໘. ປຈ຺ຈຍປຣິຈ຺ເຉທວຓ຺ຓນາ

໑. ອິທານິ ຍຖາວຸຕ຺ຕນາມຣູປຘມ຺ມານໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທປຏ຺ຐານນຍວເສນ ປຈ຺ຈເຍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຍສ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ເຍສໍ ປຈ຺ຈເຍຫິ ສງ຺ຂຕຕ຺ຕາ ສງ຺ຂຕານໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມານໍ ເຍ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ ຍຖາ ເຍນາກາເຣນ ປຈ຺ຈຍາ ຐິຕິຍາ, ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ອຸປກາຣກາ, ຕໍ ວິຠາຄໍ ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານໍ, ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍານໍ, ຕສ຺ສ ຈ ປຈ຺ຈຍາກາຣສ຺ສ ປເຠທໍ ອິຫ ອິມສ຺ມິໍ ສມຸຈ຺ຈຍສງ຺ຄຫານນ຺ຕເຣ ຐາເນ ຍຖາຣຫໍ ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ເມ ສຕິ ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍານໍ ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍຠາວາກາຣານຸຣູປໍ ອິທານິ ປວກ຺ຂາມີຕິ ໂຍຊນາ.

໒. ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍສາມຄ຺ຄິໍ ປຏິຈ຺ຈ ສມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຜລານໍ ອຸປ຺ປາໂທ ເອຕສ຺ມາຕິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ, ປຈ຺ຈຍາກາໂຣ. ນານປ຺ປກາຣານິ ຐານານິ ປຈ຺ຈຍາ ເອຕ຺ຖາຕ຺ຍາທິນາ ປຏ຺ຐານໍ, ອນນ຺ຕນຍສມນ຺ຕປຏ຺ຐານມຫາປກຣຓໍ, ຕຕ຺ຖ ເທສິຕນໂຍ ປຏ຺ຐານນໂຍ.

໓. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ນເຍສຸ. ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມສ຺ສ ຠາເວນ ຠວນສີລສ຺ສ ຠາໂວ ຕພ຺ຠາວຠາວີຠາໂວ, ໂສເຍວ ອາກາຣມຕ຺ຕໍ, ເຕນ ອຸປລກ຺ຂິໂຕ ຕພ຺ຠາວຠາວີຠາວາກາຣມຕ຺ໂຕປລກ຺ຂິໂຕ. ເອເຕເນວ ຕທຠາວາຠາວາກາຣມຕ຺ໂຕປລກ຺ຂິຕຕາປິ ອຕ຺ຖໂຕ ທສ຺ສິຕາ ໂຫຕິ. ອນ຺ວຍພ຺ຍຕິເຣກວເສນ ຫິ ປຈ຺ຈຍລກ຺ຂຓໍ ທສ຺ເສຕພ຺ພໍ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ສຕິ ອິທໍ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສຸປ຺ປາທາ ອິທມຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ອສຕິ ອິທໍ ນ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສ ນິໂຣຘາ ອິທໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໐໔, ໔໐໖; ສໍ. ນິ. ໒.໒໑; ອຸທາ. ໑, ໒). ປຏິຈ຺ຈ ຜລໍ ເອຕິ ເອຕສ຺ມາຕິ ປຈ຺ຈໂຍ. ຕິຏ຺ຐຕິ ຜລໍ ເອຕ຺ຖ ຕທາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍາຕິ ຐິຕິ, ອາຫຈ຺ຈ ວິເສເສຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈຍສງ຺ຂາຕາ ຐິຕິ ອາຫຈ຺ຈປຈ຺ຈຍຏ຺ຐິຕິ. ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທນໂຍ ຫິ ຕພ຺ຠາວຠາວີຠາວາກາຣມຕ຺ຕໍ ອຸປາທາຍ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຫຕາທິປຈ຺ຈຍນິຍມວິເສສໍ ອນເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ອວິເສສໂຕວ ປວຕ຺ຕຕິ, ອຍໍ ປນ ເຫຕາທິຕໍຕໍປຈ຺ຈຍານໍ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມນ຺ຕຣສ຺ສ ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍຠາວສາມຕ຺ຖິຍາກາຣວິເສສໍ ອຸປາທາຍ ວິເສເສຕ຺ວາ ປວຕ຺ໂຕຕິ ອາຫຈ຺ຈປຈ຺ຈຍຏ຺ຐິຕິມາຣພ຺ຠ ປວຸຈ຺ຈຕີຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ອາຫຈ຺ຈ ກຓ຺ຐຕາລຸອາທີສຸ ປຫຣິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາ ຐິຕິ ອາຫຈ຺ຈປຈ຺ຈຍຏ຺ຐິຕີ’’ຕິ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິ. ຕໍ ປນ ສວນມຕ຺ເຕເນວ ເຕສໍ ອວຫສິຕພ຺ພວຈນຕໍ ປກາເສຕິ. ນ ຫິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທນໂຍ, ອຎ຺ໂຎ ວາ ໂກຈິ ນໂຍ ກຓ຺ຐຕາລຸອາທີສຸ ອນາຫຈ຺ຈ ເທເສຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ. ໂວມິສ຺ເສຕ຺ວາຕິ ປຏ຺ຐານນຍມ຺ປິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາເທເຍວ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕພ຺ຠາວຠາວີຠາເວນ ເຫຕາທິປຈ຺ຈຍວເສນ ຈ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ອາຈຣິຍາ ສງ຺ຄຫກາຣາທໂຍ ປປຎ຺ເຈນ຺ຕິ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ຕິ, ມຍໍ ປນ ວິສຸໍ ວິສຸໍເຍວ ທສ຺ສຍິສ຺ສາມາຕ຺ຍຘິປ຺ປາໂຍ.

ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທນຍວຓ຺ຓນາ

໔. ນ ວິຊານາຕີຕິ ອວິຊ຺ຊາ, ອວິນ຺ທິຍໍ ວາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທິໍ ວິນ຺ທຕິ ປຏິລຠຕິ, ວິນ຺ທິຍໍ ວາ ກາຍສຸຈຣິຕາທິໍ ນ ວິນ຺ທຕິ, ເວທິຕພ຺ພໍ ວາ ຈຕຸສຈ຺ຈາທິກໍ ນ ວິທິຕໍ ກໂຣຕິ, ອວິຊ຺ຊມາເນ ວາ ຊວາເປຕິ, ວິຊ຺ຊມາເນ ວາ ນ ຊວາເປຕີຕິ ອວິຊ຺ຊາ, ຈຕູສຸ ອຣິຍສຈ຺ເຈສຸ ປຸພ຺ພນ຺ຕາທີສຸ ຈຕູສຸ ອຎ຺ຎາຓສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ອວິຊ຺ຊາ ເອວ ປຈ຺ຈໂຍ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈໂຍ. ຕໂຕ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂຕມຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕີຕິ ສງ຺ຂາຣາ, ກຸສລາກຸສລກມ຺ມານິ. ເຕ ຕິວິຘາ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາໂຣຕິ. ຕຕ຺ຖກາມຣູປາວຈຣາ ເຕຣສ ກຸສລເຈຕນາ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ, ທ຺ວາທສ ອກຸສລເຈຕນາ ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາໂຣ, ຈຕສ຺ໂສ ອາຣຸປ຺ປເຈຕນາ ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາໂຣຕິ ເອວເມຕາ ເອກູນຕິໍສ ເຈຕນາ ສງ຺ຂາຣາ ນາມ. ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ເອກູນວີສຕິວິຘໍ, ປວຕ຺ຕິວເສນ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສວິຘໍ ວິປາກຈິຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນາມ. ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ ນາມຣູປໍ. ຕຕ຺ຖ ນາມໍ ອິຘ ເວທນາທິກ຺ຂນ຺ຘຕ຺ຕຍໍ, ຣູປໍ ປນ ຠູຕຸປາທາຍເຠທໂຕ ທຸວິຘໍ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ, ຕທຸຠຍມ຺ປິ ອິຘ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓສຫຄຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ ນາມຣູປຎ຺ຈ ນາມຣູປນ຺ຕິ ສຣູເປກເສໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຈກ຺ຂາທີນິ ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາຍຕນານິ, ເກສຎ຺ຈິ ມເຕນ ຣູປາທີນິ ຉ ພາຫິຣາຍຕນານິປິ ວາ ອາຍຕນໍ ນາມ. ຉ ອາຍຕນານິ ຈ ຉຏ຺ຐາຍຕນຎ຺ຈ ສຬາຍຕນໍ. ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສາທິວເສນ ຉທ຺ວາຣິໂກ ຜສ຺ໂສ ຜສ຺ໂສ ນາມ. ສຸຂທຸກ຺ຂຸເປກ຺ຂາວເສນ ຕິວິຘາ ເວທນາ.

