ຣູປາວຈຣກຸສລວຓ຺ຓນາ

ອິທານິ ຍສ຺ມາ ກາມາວຈຣກຸສລານນ຺ຕຣໍ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ຣູປາວຈຣກຸສລສ຺ສ ນິທ຺ເທສາວກາໂສ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ອິຕເຣສູ’’ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ອິຕເຣສູຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕກາມາວຈຣກຸສລໂຕ ອິຕເຣສຸ, ຣູປາວຈຣາທີສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສວຕ຺ຖຸກໂຕ ເອກວິຘໍ ເອກນ຺ເຕນ ວຕ຺ຖຸສນ຺ນິສ຺ສິຕຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ອຣູປຘາຕຸຍໍ ຣູປາວຈຣຘມ຺ມາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ ຣູປວິຣາຄຠາວນາຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຸນ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ.

ຫີນມຊ຺ຌິມປຓີຕເຠທໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸພ຺ເພ ວິຍ ອຘິປຕີນໍ ຫີນາທິຠາເວຫິ ຌານສ຺ສ ຫີນາທິຠາໂວ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ອຖ ວາ ປຏິລທ຺ຘມຕ຺ຕມນາເສວິຕໍ ຫີນໍ ປຣິທຸພ຺ພລຠາວໂຕ, ນາຕິສຸຠາວິຕໍ ອປຣິປຸຓ຺ຓວສິຠາວໍ ມຊ຺ຌິມໍ, ອຕິວິຍ ສຸຠາວິຕໍ ປນ ສພ຺ພໂສ ປຣິປຸຓ຺ຓວສິຠາວໍ ປຓີຕໍ. ຕຖາ ອຸຬາຣປຸຎ຺ຎຜລກາມຕາວເສນ ປວຕ຺ຕິຕໍ ຫີນໍ, ໂລກິຍາຠິຎ຺ຎຕ຺ຖາຍ ປວຕ຺ຕິຕໍ ມຊ຺ຌິມໍ, ວິເວກກາມຕາຍ ອຣິຍຠາເວ ຐິເຕນ ປວຕ຺ຕິຕໍ ປຓີຕໍ. ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ວາ ປວຕ຺ຕິຕໍ ຫີນໍ, ເກວລໍ ອໂລຠຊ຺ຌາສເຍນ ປວຕ຺ຕິຕໍ ມຊ຺ຌິມໍ, ປຣຫິຕາຍ ປວຕ຺ຕິຕໍ ປຓີຕໍ. ວຏ຺ຏຊ຺ຌາສເຍນ ວາ ປວຕ຺ຕິຕໍ ຫີນໍ, ວິເວກຊ຺ຌາສເຍນ ປວຕ຺ຕິຕໍ ມຊ຺ຌິມໍ, ວິວຏ຺ຏຊ຺ຌາສເຍນ ໂລກຸຕ຺ຕຣປາທກຕ຺ຖໍ ປວຕ຺ຕິຕໍ ປຓີຕໍ.

ປຏິປທາທິເຠທໂຕຕິ ທຸກ຺ຂປຏິປທາທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາທີນໍ ປຏິປທາຠິຎ຺ຎານໍ ເຠເທນ. ປຏິປທາວຈເນເນວ ວາ ຕທວິນາຠາວໂຕ ອຠິຎ຺ຎາປິ ລພ຺ຠຕິ. ຕຖາ ເຫຕ຺ຖ ປຏິປທາຈຕຸກ຺ກນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕີຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອຘິປຕິອາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ຕສ຺ມາ ປຏິປທາທິເຠທໂຕຕິ ປຏິປທາເຠທໂຕ, ອຘິປຕິເຠທໂຕ, ອາຣມ຺ມຓເຠທໂຕ, ຫານຠາຄິຍາທິເຠທໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ປຏິປທາເຠທໂຕ ຕາວ ທຸກ຺ຂປຏິປທໍ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎໍ, ທຸກ຺ຂປຏິປທໍ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎໍ, ສຸຂປຏິປທໍ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎໍ, ສຸຂປຏິປທໍ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎນ຺ຕິ ເອວໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ອສ຺ສາຕິ ທຸກ຺ຂປຏິປທໍ. ທນ຺ຘາ ອຠິຎ຺ຎາ ອສ຺ສາຕິ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎໍ. ເອສ ນໂຍ ‘‘ທຸກ຺ຂປຏິປທໍ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິອາທີສຸປິ.

