໖. ຉຏ຺ໂຐ ປຣິຈ຺ເຉໂທ

ອາຣມ຺ມຓວິຠາຄນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໒໙໑-໓. ເອເຕສນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕປ຺ປເຠທານໍ. ນນຸ ຈ ‘‘ຈິຕ຺ຕໍ ເຈຕສິກ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຈິຕ຺ຕາທີນິເຍວ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐານີຕິ ຕາເນວ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ພານິ, ອາຣມ຺ມຓໍ ປນ ອປ຺ປກຕໍ, ຕໍ ກສ຺ມາ ອິຘ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ໂຈທນໍ ມນສິ ກຣິຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ເຕນ ວິນາ ນຕ຺ຖິ ຫິ ສມ຺ຠໂວ’’ຕິ. ຍສ຺ມາ ອາຣມ຺ມເຓນ ວິນາ ຈິຕ຺ຕສມ຺ຠໂວ ນຕ຺ຖິ, ນ ຫິ ອນາຣມ຺ມຓໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຕຍິທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ກໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ອາສງ຺ການິວາຣຓຕ຺ຖໍ ອິໂຕ ປຣໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ທສ຺ສຍິສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຕິວິຘໍ ປນ ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ, ກິໍ ສຣູປຎ຺ຈາຕິ ອາຫ ‘‘ຣູປໍ ສທ຺ທ’’ນ຺ຕິອາທິ. ວຈນຕ຺ຖໍ ປນ ເນສໍ ສຍເມວ ວກ຺ຂຕິ. ຉຬາຣມ຺ມຓໂກວິທາຕິ ຉນ຺ນໍ ອາຣມ຺ມຓານໍ ພ຺ຍາກຣຓກຸສລາ ພຸທ຺ຘາທໂຍ.

ຠູເຕຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຠູເຕ. ອຸປາທາຍາຕິ ນິສ຺ສາຍ. ຈຕຸສມຸຏ຺ຐິໂຕຕິ ກມ຺ມາທີຫິ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ສມຸຏ຺ຐິໂຕ. ນິທສ຺ສິຕພ຺ພໍ ນິທສ຺ສນໍ. ກິໍ ຕໍ? ທຏ຺ຐພ຺ພຠາໂວ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ໂຄຈຣຠາໂວ, ສຫ ນິທສ຺ສເນນາຕິ ສນິທສ຺ສໂນ. ປຏິຫຎ຺ຎຕິ, ປຏິຫນນນ຺ຕິ ວາ ປຏິໂຆ, ເຍນ ພ຺ຍາປາຣາທິວິກາຣປຈ຺ຈຍນ຺ຕຣສຫິເຕສຸ ຈກ຺ຂາທີນໍ ນິສ຺ສເຍສຸ ວິກາຣຸປ຺ປຕ຺ຕິ, ໂສ ສຍໍ ນິສ຺ສຍວເສນ ຈ ສມ຺ປຕ຺ຕານໍ, ອສມ຺ປຕ຺ຕານຎ຺ຈ ປຏິມຸຂຠາໂວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຕນໍ ປຏິໂຆຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ສຍໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພສ຺ສ ນິສ຺ສຍວເສນ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ຄນ຺ຘຣສຆານຊິວ຺ຫາກາຍານໍ. ອິຕເຣສໍ ອຸຠຍຖາປິ ອສມ຺ປຕ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອິຘ ອສມ຺ປຕ຺ຕານໍ ປຏິມຸຂຠາໂວ ‘‘ປຏິໂຆ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສຫ ປຏິເຆນາຕິ ສປ຺ປຏິໂຆ, ສນິທສ຺ສໂນ ຈ ໂສ ສປ຺ປຏິໂຆ ຈາຕິ ສນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິໂຆ. ເອຕ຺ຖາຫ – ຍສ຺ສ ທຏ຺ຐພ຺ພຠາໂວ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ສນິທສ຺ສໂນ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໂຄຈຣຠາໂວວ ທຏ຺ຐພ຺ພຠາໂວ. ຕສ຺ສ ຈ ຣູປາຍຕນໂຕ ອນຎ຺ຎຕ຺ຕາ ກຖໍ ສຫ ນິທສ຺ສເນນ ສນິທສ຺ສໂນຕິ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ອນຎ຺ຎຕ຺ເຕປິ ຕສ຺ສ ອຎ຺ເຎຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຣູປາຍຕນໍ ວິເສເສຕຸໍ ອຎ຺ຎໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຫ ນິທສ຺ສເນນ ສນິທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ. ຘມ຺ມສຠາວສາມຎ຺ເຎນ ຫິ ເອກີຠູເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ໂຍ ນານຕ຺ຕກໂຣ ວິເສໂສ, ໂສ ອຎ຺ຎໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ອຸປຈາຣິຕຸໍ ຍຸຕ຺ໂຕ. ເອວຎ຺ຫິ ອຕ຺ຖວິເສສາວໂພໂຘ ໂຫຕິ. ຣູປາຣມ຺ມຓສຎ຺ຎິໂຕຕິ ອຍໍ ເອວຣູໂປ ວຓ຺ໂຓ ຣູປາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ສຎ຺ຎິໂຕ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຠູເຕ ອຸປາທາຍ ເຕ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕມາໂນ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐາໂນ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐາໂນ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐາໂນ ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐາໂນ ຈ ນີລາທິວເສນ ທິສ຺ສມາໂນ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ຆຏ຺ເຏນ຺ໂຕ ຈ ວຓ຺ໂຓ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ນາມາຕິ.

໒໙໔-໗. ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ອຸຕຸ ຈ ຈິຕ຺ໂຕຕຸ, ເຕຫິ ສມ຺ຠວຕິ, ເຕ ວາ ສມ຺ຠວາ ປຈ຺ຈຍາ ອິມສ຺ສາຕິ ຈິຕ຺ໂຕຕຸສມ຺ຠໂວ. ສຫ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐາປກວິຎ຺ຎາເຓນ ປວຕ຺ໂຕ ສທ຺ໂທ ສວິຎ຺ຎາຓກສທ຺ໂທ, ສວິຎ຺ຎາຓກສທ຺ໂທ ປນ ນ ເກວລໍ ສວິຎ຺ຎາຓກສນ຺ຕານປ຺ປວຕ຺ໂຕວ ກຸຈ຺ຉິສທ຺ທາທິວເສນ ຕສ຺ສ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐິຕສ຺ສາປິ ສມ຺ຠວໂຕ.

ຘຣີຍຕີຕິ ກລາປປຣມ຺ປຣາຍ ສນ຺ຘາຣີຍຕິ. ສູຈນໂຕຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ສຸປາກຏກຣຓໂຕ. ຄນ຺ໂຘ ຫິ ‘‘ອິທໍ ສຸຄນ຺ຘໍ, ອິທໍ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ປກາເສຕິ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຸປ຺ຜຜລາທີນິ ‘‘ອິທເມຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ເປສຸຎ຺ຎໍ ກໂຣນ຺ຕໍ ວິຍ ໂຫຕີຕິ.

ຣສມານາຕິ ອສ຺ສາທວເສນ ຕຸສ຺ສມານາ. ຣສນ຺ຕີຕິ ອສນ຺ຕິ, ອນຸຠວນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຣ-ກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ. ເອວຎ຺ຫິ ‘‘ຣສມານາ ນໍ ອສນ຺ຕີຕິ ຣໂສ’’ຕິ ນິຣຸຕ຺ຕິນໂຍ ສຸນ຺ທໂຣ ໂຫຕິ. ອິຕຣຖາ ‘‘ຣສນ຺ຕິ ອສ຺ສາເທນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈມາເນ ‘‘ຣສມານາ’’ຕິ ອິທໍ ນິຣຕ຺ຖກເມວ ສິຍາ. ອຖ ວາ ‘‘ຣສມານາ’’ຕິ ອິໂຕ ຣ-ກາຣໍ, ‘‘ຣສນ຺ຕີ’’ຕິ ອິໂຕ ສ-ກາຣຎ຺ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຣໂສ’’ຕິ ນິຣຸຕ຺ຕິນໂຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໒໙໘. ຜຸສີຍຕີຕິ ຆຏ຺ຏີຍຕິ. ກິໍ ຕໍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ປຖວີເຕຊວາຍໂວ’’ຕິ. ອິມິນາ ຘາຕຸຕ຺ຕຍເມວ ກາຍວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຠາວສງ຺ຂາຕໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ນາມ, ນ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ອາໂປຘາຕຸ ນ ຄຫິຕາ, ນນຸ ສີຕຕາ ຜຸສິຕ຺ວາ ຄຍ຺ຫຕິ, ສາ ຈ ອາໂປຘາຕຸ ເອວາຕິ? ສຈ຺ຈໍ ຄຍ຺ຫຕິ, ນ ປນ ອາໂປຘາຕຸ, ກິຎ຺ຈຣຫິ ເຕໂຊຘາຕຸ ເອວ. ມນ຺ເທ ຫິ ອຸຓ຺ຫຠາເວ ສີຕວຸທ຺ຘິ, ນ ສີຕຕາ ນາມ ໂກຈິ ຄຸໂຓ ອຕ຺ຖິ. ເກວລໍ ປນ ອຸຓ຺ຫຠາວສ຺ສ ມນ຺ທຕາຍ ສີຕຕາຠິມາໂນ. ກຖໍ ປເນຕໍ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພນ຺ຕິ ເຈ? ສີຕວຸທ຺ຘິຍາ ອນວຏ຺ຐິຕຠາວໂຕ ປາຣາປາເຣ ວິຍ. ຕຖາ ຫິ ຆມ຺ມກາເລ ອາຕເປ ຐຕ຺ວາ ຉາຍໍ ປວິຏ຺ຐານໍ ສີຕວຸທ຺ຘິ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ເຖວ ປຖວີຄພ຺ຠໂຕ ອຸຏ຺ຐິຕານໍ ອຸຓ຺ຫວຸທ຺ຘິ ຈ. ກິຎ຺ຈຣຫິ ຫິມປາຕສມຍາທີສຸ ສີຕສ຺ສ ປຣິປາຈກຕ຺ຕທສ຺ສນໂຕ ຈ ເຕໂຊຘາຕຸ ເອວ ສີຕຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍທິ ຈ ສີຕຕາ ອາໂປຘາຕຸ ສິຍາ, ເອກສ຺ມິໍ ກລາເປ ອຸຓ຺ຫຠາເວນ ສທ຺ຘິໍ ອຸປລພ຺ເຠຍ຺ຍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຘາຕູນໍ ອວິນິພ຺ໂຠຄປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ, ນ ຈ ປເນວໍ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ຎາຍຕິ ‘‘ນ ອາໂປຘາຕຸ ສີຕຕາ’’ຕິ. ອິທໍ ຈຕຸມຫາຠູຕານໍ ອວິນິພ຺ໂຠຄວຸຕ຺ຕິຕໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ອຸຕ຺ຕຣໍ, ອນິຈ຺ຉນ຺ຕານມ຺ປິ ປນ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານໍ ເອກສ຺ມິໍ ກລາເປ ກິຈ຺ຈທສ຺ສເນນ ສຠາຄວຸຕ຺ຕິຕາຍ ສາຘິຕາຍ ອິທເມວ ອຸຕ຺ຕຣໍ. ເກຈິ ປນ ‘‘ວາໂຍຘາຕຸ ສີຕຕາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເຕສມ຺ປິ ອິທເມວ ອຸຕ຺ຕຣໍ. ຍທິ ວາໂຍຘາຕຸ ສີຕຕາ ສິຍາ, ເອກສ຺ມິໍ ກລາເປ ອຸຓ຺ຫຠາເວນ ສທ຺ຘິໍ ອຸປລພ຺ເຠຍ຺ຍ, ນ ຈ ປເນວໍ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ວິຎ຺ຎາຍຕິ ‘‘ນ ວາໂຍຘາຕຸ ສີຕຕາ’’ຕິ. ເຍ ປນ ວທນ຺ຕິ ‘‘ທ຺ຣວຕາ ອາໂປຘາຕຸ, ສາ ຈ ຜຸສິຕ຺ວາ ຄຍ຺ຫຕີ’’ຕິ, ເຕ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ‘‘ທ຺ຣວຠາໂວປິ ນາມ ຜຸສີຍຕີຕິ ອິທໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ອຘິມານມຕ຺ຕໍ ສຓ຺ຐາເນ ວິຍາ’’ຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ໂປຣາເຓຫິ –