ກາມຕຓ຺ຫາ ຠວຕຓ຺ຫາ ວິຠວຕຓ຺ຫາຕິ ຕິວິຘາ ຕຓ຺ຫາ. ຉຬາຣມ຺ມຓາທິວເສນ ປນ ອຏ຺ຐສຕປ຺ປເຠທາ ໂຫນ຺ຕິ ກາມຸປາທານາທິວເສນ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຸປາທານານິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ທຸພ຺ພລາ ຕຓ຺ຫາ ຕຓ຺ຫາ ນາມ, ພລວຕີ ອຸປາທານໍ. ອສມ຺ປຕ຺ຕວິສຍປຕ຺ຖນາ ວາ ຕຓ຺ຫາ ຕມສິ ໂຈຣານໍ ຫຕ຺ຖປ຺ປສາຣຓໍ ວິຍ, ສມ຺ປຕ຺ຕວິສຍຄ຺ຄຫຓໍ ອຸປາທານໍ ໂຈຣານໍ ຫຕ຺ຖປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຄຫຓໍ ວິຍ. ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາປຏິປກ຺ຂາ ຕຓ຺ຫາ, ສນ຺ໂຕສປ຺ປຏິປກ຺ຂໍ ອຸປາທານໍ. ປຣິເຍສນທຸກ຺ຂມູລໍ ຕຓ຺ຫາ, ອາຣກ຺ຂທຸກ຺ຂມູລໍ ອຸປາທານນ຺ຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ. ກມ຺ມຠໂວ ອຸປປຕ຺ຕິຠໂວຕິ ທຸວິໂຘ ຠໂວ. ຕຕ຺ຖ ປຐໂມ ຠວຕິ ເອຕສ຺ມາ ຜລນ຺ຕິ ຠໂວ, ໂສ ກາມາວຈຣກຸສລາກຸສລາທິວເສນ ເອກູນຕິໍສວິໂຘ. ທຸຕິໂຍ ປນ ຠວຕີຕິ ຠໂວ, ໂສ ກາມຠວາທິວເສນ ນວວິໂຘ. ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວຕິ ເຈຕ຺ຖ ອຸປປຕ຺ຕິຠໂວປິ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕີຕິ ກມ຺ມຠໂວວ. ໂສ ຫິ ຊາຕິຍາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ນ ອິຕໂຣ. ໂສ ຫິ ປຐມາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘສຠາໂວ ຊາຕິເຍວ, ນ ຈ ຕເທວ ຕສ຺ສ ກາຣຓໍ ຍຸຕ຺ຕໍ. ເຕສໍ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕໍຕໍຄຕິອາທີສຸ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ ຊາຕິ. ຕຖານິພ຺ພຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ປຸຣາຓຠາໂວ ຊຣາ. ເອຕສ຺ເສວ ເອກຠວປຣິຈ຺ຉິນ຺ນສ຺ສ ປຣິໂຍສານໍ ມຣຓໍ. ຎາຕິພ຺ຍສນາທີຫິ ຜຸຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕາໂປ ໂສໂກ. ຕສ຺ເສວ ວຈີປລາໂປ ປຣິເທໂວ. ກາຍິກທຸກ຺ຂເວທນາ ທຸກ຺ຂໍ. ມານສິກທຸກ຺ຂເວທນາ ໂທມນສ຺ສໍ. ຎາຕິພ຺ຍສນາທີຫິ ຜຸຏ຺ຐສ຺ສ ອຘິມຕ຺ຕເຈໂຕທຸກ຺ຂປ຺ປຠາວິໂຕ ຠຸໂສ ອາຍາໂສ ອຸປາຍາໂສ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ສຕິປິ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓາທິເກ ປຈ຺ຈຍນ຺ຕເຣ ອວິຊ຺ຊາທິເອເກກປຈ຺ຈຍຄ຺ຄຫຓໍ ປຘານຠາວໂຕ, ປາກຏຠາວໂຕ ຈາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອວິຊ຺ຊານຸສຍິເຕເຍວ ສນ຺ຕາເນ ສງ຺ຂາຣານໍ ວິປາກຘມ຺ມຠາເວນ ປວຕ຺ຕນໂຕ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາສງ຺ຂາຣາສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ສງ຺ຂາຣຊນິຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ຠວນ຺ຕເຣ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ນ ຫິ ຊນກາຠາເວ ຕສ຺ສຸປ຺ປຕ຺ຕິ ສິຍາ, ຕສ຺ມາ ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ. ນາມຣູປຎ຺ຈ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາຘິຏ຺ຐານຠູຕວິຎ຺ຎາຓຸປຕ຺ຖທ຺ຘໍ ປຏິສນ຺ຘິປວຕ຺ຕີສຸ ປຕິຏ຺ຐຫຕີຕິ ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍານາມຣູປໍ, ສຬາຍຕນຎ຺ຈ ນາມຣູປນິສ຺ສຍເມວ ຉພ຺ພິຘຜສ຺ສສ຺ສ ທ຺ວາຣຠາເວນ ຍຖາຣຫໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ໂນ ອຎ຺ຎຖາຕິ ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນໍ. ຜສ຺ໂສ ຈ ສຬາຍຕນສມ຺ຠເວເຍວ ອາຣມ຺ມຓໍ ຜຸສຕິ. ນ ຫິ ທ຺ວາຣາຠາເວ ຕສ຺ສຸປ຺ປຕ຺ຕິ ສິຍາຕິ ສຬາຍຕນປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ. ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ອາຣມ຺ມຓໍ ຜຸສນ຺ໂຕເຍວ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ໂນ ອຎ຺ຎຖາຕິ ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ. ເວທນີເຍສຸ ຈ ຘມ຺ເມສຸ ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສິໂນ ເວທນາເຫຕຸກາ ຕຓ຺ຫາ ສມຸຏ຺ຐາຕີຕິ ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ. ຕຓ຺ຫາສິເນຫປິປາສິຕາເຍວ ຈ ອຸປາທານິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອຸປາທາຍ ທຬ຺ຫຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕຓ຺ຫາຍ ຫິ ຣູປາທີນິ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ອສ຺ສາເທຕ຺ວາ ກາເມສຸ ປາຕພ຺ຍຕໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ຕຓ຺ຫາ ກາມຸປາທານສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ. ຕຖາ ຣູປາທິເຠເທຄຘິໂຕ ‘‘ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິນາ ມິຈ຺ຉາທສ຺ສນໍ ສໍສາຣໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕຸກາໂມ ອສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄປຣາມາສໍ ຂນ຺ເຘສຸ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍຄາຫຠູຕໍ ອຕ຺ຕວາທທສ຺ສນທ຺ວຍຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕສ຺ມາ ທິຏ຺ຐຸປາທາທີນມ຺ປິ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ. ຍຖາຣຫໍ ສມ຺ປໂຍຄານຸສຍວເສນ ອຸປາທານປຕິຏ຺ຐິຕາເຍວ ສຕ຺ຕາ ກມ຺ມາຍູຫນາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອຸປາທານໍ ຠວສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ. ອຸປປຕ຺ຕິຠວສງ຺ຂາຕາ ຈ ຊາຕິ ກມ຺ມຠວເຫຕຸກາເຍວ. ພີຊໂຕ ອງ຺ກຸໂຣ ວິຍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສມຸປລພ຺ຠຕີຕິ ຠໂວ ຊາຕິຍາ ປຈ຺ຈໂຍ ນາມ. ສຕິ ຈ ຊາຕິຍາ ເອວ ຊຣາມຣຓສມ຺ຠໂວ. ນ ຫິ ອຊາຕານໍ ຊຣາມຣຓສມ຺ຠໂວ ໂຫຕີຕິ ຊາຕິ ຊຣາມຣຓານໍ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອວເມເຕສໍ ຕພ຺ຠາວຠາວີຠາໂວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ປຈ຺ຈຍປຣມ຺ປຣວິຘິນາ, ນ ປນ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານາທີຫິ ເອຕສ຺ສ ວຏ຺ຏສງ຺ຂາຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ສຸຂາທີຫິ ອສມ຺ມິສ຺ສສ຺ສ, ສກລສ຺ສ ວາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ທຸກ຺ຂຣາສິສ຺ສ ນ ສຸຂສຸຠາທີນໍ ສມຸທໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖ ອິມສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈຍສງ຺ຄຫາຘິກາເຣ.