ຕຕ຺ຖ ອປ຺ປຫີນນີວຣຓສ຺ສ, ອວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຌານນິກນ຺ຕິກສ຺ສ ຈ ຎາຓກິຈ຺ຈສ຺ສ ອປຣິພ຺ຍຕ຺ຕຕາຍ ປຣິນິຏ຺ຐິຕສກລປຸພ຺ພກິຈ຺ຈສ຺ສ ‘‘ປຖວີ ປຖວີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອາໂປ ອາໂປ’’ຕິ ວາ ເອວໍ ປວຕ຺ຕປຐມສມນ຺ນາຫາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອຸປຈາຣຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ນີວຣຓປ຺ປຫານໍ, ນິກນ຺ຕິວິກ຺ຂມ຺ຠນຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ຕາວ ປວຕ຺ຕາ ປຸພ຺ພຠາຄຠາວນາ ປຏິປທາ ນາມ ‘‘ປຏິປຊ຺ຊຕິ ຌານໍ ເອຕາຍາ’’ຕິ ກຕ຺ວາ. ປຫີນນີວຣຓສ຺ສ, ປນ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຌານນິກນ຺ຕິກສ຺ສ ຈ ຎາຓກິຈ຺ຈສ຺ສ ປຣິພ຺ຍຕ຺ຕຠາວໂຕ ອຸປຈາຣຊ຺ຌານໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຍາວ ອປ຺ປນາຍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ, ຕາວ ປວຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາ ປຸພ຺ພຠາຄປຎ຺ຎາຍ ວິສິຏ຺ຐຠາວໂຕ ອຠິຎ຺ຎາ ນາມ, ຕສ຺ມາ ໂຍ ອາທິໂຕ ກິເລເສ ຌານນິກນ຺ຕິຎ຺ຈ ວິກ຺ຂມ຺ເຠນ຺ໂຕ ທຸກ຺ເຂນ ສສງ຺ຂາເຣນ ສປ຺ປໂຍເຄນ ກິລມນ຺ໂຕ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕິ, ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕກິເລສຌານນິກນ຺ຕິ ຈ ອປ຺ປນາປຣິວາສໍ ວສນ຺ໂຕ ຈິເຣນ ອງ຺ຄປາຕຸຠາວໍ ປາປຸຓາຕິ, ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂປຏິປທໍ, ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎຎ຺ຈ ຌານໍ ໂຫຕິ. ໂຍ ປນ ສສງ຺ຂາເຣນ ກິເລສາທິເກ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາ ນ ຈິເຣນ ອງ຺ຄປາຕຸຠາວໍ ປາປຸຓາຕິ, ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂປຏິປທໍ, ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎຎ຺ຈ. ໂຍ ກິເລສາທິເກ ວິກ຺ຂມ຺ເຠນ຺ໂຕ ສຸເຂນ ອກິລມນ຺ໂຕ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕິ, ອປ຺ປນາປຣິວາສໍ ປນ ຈິຣາຍຕິ, ຕສ຺ສ ສຸຂປຏິປທໍ, ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎໍ. ໂຍ ປນ ສຸເຂເນວ ກິເລສາທິເກ ວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາ ສີຆເມວ ອປ຺ປນໍ ປາປຸຓາຕິ, ຕສ຺ສ ສຸຂປຏິປທໍ, ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ໂສ ປນາຍໍ ປຏິປທາຠິຎ຺ຎານໍ ເຠໂທ ກິເລສິນ຺ທ຺ຣິຍາຘິກາຣວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍສ຺ສ ຫິ ຣາຄາທໂຍ ກິເລສາ ຕິພ຺ພາ ໂຫນ຺ຕິ, ສທ຺ຘາປຎ຺ຈມການິ ຈ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ມຸທູນິ. ໂຍ ຈ ສມຖວິປສ຺ສນາສຸ ອກຕາຘິກາໂຣ, ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕຌານໍ ທຸກ຺ຂປຏິປທໍ, ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎຎ຺ຈ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ຫິ ກິເລສສມຸທາຈາຣຕິພ຺ພຕາຍ ນີວຣຓວິກ຺ຂມ຺ຠນສ຺ສ ກິຈ຺ເຉນ ກສິເຣນ ສມິຊ຺ຌນໂຕ ປຏິປທາ ທຸກ຺ຂາ ອສຸຂາ, ຕສ຺ເສວ ສທ຺ຘາທີນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ມຸທຸຕາຍ ອຠິຎ຺ຎາປິ ທນ຺ຘາ ມນ຺ທາ ອສີຆປ຺ປວຕ຺ຕິນີ ໂຫຕິ. ຠວນ຺ຕເຣ ວາ ສມເຖ ອກຕາຘິກາຣຕ຺ຕາ ປຏິປທາ ທຸກ຺ຂາ, ວິປສ຺ສນາຍ ອກຕາຘິກາຣຕ຺ຕາ ອຠິຎ຺ຎາປິ ທນ຺ຘາ. ໂຍ ປນ ວຸຕ຺ຕວິປຣີໂຕ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ກິເລສານໍ ອຕິພ຺ພສມຸທາຈາຣຕາຍ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານຎ຺ຈ ຕິຂີຓຕາຍ ສມຖວິປສ຺ສນາສຸ ກຕາຘິກາຣຕາຍ ຍຖາກ຺ກມໍ ສຸຂປຏິປທາ, ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ ຈ ໂຫຕິ. ຠວນ຺ຕເຣ ກຕປຣິຈຍສ຺ສ ຫິ ຍຖາ ປຄຸຓໍ ກຕ຺ວາ ວິສ຺ສຏ຺ຐຄນ຺ໂຖ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກນ ປໂຍເຄນ ສຸປ຺ປວຕ຺ຕິ ວາຈຸຄ຺ຄໂຕ ຈ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຠາວນາ ອປ຺ປກສິເຣເນວ ອິຊ຺ຌຕີຕິ. ສ຺ວາຍໍ ອກໂຕ, ກໂຕ ຈ ອຘິກາໂຣ ສມຖນິສ຺ສິໂຕ ປຏິປທາຍໍ ວຸຕ຺ໂຕ ສມາຘິປ຺ປຘານຕ຺ຕາ ປຏິປທາຍ. ວິປສ຺ສນານິສ຺ສິໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ຎາຓປ຺ປຘານຕ຺ຕາ ອປ຺ປນາຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ໂຍ ປນ ຕິພ຺ພກິເລໂສ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ວິປສ຺ສນາຍເມວ ວາ ກຕາຘິກາໂຣ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ, ຂິປ຺ປາ ປນ ອຠິຎ຺ຎາ ໂຫຕິ, ຕພ຺ພິປຣີຕສ຺ສ ສຸຂປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາຕິ. ຕສ຺ມາ ກິເລສານໍ ຕິພ຺ພມນ຺ທຠາວໂຕ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຕິຂິຓມຸທຸຠາວໂຕ, ປຸພ຺ພປຣິຈຍສ຺ສ ຈ ສມ຺ຠວາສມ຺ຠວວເສນາຕິ ເອວໍ ກິເລສິນ຺ທ຺ຣິຍາຘິກາຣວເສນ ອິມາສໍ ເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອປິຈ ຍານິ ປຣໂຕ ສປ຺ປາຍາສປ຺ປາຍານິ, ປລິໂພຘຸປຈ຺ເຉທາທີນິ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈານິ, ອປ຺ປນາໂກສລ຺ລານິ ຈ ອາຄມິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕສຸ ໂຍ ອຸປຈາຣາຘິຄມໂຕ ປຸພ຺ເພ, ປຈ຺ຉາ ຈ ອສປ຺ປາຍເສວີ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ, ທນ຺ຘາ ຈ ອຠິຎ຺ຎາ ໂຫຕິ. ອຸຠຍຕ຺ຖ ສປ຺ປາຍເສວິໂນ ສຸຂາ ປຏິປທາ, ຂິປ຺ປາ ຈ ອຠິຎ຺ຎາ. ໂຍ ປນ ຕໂຕ ປຸພ຺ພຠາເຄ ອສປ຺ປາຍໍ ເສວິຕ຺ວາ ອປຣຠາເຄ ສປ຺ປາຍເສວີ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ, ຂິປ຺ປາ ອຠິຎ຺ຎາ. ຕພ຺ພິປຣີຕສ຺ສ ສຸຂາ ປຏິປທາ, ທນ຺ຘາ ອຠິຎ຺ຎາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕຖາ ປລິໂພຘຸປຈ຺ເຉທາທິປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ອສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ຠາວນມນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ສປຣິປນ຺ຖຕາຍ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ, ວິປຣິຍາເຍນ ອປຣິປນ຺ຖຕາຍ ສຸຂາ. ອປ຺ປນາໂກສລ຺ລານິ ອສມ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ ຎາຓສ຺ສ ອວິສທຕາຍ ທນ຺ຘາ ອຠິຎ຺ຎາ ໂຫຕິ, ສມ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ ວິປຣິຍາຍໂຕ ຂິປ຺ປາ ອຠິຎ຺ຎາຕິ. ກິຎ຺ຈ – ຕຓ຺ຫາວິຊ຺ຊາຕິຠວນວເສນ ເອຕາສໍ ເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຓ຺ຫາຠິຠູຕສ຺ສ ຫິ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ໂຫຕິ ຕສ຺ສາ ສມາຘິສ຺ສ ອຸຊຸປຏິປກ຺ຂຕ຺ຕາ ສມຖປຏິປທາຍ ປຣິປນ຺ຖກຠາວໂຕ, ອນຠິຠູຕສ຺ສ ຕທຠາວໂຕ ສຸຂາ. ອວິຊ຺ຊາຠິຠູຕສ຺ສ ຈ ຕສ຺ສາ ປຎ຺ຎາຍ ອຸຊຸປຏິປກ຺ຂຠາວໂຕ ທນ຺ຘາ ອຠິຎ຺ຎາ, ອິຕຣສ຺ສ ຂິປ຺ປາ ອຠິຎ຺ຎາຕິ. ໂສ ປນາຍໍ ປຏິປທາເຠໂທ ເກວລໍ ສມຖຠາວນາວເສນ ປຏິລທ຺ຘຊ຺ຌານສ຺ສ, ມຄ຺ຄາຘິຄມວເສນ ປຏິລທ຺ຘຊ຺ຌານສ຺ສ ປນ ນຕ຺ຖິ ທຸກ຺ຂປຏິປທາທິເຠໂທ. ເກຈິ ປນ ມຄ຺ຄວເສເນວ ຕສ຺ສ ປຏິປທາທິເຠທໍ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິ ‘‘ມຄ຺ຄສ຺ສ ຫິ ທຸກ຺ຂປຏິປທາທິຠາເວ ຕສ຺ມິໍ ທຸກ຺ຂປຏິປທາທິກ’’ນ຺ຕິ.

ອຘິປຕິເຠທາທີສຸ ປນ ຉນ຺ທາຘິປເຕຍ຺ຍໍ ຈິຕ຺ຕາຘິປເຕຍ຺ຍໍ ວີຣິຍາຘິປເຕຍ຺ຍໍ ວີມໍສາຘິປເຕຍ຺ຍນ຺ຕິ ເອວໍ ອຘິປຕິເຠທໂຕ, ປຣິຕ຺ຕໍ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໍ, ປຣິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓໍ, ອປ຺ປມາຓໍ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໍ, ອປ຺ປມາຓໍ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ເອວໍ ອາຣມ຺ມຓເຠທໂຕ, ຫານຠາຄິຍໍ ຐິຕິຠາຄິຍໍ ວິເສສຠາຄິຍໍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍນ຺ຕິ ເອວໍ ຫານຠາຄິຍາທິເຠທໂຕ ຈ ຈຕຸພ຺ພິຘຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຉນ຺ທວໂຕ ເຈ ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສຕິ, ມຍ຺ຫມ຺ປິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວໍ ຉນ຺ທໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຉນ຺ທາຘິປເຕຍ຺ຍໍ. ເອສ ນໂຍ ‘‘ຈິຕ຺ຕາຘິປເຕຍ຺ຍາ’’ທີສຸປິ. ອປ຺ປຄຸຓໍ ປນ ອຸປຣິຌານສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ຠວິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕໍ ປຣິຕ຺ຕໍ, ສຸປ຺ປສຣາວມຕ຺ເຕສຸ ອວຑ຺ຒິຕາຣມ຺ມເຓສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໍ. ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂໂຕ ປນ ຍຖາກ຺ກມໍ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓາທີນິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ຫານຠາຄິຍາທິວິເສສໍ ສຍເມວ ວກ຺ຂຕິ.

ຌານງ຺ຄໂຍຄເຠທໂຕຕິ ກຕ຺ຖຈິ ປຎ຺ຈ ຌານງ຺ຄານິ, ກຕ຺ຖຈິ ຈຕ຺ຕາຣິ, ກຕ຺ຖຈິ ຕີຓິ, ກຕ຺ຖຈິ ທ຺ເວ, ກຕ຺ຖຈິ ອປຣານິ ທ຺ເວຕິ ເອວໍ ຌານງ຺ຄານໍ ສມ຺ປໂຍຄເຠທໂຕ. ນນຸ ເຈຕ຺ຖ ກາມາວຈຣກຸສເລ ວິຍ ສງ຺ຂາຣເຠໂທ ກສ຺ມາ ນ ຄຫິໂຕ. ອິທມ຺ປິ ຫິ ເກວລໍ ສມຖານຸໂຍຄວເສນ ປຏິລທ຺ຘໍ ສສງ຺ຂາຣໍ, ມຄ຺ຄາຘິຄມວເສນ ປຏິລທ຺ຘມສງ຺ຂາຣໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຌານງ຺ຄສງ຺ຂາຣໂຍຄເຠທໂຕ ທສວິຘ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ? ນຍິທເມວໍ, ມຄ຺ຄາຘິຄມວເສນ ສຕ຺ຕິໂຕ ປຏິລທ຺ຘສ຺ສາປິ ອປຣຠາເຄ ປຣິກມ຺ມວເສເນວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພສ຺ສປິ ຌານສ຺ສ ປຣິກມ຺ມສງ຺ຂາຕປຸພ຺ພາຠິສງ຺ຂາເຣນ ວິນາ ເກວລໍ ອຘິກາຣວເສນ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ‘‘ອສງ຺ຂາຣ’’ນ຺ຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ອຘິກາເຣນ ຈ ວິນາ ເກວລໍ ປຣິກມ຺ມາຠິສງ຺ຂາເຣເນວ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ‘‘ສສງ຺ຂາຣ’’ນ຺ຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ ຌານງ຺ຄໂຍຄເຠທໂຕ ປຎ຺ຈວິຘຕາ ຈ ວຸຕ຺ຕາຕິ.

ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ພ຺ຍາປາໂທ ຖິນມິທ຺ຘໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ວິຈິກິຈ຺ຉາຕິ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ນີວຣຓານິ ວິປ຺ປຫີນານິ ເອຕສ຺ສາຕິ ກາມຈ຺ຉນ຺ທ…ເປ… ວິປ຺ປຫີນໍ. ‘‘ອຄ຺ຍາຫິໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຫິຕ-ສທ຺ທສ຺ສ ວິຍ ວິປ຺ປຫີນ-ສທ຺ທສ຺ເສຕ຺ຖ ປຣວຈນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທີຫິ ວາ ວິປ຺ປຫີນໍ ວິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ເຕສໍ ປຫາຍກຠາເວນາຕິ ກາມຈ຺ຉນ຺ທ…ເປ… ວິປ຺ປຫີນໍ. ຕຕ຺ຖ ກາເມຕີຕິ ກາໂມ, ຉນ຺ທນຏ຺ເຐນ ຉນ຺ໂທ ຈາຕິ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ, ພຫລກາມຣາຄສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ພ຺ຍາປາທາທີນມຕ຺ຖໍ ວກ຺ຂຕິ. ຍສ຺ມາ ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທີສຸ ອປ຺ປຫີເນສຸ ຌານໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ຕານິສ຺ສ ປຫານງ຺ຄານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ນນຸ ອຎ຺ເຎປິ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອິມິນາ ຌາເນນ ປຫີຍນ຺ຕິ, ອຖ ກສ຺ມາ ປຎ຺ເຈວ ປຫານງ຺ຄວເສນ ວຸຕ຺ຕານີຕິ? ວິເສເສນ ຌານນ຺ຕຣາຍກຣຕ຺ຕາ. ກາມຈ຺ຉນ຺ທວເສນ ຫິ ນານາວິສຍປໂລຠິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ເອກຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓ ສມາຘິຍຕິ. ກາມຈ຺ຉນ຺ທາຠິຠູຕໍ ວາ ນານາວິສຍສມຸປພ຺ຍູຬ຺ຫາຍ ກາມຘາຕຸຍາ ປຫານປຏິປທໍ ນ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ພ຺ຍາປາເທນ ຈ ອາຣມ຺ມເຓ ປຏິຫຎ຺ຎມານໍ ນ ສມາຫິຕໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ຖິນມິທ຺ຘາຠິຠູຕໍ ອກມ຺ມຎ຺ຎໍ ໂຫຕິ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປເຣຕໍ ອວູປສນ຺ຕເມວ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິພ຺ຠມຕິ, ວິຈິກິຈ຺ຉາອຸປຫຕໍ ຌານາຘິຄມປຏິປທໍ ນາໂຣຫຕິ ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ນຸ ໂຂ, ນ ນຸ ໂຂ, ປຖວີ ປຖວີ’’ຕິອາທິນາ ປວຕ຺ຕມນສິກາເຣນ ‘‘ຌານໍ ສິຍາ ນຸ ໂຂ, ນ ນຸ ໂຂ’’ຕິອາທິນາ ວິຈິກິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ຌານາຘິຄມປຏິປທາຍ ອສໍສິຊ຺ຌນໂຕ. ຍໂຕ ວກ຺ຂຕິ –

‘‘ຠາຄີ ອສ຺ສມຫໍ ອທ຺ຘາ, ອິມາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ;

ປວິເວກສຸຂສ຺ສາຕິ, ກຕ຺ວາ ອຸສ຺ສາຫມຸຕ຺ຕມ’’ນ຺ຕິ.

ຕສ຺ມາ ສມາຘິອາທີນໍ ອຸຊຸວິປຈ຺ຈນີກຠາເວນ ວິເສເສນ ຌານາຘິຄມສ຺ສ ອນ຺ຕຣາຍກຣຓໂຕ ເອຕາເນວ ປຫານງ຺ຄານີຕິ ວຸຕ຺ຕານິ. ໂຫຕິ ເຈຕ຺ຖ –

‘‘ປຈ຺ຈນີກາ ຍໂຕ ປຎ຺ຈ, ສມາຘາທີນເມຕ຺ຖ ຫິ;

ຌານນ຺ຕຣາຍິກາ ຕສ຺ມາ, ປຫານງ຺ເຄ ນິຍາມິຕາ’’ຕິ.

ເອວມິທໍ ປຫານງ຺ຄວເສນ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ສມ຺ປໂຍຄງ຺ຄວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວິຕກ຺ກ…ເປ… ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ວິຕກ຺ກາທໂຍ ວຈນຕ຺ຖລກ຺ຂຓາທິວເສນ ອຸປຣິ ອາຄມິສ຺ສນ຺ຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ອິເມສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຌານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ ໂຫຕິ, ເຕນສ຺ສ ອິມານິ ສມ຺ປໂຍຄງ຺ຄານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ, ຕສ຺ມາ ນ ເອເຕຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ອຎ຺ຎເທວ ຌານໍ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຍຖາ ປນ ເນມິອາທິອງ຺ຄສມຸທາເຍ ຣຖາທິໂວຫາໂຣ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຌານງ຺ຄສມຸທາເຍ ຌານໂວຫາໂຣ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຫຕໍ ວິຠງ຺ເຄ ‘‘ຌານນ຺ຕິ ວິຕກ຺ໂກ ວິຈາໂຣ ປີຕິ ສຸຂໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ເສກຄ຺ຄຕາ’’ຕິ (ວິຠ. ໕໖໙). ກສ຺ມາ ປນ ອຎ຺ເຎສຸປິ ຜສ຺ສາທີສຸ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ວິຊ຺ຊມາເນສຸ ອິມານິເຍວ ປຎ຺ຈ ຌານງ຺ຄວເສນ ວຸຕ຺ຕານີຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ອຸປນິຊ຺ຌານກິຈ຺ຈວນ຺ຕຕາຍ, ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທີນໍ ອຸຊຸປຏິປກ຺ຂຠາວໂຕ ຈ. ວິຕກ຺ໂກ ຫິ ອາຣມ຺ມເຓ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິໂຣເປຕິ, ວິຈາໂຣ ອນຸພນ຺ຘຕິ. ເອວໍ ຌານາຘິຄມສ຺ສ ວິເສສປຈ຺ຈຍຠູເຕຫິ ເຕຫິ ອວິກ຺ເຂປາຍ ສມາທຫິຕປໂຍຄສ຺ສ ເຈຕໂສ ປໂຍຄສມ຺ປຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐານາ ປີຕິ ປີຓນໍ, ສຸຂຎ຺ຈ ອຸປພ຺ຣູຫນໍ ກໂຣຕິ. ອຖ ນໍ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມໍ ເອເຕຫິ ອຠິນິໂຣປນານຸພນ຺ຘນປີຓນອຸປພ຺ຣູຫເນຫິ ອນຸຄ຺ຄຫິຕາ ເອກຄ຺ຄຕາ ສມາຘານກິຈ຺ເຈນ ອຕ຺ຕານໍ ອນຸວຕ຺ຕາເປນ຺ຕີ ເອກຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓ ສມໍ, ສມ຺ມາ ຈ ອາຘິຍຕິ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍສມຕາວເສນ ສມໍ, ປຏິປກ຺ຂຘມ຺ມານໍ ທູຣີຠາເວນ ລີນຸທ຺ຘຈ຺ຈາຠາເວນ ສມ຺ມາ ຈ ຐເປຕີຕິ ເອວເມເຕສເມວ ອຸປນິຊ຺ຌານກິຈ຺ຈໍ ອາເວຓິກໍ. ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທິປຏິປກ຺ຂຠາເວນ ປນ ສຍເມວ ວກ຺ຂຕິ. ເອວໍ ອຸປນິຊ຺ຌານກິຈ຺ຈວນ຺ຕຕາຍ, ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທີນໍ ອຸຊຸປຏິປກ຺ຂຠາວໂຕ ຈ ອິເມເຍວ ປຎ຺ຈ ຌານງ຺ຄຠາເວນ ວວຕ຺ຖິຕາຕິ. ຍຖາຫຸ –

‘‘ອຸປນິຊ຺ຌານກິຈ຺ຈຕ຺ຕາ, ກາມາທິປຏິປກ຺ຂໂຕ;

ສນ຺ເຕສຸປິ ຈ ອຎ຺ເຎສຸ, ປຎ຺ເຈວ ຌານສຎ຺ຎິຕາ’’ຕິ.