‘‘ທ຺ຣວຠາສຫວຸຕ຺ຕີນິ, ຕີຓິ ຠູຕານິ ສມ຺ຜຸສໍ;

ທ຺ຣວຕໍ ສມ຺ຜຸສາມີຕິ, ໂລໂກຍມຠິມຎ຺ຎຕິ.

‘‘ຠູເຕ ຜຸສິຕ຺ວາ ສຓ຺ຐານໍ, ມນສາ ຄຍ຺ຫເຕ ຍຖາ;

ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ຜຸສາມີຕິ, ຎາຕພ຺ພາ ທ຺ຣວຕາ ຕຖາ’’ຕິ.

໒໙໙. ສພ຺ພໍ ນາມນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກນິພ຺ພານສມ຺ມຕໍ ນາມໍ. ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກຎ຺ຫິ ອາຣມ຺ມຓໍ ປຕິ ນມນໂຕ ນາມໍ. ນິພ຺ພານໍ ປນ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກສ຺ສ ອຕ຺ຕານໍ ປຕິ ນາມນໂຕ ນາມໍ. ຣູປນ຺ຕິ ນິປ຺ຜນ຺ນຣູປໍ. ກິໍ ອວິເສເສນາຕິ ເຈ, ໂນຕິ ອາຫ ‘‘ຫິຕ຺ວາ ຣູປາທິປຎ຺ຈກ’’ນ຺ຕິ. ລກ຺ຂຓານີຕິ ອນິຈ຺ຈາທິລກ຺ຂຓານິ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ນາມຸປາທາຍວເສນ ທຸວິຘາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ.

໓໐໐. ອິມານິ ປນ ຉພ຺ພິຘານິ ອາຣມ຺ມຓານິ ສພ຺ພານິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ອຸທາຫຸ ກຕ຺ຖຈິ ການິຈີຕິ ອາຫ ‘‘ຉຬາຣມ຺ມຓານີ’’ຕິອາທິ. ຕີຓິ ຣູເປຕິ ຣູປາວຈຣຠູມິຍໍ ຣູປສທ຺ທຘມ຺ມວເສນ ຕີຓິ ອາຣມ຺ມຓານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຆານາທິຕ຺ຕຍສ຺ສ ປນ ຕຕ຺ຖ ອຠາວໂຕ ຄນ຺ຘາຣມ຺ມຓາທີນິ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓໂຕ ວິສຸໍ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ອຣູປຠເວ ປນ ສພ຺ພໂສ ຣູປານໍ ອຠາວໂຕ ເອກໍ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓເມວ ລພ຺ຠຕິ, ນ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຣູເປ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓເມກກ’’ນ຺ຕິ. ນນຸ ຈ ອຣູປຠວໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ກາມຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕານໍ ອຣູປຠເວເຍວ ຄຕິນິມິຕ຺ຕວເສນ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ອຸປຏ຺ຐາຕີຕິ? ສຈ຺ຈໍ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ຕໍ ປນ ກາມຠເວເຍວ ອາຣມ຺ມຓໍ. ອຸປປຊ຺ຊິຕພ຺ພຠວສ຺ມິຎ຺ຫິ ວຓ຺ໂຓ ຄຕິນິມິຕ຺ຕວເສນ ອຸປຏ຺ຐາຕິ.

໓໐໑-໒. ເອວໍ ຉ ອາຣມ຺ມຓານິ ສຣູປໂຕ, ປວຕ຺ຕິປ຺ປເຠທໂຕ ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ເຕສຸ ອຠຍຄິຣິວາສີນໍ ກິຎ຺ຈິ ວິປ຺ປຏິປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕຸໍ ‘‘ຂຓວຕ຺ຖຸປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຂຓວຕ຺ຖຸປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ຂຓສ຺ສ ເຈວ ວຕ຺ຖຸໂນ ຈ ປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ເຍ ຣູປາທໂຍຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຍສນ຺ຕິ ເຍສໍ ອາຈຣິຍານໍ ລທ຺ຘິ. ເຍສນ຺ຕິ ວາ ຘມ຺ມາຣມ຺ມເຓນ ສຫ ສມ຺ພນ຺ຘີຠາວໂຕ, ວຸຕ຺ຕໍ ວວຕ຺ຖາປກຕ຺ຕາ ຈ. ເຕ ຫິ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ ວວຕ຺ຖາເປນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕນາ ສຫ ຕໍ ສມ຺ພນ຺ເຘນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຘມ຺ມາຣມ຺ມເຓນ ສຫ ສມ຺ພນ຺ຘີຠາວາເປກ຺ຂາຍ ‘‘ເຍສ’’ນ຺ຕິ ສາມິວຈນນ຺ຕິ. ອິມິນາ ປນ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ເຍ ຣູປາທໂຍ ປຎ຺ຈ ອາຣມ຺ມຓາ ສນ຺ຕຕ຺ຕອໂຍຄຸເຬ ປຕິຕຊລພິນ຺ທຸ ວິຍ ປຣິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກາ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຄ຺ຄຫຓາ ປຣມາຓຸ ວິຍ ປຣິຕ຺ຕວຕ຺ຖຸກາ, ຕໂຕ ຈ ສກສກວິຎ຺ຎາຓານໍ ອາປາຖໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເກວລໍ ປນ ມໂນວິຎ຺ຎາຓສ຺ເສວ ໂຄຈຣາ, ເຕ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ ນາມາຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເຕ ເຍສໍ ວາ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ ນາມາຕິ. ເອເຕເນວ ຈ ອຕີຕານາຄຕຠາເວນ ອຕິທູຣອຈ຺ຈາສນ຺ນຠາເວນ, ກຸຏ຺ຏາທິອນ຺ຕຣິຕາຠາເວນ ຈ ອາປາຖໍ ອນາຄຈ຺ຉນ຺ຕານມ຺ປິ ຣູປາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ ກໂຕ ໂຫຕີຕິ. ເອວໍລທ຺ຘິກາ ປນ ເຕ –

‘‘ອິເມສໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ນານາວິສຍານໍ ນານາໂຄຈຣານໍ ນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ໂຄຈຣວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ຕານໍ ມໂນ ປຏິສ຺ສຣຓໍ, ມໂນ ຈ ເນສໍ ໂຄຈຣວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໕໕) –

ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເຕ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພາວາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພາວາຕິ ນ ອນຸວຕ຺ຕິຕພ຺ພາ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎ…ເປ… ໂຠນ຺ຕານນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ໂຄຈຣໍ ນ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ, ຕຖາ ‘‘ໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ເນວ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ຕານໍ ນານຸຠວນ຺ຕານໍ ນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ. ເຕສນ຺ຕິ ເຕສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ.