໕. ອຕຕິ ສຕຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອທ຺ຘາ, ກາໂລ.

໖. ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາຣາ ອຕີໂຕ ອທ຺ຘາ ອຕີຕຠວປຣິຍາປນ຺ນເຫຕູນເມເວຕ຺ຖ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ, ອທ຺ຘາຄ຺ຄຫເຓນ ຈ ອວິຊ຺ຊາທີນໍ ຘມ຺ມານເມວ ຄຫຓໍ ຕພ຺ພິນິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ກາລສ຺ສ ອນຸປລພ຺ຠນໂຕ. ນິຣຸທ຺ຘານຸປ຺ປາທາ ເອວ ຫິ ຘມ຺ມາ ອຕີຕານາຄຕກາລວເສນ ອຸປ຺ປາທາທິກ຺ຂຓຕ຺ຕຍປຣິຍາປນ຺ນາ ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກາລວເສນ ໂວຫຣີຍນ຺ຕິ. ຊາຕິຊຣາມຣຓໍ ອນາຄໂຕ ອທ຺ຘາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນເຫຕຸໂຕ ອນາຄເຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕນໂຕ. ມຊ຺ເຌ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ອທ຺ຘາ ອຕີຕເຫຕຸໂຕ ອິຘ ນິພ຺ພຕ຺ຕນກຜລສຠາວຕ຺ຕາ, ອນາຄຕຜລສ຺ສ ອິຘ ເຫຕຸສຠາວຕ຺ຕາ ຈ ມຊ຺ເຌ ວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ອຏ຺ຐງ຺ຄານິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ອທ຺ຘາ.

໘. ນນຸ ໂສກປຣິເທວາທໂຍປິ ອງ຺ຄຠາເວນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ອາຫ ‘‘ໂສກາທິວຈນ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິ. ໂສກາທິວຈນໍ ຊາຕິຍາ ນິສ຺ສນ຺ທສ຺ສ ອມຸຂ຺ຍຜລມຕ຺ຕສ຺ສ ນິທສ຺ສນໍ, ນ ປນ ວິສຸໍ ອງ຺ຄທສ຺ສນນ຺ຕ຺ຍຕ຺ໂຖ.

໙. ຕຓ຺ຫຸປາທານຠວາປິ ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ກິເລສຠາວສາມຎ຺ຎໂຕ ອວິຊ຺ຊາຄ຺ຄຫເຓນ ຕຓ຺ຫຸປາທານານິ, ກມ຺ມຠວສາມຎ຺ຎໂຕ ສງ຺ຂາຣຄ຺ຄຫເຓນ ກມ຺ມຠໂວ ຄຫິໂຕ. ຕຖາ ຕຓ຺ຫຸປາທານຠວຄ຺ຄຫເຓນ ຈ ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາຣາ ຄຫິຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕ຺ຖາປິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເຕສໍ ຄຫເຓນ ເຕສໍ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ວິຎ຺ຎາຓນາມຣູປສຬາຍຕນຜສ຺ສເວທນານໍ ຊາຕິຊຣາຠງ຺ຄາວ ຊາຕິຊຣາມຣຓນ຺ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ຊາຕິຊຣາມຣຓຄ຺ຄຫເຓນາ’’ຕ຺ຍາທິ.

໑໐. ອຕີເຕ ເຫຕໂວ ປຎ຺ຈາຕິ ສຣູປໂຕ ວຸຕ຺ຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາຣານໍ, ສງ຺ຄຫວເສນ ຄຫິຕານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຕຓ຺ຫຸປາທານຠວານຎ຺ຈ ວເສນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຜລສ຺ສ ປຈ຺ຈຍາ ອຕີຕຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ເຫຕໂວ ປຎ຺ຈ, ອິທານິ ຜລປຎ຺ຈກນ຺ຕິ ອຕີຕເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອິຘ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓາທິຜລປຎ຺ຈກໍ. ອິທານິ ເຫຕໂວ ປຎ຺ຈາຕິ ສຣູປໂຕ ວຸຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ, ສງ຺ຄຫໂຕ ລທ຺ຘານໍ ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາຣານໍ ທ຺ວິນ຺ນຎ຺ຈ ວເສນ ອາຍຕິໍ ຜລສ຺ສ ປຈ຺ຈຍາ ອິທານິ ເຫຕໂວ ປຎ຺ຈ. ອາຍຕິໍ ຜລປຎ຺ຈກນ຺ຕິ ຊາຕິຊຣາມຣຓຄ຺ຄຫເຓນ ວຸຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ອນາຄເຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕນກວິຎ຺ຎາຓາທິຜລປຎ຺ຈກນ຺ຕິ ເອວໍ ວີສຕິ ອຕີຕາທີສຸ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອາກິຣິຍນ຺ຕີຕິ ອາກາຣາ.

ອຕີຕເຫຕູນໍ, ອິທານິ ຜລປຎ຺ຈກສ຺ສ ຈ ອນ຺ຕຣາ ເອໂກ ສນ຺ຘິ, ອິທານິ ຜລປຎ຺ຈກສ຺ສ, ອິທານິ ເຫຕູນຎ຺ຈ ອນ຺ຕຣາ ເອໂກ, ອິທານິ ເຫຕູນໍ, ອາຍຕິໍ ຜລສ຺ສ ຈ ອນ຺ຕຣາ ເອໂກຕິ ເອວໍ ຕິສນ຺ຘິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓານມນ຺ຕຣາ ເອໂກ, ເວທນາຕຓ຺ຫານມນ຺ຕຣາ ເອໂກ, ຠວຊາຕີນມນ຺ຕຣາ ເອໂກ ສນ຺ຘີ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ເຫຕຸໂຕຜລສ຺ສ ອວິຈ຺ເຉທປ຺ປວຕ຺ຕິຠາວໂຕ ເຫຕຸຜລສມ຺ພນ຺ຘຠູໂຕ ປຐໂມ ສນ຺ຘິ, ຕຖາ ຕຕິໂຍ, ທຸຕິໂຍ ປນ ຜລໂຕ ເຫຕຸໂນ ອວິຈ຺ເຉທປ຺ປວຕ຺ຕິຠາວໂຕ ຜລເຫຕຸສມ຺ພນ຺ຘຠູໂຕ. ຜລຠູໂຕປິ ຫິ ຘມ຺ໂມ ອຎ຺ຎສ຺ສ ເຫຕຸສຠາວສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍຕິ. ສງ຺ຂິປີຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາທໂຍ, ວິຎ຺ຎາຓາທໂຍ ຈາຕິ ສງ຺ເຂໂປ, ອຕີຕເຫຕຸ, ເອຕຣຫິ ວິປາໂກ, ເອຕຣຫິ ເຫຕຸ ອາຍຕິໍ ວິປາໂກຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສງ຺ເຂປາຕິ ຈຕຸສງ຺ເຂປາ.

໑໑. ກມ຺ມຠວສງ຺ຂາໂຕ ຠເວກເທໂສຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຍຕິໍ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ປຈ຺ຈຍເຈຕນາ ຠໂວ ນາມ, ປຸຣິມກມ຺ມຠວສ຺ມິໍ ອິຘ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ປຈ຺ຈຍເຈຕນາ ສງ຺ຂາຣາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອວເສສາ ຈາຕິ ວິຎ຺ຎາຓາທິປຎ຺ຈກຊາຕິຊຣາມຣຓວເສນ ສຕ຺ຕວິຘາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຜລວເສນ ວຸຕ຺ຕຘມ຺ມາ. ອຸປປຕ຺ຕິຠວສງ຺ຂາໂຕ ຠເວກເທໂສຕິ ປນ ອນາຄຕປຣິຍາປນ຺ນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຠວ-ສທ຺ເທນ ກມ຺ມຠວສ຺ສປິ ວຸຈ຺ຈມານຕ຺ຕາ ຠເວກເທສ-ສທ຺ໂທ ວຸຕ຺ໂຕ.