ເທສນາກ຺ກມໂຕ, ມຫຄ຺ຄຕຘມ຺ເມສຸ ປຐມໍ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພໂຕ ຈ ປຐມໍ, ປຐມໍ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິປິ ປຐມນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕໍ ປນ ນ ເອກນ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ຌານປຏິໂລມາທິວເສນ ສມາປຊ຺ຊເນ ອສມ຺ຠວໂຕ.

ປຸຣິມປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ເຕສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານສ຺ສາປິ ອປ຺ປນາກ຺ຂເຓ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ວິຕກ຺ໂກ ວິປ຺ປຫີໂນ ເອຕສ຺ສ, ຕໂຕ ວາ ເອຕໍ ວິປ຺ປຫີນນ຺ຕິ ວິຕກ຺ກວິປ຺ປຫີນໍ. ຠາວນາຍ ຫິ ປຫີນຕ຺ຕາ ວິຕກ຺ໂກ ຌານກ຺ຂເຓ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອສໍກິລິຏ຺ຐສຠາວຕ຺ຕາ ປນ ອຸປຈາຣຠາວນາຍ ຈ ຕໍ ປຫາຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຠາວໂຕ ປຸຣິມຠາເຄ, ປຈ຺ຉາຠາເຄ ຈ ອປຈ຺ຈນີກຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວາຕິ.

ນນຸ ຈ ‘‘ອສໍກິລິຏ຺ຐສຠາວຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຖ ກຖໍ ຌາເນນ ເອສ ປຫີຍຕິ? ນ ຫິ ກຸສເລຫິ ອສໍກິລິຏ຺ຐຘມ຺ມສ຺ສ ປຫານໍ ອຕ຺ຖິ ຣາຄາທິສໍກິລິຏ຺ຐານໍ ປາປຘມ຺ມານເມຕສ຺ສ ອຸຊຸປຏິປກ຺ຂຠາວໂຕຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ອສໍກິລິຏ຺ຐສຠາວສ຺ສາປິ ເອຕສ຺ສ ໂອຬາຣິກຕາຍ ທຸພ຺ພລຠາວໂຕ ຌານກ຺ຂເຓ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິສຠາວາປາທນຕ຺ຖໍ ຕຕ຺ຖ ນິກນ຺ຕິວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສນ ທຸຕິຍຊ຺ຌານຠາວນາ ໂຫຕີຕິ ຕສ຺ສາ ພເລນ ຕໍ ຌານກ຺ຂເຓ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕໍ ນິກນ຺ຕິວິກ຺ຂມ຺ຠນວເສນ ວາ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕໍ ປຫີນໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຍທິ ເອວໍ ອຸປຈາເຣນປິ ນິກນ຺ຕິ ວິກ຺ຂມ຺ຠີຍຕີຕິ ຕຕ຺ຖປິສ຺ສ ປຫານໍ ສິຍາ, ຍຖາ ປຐມຊ຺ຌານສ຺ສ ອຸປຈາເຣ ນີວຣຓານີຕິ? ນຍິທເມວໍ, ນີວຣຓປ຺ປຫານສ຺ສ ວິຍ ວິຕກ຺ກາຣມ຺ມຓິກນິກນ຺ຕິ ວິກ຺ຂມ຺ຠນສ຺ສ ອຸປຈາເຣນ ສາຕິສຍໍ ອນິປ຺ຜຊ຺ຊນໂຕ. ສາຕິສຍຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ນິກນ຺ຕິປ຺ປຫານໍ ອປ຺ປນາຍ ເອວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຍທໂວຈຸມ຺ຫາ ‘‘ອຸປຈາຣຠາວນາຍ ຈ ຕໍ ປຫາຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຠາວໂຕ’’ຕິ, ຕໍ ສຸຏ຺ຐຸ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ວິຈາຣວິປ຺ປຫີນ’’ນ຺ຕິອາທີສຸປິ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ທຸຕິຍຊ຺ຌາເນເຍວ ປຫີນສ຺ສ ວິຕກ຺ກສ຺ສ ອິຘ ອປ຺ປວຕ຺ຕິມຕ຺ຕທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ວິຕກ຺ກວິຈາຣວິປ຺ປຫີນ’’ນ຺ຕິ ວິຕກ຺ກ-ຄ຺ຄຫຓໍ ກຕໍ. ເອວໍ ‘‘ວິຕກ຺ກວິຈາຣປີຕິວິປ຺ປຫີນ’’ນ຺ຕິອາທີສຸປິ.

ຍຖາສມ຺ຠວນ຺ຕິ ປຖວີກສິຓາທີສຸ ຍໍ ຍໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ສມ຺ຠວຕິ, ຕທນຕິກ຺ກມໂຕ. ກສິຓານາປາເນສຸ ຫິ ປຎ຺ເຈວ ຌານານິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ອສຸຠກາຍຄຕາສຕີສຸ ປຐມຊ຺ຌານໍ, ອນຸເປກ຺ຂາພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣສຸ ປຎ຺ຈມຊ຺ຌານວຊ຺ຊານິ, ອຸເປກ຺ຂາພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣ ປຎ຺ຈມຊ຺ຌານນ຺ຕິ.

ປຖວີກສິຓາທີສູຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິ-ຄ຺ຄຫເຓນ ເກວລໍ ອາໂປກສິຓາທີນເມວ, ອຖ ໂຂ ອສຸຠາທີນມ຺ປິ ອປ຺ປນາວຫກມ຺ມຏ຺ຐານານໍ ສງ຺ຄໂຫຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຠິຠາຍຕນວິໂມກ຺ຂຌານານິ ປວຕ຺ຕາກາຣມຕ຺ຕໂຕ ຠິນ຺ນານິ, ອາຣມ຺ມຓໂຕ ປນ ກສິຓາຍຕນາເນວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ກສິຓາຍຕນຌາເນເຫວ ຕານິ ສງ຺ຄຫິຕານິ. ‘‘ຍຖາສມ຺ຠວໍ…ເປ… ອເນກວິຘ’’ນ຺ຕິ ວາ ວຈເນນ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌາເນ ສພ຺ໂພປິ ລພ຺ຠມານກເຠໂທ ສງ຺ຄຫິໂຕຕິ ອຠິຠາຍຕນວິໂມກ຺ຂຌານານິ ວິສຸໍ ນ ວຸຕ຺ຕານິ, ຕານິ ປນ ສຣູປໂຕ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ຕຕ຺ຖ ຎາຓຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ໂຍຄາວຈຣສ຺ສ ປຖວີກສິຓາທິອາຣມ຺ມຓໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ‘‘ນ ເມຕ຺ຖ ອປ຺ປນານິພ຺ພຕ຺ຕເນ ຠາໂຣ’’ຕິ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ທຸຕິຍຕຕິຍວີຖິຍໍ, ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຈມວີຖິຍໍ ວາ ປຏິລທ຺ຘໍ ຌານໍ ອຠິຠາຍຕນໍ ນາມ. ຕຎ຺ຫິ ອາຣມ຺ມຓໍ ອຠິຠວຕີຕິ ອຠິຠູ, ໂຍຄິໂນ ສຸຂວິເສສານໍ ອຘິຏ຺ຐານຕາຍ, ມນາຍຕນຘມ຺ມາຍຕນປຣິຍາປນ຺ນຕາຍ ວາ ອາຍຕນນ຺ຕິ ອຠິຠາຍຕນໍ, ອຠິຠວິຕພ຺ພໍ ວາ ອຠິຠູ, ອາລມ຺ພຓໍ, ຕໍ ອາຍຕນມສ຺ສາຕິ ອຠິຠາຍຕນໍ. ອຖ ວາ ອາລມ຺ພຓາຠິຠວນໂຕເຍວ ອຠິຠູ, ປຣິກມ຺ມໍ, ຎາຓໍ ວາ, ຕໍ ອາຍຕນໍ ກາຣຓມສ຺ສາຕິ ອຠິຠາຍຕນໍ. ປຣິກມ຺ມໍ, ຎາຓໍ ວາ ອາລມ຺ພຓໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕມານໍ ອຸປຈາຣຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຎ຺ຈມວີຖິມນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອປ຺ປນໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ. ປຎ຺ຈມວີຖິໂຕ ປຣໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ປນ ອຠິຠວິຕຸກາມຕາຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕມ຺ປິ ອຠິຠາຍຕນໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ສາມຎ຺ຎຄຕິຍາ ປນ ກສິຓາຍຕນເມວ ໂຫຕິ. ອິມເມວ ຫິ ສີຆຕຣປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ຕານິ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ສຫ ນິມິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທເນເວຕ຺ຖ ອປ຺ປນໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີ’’ຕິ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໒໐໔) ວຸຕ຺ຕໍ. ນນຸ ຈ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ຍຖາຣຸຕວເສເນວ ອຕ຺ໂຖ ກສ຺ມາ ນ ຄຍ຺ຫຕິ. ‘‘ສຫ ນິມິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທເນວາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໒໐໔) ຫິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນິມິຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສຫຸປ຺ປນ຺ນໍ ຌານມຠິຠາຍຕນນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ? ນຍິທເມວໍ, ນິມິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທນ ສຫ ອປ຺ປນາຍ ອສມ຺ຠວໂຕ. ນິມິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທຕິ ຫິ ອິຘ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ຕທາຣມ຺ມຓສ຺ສ ວາ ອຸປຈາຣຊ຺ຌານສ຺ສ, ກິໍ ຕາວ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສຫ ອປ຺ປນາຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ອຸປຈາຣຊ຺ຌາເນ ອສຕິ ຕສ຺ສາ ອສມ຺ຠວໂຕ, ນາປິ ອຸປຈາຣຊ຺ຌາເນນ ສຫ ເອກວີຖິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ຕສ຺ສາ ອຸປຈາຣຠາວນາປພນ຺ຘເສວິຕພ຺ພຠາເວນ ຕທາ ອສມ຺ຠວໂຕ, ຕສ຺ມາ ນາຕິຈິຣາຍນປ຺ປວຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ສມີປິມ຺ຫິ ສມີປກາຣີຍູປຈາເຣນ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍທິ ນິມິຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ນາຕິຈິຣປ຺ປວຕ຺ຕມຠິຠາຍຕນໍ, ກຖໍ ຕສ຺ສ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາເຠໂທ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ໂຕຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຈມຊວນວີຖິຍໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຈິຣກາລນິພ຺ພຕ຺ຕິຕາຍ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎໍ, ທຸຕິຍຕຕິຍວີຖິຍໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕພ຺ພິປຣີຕລກ຺ຂຓຕາຍ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎນ຺ຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ອຠິຠາຍຕນໍ ນາມ ວສິຠາວປ຺ປຕ຺ຕເມວ, ເນຕຣ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ເຕສໍ ມຕິມຕ຺ຕໍ, ວສິຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ນິມິຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ທູຣຕຣຠາເວນ ‘‘ສຫ ນິມິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທເນເວຕ຺ຖ ອປ຺ປນໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີ’’ຕິ ອຏ຺ຐກຖາວຈເນນ ສຫ ວິຣຸຊ຺ຌນໂຕ.

