໔. ຈຕຸຕ຺ໂຖ ປຣິຈ຺ເຉໂທ

ເອກວິຘາທິນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໒໘-໓໐. ວິຊານນສຠາວໂຕຕິ ອາຣມ຺ມຓວິຊານນສຠາວຕ຺ຕາ. ນນຸ ຈ ເຫຏ຺ຐາ ສາຣມ຺ມຓໂຕ ເອກວິຘຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕຕິ? ສຈ຺ຈໍ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ປນ ເຈຕສິການຎ຺ຈ ສາຘາຣໂຓຕິ ອິຘ ຕພ຺ພິວຊ຺ຊນຕ຺ຖໍ ວິຊານນລກ຺ຂຓຕາວ ວຸຕ຺ຕາ. ສງ຺ເຂປຄຓນວເສນ ຈ ສເຫຕຸການໍ ເອກສຕ຺ຕຕິວິຘຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ເຫຕຸວາທິນາຕິ ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕເຫຕູນໍ ພ຺ຍາກຣຓກຸສເລນ. ອຖ ວາ ‘‘ເຍ ຘມ຺ມາ ເຫຕຸປ຺ປຠວາ, ເຕສໍ ເຫຕຸໍ ຕຖາຄໂຕ ອາຫາ’’ຕິ (ອປ. ເຖຣ ໑.໑.໒໘໖; ມຫາວ. ໖໐) ວຈນໂຕ ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມານໍ ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍວາທິນາ.

໑໓໑-໔. ສວຕ຺ຖຸກາວຕ຺ຖຸກໂຕຕິ ເອກນ຺ເຕນ ສພ຺ພວຕ຺ຖຸນິສ຺ສິຕຠາວໂຕ ເຈວ ຕທຠາວໂຕ ຈ. ເກຈິ ປນ ຫທຍວຕ຺ຖຸວເສນ ສວຕ຺ຖຸກາວຕ຺ຖຸກຕໍ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ ສວຕ຺ຖຸກນິທ຺ເທເສ ‘‘ສພ຺ໂພ ກາມວິປາໂກ’’ຕິ ປສາທນິສ຺ສິຕານມ຺ປິ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ອຸຠຍວເສນາຕິ ສວຕ຺ຖຸກາວຕ຺ຖຸກວເສນ. ການິຈິ ຫິ ຈິຕ຺ຕານິ ເອກນ຺ເຕນ ສວຕ຺ຖຸການິ, ການິຈິ ອວຕ຺ຖຸກາເນວ, ການິຈິ ອຸຠຍສຠາວານິ. ຕຖາ ເຈວ ນິທ຺ທິສຕິ ‘‘ສພ຺ໂພ ກາມວິປາໂກ ຈາ’’ຕິອາທິ.

ສພ຺ໂພ ກາມວິປາໂກ ຈາຕິ ສເຫຕຸກາເຫຕຸກຠິນ຺ໂນ ສພ຺ໂພ ເຕວີສຕິວິໂຘ ກາມາວຈຣວິປາໂກ ຈ. ອາທິມຄ຺ໂຄຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ. ໂສ ຫິ ສພ຺ພໂລກຸຕ຺ຕເຣສຸ ອາທິໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ, ອຏ຺ຐສຸ ອຣິຍປຸຄ຺ຄເລສຸ ອາທິປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສມ຺ພນ຺ຘີຕິ ວາ ‘‘ອາທິມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວິນາ ວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ສກສກວຕ຺ຖຸໍ ວິນາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເຕເນວ ເຫຕານິ ອຣູປຠເວ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຖູນໍ ອຠາວໂຕ. ‘‘ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ວິນາ ວຕ຺ຖຸ’’ນ຺ຕິ ຈ ອິທໍ ອນ຺ໂຕຠາວິຕກາຣຓຕ຺ຖໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ຍສ຺ມາ ວຕ຺ຖຸໍ ວິນາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເອກນ຺ເຕນ ສວຕ຺ຖຸກາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ເອກນ຺ເຕນ ອວຕ຺ຖຸກາ ອຣູປຠເວເຍວ ປຏິສນ຺ຘາທິວເສນ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ກຖໍ ປນ ຣູປສນ຺ນິສ຺ສເຍນ ວິນາ ຕຕ຺ຖ ອຣູປໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ກສ຺ມາ ນ ປວຕ຺ຕຕິ ປຎ຺ຈໂວກາເຣຕິ? ຕຖາ ອທສ຺ສນໂຕ. ຍທິ ເອວໍ ກພຬີກາຣາຫາເຣນປິ ວິນາ ຣູປຘາຕຸຍໍ ຣູເປນ ປວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ, ກິໍ ກາຣຓາ? ກາມຘາຕຸຍໍ ຕຖາ ອທສ຺ສນໂຕ. ອປິ ຕຸ ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານສ຺ສ ປວຕ຺ຕິກາຣຓໍ ຣູເປ ອວິຄຕຕຓ຺ຫໍ, ຕສ຺ສ ສຫ ຣູເປນ ປວຕ຺ຕິ. ຍສ຺ສ ປນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິກາຣຓໍ ຣູເປ ວິຄຕຕຓ຺ຫໍ, ຕສ຺ສ ວິນາ ຣູເປນ ປວຕ຺ຕິ ກາຣຓສ຺ສ ຕໍວິມຸຂຕາຍາຕິ ຣູປສນ຺ນິສ຺ສເຍນ ວິນາ ຕຕ຺ຖ ອຣູປໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ທ຺ເວຈຕ຺ຕາລີສ ເສສານີຕິ ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນໍ ກຸສລກິຣິຍາວເສນ ໂສຬສ ກາມາວຈຣານິ, ຕເຖວ ອຏ຺ຐ ອຣູປາວຈຣານິ, ປຐມມຄ຺ຄວຊ຺ຊານິ ສຕ຺ຕ ໂລກຸຕ຺ຕຣານິ, ປຏິຆທ຺ວຍວຊ຺ຊິຕທສອກຸສລານິ ເຈຕິ ທ຺ເວຈຕ຺ຕາລີສ ວຸຕ຺ຕາວເສສຈິຕ຺ຕານິ.