໑໒. ປຸພ຺ພນ຺ຕສ຺ສ ອວິຊ຺ຊາ ມູລໍ. ອປຣນ຺ຕສ຺ສ ຕຓ຺ຫາ ມູລນ຺ຕິ ອາຫ ອວິຊ຺ຊາຕຓ຺ຫາວເສນ ທ຺ເວ ມູລານີ’’ຕິ.

໑໓. ເຕສເມວ ອວິຊ຺ຊາຕຓ຺ຫາສງ຺ຂາຕານໍ ວຏ຺ຏມູລານໍ ນິໂຣເຘນ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມຕາປຕ຺ຕິຍາ ສຈ຺ຈປ຺ປຏິເວຘໂຕ ສິທ຺ຘາຍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ວຏ຺ຏໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອຠິຓ຺ຫໂສ ອຠິກ຺ຂຓໍ ຊຣາມຣຓສງ຺ຂາຕາຍ ມຸຈ຺ຉາຍ ປີຬິຕານໍ ສຕ຺ຕານໍ ໂສກາທິສມປ຺ປິຕານໍ ກາມາສວາທິອາສວານໍ ສມຸປ຺ປາທໂຕ ປຸນ ອວິຊ຺ຊາ ຈ ປວຕ຺ຕຕິ. ‘‘ອາສວສມຸທຍາ ອວິຊ຺ຊາສມຸທໂຍ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໐໓) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອເຕນ ອວິຊ຺ຊາຍປິ ປຈ຺ຈໂຍ ທສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ, ອິຕຣຖາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທຈກ຺ກໍ ອພທ຺ຘໍ ສິຍາຕິ. ອິຈ຺ເຈວໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອາພທ຺ຘໍ ອວິຈ຺ຉິນ຺ນໍ ອນາທິກໍ ອາທິຣຫິຕໍ ຕິຠູມກປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ເຕຠູມກໍ ກິເລສກມ຺ມວິປາກວເສນ ຕິວຏ຺ຏຠູຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທຕິ ປຏ຺ຐເປສິ ປຎ຺ຎເປສິ ມຫາມຸນິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ.

ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທນຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຏ຺ຐານນຍວຓ຺ຓນາ

໑໔. ເອວໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທນຍໍ ວິຠາຄໂຕ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ປຏ຺ຐານນຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ’’ຕ຺ຍາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຫິໂນຕິ ປຕິຏ຺ຐາຕິ ເອເຕນາຕິ ເຫຕຸ. ອເນກຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຘາຕຸສທ຺ທານໍ ຫິ-ສທ຺ໂທ ອິຘ ປຕິຏ຺ຐຕ຺ໂຖຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຫິໂນຕິ ວາ ເອເຕນ ກມ຺ມນິທານຠູເຕນ ອຸທ຺ຘໍ ໂອຊໍ ອຠິຫຣນ຺ເຕນ ມູເລນ ວິຍ ປາທໂປ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍໍ ຜລໍ ຄຈ຺ຉຕິ ປວຕ຺ຕຕິ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ເຫຕຸ. ເຫຕຸ ຈ ໂສ ປຈ຺ຈໂຍ ຈາຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ. ເຫຕຸ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຫຕຸຠາເວນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ມູລຏ຺ເຐນ ເຫຕຸ, ອຸປກາຣຏ຺ເຐນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ສງ຺ເຂປໂຕ ມູລຏ຺ເຐນ ອຸປກາຣໂກ ຘມ຺ໂມ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ. ໂສ ປນ ປວຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ, ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານໍ ອຸຠຍຕ຺ຖ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ນາມຘມ຺ມານຎ຺ຈ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ມູລານິ ວິຍ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຠາວສາຘນສງ຺ຂາຕມູລຏ຺ເຐນ ອຸປກາຣກາ ຉ ຘມ຺ມາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ອາລມ຺ພີຍຕິ ທຸພ຺ພເລນ ວິຍ ທຓ຺ຑາທິກໍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິເກຫິ ຄຍ຺ຫຕີຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ. ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຫິ ຍໍ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເຕ ເຕ ຘມ຺ມາ ເຕສໍ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ນາມ. ນ ຫິ ໂສ ຘມ຺ໂມ ອຕ຺ຖິ, ໂຍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠາວໍ ນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ອຕ຺ຕາຘີນປ຺ປວຕ຺ຕີນໍ ປຕິຠູໂຕ ປຈ຺ຈໂຍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ.

ນ ວິຊ຺ຊຕິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນນ ສຫ ອນ຺ຕຣໍ ເອຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສາຕິ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ສຓ຺ຐານາຠາເວນ ສຸຏ຺ຐຸ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ. ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອນນ຺ຕຣໍ ອນຸຣູປຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທຊນນສມຕ຺ໂຖ ປຸຣິມປຸຣິມນິຣຸທ຺ໂຘ ຘມ຺ໂມ ‘‘ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ’’, ‘‘ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ເຕເນວ ຫິ ເນສໍ ວິເສໂສ. ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ອຸຠຍມ຺ປິ ສມນນ຺ຕຣນິຣຸທ຺ຘສ຺ເສວາຘິວຈນໍ. ນ ຫິ ເຕສໍ ອຕ຺ຖໂຕ ເຠໂທ ອຸປລພ຺ຠຕິ. ຍໍ ປນ ເກຈິ ວທນ຺ຕິ ‘‘ອຕ຺ຖານນ຺ຕຣຕາຍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ, ກາລານນ຺ຕຣຕາຍ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ, ຕໍ ‘‘ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕ຺ຍາທີຫິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໑໗) ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ຫິ ສຕ຺ຕາຫາທິກາລໍ ນິຣຸທ຺ຘໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ, ຕສ຺ມາ ອຠິນິເວສໍ ອກຕ຺ວາ ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ຕໂຕເວຕ຺ຖ ນານາກຣຓໍ ປຈ຺ເຈຕພ຺ພໍ, ນ ອຕ຺ຖໂຕ. ປຸພ຺ພຘມ຺ມນິໂຣຘສ຺ສ ຫິ ປຈ຺ຉາຊາຕຘມ຺ມຸປ຺ປາທນສ຺ສ ຈ ອນ຺ຕຣາຠາເວນ ອຸປ຺ປາທນສມຕ຺ຖຕາຍ ນິໂຣໂຘ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຕາ, ‘‘ອິທມິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ, ອິທໍ ເຫຏ຺ຐາ, ອິທໍ ສມນ຺ຕໂຕ’’ຕິ ອຕ຺ຕນາ ເອກຕ຺ຕໍ ອຸປເນຕ຺ວາ ວິຍ ສຸຏ຺ຐຸ ອນນ຺ຕຣຠາເວນ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ ສມຕ຺ຖໍ ຫຸຕ຺ວາ ນິໂຣໂຘ ສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຕາຕິ ເອວໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ຕໂຕວ ເຠໂທ. ນິໂຣຘປຈ຺ຈຍສ຺ສປິ ຫິ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສ຺ສ ອສຎ຺ຎຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຸຣິມສ຺ສ ຈ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ກາລນ຺ຕເຣປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕານໍ ຜລປຏິສນ຺ຘີນໍ ອນ຺ຕຣາ ສມານຊາຕິເຍນ ອຣູປຘມ຺ເມນ ພ຺ຍວຘານາຠາວໂຕ ຠິນ຺ນຊາຕິການຎ຺ຈ ຣູປຘມ຺ມານໍ ພ຺ຍວຘານກຣເຓ ອສມຕ຺ຖຕາຍ ນິຣນ຺ຕຣຸປ຺ປາທເນ ເອກຕ຺ຕໍ ອຸປເນຕ຺ວາ ວິຍ ອຸປ຺ປາທເນ ຈ ສມຕ຺ຖຕາ ອຕ຺ຖີຕິ ເຕສມ຺ປິ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຕາ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມາ ຘມ຺ມໂຕ ອວິເສເສປິ ຕຖາ ຕຖາ ພຸຊ຺ຌນການໍ ເວເນຍ຺ຍານໍ ວເສນ ອຸປສຄ຺ຄຕ຺ຖວິເສສມຕ຺ຕໂຕວ ເຠໂທ ປຈ຺ເຈຕພ຺ໂພຕິ.

