນ ຈ ສນ຺ຕໍ. ປໂລກິຕາຠາເວນ ອປໂລກິຕໍ. ອຕິຕ຺ຕິກຣຠາເວນ ປຓີຕໍ. ສພ຺ພທຸກ຺ຂຫນນໂຕ ສຣຓໍ. ກິເລສໂຈເຣຫິ ອນຸປທ຺ທຸຕຕ຺ຕາ ນິພ຺ຠຍຕາຍ ເຂມໍ. ສພ຺ພຸປທ຺ທວນິວາຣຓໂຕ ຕາຓໍ. ຊາຕິອາທິທຸກ຺ເຂຫິ ອນຸພນ຺ຘສ຺ສ ອລ຺ລີຍິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐານຕາຍ ເລຓໍ. ຍຖາປຏິປນ຺ນສ຺ສ ສນ຺ຕິທາຍກຕ຺ເຕນ ປຣໍ ປຕິຏ຺ຐາຠາວໂຕ ປຣາຍຓໍ.

ສພ຺ພປີຬາວິມຸຕ຺ຕຕາຍ ສິວໍ. ອຸປນິສ຺ສຍຫີນານໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸມຸຂໂຕ ສຸຕ຺ວາປິ ຐເປຕ຺ວາ ຄຸຓວເສນ ສຠາວໂຕ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ທຸກ຺ກຣຕາຍ ນິປຸຓໍ. ອວິປຣີຕຕາຍ ສຈ຺ຈໍ. ສພ຺ພທຸກ຺ຂປຣິກ຺ຂຍກຣຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍໍ. ເຕຊຸສ຺ສທຕາຍ ສນ຺ຕຕ຺ຕອໂຍຄຸເຬ ມກ຺ຂິກາຫິ ວິຍ ຈຕູຫິ ອາສເວຫິ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ປວຕ຺ຕິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕາຍ ອນາສວໍ. ມຫາກາຣຸຓິກສ຺ສາປິ ຘມ຺ມເທສນາຍ ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ກຠາວາປາທເນນ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ທຸກ຺ກຣຕາຍ ສຸທຸທ຺ທສໍ. ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມສຸປິ ອສງ຺ຂຕຄຸເຓນ ວິສິຏ຺ຐຕາຍ ປຣໍ. ສໍສາຣມຫາສມຸທ຺ທສ຺ສ ຕີຣຠູຕຕ຺ຕາ ປາຣໍ. ມໍສຈກ຺ຂຸໂນ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໂນ ວາ ອໂຄຈຣຕາຍ ອນິທສ຺ສນໍ. ນິທສ຺ສນສງ຺ຂາຕາຍ ອຸປມາຍ ອຠາວໂຕ ວາ ອນິທສ຺ສນໍ.

ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມຕ຺ຕາ ຘຸວໍ. ຕໂຕເຍວ ປຣມປຕິຏ຺ຐາຠາວໂຕ ທີປໍ. ໂຣຄາທິປີຬາຠາວໂຕ ອພ຺ຍາປຊ຺ຌໍ. ຕໂຕເຍວ ອນີຕິກໍ. ຕຓ຺ຫາລຍາຠາວໂຕ ອນາລຍໍ. ສງ຺ຂຕາສງ຺ຂເຕສຸ ອສງ຺ຂຕໂກຏ຺ຐາສຠູຕຕ຺ຕາ, ປຣມປຕິຏ຺ຐາຠາວໂຕ ວາ ປທໍ. ອວິນາສຠາເວນ ອຈ຺ຈຸຕໍ. ອກ຺ຂຣຓໂຕ ອວິນສ຺ສນໂຕ ອກ຺ຂຣໍ.

ສງ຺ຂຕນິສ຺ສຏຕ຺ຕາ ວິມຸຕ຺ຕິ. ຠວພນ຺ຘນວິມຸຕ຺ຕິເຫຕຸຕາຍ ໂມກ຺ຂໍ.

໗໗໖-໗. ເອວນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍນ. ວິຎ຺ຎາຍາຕິ ອຸຄ຺ຄຫປຣິປຸຈ຺ຉາວເສນ ຊານິຕ຺ວາ. ອຘິຄມູປາໂຍຕິ ປຏິວິຊ຺ຌນູປາຍຠູຕາ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ. ກາຕພ຺ໂພຕິ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ໂພ.

ສທ຺ຘໍ, ພຸທ຺ຘິຎ຺ຈ ກໂຣຕິ ວຑ຺ເຒຕີຕິ ສທ຺ຘາພຸທ຺ຘິກຣໍ. ຕຖາຄຕມເຕຕິ ຕິປິຏກພຸທ຺ຘວຈເນ, ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ວາ. ປຎ຺ຎາຍ ສມ຺ຠູຕໍ, ປຎ຺ຎາຍ ວາ ສມ຺ຠໂວ ເອຕສ຺ສາຕິ ປຎ຺ຎາສມ຺ຠວໍ, ຕເທວ ສມ຺ປສາທນໍ ພຸທ຺ຘາທີສຸ ອຘິມຸຈ຺ຈນໍ, ຕໍ ກໂຣຕີຕິ ປຎ຺ຎາສມ຺ຠວສມ຺ປສາທນກຣໍ. ອຕ຺ຖພ຺ຍຎ຺ຊນສາລິນນ຺ຕິ ອຕິມຘຸເຣຫິ ອຕ຺ຖພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ, ອຕ຺ຖພ຺ຍຎ຺ຊນສາຣວນ຺ຕນ຺ຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ ຣ-ກາຣສ຺ສ ລ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ. ສາຣໍ ຊານນ຺ຕີຕິ ສາຣຎ຺ຎູ, ເຕ ວິມ຺ຫາເປຕີຕິ ສາຣຎ຺ຎຸວິມ຺ຫາປນໍ. ນິຏ຺ຐນ຺ຕິ ປຣິໂຍສານໍ, ສຸຕມຍມູລກໍ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອິຕິ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖວິກາສິນິຍາ ນາມ

ອຠິຘມ຺ມາວຕາຣສໍວຓ຺ຓນາຍ

ນິພ຺ພານນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.