ອປິຈ ວສິຠາວປ຺ປຕ຺ຕໍ ຌານໍ ອຠິຠວນກາຣຓນິຣເປກ຺ຂໍ ວສິຠາວພເລເນວ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ສມາປຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ ນ ຕໍ ອຠິຠາຍຕນໍ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອປ຺ປຕ຺ຕວສິຠາວາ ປຐມຸປ຺ປນ຺ນາເຍວ ອຠິຠາຍຕນນ຺ຕິ ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ຍທິ ເອວໍ ກຖໍ ‘‘ອປ຺ປມາຓໍ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໍ, ອປ຺ປມາຓໍ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ສ. ໒໑໒-໒໑໓) ອຠິຠາຍຕນເທສນາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວສິຠາວປ຺ປຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຌານໍ ອປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິທຎ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນມຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຣິຕ຺ຕເມວາຕິ? ນາຍໍ ໂທໂສ. ປຐມໍ ອຠິຠາຍຕນວເສນ ປຏິລທ຺ຘຊ຺ຌານໍ ປຈ຺ຉາ ວສິຠາວປ຺ປຕ຺ຕມ຺ປິ ອຠິຠາຍຕນນາມເມວ ລຠຕີຕິ ວສິຠາວປ຺ປຕ຺ຕມຠິຠາຍຕນໍ ອປ຺ປມາຓໍ, ອິຕຣໍ ປຣິຕ຺ຕໍ.

ອຖ ວາ ວສິຠາວປ຺ປຕ຺ຕໍ ອປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ອຸກ຺ກໍສຄຕິປຣິຄ຺ຄຫວເສນ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ປນ ຍໍ ພລວຕຣໍ, ຕໍ ອປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ອິມສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຸປລກ຺ຂຓໍ ກຕ຺ວາ ວທນ຺ຕິ. ພລວຠາວນິພນ຺ຘນໍ ອປ຺ປມາຓຕ຺ຕໍ. ພລວຠາໂວ ຈ ປຐມອປ຺ປນາວາຣໂຕ ປຈ຺ຉິມປຈ຺ຉິມອປ຺ປນາວາຣານໍ ພລວຕາຍ ອວສິຕາປຕ຺ເຕປິ ຌາເນ ສມ຺ຠວຕີຕິ ພລວນ຺ຕໍ ອປ຺ປມາຓໍ, ອິຕຣໍ ປຣິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອວໍ ອວສິຕາປຕ຺ເຕປິ ຌາເນ ອປ຺ປມາຓາທິຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຖ ວາ ອປ຺ປນາຍ ພລວຠາໂວ ນາມ ອຸປຈາຣສ຺ສ ພລວຕາຍ ສຕິ ໂຫຕິ. ອຸປຈາຣຎ຺ຈ ຕໍ ພລວໍ, ຍໍ ສຫສາ ອປ຺ປນໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຠິຠາຍຕນຌານານໍ ອຸປຈາຣວີຖິຍາ ອນນ຺ຕຣໍ ທຸຕິຍວີຖິຍໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຸປຈາຣຊ຺ຌານສ຺ສ ພລວຕາຍ ສຍມ຺ປິ ພລວຕຣນ຺ຕິ ອປ຺ປມາຓໍ ນາມ ໂຫຕິ. ທຸຕິຍວີຖິມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຕຕິຍວີຖິຍໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕທິຕຣສຠາວຕາຍ ປຣິຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎານໍ ຈຕຸຕ຺ຖວີຖິຍໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອປ຺ປມາຓໍ. ປຎ຺ຈມວີຖິຍໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປຣິຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ອປ຺ປນາວີຖິຍໍ ປຎ຺ຈມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກອປ຺ປນາໂຕ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາຍ ພລວຠາໂວຕິ ຕໍວເສນາເປຕ຺ຖ ປຣິຕ຺ຕອປ຺ປມາຓຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຕໍ ປເນຕໍ ຄຓນໂຕ ອຏ຺ຐວິຘໍ ໂຫຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ປຣິຕ຺ຕານິ, ‘ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ ປສ຺ສາມີ’ຕິ ເອວໍສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ປຣິຕ຺ຕານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ອປ຺ປມາຓານິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ອປ຺ປມາຓານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ, ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ ປສ຺ສາມິ. ນີລານິ ນີລວຓ຺ຓານິ ນີລນິທສ຺ສນານິ ນີລນິຠາສານິ, ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ ປສ຺ສາມິ. ປີຕານິ ປີຕວຓ຺ຓານິ ປີຕນິທສ຺ສນານິ ປີຕນິຠາສານິ. ໂລຫິຕານິ ໂລຫິຕວຓ຺ຓານິ ໂລຫິຕນິທສ຺ສນານິ ໂລຫິຕນິຠາສານິ. ໂອທາຕານິ ໂອທາຕວຓ຺ຓານິ ໂອທາຕນິທສ຺ສນານິ ໂອທາຕນິຠາສານິ, ‘ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ ປສ຺ສາມີ’ຕິ ເອວໍສຎ຺ຎີ ໂຫຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໑໗໓; ໓.໓໓໘; ມ. ນິ. ໒.໒໔໙; ອ. ນິ. ໑.໔໒໗-໔໓໔; ໘.໖໕).

ຕຕ຺ຖ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີຕິ ອລາຠິຕາຍ ວາ ອນຕ຺ຖິກຕາຍ ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ເຕສຸ ເກສາທີສຸ ປຣິກມ຺ມອປ຺ປນາສຎ຺ຎາວິຣຫິໂຕ. ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕີຕິ ພຫິທ຺ຘາ ອຏ຺ຐສຸ ກສິເຓສຸ, ຈຕູສຸ ຠູຕກສິເຓສຸ ເອວ ວາ ກຕປຣິກມ຺ມກຕາຍ ປຣິກມ຺ມວເສນ ເຈວ ອປ຺ປນາວເສນ ຈ ຕານິ ພຫິທ຺ຘາ ອຏ຺ຐ, ຈຕ຺ຕາຣິ ວາ ກສິຓຣູປານິ ປສ຺ສຕິ. ປຣິຕ຺ຕານີຕິ ອມຫນ຺ຕານິ. ອຠິຠຸຍ຺ຍາຕິ ຍຖາ ມຫຄ຺ຆໂສ ສມ຺ປນ຺ນຄຫຓິໂກ ປຸຣິໂສ ກຏຈ຺ຉຸມຕ຺ຕໍ ຠຕ຺ຕໍ ລຠິຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ເອຕ຺ຖ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ ຠຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ສງ຺ກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ເອກກພຬເມວ ກໂຣຕິ, ເອວເມວ ຎາຓຸຕ຺ຕຣິໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ ວິສທຎາໂຓ ‘‘ກິໍ ເອຕ຺ຖ ປຣິຕ຺ຕເກ ອາຣມ຺ມເຓ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ອຕ຺ຖິ, ນາຍໍ ມມ ຠາໂຣ’’ຕິ ຕານິ ຣູປານິ ປຣິກມ຺ເມນ, ຎາເຓນ ວາ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສີຆໍ ອປ຺ປນໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ. ‘‘ຊານາມິ ປສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິມິນາ ປນສ຺ສ ປຸພ຺ພາໂຠໂຄ ກຖິໂຕ, ຕທາຄມນໂຕ ຈ ອນ຺ໂຕສມາປຕ຺ຕິຍໍ ຈິຕ຺ຕາຠິສງ຺ຂາໂຣ. ອິຕຣຖາ ອເນນ ອາໂຠຄມຕ຺ເຕ ກຖິເຕ ເຕນ ສາຘິຕພ຺ພໍ ຌານໍ ນ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອຠິຠາຍຕນເທສນາວາຍໍ ຌານວິສຍາຕິ. ອາຄມຏ຺ຐກຖາສຸ ປນ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄຠາວນາວເສນ ຌານກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕມຠິຠວນາກາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕມາໂຠຄໍ ສນ຺ຘາຍ –

‘‘ອິມິນາ ປນສ຺ສ ອາໂຠໂຄ ກຖິໂຕ. ໂສ ຈ ໂຂ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ, ນ ອນ຺ໂຕສມາປຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໑໗໓; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໔໙; ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໘.໖໕) ວຸຕ຺ຕໍ.