ອຕ຺ຕໂນ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສຫຸປ຺ປນ຺ນານມ຺ປິ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປກາສສ຺ສ ປທີໂປ ວິຍ ສຫຸປ຺ປນ຺ນານໍ ສຫຸປ຺ປາທຠາເວນ ປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ, ອຣູປິໂນ ຈຕຸກ຺ຂນ຺ຘາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຠູຕາ, ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ວຕ຺ຖຸວິປາກາ ຈ ຘມ຺ມາ.

ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠຍມານໍ ຕິທຓ຺ຑໍ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປກາຣກຘມ຺ມານໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຠາເວນ ປຈ຺ຈໂຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈໂຍ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຕາວເສເນວ ຈ ອຸປກາຣກຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຕາ, ນ ສຫຊາຕມຕ຺ເຕນາຕິ ອຍເມເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວິເສໂສ. ຕຖາ ຫິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຠາວີເຍວ ໂກຈິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ ຈິຕ຺ຕຊຣູປານໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຠາວິໂນ ນາມສ຺ສ ອຸປາທາຣູປານໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຠາວີນໍ ມຫາຠູຕານຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຠາວສ຺ສ ອນຸທ຺ຘຏຕ຺ຕາ. ຍທິ ຫິ ສຫຊາຕຠາເວເນວ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປກາຣການໍ ອຸປກາຣກຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຕາ ສິຍາ, ຕທາ ສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍຫິ ສມາເນຫິ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ຈິຕ຺ຕກມ຺ມສ຺ສ ປໂຏ ວິຍ ສຫຊາຕນາມຣູປານໍ ນິສ຺ສຍຠູຕາ ຈຕຸກ຺ຂນ຺ຘາ, ຕຣຸປພ຺ພຕາທີນໍ ປຖວີ ວິຍ ອາຘາຣຓໂຕເຍວ ສຫຊາຕຣູປສຕ຺ຕວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ ຍຖາກ຺ກມໍ ນິສ຺ສຍາ ຠູຕຣູປໍ, ວຕ຺ຖຸ ຈາຕິ ອິເມ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ນິສ຺ສີຍຕິ ນິສ຺ສິຕເກຫີຕິ ກຕ຺ວາ, ພລວຠາເວນ ນິສ຺ສໂຍ ປຈ຺ຈໂຍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ອຸປ-ສທ຺ທສ຺ສ ອຕິສຍໂຊຕກຕ຺ຕາ, ຕສ຺ສ ປນ ເຠທໍ ວກ຺ຂຕິ.

ຉ ວຕ຺ຖູນິ, ຉ ອາຣມ຺ມຓານິ ຈາຕິ ອິເມ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໂຕ ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕມານຠາເວນ ອຸປກາຣໂກ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ. ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈເຍ ອສຕິ ສນ຺ຕານຏ຺ຐິຕິເຫຕຸຠາວໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນຠາເວນ ອຸປກາຣກາ ປຈ຺ຉາຊາຕາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ. ໂສ ຄິຊ຺ຌໂປຕກສຣີຣານໍ ອາຫາຣາສາ ເຈຕນາ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ປຸຣິມປຸຣິມປຣິຈິຕຄນ຺ໂຖ ວິຍ ອຸຕ຺ຕຣອຸຕ຺ຕຣຄນ຺ຖສ຺ສ ກຸສລາທິຠາເວນ ອຕ຺ຕສທິສສ຺ສ ປຄຸຓພລວຠາວວິສິຏ຺ຐອຕ຺ຕສມານຊາຕິຍຕາຄາຫຓໍ ອາເສວນໍ, ເຕນ ປຈ຺ຈຍາ ສຊາຕິຍຘມ຺ມານໍ ສຊາຕິຍຘມ຺ມາວ ອາເສວນປຈ຺ຈໂຍ. ຠິນ຺ນຊາຕິກາ ຫິ ຠິນ຺ນຊາຕິເກຫິ ອາເສວນປຄຸເຓນ ປຄຸຓພລວຠາວວິສິຏ຺ຐໍ ກຸສລາທິຠາວສງ຺ຂາຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ຄຕິໍ ຄາຫາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ນ ຈ ສຍໍ ຕໂຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ເຕ ປນ ອນນ຺ຕຣາຕີຕານິ ໂລກິຍກຸສລາກຸສລານິ ເຈວ ອນາວຊ຺ຊນກິຣິຍຊວນານິ ຈາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຈິຕ຺ຕປ຺ປໂຍຄສງ຺ຂາຕກິຣິຍາຠາເວນ ສຫຊາຕານໍ ນານາກ຺ຂຓິການໍ ວິປາການໍ, ກຏຕ຺ຕາຣູປານຎ຺ຈ ອຸປກາຣິກາ ເຈຕນາ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ.

ອຕ຺ຕໂນ ນິຣຸສ຺ສາຫສນ຺ຕຠາເວນ ສຫຊາຕນາມຣູປານໍ ນິຣຸສ຺ສາຫສນ຺ຕຠາວາຍ ອຸປກາຣກາ ວິປາກຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ວິປາກປຈ຺ຈໂຍ. ເຕ ຫິ ປໂຍເຄນ ອສາເຘຕພ຺ພຕາຍ ກມ຺ມສ຺ສ ກຏຕ຺ຕາ ນິປ຺ຜຊ຺ຊມານມຕ຺ຕໂຕ ນິຣຸສ຺ສາຫສນ຺ຕຠາວາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ກິເລສວູປສມສນ຺ຕຠາວາ. ຕຖາ ສນ຺ຕຠາວໂຕເຍວ ຫິ ຠວງ຺ຄາທໂຍ ທຸພ຺ພິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ. ອຠິນິປາຕສມ຺ປຏິຈ຺ຉນສນ຺ຕີຣຓມຕ຺ຕາ ປນ ວິປາກາ ທຸພ຺ພິຎ຺ເຎຍ຺ຍາວ. ຊວນປ຺ປວຕ຺ຕິຍາວ ເນສໍ ຣູປາທິຄ຺ຄຫິຕຕາ ວິຎ຺ຎາຍຕິ.

ຣູປາຣູປານໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຕ຺ເຕນ ອຸປກາຣກາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ ອາຫາຣປຈ຺ຈໂຍ. ສຕິປິ ຫິ ຊນກຠາເວ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຕ຺ຕເມວ ອາຫາຣສ຺ສ ປຘານກິຈ຺ຈໍ. ຊນຍນ຺ໂຕປິ ອາຫາໂຣ ອວິຈ຺ເຉທວເສນ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠນ຺ໂຕ ວ ຊເນຕີຕິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຠາໂວ ວ ອາຫາຣຠາໂວ. ເຕສຸ ເຕສຸ ກິຈ຺ເຈສຸ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ເມຫິ ອຕ຺ຕານໍ ອນຸວຕ຺ຕາປນສງ຺ຂາຕາຘິປຕິຍຏ຺ເຐນ ປຈ຺ຈໂຍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍ.

ອາຣມ຺ມຓູປນິຊ຺ຌານລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌານວເສນ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຣມ຺ມຓນິຊ຺ຌານກາ ວິຕກ຺ກາທໂຍ ຌານປຈ຺ຈໂຍ. ສຸຄຕິໂຕ ປຸຎ຺ຎໂຕ, ທຸຄ຺ຄຫິໂຕ ປາປໂຕ ວາ ນິຍ຺ຍານຏ຺ເຐນ ອຸປກາຣກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐາທໂຍ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈໂຍ.