໑໓໕-໗. ຣູປາທີສຸ ເອເກກເມວ ອາຣມ຺ມຓໍ ອິມສ຺ສາຕິ ເອເກກາຣມ຺ມຓໍ. ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ອາປາຖຄຕກາເລ ຕໍຕໍວິຊານນວເສນ ປຎ຺ຈປິ ອາຣມ຺ມຓານິ ອິມສ຺ສາຕິ ປຎ຺ຈາຣມ຺ມຓໍ. ເອວມ຺ປີຕິ ນ ເກວລໍ ສວຕ຺ຖຸກາທິວເສເນວ, ອຖ ໂຂ ເອເກກາຣມ຺ມຓາທິໂຕປິ. ອຠິຎ຺ຎາວຊ຺ຊິຕານໍ ສພ຺ພມຫຄ຺ຄຕານມ຺ປິ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓຠາເວນ ເອກາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພໍ ມຫຄ຺ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ປຓ຺ຓຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໂຕ ເອກາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ເກຈິ. ຕໍ ອຣູປາວຈຣທຸຕິຍຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານານິ ປຕ຺ວາ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ ເຕສໍ ມຫຄ຺ຄຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ. ອຠິຎ຺ຎາທ຺ວຍສ຺ສ ຉຬາຣມ຺ມຓິກຠາເວນ, ຕສ຺ສ ຈ ຣູປາວຈຣປຎ຺ຈມຊ຺ຌານໂຕ ອຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ຕໍ ປຫາຍ ‘‘ເຕຈຕ຺ຕາລີສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໔໑. ປຸຎ຺ຎວິປາກກິຣິຍໂຕ ກາເມ ທ຺ວາທສາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຘາຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ປຸຎ຺ຎວິປາກກ຺ຣິຍໂຕຕິ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕກຸສລວິປາກກິຣິຍໂຕ.