ທຸຕິເຍ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານີຕິ ປຣິສຸທ຺ຘາປຣິສຸທ຺ຘວຓ຺ຓານິ. ປຣິສຸທ຺ຘານິ ຫິ ນີລາທີນິ ສຸວຓ຺ຓານິ, ອປຣິສຸທ຺ຘານິ ທຸພ຺ພຓ຺ຓານີຕິ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕານິ.

ຕຕິເຍ ອປ຺ປມາຓານີຕິ ວຸທ຺ຘິປ຺ປມາຓານິ ວິປຸລານິ ຂລມຓ຺ຑລາທີນິ. ວຑ຺ຒນວເສນ ປເນຕ຺ຖ ອປ຺ປມາຓຕາ ນ ຄຫິຕາ ກສິຓວຑ຺ຒນສ຺ສ ອິຘ ອສມ຺ຠວໂຕ. ກສິຓສ຺ສ ຫິ ທ຺ເວ ວຑ຺ຒນຠູມິໂຍ ອຸປຈາຣຠູມິ, ອປ຺ປນາຠູມິ ວາ. ຕຕ຺ຖ ນ ຕາວ ອິຘ ອຸປຈາຣຠູມິຍໍ ວຑ຺ຒນໍ ສມ຺ຠວຕິ. ນິມິຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສມກາລໍ ວິຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນ ຌາເນ ກຸໂຕ ຕສ຺ສ ໂອກາໂສຕິ, ນາປິ ອປ຺ປນາຠູມິຍໍ. ວຑ຺ຒິຕສ຺ສ ປຐມຸປ຺ປນ຺ນຌານາຣມ຺ມຓຕາ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ສຠາວມຫນ຺ຕາເນວ ອາລມ຺ພຓານິ ອິຘ ອປ຺ປມາຓານີຕິ ອຘິປ຺ເປຕານິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ວຑ຺ຒິຕວເສເນວ ອປ຺ປມາຓານີຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ປຐມໍ ອຠິຠວນິຈ຺ຉາຍ ອຠາເວນ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອຠິຠວນິຈ຺ຉາຍ ສຕິ ອຠິຠວນາກາເຣນ ປວຕ຺ໂຕ ຕສ຺ມິໍ ອປ຺ປນໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີຕິ ອປ຺ປນໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ວຑ຺ຒິຕນິມິຕ຺ເຕສຸ ອິທໍ ອຠິຠາຍຕນໍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ຈຕຸຕ຺ເຖ ອຠິຠຸຍ຺ຍາຕິ ອຠິຠວິຕ຺ວາ. ຍຖາ ນາມ ສມ຺ປນ຺ນຄຫຓິໂກ ມຫຄ຺ຆໂສ ປຸຣິໂສ ເອກໍ ຠຕ຺ຕວຑ຺ຒິຕກໍ ລຠິຕ຺ວາ ‘‘‘ອຎ຺ໂຎປິ ໂຫຕຸ, ອຎ຺ໂຎປິ ໂຫຕູ’ຕິ ກິໍ ເອສ ມຍ຺ຫໍ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ນ ຕໍ ມຫນ຺ຕໂຕ ປສ຺ສຕິ, ເອວເມວ ຎາຓຸຕ຺ຕໂຣ ວິສທຎາໂຓ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘‘‘ກິໍ ເອຕ຺ຖ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ນຍິທໍ ອປ຺ປມາຓ’ນ຺ຕິ ມຍ຺ຫໍ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາກຣເຓ ຠາໂຣ’’ຕິ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອປ຺ປນໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ.

ປຎ຺ຈເມ ນີລານິ…ເປ… ນີລນິຠາສານີຕິ ເອຕານິ ປຣິຍາຍນາມານີຕິ ຕຕ຺ຖ ‘‘ນີລານີ’’ຕິ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫກວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຕເກເຍວ ປນ ວຸຕ຺ເຕ ຕໍໂຍຄໂຕ ຕພ຺ໂພຫາເຣນ ຄຸຓຍຸຕ຺ເຕປິ ປສງ຺ໂຄ ສິຍາຕິ ຕນ຺ນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ‘‘ນີລວຓ຺ຓານີ’’ຕິ ວຓ຺ຓວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວມ຺ປິ ຫິ ພຫຸພ຺ພີຫິວເສນ ຄຸໂຓປິ ປສງ຺ໂຄ ໂຫຕີຕິ ‘‘ນີລນິທສ຺ສນານີ’’ຕິ ນິທສ຺ສນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ນິທສ຺ສິຕພ຺ພຎ຺ຫິ ນິທສ຺ສນໍ, ຈກ຺ຂຸນາ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ຣູປໍ. ຕໂຕ ເສຕາທິນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ນີລ-ສທ຺ເທນ ສຫ ສມາໂສ ກໂຕຕິ ອປຎ຺ຎາຍມານຈີວຣານິ ອສມ຺ຠິນ຺ນວຓ຺ຓານິ ເອກນີລາເນວ ຫຸຕ຺ວາ ທິສ຺ສມານານີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ນີລນິຠາສານີ’’ຕິ ອິທໍ ປນ ໂອຠາສວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນີໂລຠາສານິ ນີລປ຺ປຠາຍຸຕ຺ຕານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕນ ເຕສໍ ສຸວິສຸທ຺ຘຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘ປີຕານີ’’ຕິອາທີສຸປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຏ຺ຐສຸ ເຈເຕສຸ ປຸຣິມໍ ອຠິຠວນາກາເຣນ ວຓ຺ຓາໂຠຄຣຫິຕານິ ອຏ຺ຐປິ ກສິຓານິ ປຣິຕ຺ຕານິ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕິຍໍ ຕຖາ ອປ຺ປມາຓານິ. ທຸຕິຍຈຕຸຕ຺ຖານິເຍວ ທ຺ເວ ວຓ຺ຓາໂຠຄສຫິຕານິ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ນ ປນ ວຓ຺ຓກສິຓວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕສ຺ສ ວິສຸໍ ວກ຺ຂມານຕ຺ຕາ.

ປຎ຺ຈມາທີນິ ປນ ເຕສຸ ກຕາຘິກາເຣ ສນ຺ຘາຍ ສຸວິສຸທ຺ຘວຓ຺ຓວເສເນວ ເທສິຕານິ. ນ ຫິ ເຕສໍ ອຠິຠວນສ຺ສ ປຣິຕ຺ຕຕາ, ອປ຺ປມາຓຕາ ວາ ກາຣຓໍ, ອຖ ໂຂ ສຸວິສຸທ຺ຘນີລາທິຠາໂວ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ເຕ ກຕາຘິກາຣາຕິ. ນນຸ ຈ ອາຄມຏ຺ຐກຖາສຸ ‘‘ສຸວຓ຺ຓານິ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ ທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ ວາ, ປຣິຕ຺ຕອປ຺ປມາຓວເສເນວ ອິມານິ ອຠິຠາຍຕນານິ ເທສິຕານີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໑໗໓; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໔໙; ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໘.໖໕) ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ສຈ຺ຈໍ, ຕໍ ປນ ອາຄເມ ອຠິຠາຍຕນານໍ ອຎ຺ຎຖາ ອາຄຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ –

‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ປຣິຕ຺ຕານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ, ອປ຺ປມາຓານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ປຣິຕ຺ຕານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ, ອປ຺ປມາຓານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໑໗໓; ໓.໓໓໘; ມ. ນິ. ໒.໒໔໙; ອ. ນິ. ໑.໔໒໗-໔໓໔; ໘.໖໕) –