ປຣມຕ຺ຖໂຕ ຠິນ຺ນາປິ ເອກີຠາວຄຕາ ວິຍ ເອກຸປ຺ປາທາທິຠາວສງ຺ຂາຕສມ຺ປໂຍຄລກ຺ຂເຓນ ອຸປກາຣກາ ນາມຘມ຺ມາ ວ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສມ຺ພນ຺ຘຕາຍ ຍຸຕ຺ຕາປິ ສມານາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຠາເວນ ວິສໍສຏ຺ຐຕາຍ ນານຕ຺ຕຸປຄມເນນ ອຸປກາຣກາ ວຕ຺ຖຸຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ.

ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສຠາວສງ຺ຂາເຕນ ອຕ຺ຖິຠາເວນ ຕາທິສສ຺ເສວ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຕ຺ເຕນ ອຸປກາຣກາ ‘‘ສຫຊາຕໍ ປຸເຣຊາຕ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິນາ ວກ຺ຂມານຘມ຺ມາ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ. ສຕິປິ ຫິ ຊນກຕ຺ເຕ ຐິຕິຍໍເຍວ ສາຕິສໂຍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍານໍ ພ຺ຍາປາໂຣຕິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຕາວ ເຕສໍ ຄຫິຕາ. ເອກສ຺ມິໍ ຜສ຺ສາທິສມຸທາເຍ ປວຕ຺ຕມາເນ ທຸຕິຍສ຺ສ ອຠາວໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ຐິຕິຍາ ໂອກາສໍ ອລຠນ຺ຕານໍ ອນນ຺ຕຣມຸປ຺ປຊ຺ຊມານກຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ໂອກາສທານວເສນ ອຸປກາຣກາ ອນນ຺ຕຣນິຣຸທ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ນຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ.

ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວາວິຄມເນນ ອປ຺ປວຕ຺ຕມານານໍ ວິຄຕຠາເວນ ອຸປກາຣກາເຍວ ຘມ຺ມາ ວິຄຕປຈ຺ຈໂຍ. ນິໂຣຘານຸປຄມນວເສນ ອຸປກາຣກາ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍາ ວ ອວິຄຕປຈ຺ຈໂຍ. ສສຠາວຕາມຕ຺ເຕນ ອຸປກາຣກຕາ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຕາ, ນິໂຣຘານຸປຄມນວເສນ ອຸປກາຣກຕາ ອວິຄຕປຈ຺ຈຍຕາຕິ ປຈ຺ຈຍຕາວິເສໂສ ເນສໍ ຘມ຺ມາວິເສເສປິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຘມ຺ມານຎ຺ຫິ ສມຕ຺ຖຕາວິເສສໍ ສພ຺ພາກາເຣນ ຎຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ຈຕຸວີສຕິປຈ຺ຈຍາ ເທສິຕາຕິ ຠຄວຕິ ສທ຺ຘາຍ ‘‘ເອວໍ ວິເສສາ ເອເຕ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ສຸຕມຍຎາຓໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຈິນ຺ຕາຠາວນາມຍຎາເຓຫິ ຕທຠິສມຍາຍ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ. ອວິເສເສປິ ຫິ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄິຍສ຺ສ ຕຖາ ຕຖາ ວິເນຕພ຺ພປຸຄ຺ຄລານໍ ວເສນ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ໂຕປິ ປຈ຺ຈໂຍ ປຸນ ປກາຣນ຺ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ອເຫຕຸກທຸກໍ ວຕ຺ວາປິ ເຫຕຸວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕທຸກໍ ວິຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໑໕. ນາມໍ ຈຕຸກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຂາຕໍ ນາມໍ ຕາທິສສ຺ເສວ ນາມສ຺ສ ຉຘາ ຉຫາກາເຣຫິ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕເທວ ນາມຣູປີນໍ ສມຸທິຕານໍ ປຎ຺ຈຘາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຣູປສ຺ສ ປຸນ ຠູຕຸປາທາຍເຠທສ຺ສ ເອກຘາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຣູປຎ຺ຈ ນາມສ຺ສ ເອກຘາ ປຈ຺ຈໂຍ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕິນາມຣູປານິ ນາມສ຺ສ ທ຺ວິຘາ ທ຺ວິປ຺ປກາຣາ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ທ຺ວຍໍ ປນ ນາມຣູປທ຺ວຍໍ ສມຸທິຕໍ ທ຺ວຍສ຺ສ ຕາທິສສ຺ເສວ ນາມຣູປທ຺ວຍສ຺ສ ນວຘາ ປຈ຺ຈໂຍ ເຈຕິ ເອວໍ ປຈ຺ຈຍາ ຉພ຺ພິຘາ ຐິຕາ.

໑໖. ວິປາກພ຺ຍາກຕໍ ກມ຺ມວເສນ ວິປາກຠາວປ຺ປຕ຺ຕໍ ກມ຺ມເວຄກ຺ຂິຕ຺ຕປຕິຕໍ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕມານໍ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວໍ ຄາເຫຕ຺ວາ ປຣິຠາເວຕ຺ວາ ເນວ ອຎ຺ຎໍ ປວຕ຺ເຕຕິ, ນ ຈ ປຸຣິມວິປາການຸຠາວໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ‘‘ນ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍາ ອາເສວເນ ເອກ’’ນ຺ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໒໒໑) ວຈນໂຕ ຈ ອເຫຕຸກກິຣິເຍສຸ ຫສິຕຸປ຺ປາທສ຺ເສວ ອາເສວນຕາອຸທ຺ຘຣເຓນ ອາວຊ຺ຊນທ຺ວຍໍ ອາເສວນປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຊວນາເນວ ອາເສວນປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຸຣິມານິ ຊວນານີ’’ຕ຺ຍາທິ. ອວິເສສວຈເນເປຕ຺ຖ ໂລກິຍກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕຊວນາເນວ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຊວນານໍ ອາເສວນຠາວສ຺ສ ອນຸທ຺ຘຏຕ຺ຕາ.

ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ປຏ຺ຐານຏ຺ຐກຖາຍໍ (ປຏ຺ຐາ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໒) ‘‘ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ປນ ອາເສວນປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ກຸສລໍ ຠິນ຺ນຊາຕິກສ຺ສ ປຸເຣຈຣຕ຺ຕາ ນ ເຕນ ອາເສວນຄຸຓໍ ຄຓ຺ຫາເປຕິ, ຜລຈິຕ຺ຕານິ ຈ ຊວນວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານິປິ ວິປາກາພ຺ຍາກເຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອາເສວນໍ ນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ນ ຈ ອຎ຺ຎໍ ຄາຫາເປນ຺ຕິ. ຍມ຺ປິ ‘‘ອາເສວນວິນິມຸຕ຺ຕໍ ຊວນໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາຈຣິຍຘມ຺ມປາລຕ຺ເຖເຣນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕມ຺ປິ ເຍຠຸຍ຺ຍວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ອິຕຣຖາ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອສມເປກ຺ຂິຕາຠິຘາຍກຕ຺ຕປ຺ປສງ຺ໂຄ ສິຍາ. ມຄ຺ໂຄ ປນ ໂຄຕ຺ຣຠຸໂຕ ອາເສວນໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ນຕ຺ຖິ ຠູມິອາທິວເສນ ນານາຊາຕິຕາຍ ອນຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ປຏ຺ຐາເນ ‘‘ໂຄຕ຺ຣຠຸ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາເສວນປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ໂວທານໍ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາເສວນປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໒໖). ເອກຸປ຺ປາທາທິຈຕຸພ຺ພິຘສມ຺ປໂຍຄລກ຺ຂຓາຠາວໂຕ ສຫຸປ຺ປນ຺ນານມ຺ປິ ຣູປຘມ຺ມານໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕາ ນຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ.