໑໔໓-໙. ອິຣິຍາຍ ກາຍິກາຍ ກິຣິຍາຍ ປວຕ຺ຕິປຖຠາວໂຕ ອິຣິຍາປໂຖ, ຄມນາທິ. ອຕ຺ຖໂຕ ຕທວຕ຺ຖາ ຣູປປ຺ປວຕ຺ຕິ. ກາມຎ຺ເຈຕ຺ຖ ຣູປວິນິມຸຕ຺ໂຕ ອິຣິຍາປໂຖ, ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວາ ນຕ຺ຖິ, ຕຖາປິ ສພ຺ພໍ ຣູປສມຸຏ຺ຐາປກຈິຕ຺ຕໍ ອິຣິຍາປຖຸປຕ຺ຖມ຺ຠກໍ, ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິວິກາຣຸປ຺ປາທນຎ຺ຈ ໂຫຕິ. ຍໍ ປນ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຊນກໍ, ຕໍ ເອກໍສໂຕ ອິຕຣທ຺ວຍສ຺ສ ຊນກໍ ອວິນາຠາວໂຕ, ຕຖາ ອິຣິຍາປຖຸປຕ຺ຖມ຺ຠກໍ ຣູປສ຺ສາຕິ ອິມສ຺ສ ວິເສສສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ຣູປີຣິຍາປຖວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ-ຊນກາຊນກາທິໂຕ’’ຕິ ອິຣິຍາປຖວິຎ຺ຎຕ຺ຕີນໍ ວິສຸໍ ຄຫຓໍ. ຊນກາຊນກາທິໂຕຕິ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ຊນກໂຕ, ກສ຺ສຈິປິ ອຊນກໂຕ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ເອກສ຺ສ ຈ ຊນກໂຕ. ການິຈິ ຫິ ຈິຕ຺ຕານິ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ, ອິຣິຍາປຖໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ, ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ຊນຍນ຺ຕິ. ການິຈິ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ, ອິຣິຍາປຖໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ, ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ນ ຊນຍນ຺ຕິ. ການິຈິ ຣູປເມວ ສມຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ, ອິຕຣທ຺ວຍໍ ນ ກໂຣນ຺ຕິ. ການິຈິ ຕີຓິ ນ ກໂຣນ຺ເຕວ. ຕຖາ ເຈວ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ທ຺ວາທສາກຸສລາ’’ຕິອາທິ. ເອວຎ຺ຈາປິ ຫິ ຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ນ ເກວລໍ ອເຫຕຸກາທິໂຕວ, ເອວໍ ຣູປາທິຊນກາທິໂຕປິ ຕໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ. ‘‘ເອວຎ຺ຈາທິມ຺ຫິ ຕ’’ນ຺ຕິປິ ລິຂນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ປນ ອາທິມ຺ຫິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເອວຎ຺ຈ ຈຕຸພ຺ພິຘນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ຣູປຊນກາທີສຸ. ທສ ກິຣິຍາຕິ ມໂນຘາຕຸວຊ຺ຊາ ທສ ກິຣິຍາ.

ສມຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ ຣູປານີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓເຍວ ອຕ຺ຕນາ ຊເນຕພ຺ພຣູປານິ ສມຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ກປ຺ເປນ຺ຕີຕິ ສນ຺ນາເມນ຺ຕິ. ຍຖາປວຕ຺ຕໍ ອິຣິຍາປຖໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠນ຺ຕິ. ຍຖາ ຫິ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນຫິ ວີຖິຈິຕ຺ເຕຫິ ອພ຺ໂພກິຓ຺ເຓ ຠວງ຺ເຄ ປວຕ຺ຕມາເນ ອງ຺ຄານິ ໂອສີທນ຺ຕິ, ປເວຘນ຺ຕາ ວິຍ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ເອວໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສວິເຘສຸ ວກ຺ຂມາເນສຸ ຈ ຉພ຺ພີສຕິວິເຘສຸ ຊາຄຣຓຈິຕ຺ເຕສຸ ປວຕ຺ຕມາເນສຸ. ຕທາ ປນ ອງ຺ຄານິ ອຸປຕ຺ຖທ຺ຘານິ ຍຖາປວຕ຺ຕອິຣິຍາປຖຠາເວເນວ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຊນຍນ຺ຕິ ຈ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິນ຺ຕິ ມໂນທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕາ ເອວ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ຊນຍນ຺ຕິ, ນ ປນ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານໍ ຌານງ຺ຄໂຍຄາຠາເວນ ຣູປາຊນກຕ຺ຕາ ອາຫ ‘‘ທ຺ເວປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາ’’ຕິ. ຌານງ຺ຄານິ ຫິ ຈິຕ຺ເຕນ ສຫ ຣູປສມຸຏ຺ຐາປການິ, ເຕສໍ ອນຸພລປ຺ປທາຍການິ ມຄ຺ຄງ຺ຄາທີນິ ເຕສຸ ວິຊ຺ຊມາເນສຸ ສວິເສສໍ ຣູປປ຺ປວຕ຺ຕິທສ຺ສນໂຕ. ອຣູປວິປາກາ ປນ ຣູປວິຣາຄຠາວນາຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຫຕຸໂນ ຕໍວິມຸຂຕາຍ ຣູປໍ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ວິປາກາ ຈ ອຣູປິສູ’’ຕິ.