໓໐໓. ຕຎ຺ຈ ໂຄຈຣໍ ມໂນ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕໍ ຣູປາທິປຎ຺ຈວິຘໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຈ-ສທ຺ເທນ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ ມໂນ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ຍທິ ຈກ຺ຂາທີນມາປາຖຄຕານິ ວິນາ ອວເສສາ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕທາ ຕໍວິສຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ຕໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ອຕ຺ຕໂນເຍວ ປນ ວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ຕໍ ນາມ ໂຫຕິ. ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ມໂນວ ເຕສໍ ໂຄຈຣວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕີຕິ ທຸປ຺ປຣິຫາຣິຍໍ ຠເວຍ຺ຍ, ນ ຈ ຕໍ ສຸຕ຺ຕວຈນໍ ສກ຺ກາ ອຕິກ຺ກເມຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຈກ຺ຂາທີນໍ ອນາປາຖຄຕາປິ ມໂນໂຄຈຣາ ຣູປາທໂຍ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓາເນວ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓາຕິ. ຍທິ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວິສຍໍ ນານຸໂຠຕິ, ປຣວິສຍເມວ ອນຸໂຠຕິ, ກຖໍ ທສ຺ສນາທິກິຈ຺ຈໍ ນ ກໂຣຕິ? ຕໍຕໍກິຈ຺ຈານໍ ນິສ຺ສຍຠູຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸໂນ ອນິສ຺ສິຕຕ຺ຕາ. ກຖຎ຺ຈຣຫິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ ນາມ? ທສ຺ສນາທິກິຈ຺ຈສ຺ສ ອກຣເຓປິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີຫິ ທິຏ຺ຐາທິອາກາຣສ຺ເສວ ຄຫຓໂຕ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ ນາມ. ຍທິ ຫິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີຫິ ທິຏ຺ຐາທິອາກາຣໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຣູປາທີນໍ ນີລຕ຺ຕາທິວເສນ ຊານນໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓເມວ ກໂຣຕິ, ນ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານີຕິ ຕຖາ ຊານນເມວ ນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ປນ ອຕ຺ຖິຕາເຍເວຕໍ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພໍ – ອນາປາຖຄຕຣູປາທາຣມ຺ມຓໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວິສຍໍ ນ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ ນາມ. ອຖ ໂຂ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວິສຍເມວ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕີຕິ. ອຖ ສິຍາ, ນ ມຍໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍວິສຍານຸຠວນໍ ປຏິກ຺ຂິປາມ, ຕສ຺ສ ປນ ອນຸຠວນໍ ທສ຺ສນາທິກິຈ຺ຈວິຣເຫນ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓວເສເນວາຕິ ເຈ? ຕມ຺ປິ ນ, ສຸຕ຺ເຕ ຕຖາ ອາຄຕຏ຺ຐານສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ຍທິ ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ທສ຺ສນາທິກິຈ຺ຈວິຣເຫນ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍວິສຍໍ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓວເສເນວ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ, ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸຠວມານາ ມໂນຘາຕຸມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸປິ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓາເຍວ ສິຍາ, ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ‘‘ຘມ຺ມາຍຕນໍ ມໂນຘາຕຸຍາ ຈ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ຈ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ປຏ຺ຐາເນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕຖາ ປນ ອວຕ຺ວາ –

‘‘ຣູປາຍຕນໍ ສທ຺ທາຍຕນໍ ຄນ຺ຘາຍຕນໍ ຣສາຍຕນໍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນໍ ມໂນຘາຕຸຍາ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໒),

‘‘ຣູປາຍຕນໍ…ເປ… ຘມ຺ມາຍຕນໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ຈ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໒) –

ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວິສຍໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠນ຺ຕີ ມໂນຘາຕຸມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ຕໍປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວິສຍວເສນ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ, ນ ຘມ຺ມາຍຕນວເສນາຕິ ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

໓໐໔-໕. ເອວໍ ເອເກນາກາເຣນ ປຏິກ຺ເຂປວິຘິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸນ ອປເຣນປິ ກາຣເຓນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ທິພ຺ພຈກ຺ຂາທີ’’ຕິອາທິ. ອາທິ-ຄ຺ຄຫເຓນ ທິພ຺ພໂສຕຎາຓຄ຺ຄຫຓໍ. ອິຕິປິ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ນ ເກວລໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ເຕເນວ ກາຣເຓນ, ອຖ ໂຂ ອິມິນາປິ ກາຣເຓນ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍທິປິ ຈກ຺ຂາທີນໍ ອນາປາຖຄຕຣູປາທີນິ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ຕທາ ທິພ຺ພຈກ຺ຂາທີນິ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓານິ ນ ສິຍຸໍ ເຕສໍ ປສາທວິສຍານໍ ຣູປສທ຺ທານໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນໂຕ, ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ສຸຕ຺ເຕສຸ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸທິພ຺ພໂສຕານໍ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓຕາວ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ນ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓຕາ, ວຸຕ຺ຕາ ຈ ສາ, ຕສ຺ມາ ຈກ຺ຂາທີນໍ ອວິສຍາ ຣູປາທໂຍ ຣູປາທາຣມ຺ມຓາເນວ, ນ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓາຕິ. ເຕເນວ ຈ ຘມ຺ມສງ຺ຄເຫປິ –

‘‘ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ກາມາວຈຣໍ ກຸສລໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕໍ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ວາ ສທ຺ທາຣມ຺ມຓໍ ວາ ຄນ຺ຘາຣມ຺ມຓໍ ວາ ຣສາຣມ຺ມຓໍ ວາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຣມ຺ມຓໍ ວາ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ ວາ, ຍໍ ຍໍ ວາ ປນາຣພ຺ຠ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຜສ຺ໂສ ໂຫຕິ…ເປ… ອວິກ຺ເຂໂປ ໂຫຕີ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໑) –

ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ຈ ອນາປາຖຄຕານໍ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓຕ຺ເຕ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ. ເອວໍ ສຕີຕິ ຍທິ ກທາຈິ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ກທາຈິ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ກທາຈິ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ກທາຈິ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ຕທາ ເຕສໍ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓານໍ ນິຍໂມປິ ກຖໍ ຠເວ ‘‘ອິທໍ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓໍ, ອິທໍ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ ນິຍໂມ ນ ຠເວຍ຺ຍ, ອາຣມ຺ມຓສງ຺ກໂຣ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໐໖. ເອວໍ ຉພ຺ພິຘໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິສ຺ສ ອນນ຺ຕຣເຠທໍ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາທິຕ຺ຕິກວເສນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພໍ ອາຣມ຺ມຓ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຉພ຺ພິຘໍ ປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕິກາທິກໍ ຕໍ ເອຕໍ ສພ຺ພໍ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕິກາທີນນ຺ຕິ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິກາທີນໍ. ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິໂກ ຫິ ອິຘ ‘‘ປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕິໂກ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ມຊ຺ຌປທໂລປວເສນ. ອາທິ-ຄ຺ຄຫເຓນ ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິໂກ ອຕີຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິໂກ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິໂກຕິ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຕິການໍ ສງ຺ຄໂຫ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ ຘມ຺ມາ, ມຫຄ຺ຄຕາຣມ຺ມຓາ ຘມ຺ມາ, ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ເອວມາຄໂຕ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິໂກ. ອາທິປທວເສນ ‘‘ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓາ ຘມ຺ມາ, ມຄ຺ຄເຫຕຸກາ ຘມ຺ມາ, ມຄ຺ຄາຘິປຕິໂນ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ເອວມາຄໂຕ ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິໂກ. ‘‘ອຕີຕາຣມ຺ມຓາ ຘມ຺ມາ, ອນາຄຕາຣມ຺ມຓາ ຘມ຺ມາ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ເອວມາຄໂຕ ອຕີຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິໂກ. ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ ຘມ຺ມາ, ພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓາ ຘມ຺ມາ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ເອວມາຄໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິໂກຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໓໐໗-໙. ກ຺ຣິຍາເຫຕຸທ຺ວຍນ຺ຕິ ອເຫຕຸກກິຣິຍທ຺ວຍໍ ຫສິຕຸປ຺ປາທມໂນຘາຕຸ ອິຕຣສ຺ສ ມຫຄ຺ຄຕາທິອາຣມ຺ມຓຕາວເສນາປິ ວກ຺ຂມານຕ຺ຕາ. ‘‘ອິຏ຺ຐາທິເຠທາ’’ຕິອາທິ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຠາວວິຠາວນໍ. ອິຏ຺ຐາທິເຠທາຕິ ອິຏ຺ຐອິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ຕອນິຏ຺ຐອນິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ຕເຠທາ. ປຏິປາຏິຍາຕິ ‘‘ຣູປໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ, ສທ຺ໂທ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ອນຸກ຺ກມໂຕ. ຣູປາທິ…ເປ… ຕ຺ຕຍສ຺ສ ຕູຕິ ກິຣິຍາມໂນຘາຕຸຍາ ເຈວ ກຸສລາກຸສລວິປາກວິຠາຄວເສນ ທ຺ວິນ຺ນໍ ມໂນຘາຕູນຎ຺ຈ ສພ຺ພໍ ຣູປາທິປຎ຺ຈກໂຄຈຣໍ. ຕາ ຫິ ຫທຍວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສາຍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມາ ຫຸຕ຺ວາ ນິຍຕາ ຣູປາທີເນວ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

໓໑໑. ກາມຘາຕຸຍນ຺ຕິ ກາມຠເວ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ເນສໍ ສພ຺ເພສໍ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓານິ ອຸປລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ເຕສ຺ເວວ ກິຣິຍາມໂນຘາຕຸ, ກຸສລວິປາກຈກ຺ຂຸໂສຕວິຎ຺ຎາຓານິ, ຕຖາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນນ຺ຕິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈິຕ຺ຕານິ. ເສສານິ ປນ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓາຠາເວນ ຕຕ຺ຖ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເນວ ກິຎ຺ຈີຕິ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓານໍ ສພ຺ພໂສ ອຠາວໂຕ ເອເຕສຸ ກິຎ຺ຈິ ນ ຊາຍຕິ.

໓໑໒-໓. ‘‘ມຫາປາການ’’ນ຺ຕິອາທິ ປຐມປຣິຈ຺ເຉເທ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ. ປຏຸປ຺ປນ຺ນາຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ.

໓໑໔. ເອວໍ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ມຫຄ຺ຄຕາຣມ຺ມເຓ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມເຓ ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ທຸຕິຍາຣຸປ຺ປຈິຕ຺ຕຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ທຸຕິຍາຣຸປ຺ປຈິຕ຺ຕໍ ປຐມາຣຸປ຺ປາຣມ຺ມຓໂຕ, ຈຕຸຕ຺ຖາຣຸປ຺ປໍ ຕຕິຍາຣຸປ຺ປາຣມ຺ມຓໂຕ ມຫຄ຺ຄຕາຣມ຺ມຓໍ. ຉພ຺ພິຘນ຺ຕິ ກຸສລວິປາກກິຣິຍາວເສນ ປຈ຺ເຈກໍ ຕິວິຘຕາຍ ຉປ຺ປກາຣໍ.