໑໗. ເຫຕຸຌານງ຺ຄມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ສຫຊາຕານໍ ນາມ ຣູປານນ຺ຕິ ຕໂຍເປເຕ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານານໍ, ປວຕ຺ຕິຍໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຣູປານໍ, ອຸຠຍຕ຺ຖ ສຫຊາຕານໍ ນາມານຎ຺ຈ ເຫຕາທິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ‘‘ສຫຊາຕຣູປນ຺ຕິ ຫິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານານໍ, ປວຕ຺ຕິຍໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານ’’ນ຺ຕິ ວກ຺ຂຕິ. ສຫຊາຕາ ເຈຕນາຕິ ອນ຺ຕມໂສ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີຫິປິ ສຫຊາຕເຈຕນາ. ສຫຊາຕານໍ ນາມ ຣູປານນ຺ຕິ ສພ຺ພາປິ ເຈຕນາ ນາມານໍ, ປຏິສນ຺ຘິສຫຄຕາ ເຈຕນາ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານຣູປານໍ, ປວຕ຺ຕິຍໍ ຣູປສມຸຏ຺ຐາປກຈິຕ຺ຕສຫຄຕາ ເຈຕນາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານຎ຺ຈ. ນານາກ຺ຂຓິກາ ເຈຕນາຕິ ວິປາກກ຺ຂຓໂຕ ນານາກ຺ຂເຓ ອຕີຕຠວາທີສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ກຸສລາກຸສລເຈຕນາ. ນາມຣູປານນ຺ຕິ ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ນາມຣູປານໍ. ວິປາກກ຺ຂນ຺ຘາຕິ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓາທິກາ ວິປາກາ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘາ. ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານມ຺ປິ ຫິ ຣູປໍ ວິປາກໂວຫາຣໍ ນ ລຠຕິ ອຣູປຘມ຺ມຠາເວນ, ສາຣມ຺ມຓຠາເວນ ຈ ກມ຺ມສທິເສສຸ ອຣູປຘມ຺ເມສ຺ເວວ ວິປາກ-ສທ຺ທສ຺ສ ນິຣຸຬ຺ຫຕ຺ຕາ.

໑໘. ປຸເຣຊາຕສ຺ສ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສາຕິ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມໂຕ ປຸເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອິມສ຺ສ ຣູປກາຍສ຺ສ. ກຖໍ ປນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຸເຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຍໍ ປຈ຺ຉາຊາຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຕາຕິ? ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈເຍ ອສຕິ ສນ຺ຕານຏ຺ຐິຕິເຫຕຸກຠາວໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ, ຕສ຺ມາ ສນ຺ຕານປ຺ປວຕ຺ຕສ຺ສ ເຫຕຸຠາວຸປຕ຺ຖມ຺ຠເນ ອິມສ຺ສ ພ຺ຍາປາໂຣຕິ ນ ໂກຈິ ວິໂຣໂຘ.

໑໙. ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ຈກ຺ຂາທິວຕ຺ຖູນໍ ອສມ຺ຠວໂຕ, ສຕິ ຈ ສມ຺ຠເວ ຕໍຕໍວິຎ຺ຎາຓານໍ ປຈ຺ຈຍຠາວານຸປຄມນໂຕ, ຫທຍວຕ຺ຖຸໂນ ຈ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາເຓນ ສຫຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຸເຣຊາຕກຕາຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຉວຕ຺ຖູນິ ປວຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ປຎ຺ຈາຣມ຺ມຓານິ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓວີຖິຍາ’’ຕິ ຈ ອິທໍ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕນິທ຺ເທເສ ອາຄຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຫາວາເຣ ປນ ‘‘ເສກ຺ຂາ ວາ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ວາ ຈກ຺ຂຸໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ວິປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕ຺ຍາທິນາ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໒໔) ອວິເສເສນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຈກ຺ຂາທີນມ຺ປິ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓມ຺ປິ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓວີຖິຍາ ລພ຺ຠຕິ. ອຕ຺ຖໂຕ ເຫຕໍ ສິທ຺ຘໍ, ຍໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມໂນທ຺ວາຣິກວີຖິ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕໍ ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕໍ ໂຫຕີຕິ.

໒໒. ປກຕິຍາ ເອວ ປຈ຺ຈຍນ຺ຕຣຣຫິເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາເວເນວ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ. ອາຣມ຺ມຓານນ຺ຕເຣຫິ ອສໍມິສ຺ໂສ ປຸຖເຄວ ໂກຈິ ອຸປນິສ຺ສໂຍຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຖ ວາ ປກໂຕ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ. ປກໂຕຕິ ເຈຕ຺ຖ ປ-ກາໂຣ ອຸປສຄ຺ໂຄ, ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ຜລສ຺ສ ອຸປ຺ປາທນສມຕ຺ຖຠາເວນ ສນ຺ຕາເນ ນິປ຺ຜາທິຕຠາວໍ, ອາເສວິຕຠາວຎ຺ຈ ທີເປຕິ, ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ນິປ຺ຜນ຺ໂນ ຣາຄາທິ, ສທ຺ຘາທິ, ອຸປເສວິໂຕ ວາ ອຸຕຸໂຠຊນາທິ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ. ຕຖາ ເຈວ ນິທ຺ທິສຕິ.

໒໓. ຄຣຸກຕນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕໍ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ທານໍ ທຕ຺ວາ ສີລໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕີ’’ຕ຺ຍາທິນາ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໑໓) ທານສີລອຸໂປສຖກມ຺ມປຸພ຺ເພກຕສຸຈິຓ຺ຓຌານໂຄຕ຺ຣຠຸໂວທານມຄ຺ຄາທີນິ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວເສນ ອສ຺ສ ນິທ຺ເທໂສ ປວຕ຺ໂຕ.

໒໔. ‘‘ປຸຣິມາ ປຸຣິມາ ກຸສລາ ຂນ຺ຘາ ປຈ຺ຉິມານໍ ປຈ຺ຉິມານໍ ກຸສລານໍ ຂນ຺ຘານໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕ຺ຍາທິນາ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໒໓) ນເຍນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ສທ຺ຘິໍ ນານຕ຺ຕໍ ອກຕ຺ວາ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍສ຺ສ ອາຄຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນນ຺ຕຣນິຣຸທ຺ຘາ’’ຕ຺ຍາທິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອຕ຺ຕໂນ ອນນ຺ຕຣໍ ອນຸຣູປຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທວເສນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈໂຍ, ພລວກາຣຓວເສນ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ.

໒໕. ຍຖາຣຫໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ພຫິທ຺ຘາ ຈ ຣາຄາທໂຍ…ເປ… ເສນາສນຎ຺ຈາຕິ ໂຍຊນາ. ຣາຄາທໂຍ ຫິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ນິປ຺ຜາທິຕາ, ປຸຄ຺ຄລາທໂຍ ພຫິທ຺ຘາ ເສວິຕາ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ອາຈຣິເຍນ –

‘‘ຣາຄສທ຺ຘາທໂຍ ຘມ຺ມາ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕມນຸວາສິຕາ;

ສຕ຺ຕສງ຺ຂາຣຘມ຺ມາ ຈ, ພຫິທ຺ໂຘປນິເສວິຕາ’’ຕິ. (ນາມ. ປຣິ. ໘໒໗);

ອຖ ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ພຫິທ຺ຘາ ຈ ກຸສລາທິຘມ຺ມານນ຺ຕິ ຍຖາຐິຕວເສເນວ ໂຍຊນາ ອຕ຺ຕໂນ ຫິ ຣາຄາທໂຍ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ກຸສລາທິຘມ຺ມານໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕສ຺ສ ສທ຺ຘາທິເກ ນິສ຺ສາຍ ກຸສລໍ ກໂຣນ຺ຕານໍ ປເຣສຎ຺ຈ ນິສ຺ສຍາ ໂຫນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ກາມຣາຄາທໂຍ ນິສ຺ສາຍ ກາມຠວາທີສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ, ຣາຄາທິວູປສມຕ຺ຖຎ຺ຈ ທານສີລອຸໂປສຖຊ຺ຌານາຠິຎ຺ຎາວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄຠາວນາ, ຣາຄາທິເຫຕຸກາ ຈ ອຸປຣູປຣິຣາຄາທໂຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຍຖາຣຫໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍໍ ຍຎ຺ຫິ ນິສ຺ສາຍ ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ສມ຺ຠໂວ, ຕໍ ຕໍ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ. ປຈ຺ຈຍມຫາປເທໂສ ເຫສ, ຍທິທໍ ‘‘ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ຈາຫ ‘‘ພຫຸຘາ ໂຫຕິ ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ’’ຕິ. ສທ຺ຘາທໂຍຕິ ສີລສຸຕຈາຄປຎ຺ຎາ. ອຕ຺ຕໂນ ສທ຺ຘາທິກຎ຺ຫິ ອຸປນິສ຺ສາຍ ອຕ຺ຕໂນ ທານສີລາທໂຍ, ຕຖາ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕານໍ ສທ຺ຘາທໂຍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ປເຣສຎ຺ຈ ທານສີລາທໂຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ປາກຏເມຕໍ. ສຸຂໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ກາຍິກໍ ສຸຂໍ ທຸກ຺ຂໍ. ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕາທິປຸຄ຺ຄໂລ. ໂຠຊນນ຺ຕິ ສປ຺ປາຍາທິໂຠຊນໍ, ອຸຕຸປິ ຕາທິໂສວ.