໑໕໐. ສພ຺ເພສໍ ສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ສຕ຺ຕານໍ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ວຕ຺ຖຸທຸພ຺ພລຕາຍ, ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຕາຍ, ປຈ຺ຈຍເວກລ຺ລໂຕ, ອາຄນ຺ຕຸກຕາຍ ຈ ຣູປໍ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ຕຖາ ຫິ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາເຓນ ສຫຊາຕໍ ວຕ຺ຖຸ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍຣຫິຕໍ, ອາຫາຣາທີຫິ ຈ ອນຸປຕ຺ຖທ຺ຘໍ ທຸພ຺ພລໍ, ຕສ຺ສ ຈ ທຸພ຺ພລຕ຺ຕາ ຕນ຺ນິສ຺ສິຕວິຎ຺ຎາຓມ຺ປິ ທຸພ຺ພລນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ປປາເຕ ປຕິໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ນິສ຺ສໂຍ ຠວິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ເອວໍ ຕມ຺ປິ ຠິນ຺ນສນ຺ຕຕິຍໍ ກມ຺ມກ຺ຂິຕ຺ຕຕາຍ ປປາເຕ ປຕິຕໍ ວິຍ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ນ ຣູປສມຸຏ຺ຐາປເນ ອຸສ຺ສຫຕິ ຈ ວຕ຺ຖຸໂນ ຈ ອຕ຺ຕນາ ສຫ ອປຈ຺ຉາ ອປຸເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອລາຠໂຕ. ຍຖາ ປນ ອາຄນ຺ຕຸໂກ ປຸຣິໂສ ອຄຕປຸພ຺ພໍ ເທສໍ ຄໂຕ ອຎ຺ເຎສໍ ‘‘ເອຖ ໂຠ ອນ຺ໂຕຄາເມ ໂວ ອນ຺ນປານຄນ຺ຘມາລາທີນິ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອວິສຍຕາຍ, ອປ຺ປຫຸຕາຍ ຈ, ເອວເມວໍ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ອາຄນ຺ຕຸກນ຺ຕິ. ເອວໍ ວຕ຺ຖຸທຸພ຺ພລຕາທີຫິ ກາຣເຓຫິ ຣູປໍ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ອປິຈ ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍາທິວເສນ ເຍຫາກາເຣຫິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານໍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕຫິ ສພ຺ເພຫິ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ສມຕິໍສກມ຺ມຊຣູປານໍ ຍຖາໂຍຄໍ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ປຏ຺ຐາເນ –

‘‘ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວິປາກາພ຺ຍາກຕາ ອາຫາຣາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ຂນ຺ຘານໍ ກຏຕ຺ຕາ ຈ ຣູປານໍ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໒໙).

ຕສ຺ມາ ສມຕິໍສກມ຺ມຊຣູປານິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານໍ ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິຕານີຕິ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໍ ຣູປໍ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຈຸຕິຈິຕ຺ຕຎ຺ຈາຣຫໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຂີຓາສວສ຺ສ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ອຸປສນ຺ຕວຏ຺ຏມູລສ຺ມິໍ ສນ຺ຕາເນ ສາຕິສຍໍ ສນ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍ ຣູປໍ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ອນາຄາມິອາທີນໍ ຕທຠາວໂຕຕິ ວທນ຺ຕິ. ຏີກາກາໂຣ ປນ ອານນ຺ທາຈຣິໂຍ ຠຓຕິ –

‘‘ກາມາວຈຣານໍ ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ກາມາວຈຣານໍ ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຣູປາວຈເຣ, ອຣູປາວຈເຣ ປຈ຺ຉິມຠວິການໍ, ເຍ ຈ ຣູປາວຈຣໍ, ອຣູປາວຈຣໍ ອຸປປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຈວນ຺ຕານໍ, ເຕສໍ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ, ໂນ ຈ ເຕສໍ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີຕິ ວຈນໂຕ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ຣູປໍ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີ’’ຕິ.