໓໑໖-໒໐. ຎາຓໍ ປຣິຫີນໍ ເອເຕສໍ, ຎາຓໂຕ ປຣິຫີນາຕິ ວາ ຎາຓຫີນາ. ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ…ເປ… ໂຫນ຺ຕິ ເຕຕິ ອຏ຺ຐ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ເສຂປຸຖຸຊ຺ຊນຂີຓາສວານໍ ກທາຈິ ນິຣຸສ຺ສຸກ຺ກຠາເວນ ອາທຣາກຣຓວເສນ ອກມ຺ມຎ຺ຎສຣີຣຕາອຎ຺ຎວິຫິຕຕາຫິ ວາ ອສກ຺ກຈ຺ຈທານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຘມ຺ມສ຺ສວນາທີສຸ ອຕິປຄຸຓວິປສ຺ສນາຍ ຈ ກາມາວຈຣຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິກາເລ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ. ອຕິປຄຸຓານໍ ປຐມຊ຺ຌານາທີນໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກາເລ ມຫຄ຺ຄຕາຣມ຺ມຓາ. ກສິຓນິມິຕ຺ຕາທິປຎ຺ຎຕ຺ຕິປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກາເລ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາທິວເສນ ນວຕ຺ຕພ຺ພາ. ອກຸສເລສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ຈຕຸປຎ຺ຎາສກາມາວຈຣຘມ຺ມານໍ, ຣູປສ຺ສ ຈ ‘‘ອຕ຺ຕາ ສຕ຺ໂຕ’’ຕິ ປຣາມສນອສ຺ສາທນາຠິນນ຺ທນກາເລ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ. ເຕເນວາກາເຣນ ສຕ຺ຕວີສຕິມຫຄ຺ຄຕຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕກາເລ ມຫຄ຺ຄຕາຣມ຺ມຓາ. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕນກາເລ ສິຍາ ນວຕ຺ຕພ຺ພາ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາທິວເສນ. ທິຏ຺ຐິວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານິ ເຕເຍວ ຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ວິນາ ປຣາມາເສນ ອສ຺ສາທນາຠິນນ຺ທນວເສນ ປວຕ຺ຕິຍໍ, ປຏິຆສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານິ ໂທມນສ຺ສວເສນ ປວຕ຺ຕິຍໍ, ວິຈິກິຈ຺ຉາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ທ຺ເວຬ຺ຫກຠາເວນ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕໍ ວິກ຺ຂິປນວເສນ, ອວູປສມວເສນ ຈ ປວຕ຺ຕິຍໍ ປຣິຕ຺ຕມຫຄ຺ຄຕນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ກ຺ຣິຍໂຕປິ ຈ ຕຖາຕິ ກິຣິຍຈິຕ຺ຕໂຕປິ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກ຺ຣິຍາໂວຏ຺ຐພ຺ພນນ຺ຕິ ສຣູປກຖນເມຕໍ, ນ ປນ ກຸສລາກຸສລວິປາກໂວຏ຺ຐພ຺ພນສ຺ສ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ.

ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ ໂຄຈໂຣຕິ ປຣິຕ຺ຕມຫຄ຺ຄຕອປ຺ປມາຓວເສນ ຕິວິໂຘປິ ໂຄຈໂຣ ໂຫຕິ. ກຖໍ? ກຸສລກິຣິຍາວເສນ ອຏ຺ຐ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ເສຂປຸຖຸຊ຺ຊນຂີຓາສວານໍ ສກ຺ກຈ຺ຈທານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຘມ຺ມສ຺ສວນວິປສ຺ສນາທີສຸ ກາມາວຈຣຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕກາເລ ກາມາວຈຣາຣມ຺ມຓິກອຠິຎ຺ຎາຍ ປຣິກມ຺ມານຸໂລມກາເລ ຈ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ. ປຐມຊ຺ຌານາທິປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກາເລ ມຫຄ຺ຄຕາຣມ຺ມຓຌານາທີນໍ ປຣິກມ຺ມກາເລ ມຫຄ຺ຄຕຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ສມ຺ມສນກາເລ ຈ ມຫຄ຺ຄຕາຣມ຺ມຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ຍຖາລາຠໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸໂວທານກາເລ ປນ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກາເລ ຈ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓາຠິຎ຺ຎາຍ ປຣິກມ຺ມກາເລ ຈ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓາ. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກາເລ ປຓ຺ຓຕ຺ຕາຣມ຺ມຓິກຌານາຠິຎ຺ຎານໍ ປຣິກມ຺ມກາເລ ຈ ນວຕ຺ຕພ຺ພາ. ອຠິຎ຺ຎາທ຺ວຍສ຺ສ ປຣິຕ຺ຕາທິອາຣມ຺ມຓຕໍ ສຕ຺ຕຣສມປຣິຈ຺ເຉເທ ວກ຺ຂຕິ. ກິຣິຍາໂວຏ຺ຐພ຺ພນມ຺ປິ ຍຖາວຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ຕໍຕໍອາຣມ຺ມເຓ ປວຕ຺ຕມານານໍ ປຸເຣຈຣໍ ຫຸຕ຺ວາ ຕໍ ຕເທວ ອາວຊ຺ຊນ຺ຕໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ປຣິຕ຺ຕາທິອາຣມ຺ມຓໍ. ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນວເສນ ປວຕ຺ຕິຍໍ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓເມວ.

ວຸຕ຺ຕາວເສສານີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕຫິ ອວສິຏ຺ຐານິ ປນ຺ນຣສ ຣູປາວຈຣານິ ປຐມຕຕິຍານິ, ຉ ອຣູປາວຈຣກຸສລວິປາກກິຣິຍຈິຕ຺ຕານີຕິ ເອກວີສຕິ ຈິຕ຺ຕານິ. ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓານີຕິ ປຣິຕ຺ຕາທິວເສນ ນວຕ຺ຕພ຺ພສ຺ສ ກສິຓາທິນິມິຕ຺ຕສຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິອາກາສວິຎ຺ຎາຓາຠາວສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓກຣຓໂຕ ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓານິ.

ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິກໍ ສມຕ຺ຕໍ.

໓໒໑-໒. ເອວໍ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິກວເສນ ວິສຍີວິຠາຄໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຍສ຺ມາ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓນິທ຺ເທເສເນວ ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິກສງ຺ຄຫິໂຕປິ ວິສຍີວິຠາໂຄ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ປຫາຍ ອຕີຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິກວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ທຸຕິຍາຣຸປ຺ປຈິຕ຺ຕຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ທຸຕິຍາຣຸປ຺ປຈິຕ຺ຕໍ ອຕີຕສ຺ສ ປຐມາຣຸປ຺ປວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓກຣຓໂຕ, ຈຕຸຕ຺ຖາຣຸປ຺ປໍ ຕຕິຍາຣຸປ຺ປສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓກຣຓໂຕ ເອກນ຺ຕອຕີຕາຣມ຺ມຓໍ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາວ ໂຄຈຣາຕິ ຣູປາທິມ຺ຫິ ຘຣມາເນເຍວ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິກຈິຕ຺ຕານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ. ອນາຄຕາຣມ຺ມຓໍ ປນ ນິຍຕໍ ກິຎ຺ຈິ ນຕ຺ຖິ ອນາຄຕໍສຎາຓສ຺ສປິ ປຎ຺ຈມຊ຺ຌານໂຕ ອຠິນ຺ນຕ຺ຕາ.

໓໒໔-໖. ສິຍາ…ເປ… ນາຄຕໂຄຈຣາຕິ ອຏ຺ຐ ຕາວ ມຫາວິປາກາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓກາເລ ກມ຺ມໍ ວາ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ ວາ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິຍໍ ອຕີຕາຣມ຺ມຓາ. ຠວງ຺ຄຈຸຕິກາເລປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຄຕິນິມິຕ຺ຕໍ ປນ ກທາຈິ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ອາຣພ຺ຠ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓກາເລ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ຠວງ຺ຄກາເລ ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາ, ຕຖາ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ຕທາຣມ຺ມຓວເສນ ປວຕ຺ຕິຍໍ. ມໂນທ຺ວາເຣ ປນ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓານໍ ຊວນານໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຍໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາ. ກຸສລາກຸສລວິປາກາເຫຕຸກອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເກວລຎ຺ຫິ ຕາ ຍຖາກ຺ກມໍ ມນຸສ຺ເສສຸ ຊຈ຺ຈນ຺ຘາທີນໍ, ອປາເຍສຸ ຈ ສພ຺ເພສໍ ປຏິສນ຺ຘິ ໂຫນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ຈ ສນ຺ຕີຣຓກາເລ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ. ໂສມນສ຺ສສຫຄຕາ ປນ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ສນ຺ຕີຣຓວເສນ, ຕທາຣມ຺ມຓວເສນ ຈ ປວຕ຺ຕິກາເລ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາ, ມໂນທ຺ວາເຣ ຈ ຕທາຣມ຺ມຓກາເລ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຫສິຕຸປ຺ປາທຈິຕ຺ຕໍ ປນ ຂີຓາສວານໍ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ຫຏ຺ຐປຫຏ຺ຐາກາຣໍ ກຸຣຸມານານໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ມໂນທ຺ວາເຣ ອຕີຕາທິເຠເທ ຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ຫສິຕຸປ຺ປາທວເສນ ປວຕ຺ຕິຍໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓໍ. ‘‘ກຸສລາກຸສລາ’’ຕິອາທີສຸ ກຸສເລສຸ ຕາວ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ເສຂປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ, ອຕີຕາທິເຠທານິ ຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນານິ ສມ຺ມສນກາເລ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກາເລ, ອຕີຕາທິອາຣມ຺ມຓິກອຠິຎ຺ຎານໍ ປຣິກມ຺ມກາເລ ຈ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕິນິພ຺ພານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກາເລ, ໂຄຕ຺ຣຠຸໂວທານກາເລ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕິນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓິກອຠິຎ຺ຎານໍ ປຣິກມ຺ມາທິກາເລ ຈ ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓາ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕິນິພ຺ພານານິ ຫິ ອິຘ ອຕີຕາທິກາລວເສນ ນວຕ຺ຕພ຺ພານີຕິ ຕທາຣມ຺ມຓານິ ອຕີຕາຣມ຺ມຓາທິວເສນ ນວຕ຺ຕພ຺ພານິ. ເຕນາຫ ‘‘ສນ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິກາເລປີ’’ຕິ, ຍຖາສມ຺ຠວໍ ສນ຺ຕສ຺ສ ນິພ຺ພານສ຺ສ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ຈ ອາຣມ຺ມຓກຣຓກາເລຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ ປນ ‘‘ສນ຺ເຕ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິກາເລສູ’’ຕິ ລິຂນ຺ຕິ, ໂສ ອປາໂຐ. ຕສ຺ສ ປນ ອປາຐຠາວໍ ອຊານນ຺ຕາ ອຕ຺ຖຫານິມ຺ປິ ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ວຈນວິປລ຺ລາສວເສນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິກາລສ຺ມິໍ ສຕີຕິ ອຕ຺ຖໍ ລິຂນ຺ຕິ. ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານິປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເກວລຎ຺ຫິ ເຕສໍ ມຄ຺ຄຜລນິພ຺ພານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓານິ ນຕ຺ຖິ. ຎາຓວິຣເຫນ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມາຣມ຺ມເຓ ອສມຕ຺ຖຠາວໂຕຕິ ອຍເມວ ວິເສໂສ.

ອກຸສເລສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ອຕີຕາທິເຠທານໍ ເຕຠູມກຘມ຺ມານໍ ອສ຺ສາທນາຠິນນ຺ທນປຣາມສນກາເລ ອຕີຕາທິອາຣມ຺ມຓາ. ຕເຖວ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິກາເລ ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓາ. ທິຏ຺ຐິວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເກວລຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ປຣາມາສຄ຺ຄຫຓໍ ນຕ຺ຖິ. ທ຺ເວ ປຏິຆສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ອຕີຕາທິເຠເທ ຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ທຸສ຺ສນກາເລ ອຕີຕາທິອາຣມ຺ມຓາ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິໍ ອາຣພ຺ຠ ທຸສ຺ສນກາເລ ນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓາ. ວິຈິກິຈ຺ຉຸທ຺ຘຈ຺ຈສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອນິຏ຺ຐງ຺ຄຕຠາເວນ ຈ ອວູປສມວິກ຺ເຂປວເສນ ຈ ປວຕ຺ຕິຍໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓາ. ກິຣິຍາສຸ ອຏ຺ຐ ສເຫຕຸກຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ກຸສລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທຄຕິກາ ເອວ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ກຸສເລສຸ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕຫິ, ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕຫິ ສມານາ. ເກວລໍ ປນ ເຕ ເສຂປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອິເມ ຂີຓາສວານນ຺ຕິ ອຍເມເວຕ຺ຖ ວິເສໂສ. ກິຣິຍາເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ປນ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນວເສນ ປວຕ຺ຕິຍໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓາ, ມໂນທ຺ວາເຣ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓານຎ຺ເຈວ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓານຎ຺ຈ ຊວນານໍ ປຸເຣຈາຣິກກາເລ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓາ. ອຠິຎ຺ຎາທ຺ວຍສ຺ສ ອຕີຕາທິອາຣມ຺ມຓຕໍ ວກ຺ຂຕິ. ນວຕ຺ຕພ຺ພາ…ເປ… ອາທິນາຕິ ກສິຓນິມິຕ຺ຕາທິປຎ຺ຎຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ອຕີຕາຣມ຺ມຓາທິນາ ນວຕ຺ຕພ຺ພາ.

໓໒໗. ກ຺ຣິຍາ ປຎ຺ຈາຕິ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈຕສ຺ໂສ, ອເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາຕິ ອິມາ ປຎ຺ຈ ກິຣິຍາ. ຣູປໂຕ ປຎ຺ຈມີ ກ຺ຣິຍາຕິ ຣູປາວຈຣປຎ຺ຈມຊ຺ຌານສງ຺ຂາຕາ ກິຣິຍາຠິຎ຺ຎາ ຈ. ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ ອໂຄຈຣນ຺ຕິ ອຕີຕາທິເຠເທສຸ, ກາລວິມຸຕ຺ເຕສຸ ຈ ອໂຄຈຣໍ ນາມ ກິຎ຺ຈິ ນຕ຺ຖິ, ສພ຺ພເມວ ເນສໍ ໂຄຈຣໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຕີຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິກໍ.

ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣເນວ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕິກສງ຺ຄຫິໂຕປິ ວິສຍີວິຠາໂຄ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸນ຺ຕິ ໂສ ວິສຸໍ ນ ອຸທ຺ຘໂຏ. ສຣູປໂຕ ປເນສ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພ – ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນນ຺ຕິ ອິເມ ຕາວ ກຸສລວິປາກກິຣິຍາວເສນ ຉ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕານສມ຺ພນ຺ຘໍ ເຫຏ຺ຐິມໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕນໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ. ຣູປາວຈຣຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານານິ, ປຐມຕຕິຍາຣູປ຺ປານິ, ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລວິປາການິ ຈ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ຕໂຕ ພຫິຠາເວນ ພຫິທ຺ຘາຠູຕານິ ປຖວີກສິຓາທີນິ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິໂຕ ພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓານິ. ສພ຺ເພວ ກາມາວຈຣກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕາ ຘມ຺ມາ ຣູປາວຈຣປຎ຺ຈມຊ຺ຌານຎ຺ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓານິ. ຕຕ຺ຖ ກາມາວຈຣກຸສລໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ອຕ຺ຕໂນ ຂນ຺ຘາທີນິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ, ປເຣສໍ ຂນ຺ຘາທິປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິນິພ຺ພານປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓ ຈ ພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓາ, ຕທຸຠຍວເສນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓາ. ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເກວລຎ຺ຫິ ເຕສໍ ນິພ຺ພານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ນຕ຺ຖິ. ອກຸສລາປິ ອຕ຺ຕໂນ ຂນ຺ຘາທີນໍ ອສ຺ສາທນາຠິນນ຺ທນປຣາມາສາທິກາເລ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ, ປຣສ຺ສ ຂນ຺ຘາທີສຸ ເຈວ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘຣູປກສິຓາທີສຸ ຈ ຕເຖວ ປວຕ຺ຕິກາເລ ພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓາ, ຕທຸຠຍວເສນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓາ. ທ຺ເວປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານິ, ຕິສ຺ໂສ ຈ ມໂນຘາຕຸໂຍຕິ ອິເມ ເຕຣສ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ອຕ຺ຕໂນ ຣູປາທີນິ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິຍໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ, ປຣສ຺ສ ຣູປາທີສຸ ປວຕ຺ຕາ ພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓາ, ຕທຸຠຍວເສນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓາ, ໂສມນສ຺ສສຫຄຕໍ ສນ຺ຕີຣຓໍ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ສນ຺ຕີຣຓຕທາຣມ຺ມຓວເສນ ອຕ຺ຕໂນ ປຎ຺ຈຣູປາທິຘມ຺ເມ ມໂນທ຺ວາເຣ ຕທາຣມ຺ມຓວເສນ ອຎ຺ເຎປິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິເກ ກາມາວຈຣຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິຍໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ, ປເຣສໍ ຘມ຺ເມສຸ ປວຕ຺ຕມານາ ພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓາ, ຕທຸຠຍວເສນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓາ. ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕສນ຺ຕີຣຓທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ເກວລໍ ປນ ຕໍ ສຸຄຕິທຸຄ຺ຄຕີສຸ ປຏິສນ຺ຘິຠວງ຺ຄຈຸຕິວເສນາປິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາທິເຠເທສຸ ກມ຺ມາທີສຸ ປວຕ຺ຕຕິ. ອຏ຺ຐ ມຫາວິປາການິ ປຏິສນ຺ຘິຠວງ຺ຄຈຸຕິຕທາຣມ຺ມຓວເສນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາທິເຠເທສຸ ຘມ຺ເມສຸ ປວຕ຺ຕນໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາທິອາລມ຺ພຓານິ. ຫສິຕຸປ຺ປາທມ຺ປິ ອຕ຺ຕໂນ ຣູປາທີນິ ອາຣພ຺ຠ ປຫຏ຺ຐາກາຣກຣຓວເສນ ປວຕ຺ຕິຍໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໍ, ປຣສ຺ສ ຣູປາທີສຸ ປວຕ຺ຕໍ ພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓໍ. ມໂນທ຺ວາເຣປິ ອຕ຺ຕໂນ ກຕກິຣິຍປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓນ ຫສິຕຸປ຺ປາທເນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໍ, ປເຣສໍ ກຕກິຣິຍປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓນ ພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓໍ, ຕທຸຠຍວເສນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາຣມ຺ມຓໍ. ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນໍ ປນ ມໂນທ຺ວາເຣ ອາວຊ຺ຊນວເສນ, ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ຈ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນວເສນ ປວຕ຺ຕິຍໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາທິອາຣມ຺ມຓໍ. ອຏ຺ຐ ມຫາກິຣິຍາ ກຸສລຄຕິກາເຍວ. ເກວລຎ຺ຫິ ຕາ ຂີຓາສວານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກຸສລານິ ເສຂປຸຖຸຊ຺ຊນານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ນານຕ຺ຕໍ. ຣູປາວຈຣປຎ຺ຈມຊ຺ຌານສ຺ສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາທິອາຣມ຺ມຓຕໍ ວກ຺ຂຕິ.

໓໒໙. ‘‘ຜລໍ, ມຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິ ຈ ສາມຎ຺ເຎນ ປຸຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ ອາຫ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ…ເປ… ປຸຎ຺ຎໂຕ’’ຕິ.