ເອວໍ ຈຕ຺ຕາຣິເຍວ ອຠິຠາຍຕນານິ ອາຄຕານິ, ຕສ຺ມາ ຕທຏ຺ຐກຖາສຸ ວຓ຺ຓາໂຠເຄ ວິຊ຺ຊມາເນ ອວິຊ຺ຊມາເນປິ ປຣິຕ຺ຕອປ຺ປມາຓຕາວເສເນວ ອິເມສໍ ເທສິຕຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ. ປຣິຕ຺ຕອປ຺ປມາຓຕາ ຫິ ອິເມສຸ ຈຕູສຸ ອຠິຠວນສ຺ສ ກາຣຓໍ ວຓ຺ຓາໂຠເຄ ວິຊ຺ຊມາເນ ອວິຊ຺ຊມາເນປີຕິ. ນນຸ ຈ ສພ຺ພຕ຺ຖ ‘‘ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ວຓ຺ຓາໂຠຄສຫິຕານິເຍວ ຕຕ຺ຖ ຄຫິຕານີຕິ? ຕໍ ນ, ວຓ຺ຓາໂຠຄຣຫິຕານິ, ສຫິຕານິ ຈ ສພ຺ພານິ ປຣິຕ຺ຕານິ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ‘‘ປຣິຕ຺ຕານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕານິ, ຕຖາ ‘‘ອປ຺ປມາຓານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານີ’’ຕິ. ຍທິ ເອວໍ ກຖໍ ວິສິຏ຺ຐານໍ ວຓ຺ຓາໂຠຄຣຫິຕານໍ, ສຫິຕານຎ຺ຈ ເອກຊ຺ຌໍ ມນສິກາໂຣ, ນ ເອກຊ຺ຌໍ, ວິສຸໍເຍວ ເຕສໍ ມນສິກາໂຣ. ຍທິ ເອວໍ ວິສຸໍ ກຖເມກຕ຺ຕນ຺ຕິ? ປຣິຕ຺ຕຠາວສາມຎ຺ຎໂຕ. ຍທິ ເອວໍ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓ-ຄ຺ຄຫຓມຕິຣິຈ຺ຈຕິ ອວສິຏ຺ໂຐຕິ? ນາຕິຣິຈ຺ຈຕິ ປຣິຍາຍເທສນາຠາວໂຕ. ອຕ຺ຖິ ຫິ ເອສ ປຣິຍາໂຍ, ຍທິທໍ ວຓ຺ຓາໂຠຄຊນິຕາຊນິຕໍ ວິເສສໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຕ຺ຕຠາວສາມຎ຺ເຎນ ເອກຕ຺ຕໍ ເນຕ຺ວາ ‘‘ປຣິຕ຺ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ຕທນ຺ໂຕຄຘເມວ ປເຠທໍ ວິເນຍ຺ຍວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ຕານິ ຈ ກທາຈິ ວຓ຺ຓວເສນ ອາວຊ຺ຊິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ‘‘ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕາຍ ວຓ຺ຓາໂຠຄຣຫິຕານິ, ສຫິຕານິ ຈ ວິສຸໍ ມນສິ ກຕ຺ວາ ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ວຓ຺ຓາໂຠຄຣຫິຕປຣິຕ຺ຕາຠິຠວເນ, ຕໍສຫິຕປຣິຕ຺ຕາຠິຠວເນ ຈ ປຣິຕ຺ຕາຠິຠວນສາມຎ຺ຎໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກຕ຺ຕໍ ກຕນ຺ຕິ. ອຠິຘມ຺ເມ ປນ ນິປ຺ປຣິຍາຍເທສນຕ຺ຕາ ວຓ຺ຓາໂຠຄຣຫິຕານິ, ສຫິຕານິ ຈ ວິສຸໍ ວຸຕ຺ຕານິ. ອຕ຺ຖິ ຫິ ອຸຠຍຕ຺ຖາຠິຠວນວິເສໂສຕິ. ໂຫຕຸ ຕາວ, ເອວໍ ສຸຕ຺ຕາຠິຘມ຺ມປາຐວິເສສໂຕ ອຏ຺ຐກຖາຍ ປາຐເຠເທ ປນ ໂກ ອຘິປ຺ປາໂຍຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ຫິ ປຐມວິໂມກ຺ຂໍ ທ຺ເວຘາ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຐມທຸຕິຍອຠິຠາຍຕນານິ ວຸຕ຺ຕານິ, ປຣິຍາຍເທສນຕ຺ຕາ ວິໂມກ຺ຂານມ຺ປິ ອຠິຠວນປຣິຍາໂຍ ວິຊ຺ຊຕີຕິ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຣູປສຎ຺ຎີ’’ຕິ ອຠິຠາຍຕນທ຺ວຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖອຠິຠາຍຕເນສຸ ທຸຕິຍວິໂມກ຺ໂຂ, ວຓ຺ຓາຠິຠາຍຕເນສຸ ຕຕິຍວິໂມກ຺ໂຂ ຈ ອຠິຠວນປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ສງ຺ຄຫິໂຕ, ອິຘ ປນ ນິປ຺ປຣິຍາຍເທສນຕ຺ຕາ ວິໂມກ຺ຂາຠິຠາຍຕນານິ ອສງ຺ກຣໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ວິໂມກ຺ເຂ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຠິຠາຍຕນານິ ກຖິຕານິ. ສພ຺ພານິ ຈ ວິໂມກ຺ຂກິຈ຺ຈານິ ວິໂມກ຺ຂເທສນາຍ ວຸຕ຺ຕານິ, ຕເທຕໍ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຣູປສຎ຺ຎີ’’ຕິ ສຸຕ຺ເຕ ອາຄຕສ຺ສ ອຠິຠາຍຕນທ຺ວຍສ຺ສ ອຠິຘມ຺ເມ ອວຈນໂຕ ‘‘ຣູປີ ຣູປານິ ປສ຺ສຕີ’’ຕິອາທີນຎ຺ຈ ສພ຺ພວິໂມກ຺ຂກິຈ຺ຈສາຘາຣຓວຈນຠາວໂຕ ວວຕ຺ຖານໍ ກຕນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ອວສ຺ສຎ຺ເຈຕໍ ເອວ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ, ນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ເຕຫິ ສຸຕ຺ຕາຠິຘມ຺ມປາຐເຠເທ ອຎ຺ຎໍ ກາຣຓໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອຖ ກິເມຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ນນຸ ອຏ຺ຐກຖາຍເມວ ‘‘ກສ຺ມາ ປນ ຍຖາ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ປຣິຕ຺ຕານີ’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ອວຕ຺ວາ ອິຘ ຈຕູສຸປິ ອຠິຠາຍຕເນສຸ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎິຕາວ ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູປານໍ ອນຠິຠວນີຍໂຕ’’ຕິ ກາຣຓໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ນ ຕໍ ຕສ຺ສ ກາຣຓວຈນໍ, ອຖ ໂຂ ກຕ຺ຖຈິ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຣູປານິ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ, ຕສ຺ສ ຈ ກາຣຓວຈນໍ. ເຕເນວ ຫິ ຕຕ຺ຖ ວາ ອິຘ ວາ ‘‘ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິເຍວ ອຠິຠວິຕພ຺ພານີ’’ຕິ ຕຕ຺ເຖວ ວຸຕ຺ຕໍ, ອນຠິຠວນີຍຕາ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຣູປານໍ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ວິຍ ອວິຠູຕຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ສຸຏ຺ຐຸ ວິຠູຕຠາວມນ຺ຕເຣນ ຎາຓຸຕ຺ຕຣານໍ ອາຣມ຺ມຓາຠິຠວນໍ ສມ຺ຠວຕີຕິ. ນນຸ ຈ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປາຐທ຺ວຍວິເສສສ຺ສ ເທສນາວິລາໂສ ກາຣຓຠາເວນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ? ສຈ຺ຈໍ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ຈ ຍຖາວຸຕ຺ຕວວຕ຺ຖານວເສເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເທສນາວິລາໂສ ຫິ ນາມ ວິເນຍ຺ຍຊ຺ຌາສຍານຸຣູປໍ ວິຊ຺ຊມານສ຺ເສວ ປຣິຍາຍສ຺ສ ວິຠາວນໍ, ນ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈີຕິ. ເອວໍ ຕາວ ອຠິຠາຍຕນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຖ ວິໂມກ຺ໂຂຕິ ປຏິລທ຺ຘຊ຺ຌານສ຺ສ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕຸກາມຕາວສປ຺ປວຕ຺ຕຊວນວີຖິສມນນ຺ຕຣເມວ ປິຕຸອງ຺ເກ ວິສ຺ສຏ຺ຐອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄສ຺ສ ວິຍ ທາຣກສ຺ສ ອາຣມ຺ມເຓ ນິຣາສງ຺ກເມວ ຫຸຕ຺ວາ ປຐມກປ຺ປນາ ວິຍ ຈ ລຫຸໍ ອວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອນ຺ຕມໂສ ຈຕຸປຎ຺ຈຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓໂຕ ອໂນສກ຺ກິຕ຺ວາ ອາຣມ຺ມເຓ ອຠິຣຕິວເສນ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ວສິຠາວປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຌານສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຕຎ຺ຫິ ກສິຓາຍຕນວເສນ ວາ ອຠິຠາຍຕນວເສນ ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ເມຫິ ສຸຏ຺ຐຸ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ອາຣມ຺ມເຓ ອຘິມຸຕ຺ຕຕາຍ ຈ ‘‘ວິໂມກ຺ໂຂ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ –

‘‘ເກນຏ຺ເຐນ ປນ ວິໂມກ຺ໂຂ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ? ອຘິມຸຈ຺ຈນຏ຺ເຐນ. ໂກ ອຍໍ ອຘິມຸຈ຺ຈນຏ຺ໂຐ ນາມ? ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ເມຫິ ຈ ສຸຏ຺ຐຸ ວິມຸຈ຺ຈນຏ຺ໂຐ, ອາຣມ຺ມເຓ ຈ ອຠິຣຕິວເສນ ສຸຏ຺ຐຸ ອຘິມຸຈ຺ຈນຏ຺ໂຐ’’ຕິ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໒໔໘).