ອາຈຣິຍສ຺ສ ຫິ ອຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ‘‘ກາມາວຈຣານໍ ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ເອເຕນ ອວິເສເສນ ກາມາວຈຣສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕສ຺ສ, ‘‘ເຍ ຈ ຣູປາວຈຣໍ…ເປ… ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ກາມຠວໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ຣູປາຣູປຠວູປປຊ຺ຊນການໍ ກາມາວຈຣຈຸຕິຈິຕ຺ຕສ຺ສາປິ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ວຈີສງ຺ຂາຣສ຺ສ ນິໂຣຘໍ ວຕ຺ວາ ກາຍສງ຺ຂາຣສ຺ສ ຕທຠາວວຈນໂຕ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ກາຍສງ຺ຂາຣາສມຸຏ຺ຐາປນໍ ສິທ຺ຘໍ. ຍທຄ຺ເຄນ ຈ ຕໍ ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ຕທຄ຺ເຄນ ຕໍ ເສສຣູປມ຺ປິ ນ ຊເນຕິ. ນ ຫິ ຣູປສມຸຏ຺ຐາປກສ຺ສ ຄພ຺ຠຄຕຕາທິວິພນ຺ຘາຠາເວ ກາຍສງ຺ຂາຣາສມຸຏ຺ຐາປເນ ກາຣຓໍ ອຕ຺ຖິ. ນ ຈ ຍຸຕ຺ຕໍ ຈຸຕິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຎ຺ຈສ຺ສ ຣູປໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ, ນາປິ ‘‘ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີ’’ຕິ ປາຬິ ອຕ຺ຖິ, ນ ຈາປິ ວຏ຺ຏມູລານຸປສໂມ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຣູປຸປ຺ປາທເນ ກາຣຓໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ເຕນ ນ ອຸປ຺ປນ຺ນານມ຺ປິ ຕໂຕ ປຸຣິມຕເຣຫິ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ວິຍ ຠວນ຺ຕເຣ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ຣູປໍ ນ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີຕິ. ຍທິ ກາຍສງ຺ຂາຣສມຸຏ຺ຐາປນເມວ ຣູປຊນນາຣຫຠາວໍ ສາເຘຕິ, ຕທາ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນ ກຖນ຺ຕິ? ນາຍໍ ໂທໂສ, ຕສ຺ສ ຠາວນາພເລນ ສາຕິສຍໍ ສນ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍ ກາຍສງ຺ຂາຣາສມຸຏ຺ຐາປເນປິ ມຣຓາສນ຺ນຈິຕ຺ຕານໍ ວິຍ ປຣິທຸພ຺ພລຕ຺ຕາຠາວໂຕ ຣູປສມຸຏ຺ຐາປເນ ວິພນ຺ໂຘ ນຕ຺ຖີຕິ. ກຸໂຕ ປນ ປຏ຺ຐາຍ ຈິຕ຺ຕຊຣູປໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ? ຍໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກາຍສງ຺ຂາເຣ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ກທາ ຈ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ? ຈຸຕິໂຕ ປຸພ຺ເພ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຕຕ຺ຕິໍສມຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປຈ຺ຉິມໂສຬສກໂຕ ປຸເຣຕຣເມວ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ຍສ຺ສ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ ນ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີ’’ຕິ (ຍມ. ໒.ສງ຺ຂາຣຍມກ.໑໑໓) ປຎ຺ເຫ ‘‘ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ເຕສໍ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ຈ ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ ຈ ນ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕສ຺ເສວ ວຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ ຈຸຕິໂຕ ທຸຕິຍຕຕິຍຈິຕ຺ເຕນາປິ ສຫ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ອປເຣ. ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ກາມາວຈຣານໍ ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຍສ຺ສາ’’ຕິ ກາມາວຈຣຈຸຕິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຠູຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທໂຕປິ ອຸທ຺ຘໍ ກາຍສງ຺ຂາຣາຠາວວຈເນນ ເຫຏ຺ຐິມໂກຏິຍາ ຈຸຕິໂຕ ຕຕິຍຈິຕ຺ເຕເນວ ສຫ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ທຸຕິຍຈິຕ຺ຕໍ ນ ປາປຸຓາຕີຕິ ເອເກ.

໑໕໑-໗. ເອກໍ ທ຺ເວ ຕີຓິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຐານານິ ອິມສ຺ສາຕິ ເອກທ຺ວິຕິຈຕຸຏ຺ຐານໍ, ເອກທ຺ວິຕິຈຕຸຏ຺ຐານຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຐານນ຺ຕິ ຈ ອິຘ ກິຈ຺ຈມຘິປ຺ເປຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຘມ຺ມາ ອວຏ຺ຐິຕາ ວິຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ‘‘ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ມໍສຈກ຺ຂຸທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓຈກ຺ຂຸພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸວເສນ ປຎ຺ຈ ນິມ຺ມລານິ ໂລຈນານິ ອິມສ຺ສາຕິ ປຎ຺ຈນິມ຺ມລໂລຈໂນ.