໓໓໒-໔. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຜລານິ ປນ ເຕ ຊານິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ຕຖາ ກຸສລາຠິຎ຺ຎາ ຈ. ເຕນາຫ ‘‘ສພ຺ເພສຸ ປນາ’’ຕິອາທິ. ໂວຏ຺ຐພ຺ພນສ຺ສ ອາວຊ຺ຊນກິຈ຺ຈສມຍໍ ສນ຺ຘາຍ ຄາຖາພນ຺ຘສຸຂຕ຺ຖໍ ‘‘ໂວຏ຺ຐພ຺ພນມ຺ປິ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ…ເປ… ປຸຎ຺ຎໂຕ’’ຕິ ອິທໍ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສາປິ ເສຂປຸຖຸຊ຺ຊນສນ຺ຕານປ຺ປວຕ຺ຕສ຺ສ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄຜລຊານເນ ອສມຕ຺ຖຕາຍ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ. ກຸສລາຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ປນ ຕໍ ໂຄຈຣໍ ກາຕຸມສມຕ຺ຖເມວ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ‘‘ກ຺ຣິຍາຠິຎ຺ຎາ ມໂນຘາຕູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໓໕-໘. ກສ຺ມາຕິ ກາຣຓປຸຈ຺ຉາ. ‘‘ອຣຫໂຕ’’ຕິອາທິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ຫິ-ສທ຺ໂທ ‘‘ຍສ຺ມາ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ອຕ຺ເຖ. ຍສ຺ມາ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ວາ ເສຂາ ວາ ອຣຫໂຕ ມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ, ຜລມານສຎ຺ຈ ຊານິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍຎ຺ຈ ເນສໍ ອສມຕ຺ຖຕາ ອນຘິຄຕຕ຺ຕາ ອນຘິຄເຕ ຈ ວິສເຍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ໂມໂຫ ອຕ຺ເຖວາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ນ ຊານາຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ມານສນ຺ຕິ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ປາຏິປຸຄ຺ຄລິກໍ ມຄ຺ຄຜລສງ຺ຂາຕໂລກຸຕ຺ຕຣມານສໍ. ເອວໍ ‘‘ສກທາຄາມິສ຺ສ ມານສ’’ນ຺ຕິອາທີສຸປິ. ໂລກິຍມານສໍ ປນ ອຣຫນ຺ຕສ຺ສາປິ ຊານາຕິ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຖ ໂຂ ມາໂຣ ປາປິມາ ຠຄວໂຕ ເຈຕສາ ເຈໂຕປຣິວິຕກ຺ກມຎ຺ຎາຍາ’’ຕິ. ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເຫຏ຺ຐິໂມ ເຫຏ຺ຐິໂມ’’ຕິອາທິ. ຍເຖວ ເຫຏ຺ຐິໂມ ເຫຏ຺ຐິໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປຣູປຣິ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ຊານາຕິ, ເອວໍ ອຸປຣິໂມ ອຸປຣິໂມປິ ເຫຏ຺ຐິມສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ຊານາຕີຕິ ເຈ? ໂນ ນ ຊານາຕິ, ໂສ ປນ ອຕ຺ຕນາ ອຘິຄຕວິສຍຕ຺ຕາ ຊານາຕິເຍວາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸປຣູປຣີ’’ຕິອາທິ. ຍຖາ ‘‘ອຸປຣູປຣີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ‘‘ເຫຏ຺ຐິມສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມສ຺ສາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ເອກໍ ເຫຏ຺ຐິມ-ສທ຺ທໍ ຈ-ສທ຺ເທນ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ເຫຏ຺ຐິມສ຺ສ ຈ ມານສ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໓໙-໔໑. ເອວມ຺ປິ ວິສຍີປຘານວເສນ ວິຠາຄໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ວິສຍປ຺ປຘານວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂຍ ຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸສລເມວ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ກຸສລາຣມ຺ມຓໍ. ກາເມຕິ ປທໍ ອຸຠຍຕ຺ຖ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ ‘‘ກາເມ ກຸສລາຣມ຺ມຓໍ ກາເມ ກຸສລາກຸສລສ຺ສາ’’ຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ຫິ ອກຸສລສ຺ສ ເອກນ຺ຕກາມາວຈຣຕ຺ຕາ ນ ເອຕສ຺ສ ວິເສສິຕພ຺ພຕາ ອຕ຺ຖິ, ກຸສລໍ ປນ ວິເສສິຕພ຺ພເມວາຕິ ຕໍ ອເປກ຺ຂາຍ ‘‘ກາເມ’’ຕິ ອຸປຣິປເທນ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພເມວ. ອຖ ວາ ອກຸສລສຫຈຣິຍໂຕ ກຸສລມ຺ປິ ກາມາວຈຣເມວ ຄຍ຺ຫຕີຕິ ‘‘ກາເມ’’ຕິ ອິທໍ ປຸຣິມປທສ຺ເສວ ວິເສສນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ກາມາວຈຣປາກສ຺ສາຕິ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓສມ຺ປຏິຈ຺ຉນານໍ ເອກນ຺ເຕນ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ຕທວເສສສ຺ສ ເອກາທສວິຘສ຺ສ ກາມາວຈຣວິປາກສ຺ສ. ກາມກ຺ຣິຍສ຺ສາຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ມໂນຘາຕຸວຊ຺ຊິຕສ຺ສ ທສວິຘກາມາວຈຣກິຣິຍຈິຕ຺ຕສ຺ສ. ເອເຕສໍ…ເປ… ອາຣມ຺ມຓໍ ສິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ກຸສລສ຺ສ ຕາວ ອຕ຺ຕນາ ກຕສ຺ສ ທານາທິກາມາວຈຣກຸສລສ຺ສ ປສນ຺ນຈິຕ຺ເຕນ ອນຸສ຺ສຣຓກາເລ, ຕເຖວ ປເຣຫິ ກຕສ຺ສ ອນຸໂມທນກາເລ, ຕສ຺ເສວ ທຸວິຘສ຺ສາປິ ອນິຈ຺ຈຕາທິວເສນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກາເລ, ເຈໂຕປຣິຍຎາຓາທີນໍ ປຣິຕ຺ຕກຸສລາຣມ຺ມຓິກອຠິຎ຺ຎານໍ ປຣິກມ຺ມາທິກາເລ ຈ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ. ອກຸສເລສຸ ຈ ຈຕຸນ຺ນໍ ທິຏ຺ຐິຄຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ກາມາວຈຣກຸສລໍ ອາຣພ຺ຠ ອສ຺ສາທນາຠິນນ຺ທນປຣາມສນກາເລ, ທິຏ຺ຐິວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ເກວລໍ ອສ຺ສາທນາທິກາເລ ຈ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຏິຆສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຕນາ, ປເຣຫິ ຈ ກຕກຸສລມາຣພ຺ຠ ວິປ຺ປຏິສາຣທຸສ຺ສນກາເລ, ວິຈິກິຈ຺ຉາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອສນ຺ນິຏ຺ຐານກາເລ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕສ຺ສ ອວູປສມວິກ຺ເຂປກາເລ ຈ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ. ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕທ຺ວເຍ ກຸສລສ຺ສ ເສຂປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ອຕ຺ຕນາ, ປເຣຫິ ວາ ກຕກຸສລສ຺ສ ອນຸສ຺ສຣຓກາເລ, ປຣຈິຕ຺ຕວິຊານນກາເລ, ‘‘ອິມິນາ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ມນຸສ຺ເສສຸ, ກາມາວຈຣເທເວສຸ ຈ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕີ’’ຕິ ຊານນກາເລ, ‘‘ອນາຄເຕ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣມິ, ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຊານນກາເລ ຈ ກິຣິຍຈິຕ຺ຕສ຺ສາປິ ຂີຓາສວານໍ ອຕ຺ຕນາ, ປເຣຫິ ວາ ກຕກມ຺ມານຸສ຺ສຣຓກາລາທີສຸ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ. ກາມາວຈຣວິປາເກສຸ ນວນ຺ນໍ ສຸຄຕິປຏິສນ຺ຘີນໍ ກມ຺ມກມ຺ມນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓິກປຏິສນ຺ຘິກາເລ, ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຕທາຣມ຺ມຓານໍ ກາມາວຈຣກຸສລາຣມ຺ມຓິກຊວນານນ຺ຕຣໍ ຕທາຣມ຺ມຓກາເລ ຈ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕີຕິ. ທສວິຘກາມາວຈຣກິຣິຍາສຸ ຈ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ມຫາກິຣິຍຈິຕ຺ຕານໍ ຂີຓາສວານໍ ກາມາວຈຣກຸສລປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓສມ຺ມສນກາເລ, ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓິກກິຣິຍາຠິຎ຺ຎານໍ ປຣິກມ຺ມາທິກາເລ, ຫສິຕຸປ຺ປາທສ຺ສ ທານາທິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ຕຸສ຺ສນກາເລ, ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນສ຺ສ ປນ ກາມາວຈຣກຸສລາຣມ຺ມຓິກຊວນານໍ ປຸເຣຈາຣິກກາເລ ຈ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕີຕິ ເອວໍ ກາມາວຈຣກຸສລໍ ຉນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ.

໓໔໒. ຕໂຕຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕຣາສິໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປນ ຣາສີນ’’ນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກິຣິຍຈິຕ຺ເຕສຸ ຫສິຕຸປ຺ປາໂທ ນ ສມ຺ຠວຕິ ເອກນ຺ຕປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ກາມາວຈຣກຸສລສ຺ສ ຕາວ ເສຂປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ຌານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓສມ຺ມສນກາເລ, ຣູປາວຈຣກຸສລາຣມ຺ມຓິກອຠິຎ຺ຎານໍ ປຣິກມ຺ມາທິກາເລ, ອກຸສລສ຺ສ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປຣາມສນາທິກາເລ, ອຠິຎ຺ຎາສຸ ກຸສລາຠິຎ຺ຎາຍ ເສຂປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ອຕ຺ຕນາ, ປເຣຫິ ວາ ອຕີຕຠເວ ອຸປ຺ປາທິຕຌານານຸສ຺ສຣຓກາເລ, ປເຣສໍ ຣູປາວຈຣຈິຕ຺ຕປຣິຈ຺ຉິນ຺ທນກາເລ, ‘‘ອິມິນາ ກມ຺ເມນ ອິມສ຺ມິໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຊານນກາເລ ຈ ‘‘ອນາຄເຕ ຌານໍ ຠາເວສ຺ສຕີ’’ຕິ ວາ ຊານນກາເລ, ກິຣິຍາຠິຎ຺ຎາຍ ຈ ຂີຓາສວານໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕວເສນ ປວຕ຺ຕິກາເລ ຈ ນວວິຘສ຺ສ ປນ ກິຣິຍຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຂີຓາສວານໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຣູປາວຈຣກຸສລປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກາເລຕິ ເອວໍ ຣູປາວຈຣກຸສລໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ.