ຍທິ ວສິຠາວປ຺ປຕ຺ຕເມວ ວິໂມກ຺ໂຂ, ກຖມສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓຈຕຸກ຺ເກ ປຣິຕ຺ຕຕາ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕາ. ອວສິຕາປຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຌານໍ ປຣິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ? ນາຍໍ ໂທໂສ, ປຣິປຸຓ຺ຓວສິຠາວປ຺ປຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ອປຣິປຸຓ຺ຓວສິຠາວປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິຕ຺ຕຠາເວນ ຕຕ຺ຖ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ວສິຠາວປ຺ປຕ຺ຕເມວ ຌານໍ ວິໂມກ຺ໂຂ ນາມ, ນ ອິຕຣໍ. ອິຕຣໍ ປນ ຍທິ ກສິຓາຍຕນວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ກສິຓາຍຕນໍ. ອຖ ອຠິຠາຍຕນວເສນ, ອຠິຠາຍຕນເມວາຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ປຐມອປ຺ປນາໂຕ ປຈ຺ຉິມປຈ຺ຉິມາຍ ປຏິປກ຺ຂໂຕ ສຸຏ຺ຐຸ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ກສິຓາຍຕນວເສນ, ອຠິຠາຍຕນວເສນ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປຐມກປ຺ປນໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສສໍ ວິໂມກ຺ໂຂເຍວາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ຕໍ ປເນຕໍ ຄຓນໂຕ ຕິວິຘໍ. ຍຖາຫ –

‘‘ຣູປີ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ, ສຸຠນ຺ເຕວ ອຘິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໑໗໔; ໓.໓໓໙; ປຏິ. ມ. ໑.໒໐໙).

ຕຕ຺ຖ ຣູປີຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເກສາທີສຸ ອຸປ຺ປາທິຕໍ ຣູປຊ຺ຌານໍ ຣູປໍ, ຕທສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ຣູປີ. ຣູປານິ ປສ຺ສຕີຕິ ພຫິທ຺ຘາປິ ນີລກສິຓາທິຣູປານິ ຌານຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສຕິ. ອິມິນາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘວຕ຺ຖຸເກສຸ ກສິເຓສຸ ຌານປຏິລາໂຠ ທສ຺ສິໂຕ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ນຣູປສຎ຺ຎີ, ອຕ຺ຕໂນ ເກສາທີສຸ ອນຸປ຺ປາທິຕຣູປາວຈຣຊ຺ຌາໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມິນາ ພຫິທ຺ຘາ ປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາວ ປຏິລທ຺ຘຊ຺ຌານຕາ ທສ຺ສິຕາ. ‘‘ສຸຠ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ສຸວິສຸທ຺ເຘສຸ ນີລາທີສຸ ວຓ຺ຓກສິເຓສຸ ຌານານິ ທສ຺ສິຕານິ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ອນ຺ໂຕອປ຺ປນາຍໍ ‘‘ສຸຠ’’ນ຺ຕິ ອາໂຠໂຄ ນຕ຺ຖິ, ໂຍ ປນ ສຸວິສຸທ຺ຘໍ ສຸຠກສິຓໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ໂສ ຍສ຺ມາ ‘‘ສຸຠ’’ນ຺ຕິ ອຘິມຸຈ຺ຈນວເສນ ປຐມຊ຺ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍາທີນິ, ຕສ຺ມາ ເອວໍ ເທສນາ ກຕາຕິ. ປຏິສມ຺ຠິທາມຄ຺ເຄ ປນ ‘‘ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕີ’’ຕິອາທິນາ (ປຏິ. ມ. ໑.໒໑໒) ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣວເສນ ສຸຠວິໂມກ຺ໂຂ ວຸຕ຺ໂຕ. ຘມ຺ມສງ຺ຄຓິຍໍ ປນ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣານໍ ວິສຸໍເຍວ ອາຄຕຕ຺ຕາ ຕໍ ນຍໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສຸນີລກາທິວເສເນວ ສຸຠວິໂມກ຺ໂຂ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ອນຸຎ຺ຎາໂຕຕິ ອິຘາປິ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວວຕ຺ຖານໍ ກຕນ຺ຕິ ເອວໍ ຕາວ ວິໂມກ຺ຂຌານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຍຖານຸຣູປນ຺ຕິ ຫີນາທິອນຸຣູປໍ. ປຐມຊ຺ຌານຎ຺ຫິ ຫີນໍ ກປ຺ປສ຺ສ ຕຕິຍຠາຄາຍຸເກ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ເຊ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ນິປ຺ຜາເທຕິ, ມຊ຺ຌິມໍ ອຸປຑ຺ຒກປ຺ປາຍຸເກ ພ຺ຣຫ຺ມປຸໂຣຫິເຕ, ປຓີຕໍ ເອກກປ຺ປາຍຸເກ ມຫາພ຺ຣຫ຺ເມ. ຕຖາ ທຸຕິຍຊ຺ຌານໍ, ຕຕິຍຊ຺ຌານຎ຺ຈ ຫີນໍ ທ຺ວິກປ຺ປາຍຸເກ ປຣິຕ຺ຕາເຠ, ມຊ຺ຌິມໍ ຈຕຸກປ຺ປາຍຸເກ ອປ຺ປມາຓາເຠ, ປຓີຕໍ ອຏ຺ຐກປ຺ປາຍຸເກ ອາຠສ຺ສເຣ. ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ຫີນໍ ໂສຬສກປ຺ປາຍຸເກ ປຣິຕ຺ຕາສຸເຠ, ມຊ຺ຌິມໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສກປ຺ປາຍຸເກ ອປ຺ປມາຓສຸເຠ, ປຓີຕໍ ຈຕຸສຏ຺ຐິກປ຺ປາຍຸເກ ສຸຠກິຓ຺ເຫ. ປຎ຺ຈມຊ຺ຌານໍ ປນ ຕິວິຘມ຺ປິ ປຎ຺ຈກປ຺ປສຕາຍຸເກ ເວຫປ຺ຜເລ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ນິປ຺ຜາເທຕິ, ຕເທວ ຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ສຎ຺ຎາວິຣາຄວເສນ ຠາວິຕໍ ປຎ຺ຈກປ຺ປສຕາຍຸເກເຍວ ອສຎ຺ຎສຕ຺ເຕ. ອນາຄາມີຫິ ປນ ປຸຖຸຊ຺ຊນາທິກາເລ ປຈ຺ຉາປິ ຠາວິຕໍ ສທ຺ຘາທິອິນ຺ທ຺ຣິຍາຘິມຸຕ຺ຕຕານຸກ຺ກເມນ ຍຖາກ຺ກມໍ ສຫສ຺ສທ຺ວິສຫສ຺ສຈຕຸສຫສ຺ສອຏ຺ຐສຫສ຺ສໂສຬສສຫສ຺ສກປ຺ປາຍຸເກສຸ ອວິຫາອຕປ຺ປາສຸທສ຺ສາສຸທສ຺ສີອກນິຏ຺ຐນາມເກສຸ ປຎ຺ຈສຸທ຺ຘາວາເສສຸ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ນິປ຺ຜາເທຕີຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖານຸຣູປໍ ໂສຬສຣູປາວຈຣພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປປຕ຺ຕິນິປ຺ຜາທກນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖານຸຣູປໍ…ເປ… ໂຫຕີ’’ຕິ.

ຍສ຺ມາ ປນ ຣູປຠເວປິ ປວຕ຺ຕິຍໍ ລຠິຕພ຺ພາ ອຸປໂຠຄສມ຺ປຕ຺ຕິ ກາມາວຈຣສ຺ເສວ ຜລໍ, ຕສ຺ມາ ອິຘ ‘‘ຠວໂຠຄສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ນິປ຺ຜາເທຕີ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ອຸປປຕ຺ຕິນິປ຺ຜາທນເມວ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ທຸຕິຍຊ຺ຌານຠູມິໍ ອຸປາທາຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປຣິປຸຓ຺ຓສ຺ສ ມຫາກປ຺ປສ຺ສ ວເສນ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ປຐມຊ຺ຌານຠູມິຍໍ ປນ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍກປ຺ປວເສນ. ນ ຫິ ຕຕ຺ຖ ອິຕຣວເສນ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ສມ຺ຠວຕິ ເອກກປ຺ເປປິ ອວິນາສາຠາເວນ ມຫາກປ຺ປສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖຠາເຄເຍວ ຕສ຺ສ ສຓ຺ຐຫນໂຕ.

ຣູປາວຈຣກຸສລວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.