ນິປ຺ປປຎ຺ເຈນາຕິ ຣາຄາທິປປຎ຺ຈຣຫິເຕນ. ຣາຄາທໂຍ ຫິ ສໍສາເຣ ປປຎ຺ຈນໂຕ ‘‘ປປຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

ອາວຊ຺ຊເນ ປຏິຈ຺ຉເນ ຐາເນ ມໂນຘາຕຸຕ຺ຕິກນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ກິຣິຍາມໂນຘາຕຸ ອາວຊ຺ຊນຏ຺ຐາເນ, ວິປາກທ຺ວຍໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນຏ຺ຐາເນຕິ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ໂສມນສ຺ສຍຸຕ຺ຕສນ຺ຕີຣຓໍ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ສນ຺ຕີຣຓໍ ສິຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘‘ສນ຺ຕີຣຓ’’ນ຺ຕິ ອຘິກາຣໂຕວ ລພ຺ຠຕີຕິ ຄາຖາພນ຺ຘສຸຂຕ຺ຖໍ ‘‘ໂສມນສ຺ສຍຸຕ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຸຕ຺ຕໍ.

ພລວາຣມ຺ມເຓ ສຕີຕິ ຕທາຣມ຺ມຓກິຈ຺ຈສ຺ສ ພລວາຣມ຺ມເຓເຍວ ລພ຺ຠນໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອິມສ຺ເສວ ອາເວຓິກຠາເວນ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຕທາຣມ຺ມຓານໍ ພລວາຣມ຺ມເຓເຍວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ. ໂວຏ຺ຐພ຺ພນນ຺ຕິ ກິຣິຍາມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸສງ຺ຂາຕໍ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນກິຈ຺ຈໍ ຈິຕ຺ຕໍ.

໑໕໘-໙. ສພ຺ເພສນ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ກາມຣູປາຣູປຠວິກສຕ຺ຕານໍ. ອິມິນາ ອິທໍ ທສ຺ເສຕິ – ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣສຸ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນກິຈ຺ຈໍ ເກສຎ຺ຈິເທວ ສຕ຺ຕານໍ ອຣູປຠເວ ສພ຺ພໂສ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິກຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ, ຣູປຠເວ ຈ ທ຺ວາຣຕ຺ຕຍປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ. ມໂນທ຺ວາເຣ ອາວຊ຺ຊນກິຈ຺ຈໍ ປນ ສພ຺ເພສເມວ ສຈິຕ຺ຕກສຕ຺ຕານໍ ກໂຣຕີຕິ. ທ຺ວິຏ຺ຐານິກໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕຏ຺ຐານທ຺ວຍວນ຺ຕຕາຍ ທ຺ວິຏ຺ຐານິກຈິຕ຺ຕໍ ນາມ ໂຫຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ໂສມນສ຺ສສຫຄຕສນ຺ຕີຣຓໍ ກາມສຸຄຕິຍໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອາກຑ຺ຒຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ປຎ຺ຈຏ຺ຐານິກ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ເຕສໍ ມຕິມຕ຺ຕໍ ປຏ຺ຐາເນ ຕຖາ ອທີປິຕຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ຫິ –

‘‘ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄໂຕ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໗.໘) ‘‘ອເຫຕຸກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ, ຕໂຍ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ, ທ຺ເວ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາ, ອເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ, ຕໂຍ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ, ທ຺ເວ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໗.໘) –

ເອວໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕ-ປທສ຺ສ ປວຕ຺ຕິປຏິສນ຺ຘິວເສນ ປຏິຈ຺ຈນໂຍ ອຸທ຺ຘໂຏ. ປີຕິສຫຄຕສຸຂສຫຄຕ-ປທານໍ ປນ –

‘‘ປີຕິສຫຄຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ປີຕິສຫຄໂຕ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ. ອເຫຕຸກໍ ປີຕິສຫຄຕໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ, ຕໂຍ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ, ທ຺ເວ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາ. ສຸຂສຫຄຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ສຸຂສຫຄໂຕ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ. ອເຫຕຸກໍ ສຸຂສຫຄຕໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ, ຕໂຍ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ, ທ຺ເວ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໗.໖) –