໓໔໓-໗. ອາຣຸປ຺ປກຸສລຎ຺ຈາປິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕຠູມກກຸສລສ຺ສາຕິ ສພ຺ພສ຺ສ ກາມາວຈຣກຸສລສ຺ສ, ຣູປາວຈຣກຸສເລສຸ ກຸສລາຠິຎ຺ຎາຍ, ອຣູປາວຈຣກຸສເລສຸ ທຸຕິຍຈຕຸຕ຺ຖກຸສລສ຺ສ ຈາຕິ ອິມສ຺ສ ເຕຠູມກກຸສລສ຺ສ. ເອສ ນໂຍ ‘‘ເຕຠູມກກ຺ຣິຍສ຺ສາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ‘‘ຈຕຸຕ຺ຖທູນ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ຈຕຸຕ຺ຖທຸຕິຍານ’’ນ຺ຕິ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ຄາຖາພນ຺ຘວເສນ ວິຠຕ຺ຕິຍາ, ສວິຠຕ຺ຕິສ຺ສ ວາ ຕິຍ-ສທ຺ທສ຺ສ ໂລປໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ຈຕຸຕ຺ຖທູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິເມສໍ…ເປ… ປຈ຺ຈໂຍຕິ ກາມາວຈຣກຸສລສ຺ສ, ຕາວ ອຠິຎ຺ຎາກຸສລສ຺ສ ຈ ຣູປາວຈຣາຣມ຺ມເຓສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ທຸຕິຍຈຕຸຕ຺ຖາຣຸປ຺ປສ຺ສ ປຐມຕຕິຍວເສນາຕິ ເອວໍ ເຕຠູມກກຸສລສ຺ສ ຕຖາ ເສຂປຸຖຸຊ຺ຊນກາເລ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕານຄຕສ຺ສ, ປຣສນ຺ຕານຄຕສ຺ສ ວາ ອາຣຸປ຺ປກຸສລສ຺ສ ປຊານນກາເລ ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣກິຣິຍຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເສຂປຸຖຸຊ຺ຊນກາເລເຍວ ອຕ຺ຕນາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕໍ ປຐມຕຕິຍາຣຸປ຺ປໍ ອາຣພ຺ຠ ຂີຓາສວກາເລ ທຸຕິຍຈຕຸຕ຺ຖາຣຸປ຺ປນິພ຺ພຕ຺ຕເນ ອຣູປກິຣິຍຈິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ເອວໍ ເຕຠູມກກິຣິຍສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອກຸສລສ຺ສ, ຈຕຸຕ຺ຖທຸຕິຍານຎ຺ຈ ອຣູປາວຈຣວິປາການນ຺ຕິ ເອວເມເຕສໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອຣູປກຸສລມາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ.

ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ຄາຫິກາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ອາປນ຺ນນ຺ຕິ ປຣິຍາປນ຺ນໍ, ເຕຠູມກຘມ຺ມຊາຕໍ, ນ ປຣິຍາປນ຺ນນ຺ຕິ ອປຣິຍາປນ຺ນໍ, ຕເທວ ປຸຎ຺ຎຎ຺ຈາຕິ ອປຣິຍາປນ຺ນປຸຎ຺ຎໍ. ກາມາວຈຣໂຕປິ ກຸສລສ຺ສ ກິຣິຍສ຺ສາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຣູປໂຕຕິ ຣູປາວຈຣໂຕ. ຈຕຸນ຺ນໍ…ເປ… ສທາຕິ ເສຂານໍ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກາເລ ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓິກກຸສລາຠິຎ຺ຎາຍ ປຣິກມ຺ມາທິກາເລ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກຸສລສ຺ສ, ຂີຓາສວານໍ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກາເລ ມຄ຺ຄາຣມ຺ມຓິກກິຣິຍາຠິຎ຺ຎາຍ ຈ ປຣິກມ຺ມກາເລ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກິຣິຍຈິຕ຺ຕສ຺ສ, ເຕສໍ ເຕສໍ ຊວນານໍ ປຸເຣຈຣວເສນ ປວຕ຺ຕິກາເລ ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນສ຺ສ, ເສຂານໍ ອຕ຺ຕໂນ, ປເຣສໍ ວາ ມຄ຺ຄຊານນກາເລ ອຠິຎ຺ຎາທ຺ວຍສ຺ສາຕິ ເອວເມເຕສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອປຣິຍາປນ຺ນກຸສລມາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ.

ຕເຖວາກຸສລໍ…ເປ… ອີຣິຕນ຺ຕິ ເສຂານໍ ປຫີນາວສິຏ຺ຐກິເລສປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກາເລ, ເສຂປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ອຕ຺ຕໂນ, ປເຣສໍ ວາ ສນ຺ຕານປ຺ປວຕ຺ຕາກຸສລສມ຺ມສນກາເລ, ອກຸສລາຣມ຺ມຓິກກຸສລາຠິຎ຺ຎາຍ ປຣິກມ຺ມາທິກາເລ ກາມາວຈຣກຸສລສ຺ສ, ອຕ຺ຕໂນ, ປເຣສໍ ວາ ປວຕ຺ຕອກຸສລານຸສ຺ສຣຓາທີສຸ ຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ສ, ຂີຓາສວານໍ ປຫີນກິເລສປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓອຎ຺ຎສນ຺ຕານຄຕອກຸສລສມ຺ມສນາທິກາເລ, ປຫີນກິເລສປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓນ ຕຸສ຺ສນກາເລ, ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຕໍຕໍຊວນານໍ ປຸເຣຈຣກາເລ ຈ ກາມາວຈຣກິຣິຍຈິຕ຺ຕສ຺ສ, ກຸສລາຠິຎ຺ຎາຍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຣູປາວຈຣກິຣິຍຈິຕ຺ຕສ຺ສ, ປຣາມາສອສ຺ສາທນາຠິນນ຺ທນາທິວເສນ ປວຕ຺ຕິຍໍ ອກຸສລສ຺ສ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈຣຫິຕກມ຺ມາຣມ຺ມຓວເສນ ອກຸສລວິປາກສນ຺ຕີຣຓສ຺ສ, ກາມາວຈຣຊວນານໍ ອນຸສ຺ສຣຓກາເລ ສພ຺ພມ຺ປິ ເອກາທສຕທາຣມ຺ມຓວິປາກສ຺ສາຕິ ເອວໍ ກາມາວຈຣວິປາການນ຺ຕິ ເອວເມເຕສໍ ຉນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອກຸສລມາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ.

໓໔໘-໕໖. ວິປາກາຣມ຺ມຓໍ…ເປ… ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເສຂປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ວິປາກສມ຺ມສນາທິກາເລ ກາມາວຈຣກຸສລສ຺ສ, ວິປາກກ຺ຂນ຺ຘານຸສ຺ສຣຓາທີສຸ ຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ສ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຂີຓາສວານໍ ວິປາກສມ຺ມສນາທິກາເລ, ປຸຖຸຊ຺ຊນກາເລ ອນິຏ຺ຐວິປາກາຠາວໍ ອາຣພ຺ຠ ຕຸສ຺ສນກາເລ, ຍຖາວຸຕ຺ຕຊວນານໍ ປຸເຣຈຣກາເລ ກາມາວຈຣກິຣິຍຈິຕ຺ຕສ຺ສ, ກຸສເລສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຣູປາວຈຣກິຣິຍຈິຕ຺ຕສ຺ສ, ວິປາກໍ ອາຣພ຺ຠ ຕທາຣມ຺ມຓປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ວິປາກາຣມ຺ມຓິກກມ຺ມຸນາ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕວເສນ ປວຕ຺ຕິຍຎ຺ຈ ກາມາວຈຣວິປາກສ຺ສ, ອສ຺ສາທນາຠິນນ຺ທນປຣາມາສາທິວເສນ ປວຕ຺ຕິຍໍ ອກຸສລສ຺ສາຕິ ເອວເມເຕສໍ ຉນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ກາມາວຈຣວິປາກມາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ. ຣູປາວຈຣວິປາກາຣມ຺ມເຓປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ເກວລຎ຺ຫິ ຕໍ ກາມາວຈຣວິປາການໍ ກິຣິຍຈິຕ຺ເຕສຸ ຈ ຫສິຕຸປ຺ປາທສ຺ສາຣມ຺ມຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ວິເສໂສ. ໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາກສ຺ສ ກາມາວຈຣກຸສລກິຣິຍານມາຣມ຺ມຓກ຺ກໂມ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ກາມາວຈຣກິຣິຍຈິຕ຺ຕສ຺ສ ກາມາວຈຣກຸສລາທີນໍ ຉນ຺ນໍ ຣາສີນມາຣມ຺ມຓກ຺ກໂມ ກຸສລາຣມ຺ມເຓ ວຸຕ຺ຕສທິໂສວ. ເກວລຎ຺ຫິ ເອຕ຺ຖ ຍເທຕໍ ຂີຓາສວສນ຺ຕານສ຺ເສວ ນິຍຕໍ ນວວິຘໍ ກິຣິຍຈິຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປຣສນ຺ຕານປ຺ປວຕ຺ຕກຸສລາກຸສລສ຺ສ, ສສນ຺ຕາເນວ ເສຂປຸຖຸຊ຺ຊນກາເລ ອນາຄຕາຣມ຺ມຓິກອຠິຎ຺ຎາຍ ປຣິກມ຺ມາທິວສປ຺ປວຕ຺ຕກຸສລສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ. ວິປາເກສຸ ຈ ປຏິສນ຺ຘິຠວງ຺ຄຈຸຕິສງ຺ຂາຕານໍ ວິປາການໍ ກມ຺ມາຣມ຺ມຓວເສນ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອຍເມວ ວິເສໂສ.

ຣູປາວຈຣກິຣິຍຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອາຣມ຺ມຓກ຺ກໂມ ກຸສລາຣມ຺ມເຓ ວຸຕ຺ຕສທິໂສວ. ວິເສໂສປິ ກາມາວຈຣກິຣິຍາຣມ຺ມເຓ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອາຣຸປ຺ປກິຣິຍຈິຕ຺ຕສ຺ສາປິ ເຕສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ໂຄຈຣຠາໂວ ວຸຕ຺ຕສທິໂສວ. ອາຣຸປ຺ປກິຣິຍສ຺ສ ປນ ປຐມຕຕິຍໍ ທຸຕິຍຈຕຸຕ຺ຖສ຺ເສວ ໂຄຈໂຣ ໂຫຕິ.

໓໕໗-໘. ເອວໍ ຣູປນິພ຺ພານວຊ຺ຊິຕມາຣມ຺ມຓໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ, ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຣູປໍ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຣູປນ຺ຕິ ອຏ຺ຐວີສຕິວິໂຘ ຠູໂຕປາທາຍເຠທຠິນ຺ໂນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ. ກິຎ຺ຈາປິ ນ ສພ຺ພເມວ ຣູປໍ ປຈ຺ເຈກໍ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ, ສມຸທິໂຕ ປນ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ ຈຕູຫິ ເອວ ສມຸຏ຺ຐາເນຫິ ສມຸຏ຺ຐາຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ. ກາມປາກກິຣິຍສ຺ສາຕິ ກາມາວຈຣວິປາກສ຺ສ, ກາມາວຈຣກິຣິຍຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຈ, ຕຕ຺ຖ ຈ ກາມາວຈຣກຸສລສ຺ສ ຕາວ ວຓ຺ຓທານາທິປຸຎ຺ຎກິຣິຍກາເລ, ວຓ຺ຓາທີນໍ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ສມ຺ມສນກາເລ, ອຠິຎ຺ຎາຍ ປຣິກມ຺ມາທິກາເລ, ອກຸສລສ຺ສ ອສ຺ສາທນາຠິນນ຺ທນປຣາມາສາທິກາເລ, ອຠິຎ຺ຎາທ຺ວຍສ຺ສ ອິທ຺ຘິວິຘຠູຕສ຺ສ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓາທິຣູປນິມ຺ມານກາເລ, ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຠູຕສ຺ສ ‘‘ປຸຣິມຠເວ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ອນຸສ຺ສຣຓກາເລ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຠູຕສ຺ສ ຈວມານອຸປປຊ຺ຊມານສຕ຺ຕານໍ ວຓ຺ຓທສ຺ສນກາເລ, ທິພ຺ພໂສຕຠູຕສ຺ສ ສທ຺ທສວນກາເລ, ອນາຄຕໍສຎາຓຠູຕສ຺ສ ‘‘ອນາຄເຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິອາທິນາ ຊານນກາເລ, ກາມາວຈຣວິປາເກສຸ ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓສມ຺ປຏິຈ຺ຉນທ຺ວຍສ຺ສ ຍຖາໂຍຄໍ ຣູປາທິວິຊານນກາເລ, ສຸຂສນ຺ຕີຣຓສ຺ສ ສນ຺ຕີຣຓຕທາຣມ຺ມຓກາເລ, ອຸເປກ຺ຂາສນ຺ຕີຣຓທ຺ວຍສ຺ສ ສນ຺ຕີຣຓຕທາຣມ຺ມຓກມ຺ມນິມິຕ຺ຕຄຕິນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓກາເລ, ສເຫຕຸກວິປາກສ຺ສ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕຄຕິນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓກາເລ, ຕທາຣມ຺ມຓກາເລ ຈ, ກາມາວຈຣກິຣິຍາສຸ ປນ ກຸສເລ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ອຏ຺ຐມຫາກິຣິຍຈິຕ຺ຕສ຺ສ, ‘‘ເອວຣູປໍ ວຓ຺ຓາທິມທາສິ’’ນ຺ຕິ ຕຸສ຺ສນກາເລ ຫສິຕຸປ຺ປາທສ຺ສ, ປຎ຺ຈທ຺ວາຣມໂນທ຺ວາເຣສຸ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນາວຊ຺ຊນກາເລ ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນສ຺ສ, ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ອາວຊ຺ຊນກາເລ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນສ຺ສ ຈ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕີຕິ ເອວໍ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກໍ ຣູປໍ ຉນ຺ນໍ ຣາສີນມາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ.

໓໕໙-໖໐. ນິພ຺ພານໍ ປນ ໂຄຕ຺ຣຠຸໂວທານກາເລ, ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓິກອຠິຎ຺ຎາຍ ປຣິກມ຺ມາທິກາເລ ຈ ກາມາວຈຣຕິເຫຕຸກກຸສລສ຺ສ, ອຕີຕຠເວ ສຈ຺ຉິກຕນິໂຣຘານຸສ຺ສຣຓກອາລາທີສຸ ຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ສ, ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ກາມຣູປາວຈຣກິຣິຍຈິຕ຺ຕສ຺ສ, ມຄ຺ຄຏ຺ຐານໍ ຕທນນ຺ຕຣຜລວຬຎ຺ຊນຜລກາເລສຸ ອປຣິຍາປນ຺ນກຸສລວິປາກສ຺ສ ຈາຕິ ເອວໍ ຉນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸຠຍສ຺ສາຕິ ກາມາວຈຣຣູປາວຈຣວເສນ ທຸວິຘສ຺ສ.

໓໖໑-໒. ນານປ຺ປກາຣກນ຺ຕິ ທ຺ວາທສມປຣິຈ຺ເຉເທ ວກ຺ຂມານນເຍນ ນານາວິຘປ຺ປກາຣໍ. ນວນ຺ນໍ…ເປ… ປຈ຺ຈໂຍຕິ ກາມາວຈຣກຸສລສ຺ສ, ອກຸສລສ຺ສ, ຫສິຕຸປ຺ປາທມໂນຘາຕຸວຊ຺ຊິຕກາມາວຈຣກິຣິຍຈິຕ຺ຕານຎ຺ເຈວ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕານຎ຺ຈ ສພ຺ພາປິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຣູປາວຈຣກຸສລວິປາກກິຣິຍານໍ ກສິຓນິມິຕ຺ຕາທິກາ, ປຐມາຣຸປ຺ປກຸສລວິປາກກິຣິຍານໍ ອາກາສປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຕຕິຍາຣຸປ຺ປກຸສລາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ອຠາວປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນວນ຺ນໍ ຣາສີນໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ.

໓໖໓-໕. ເອວໍ ໂຍ ຘມ຺ໂມ ຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ເອເກກຸທ຺ຘາຣວເສນ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ສພ຺ເພ ຈຕຸຠູມກຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທ ຉຫິ ອາຣມ຺ມເຓຫິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຣູປາຣມ຺ມຓິກາ ທ຺ເວ’’ຕິອາທິ ຄາຖາຕ຺ຕຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ.

໓໖໖-໙. ‘‘ປຐມາຣຸປ຺ປກຸສລ’’ນ຺ຕິອາທິ ປນ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍມ຺ປິ ອຣູປາວຈຣາຣມ຺ມເຓສຸ ອຣູປາວຈຣຘມ຺ມານໍ ເສຂາເສຂວເສນ ນານປ຺ປກາຣໂຕ ປວຕ຺ຕິອາກາຣໍ ປກາເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸສລສ຺ສາຕິ ເສຂປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ທຸຕິຍາຣຸປ຺ປກຸສລສ຺ສ. ວິປາກສ຺ສ ປນ ຂີຓາສວານໍ ປວຕ຺ຕມານສ຺ສາປິ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ ຕສ຺ສ ປຸຣິມຠເວ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ. ອຣູປຠເວ ອຕິສນ຺ຕຠາເວນ ປວຕ຺ຕມານໍ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ ນ ຠາວນາຍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ອຸປຏ຺ຐາຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຐມາຣຸປ຺ປປາໂກ’’ຕິອາທິ. ປຐມໍ ຕຸ ກິຣິຍຈິຕ຺ຕໍ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ທຸຕິຍາຣຸປ຺ປເຈຕໂສ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ໂຫຕິ, ວິປາກສ຺ສ ທຸຕິຍາຣຸປ຺ປເຈຕໂສ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ຂີຓາສວກາເລ ກສ຺ສຈິ ກຸສລສ຺ສ ອຠາວໂຕ ‘‘ນ ປຸຎ຺ຎສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນກິຣິຍາສມງ຺ຄິສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນວິປາກຈິຕ຺ຕໍ ນ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ‘‘ນ ປາກສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຂີຓາສວສ຺ສ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣຕ຺ຖໍ, ນິໂຣຘສມາປຊ຺ຊນຕ຺ຖຎ຺ຈ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປຐມາຣຸປ຺ປກິຣິຍຈິຕ຺ຕໍ ທຸຕິຍສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຐມໍ ຕຸ ກ຺ຣິຍາຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິ.

໓໗໐-໓. ‘‘ທ຺ວິຘາ’’ຕິ ຈ ວຕ຺ວາ ຕເມວ ທຸວິຘຕໍ, ຕິວິຘຕຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກຸສລໍ ກຸສລສ຺ສາ’’ຕິ, ‘‘ກ຺ຣິຍສ຺ສາປິ ກ຺ຣິຍາ ໂຫຕີ’’ຕິ ຈ ອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ເອວເມວ …ເປ… ສິຍາຕິ ປຐມາຣຸປ຺ປຈິຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເສຂປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ທ຺ວິຘາ, ຂີຓາສວານຎ຺ຈ ຕິຘາ ອາຣມ຺ມຓໍ ຠວຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໗໔-໕. ຍໍ ຍໍ ໂຄຈຣໍ ອາຣພ຺ຠາຕິ ຣູປາຣູປນິພ຺ພານປຎ຺ຎຕ຺ຕີສຸ ຍໍ ຍໍ ໂຄຈຣໍ ອາຣພ຺ຠ. ເຍ ເຍຕິ ອຣູປຘມ຺ມາ. ໂຍ ນໂຣຕິ ໂຍ ຄຫຏ຺ໂຐ, ປພ຺ພຊິໂຕ ວາ ມາຓໂວ. ກິຣາຕິ ອນຸມຕິຍໍ. ຕສ຺ສ ‘‘ອຸຕ຺ຕຣເຕວາ’’ຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປາຣນ຺ຕິ ອວສານໍ. ຕໍ ອິມສ຺ສ ປຣມນິປຸຓຄມ຺ຠີຣນຍສມງ຺ຄິຕາຍ ຍາຖາວໂຕ ໂອຕຣນ຺ເຕຫິ ອກສິເຣນ ຕຣິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ ທຸປ຺ປາປຸເຓຍ຺ຍນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ທຸຕ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ. ອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມໍ. ອຠິຘມ຺ມາວຕາຣສ຺ສ ຫິ ອຸຕ຺ຕມຕາຍ ຕເທກເທສຠູຕປາຣມ຺ປິ ອຸຕ຺ຕມເມວ ໂຫຕິ. ໂສຕິ ໂສ ສມຸຕ຺ຕິຓ຺ຓາຠິຘມ຺ມາວຕາຣປາໂຣ ນໂຣ. ອຸຕ຺ຕຣເຕວ, ນ ປນ ນ ສກ຺ໂກຕິ ຕໍ ອຸຕ຺ຕຣິຕຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິຕິ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖວິກາສິນິຍາ ນາມ

ອຠິຘມ຺ມາວຕາຣສໍວຓ຺ຓນາຍ

ອາຣມ຺ມຓວິຠາຄນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.