ເອວໍ ປວຕ຺ຕິວເສເນວ ອຸທ຺ຘໂຏ, ນ ‘‘ອເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ’’ຕິອາທິນາ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ, ຕສ຺ມາ ຍຖາຘມ຺ມສາສເນ ອວຈນມ຺ປິ ອຠາວເມວ ທີເປຕີຕິ ນ ຕສ຺ສ ປຏິສນ຺ຘິທານໍ ອຕ຺ຖີຕິ ທ຺ວິຏ຺ຐານິກຕາວ ວຸຕ຺ຕາຕິ. ເຕ ມຫຄ຺ຄຕວິປາກາ ນວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໑໖໒. ຉທ຺ວາຣາ ເອວ ຉທ຺ວາຣິກາ. ອຖ ວາ ຉທ຺ວາຣິເກສູຕິ ຉທ຺ວາຣິກຈິຕ຺ເຕສູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໖໔-໖. ‘‘ປຎ຺ຈກິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິອາທິ ຍຖາວຸຕ຺ຕານເມວ ນິຄມນໍ. ເສສນ຺ຕິ ອຏ຺ຐສຏ຺ຐິວິຘໍ ຈິຕ຺ຕໍ. ເອກກິຈ຺ຈໂຍຄໂຕ, ເອກໍ ກິຈ຺ຈມສ຺ສາຕິ ວາ ເອກໍ, ເອກເມວ ເອກກໍ. ສພ຺ພຈິຕ຺ຕານໍ ກິຈ຺ຈວເສນ ນິທ຺ເທສຏ຺ຐາເນເຍວ ກິຈ຺ຈານໍ ປຏິປາຏິມ຺ປິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຠວງ຺ຄາວຊ຺ຊນ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍທິ ເອວໍ ປຏິສນ຺ຘິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈຸຕິປຣິໂຍສານໍ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ? ສຈ຺ຈໍ, ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘີນໍ ປນ ປາກຏຕ຺ຕາ ຕຖາ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠວສ຺ສ ຫິ ປຏິສນ຺ຘິ ອາທິ, ຈຸຕິ ປຣິໂຍສານນ຺ຕິ ປາກຏເມວ, ຕສ຺ມາ ປາກຏຏ຺ຐານໍ ປຫາຍ ອປາກຏຏ຺ຐານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຠວງ຺ຄເມວ ອາທິໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕທາຣມ຺ມຓໍ ປນ ກິຎ຺ຈາປິ ອປາກຏໍ, ອຖ ໂຂ ອເນກນ຺ຕິກໍ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ຠເວ ກຕ຺ຖຈິ ຊວນວີຖິຍໍ ອລພ຺ຠນໂຕຕິ ເອກນ຺ຕລພ຺ຠມານປຣິທີປນຕ຺ຖໍ ຕໍ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ຕທາຣມ຺ມຓຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຠວງ຺ຄນາມໍ ລພ຺ຠຕີຕິ ປຸຣິມຊວນວີຖິຍໍ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ປຈ຺ຉິມຊວນວີຖິຍາ ອາວຊ຺ຊນສ຺ສ ປຸເຣຈຣຠູຕໍ ຠວງ຺ຄ-ຄ຺ຄຫເຓເນວ ສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ວິສຸໍ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເກຈິ ປນ ‘‘ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣສຸ ປວຕ຺ຕິວເສນ ປຎ຺ຈວິຘຕາຍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘ຠວງ຺ຄາວຊ຺ຊນ’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ປນ ອປ຺ປວຕ຺ຕມານານໍ ເກສຎ຺ຈິ ສພ຺ຠາວໂຕ ຕໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ຉທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕິວເສນ ຉພ຺ພິຘຕ຺ຕນຍທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ຠວງ຺ຄາວຊ຺ຊນ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ໂສຕທ຺ວາຣາທີສຸປິ ທສ຺ສນາທິໍ ອປເນຕ຺ວາ ສວນາທິໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກິຈ຺ຈປ຺ປວຕ຺ຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ມໂນທ຺ວາເຣ ປນ –

‘‘ຠວງ຺ຄໍ ປຐມໍ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ອາວຊ຺ຊນໍ ມຕໍ;

ທຸຕິຍໍ ຕມຕິກ຺ກມ຺ມ, ຊວນໍ ຕຕິຍໍ ສິຍາ’’ຕິ. –

ໂຍຊນາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຉນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓານນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ, ມໂນວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຈ. ສຕ຺ຕວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕາທີນໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ, ມໂນຘາຕຸມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸທ຺ວຍສ຺ສາຕິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ.

໑໖໙-໗໑. ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎາວິວຊ຺ຊິຕນ຺ຕິ –

‘‘ອິທ຺ຘິວິຘໍ ທິພ຺ພໂສໂຕ, ປຣຈິຕ຺ຕວິຊານນາ;

ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂູຕິ ປຎ຺ຈຘາ’’ຕິ. –

ເອວມາຄຕາຫິ ປຎ຺ຈຫິ ອຠິຎ຺ຎາຫິ ຍຸຕ຺ເຕນ ຣູປາວຈຣປຎ຺ຈມຊ຺ຌານຈິຕ຺ເຕນ ວຊ຺ຊິຕໍ. ທິພ຺ພໂສຕາທີນໍ ເອເກກາຣມ຺ມຓຕ຺ເຕປິ ປຎ຺ຈນ຺ນມ຺ປິ ອຠິຎ຺ຎານໍ ເອກສ຺ເສວ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອວຕ຺ຖາເຠທຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎາວິວຊ຺ຊິຕ’’ນ຺ຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ອິຘ ເອກນ຺ເຕນ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓິກຈິຕ຺ຕານເມວ ວຈນໂຕ ປຣຈິຕ຺ຕວິຊານນໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອນາຄຕໍສຎາເຓນ ສຫ ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎານໍ ປຏິກ຺ເຂໂປ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານໍ, ມໂນຘາຕຸຕ຺ຕຍສ຺ສ ຈ ປຣິຈ຺ຈາເຄນ ເອກຈຕ຺ຕາລີສ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຈຕ຺ຕາລີສໍ ຕເຖກກ’’ນ຺ຕິ. ອຠິຎ຺ຎານິ ຈາຕິ ຈ-ສທ຺ໂທ ອຏ຺ຐານປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ‘‘ຈຕ຺ຕາລີສໍ ຕເຖກກ’’ນ຺ຕິ ອິມສ຺ສານນ຺ຕຣໍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ເຕນ ປນ ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕທ຺ວຍໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອຖ ວາ ອຠິຎ຺ຎາ ນາມ ເຫຏ຺ຐາ ເອເກກາຣມ຺ມຓິເກສຸ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈມຊ຺ຌານສ຺ເສວ ອວຕ຺ຖາວິເສໂສຕິ ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕານໍ ຉຬາຣມ຺ມຓິເກສຸ ອຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໑໗໒-໓. ຕິຘາ ກຕ຺ວາຕິ ຕິຘາ ກຣຓເຫຕຸ. ເຫຕ຺ວຕ຺ໂຖ ຫິ ອຍໍ ຕ຺ວາ-ສທ຺ໂທ ຍຖາ ‘‘ສີຫໍ ທິສ຺ວາ ຠຍໍ ຉມ຺ຠິຕຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ປຸຎ຺ຎາປຸຎ຺ຎວເສນາ’’ຕິອາທິນາ ຊາຕິຠູມິເຫຕຸເວທນາທິວເສນ ຍາວ ຉສຕ຺ຕຕິວິໂຘ ເຠໂທ, ຕາວ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຕໍວເສນ ຈິຕ຺ຕວິຠາຄທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ນຍທານໍ ກຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໗໕. ຕິຘາ ກຕ຺ວາຕິ ປຐມໍ ວິປາກທ຺ວຍກິຣິຍາເຠທໂຕ, ທຸຕິຍໍ ກຸສລາກຸສລາທິໂຕຕິ ເອວໍ ຘາຕຸທ຺ວຍໍ ປຈ຺ເຈກໍ ຕິຘາ ກຕ຺ວາ.

໑໘໐. ຠູມິ…ເປ… ວິຠາວເຍຕິ ຕິໍສຠູມີນໍ ນານຕ຺ຕວເສນ ປວຕ຺ຕິໂຕ ຕິໍສວິຘໍ, ຕຕ຺ເຖວ ຕິໍສປຸຄ຺ຄລານໍ ນານຕ຺ຕວເສນ ປວຕ຺ຕິໂຕ ຈ ຕິໍສວິຘນ຺ຕິອາທິນາ ອິທໍ ຍຖານິທ຺ທິຏ຺ຐຈິຕ຺ຕໍ ພຫຸຘາ ໂຫຕີຕິ ຈ ວິຠາເວຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໘໑. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ. ຫຕ຺ຖຄຕາມລກາ ວິຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຍຖາ ຫຕ຺ຖຄຕໍ ອາມລກໍ ຈກ຺ຂຸມໂຕ ສຸປາກຏໍ ໂຫຕິ, ເອວມິມສ຺ສ ມຕິມໂຕ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຠິຘມ຺ມປິຏກຄຕາ ອຕ຺ຖາ ສຸປາກຏາ ໂຫນ຺ຕິ, ອາວຊ຺ຊິຕາວຊ຺ຊິຕກ຺ຂເຓ ສຸວິສທາວ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິຕິ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖວິກາສິນິຍາ ນາມ

ອຠິຘມ຺ມາວຕາຣສໍວຓ຺ຓນາຍ

ເອກວິຘາທິນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.