໒໗. ‘‘ອຘິປຕິ…ເປ… ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ສງ຺ເຂເປນ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຄຣຸກຕມາຣມ຺ມຓ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄຣຸກຕມາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓອສ຺ສາທາທິນາ ຄຣຸກຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ. ຕຎ຺ຫິ ຌານມຄ຺ຄຜລວິປສ຺ສນານິພ຺ພານາທິເຠທໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓອສ຺ສາທາທິມຄ຺ຄຜລາທິຘມ຺ເມ ອຕ຺ຕາຘີເນ ກໂຣຕີຕິ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ນາມ. ຄຣຸກາຕພ຺ພຕາມຕ຺ເຕນ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ. ຄຣຸກໂຕປິ ພລວກາຣຓຏ຺ເຐນ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສໂຍຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ. ສຫຊາຕາ…ເປ… ນາມຣູປານນ຺ຕິ ຉນ຺ທຈິຕ຺ຕວີຣິຍວີມໍສານໍ, ວເສນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘປິ ສຫຊາຕາຘິປຕິ ຍຖາຣຫໍ ສຫຊາຕນາມຣູປານໍ ປວຕ຺ຕິຍໍເຍວ ສຫຊາຕາຘິປຕິວເສນ ປຈ຺ຈໂຍ.

໒໘. ຣູປຘມ຺ມສ຺ສ ອຣູປຘມ຺ມໍ ປຕິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຕາ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ວຕ຺ຖຸວເສນ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ວຕ຺ຖຸວິປາກາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ –

໓໐. ຍສ຺ມາ ປນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຸປຕ຺ຖມ຺ຠນວເສເນວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຕາ, ນ ສຫຊາຕມຕ຺ຕໂຕຕິ ປວຕ຺ຕິຍໍ ຣູປໍ ນາມານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ. ຕຖາ ອຸປາທາຣູປານິ ຈ ຠູຕຣູປານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມຫາຠູຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ.

໓໑. ນນຸ ຈ ‘‘ອຣູປິໂນ ອາຫາຣາ ສຫຊາຕານໍ ນາມຣູປານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ອສຎ຺ຎີນໍ ສຫຊາຕາຫາຣສ຺ສ ອສມ຺ຠວໂຕ ‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາ’’ຕິ ກຖມິທໍ ນີຍຕີຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຫາຣວສປ຺ປວຕ຺ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ, ຕໍສຫຄຕານມ຺ປິ ວາ ເສສາຫາຣານໍ ກມ຺ມູປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍຫິ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕປຣິຍາຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ອາຫາຣປຈ຺ຈຍຠາວໂຕຕິ.

໓໒. ‘‘ປຎ຺ຈ ປສາທາ’’ຕ຺ຍາທີສຸ ນນຸ ອິຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິຍາ ນ ຄຫິຕາຕິ? ສຈ຺ຈໍ ນ ຄຫິຕາ. ຍທິປິ ເຕສໍ ລິງ຺ຄາທີຫິ ອນຸວຕ຺ຕນີຍຕາ ອຕ຺ຖິ, ສາ ປນ ນ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ. ຍຖາ ຫິ ຊີວິຕາຫາຣາ ເຍສໍ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອນຸປາລກາ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກາ ອຕ຺ຖິ, ອວິຄຕປຈ຺ຈຍຠູຕາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ເອວໍ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສຠາວາ ລິງ຺ຄາທີນໍ ເກນຈິ ອຸປກາເຣນ ອຸປກາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ເກວລໍ ປນ ຍຖາສເກເຫວ ກມ຺ມາທິປຈ຺ຈເຍຫິ ປວຕ຺ຕມານໍ ລິງ຺ຄາທີນໍ ຍຖາ ອິຕ຺ຖາທິຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ອຎ຺ເຎນາກາເຣນ ຕໍ-ສຫິຕສນ຺ຕາເນ ອປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ລິງ຺ຄາທີຫິ ອນຸວຕ຺ຕນີຍຕາ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍຕາ ຈ ເນສໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ນ ເຕສໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ.

໓໓. ເຍສໍ ນາມານໍ ຈກ຺ຂາທີນໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໂຕ ນິກ຺ຂມນ຺ຕານໍ ວິຍ ປວຕ຺ຕານໍ, ເຍສຎ຺ຈ ຣູປານໍ ນາມສນ຺ນິສ຺ສເຍເນວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານໍ ສມ຺ປໂຍຄາສງ຺ກາ ໂຫຕິ, ເຕສເມວ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕາ. ຣູປານໍ ປນ ຣູເປຫິ ສາສງ຺ກາ ນຕ຺ຖິ. ວຕ຺ຖຸສນ຺ນິສ຺ສເຍເນວ ຊາຍນ຺ຕານໍ ວິສຍຠາວມຕ຺ຕໍ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ເຕນາປິ ເຕສໍ ສມ຺ປໂຍຄາສງ຺ກາ ນຕ຺ຖີຕິ ເຍສໍ ສມ຺ປໂຍຄາສງ຺ກາ ອຕ຺ຖິ, ເຕສເມວ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຕາປິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ໂອກ຺ກນ຺ຕິກ຺ຂເຓ ວຕ຺ຖູ’’ຕ຺ຍາທິ.

໓໔. ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພາກາເຣນ ຍຖາຣຫໍ ນາມວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ ຕິວິຘໍ ສຫຊາຕໍ, ທຸວິຘໍ ປຸເຣຊາຕໍ, ເອກວິຘໍ ປຈ຺ຉາຊາຕຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍຊາຕໍ, ອາຫາເຣສຸ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ, ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ອຍໍ ປຎ຺ຈວິໂຘປິ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ, ອວິຄຕປຈ຺ຈໂຍ ຈ ໂຫຕິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສຠາເວນ ອຕ຺ຖິຠາເວນ ຕາທິສສ຺ເສວ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖິຠາວາຠາເວນ ອນຸປກາຣການເມວ ອຕ຺ຖິຠາເວນ ອຸປກາຣກຕາ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຠາໂວຕິ ນຕ຺ຖິ ນິພ຺ພານສ຺ສ ສພ຺ພທາ ຠາວິໂນ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຕາ, ອວິຄຕປຈ຺ຈຍຕາ ຈ. ອຸປ຺ປາທາທິຍຸຕ຺ຕານໍ ວາ ນຕ຺ຖິຠາໂວປກາຣກຕາວິຣຸທ຺ໂຘ, ວິຄຕຠາໂວປກາຣກຕາວິຣຸທ຺ໂຘ ຈ ອຸປກາຣກຠາໂວ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຕາທິກາຕິ ນ ຕສ຺ສ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕປ຺ປສງ຺ໂຄ. ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຎ຺ເຈຕ຺ຖ ໂອຊາ ວິຍ ຐິຕິກ຺ຂເຓວ ອຸປກາຣກຕ຺ຕາ ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍສຸ ນ ຄຍ຺ຫຕີຕິ ວິສຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໕. ອິທານິ ສພ຺ເພປິ ປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ເຂປໂຕປິ ຈຕຸຘາເຍວາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອາຣມ຺ມຓູ…ເປ… ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ໂສ ໂກຈິ ປຈ຺ຈໂຍ ອຕ຺ຖິ, ໂຍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ອາຣມ຺ມຓຠາວໍ ນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ສກສກປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ອຸປນິສ຺ສຍຠາວໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ກມ຺ມເຫຕຸກຕ຺ຕາ ຈ ໂລກປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ຜລເຫຕູປຈາຣວເສນ ສພ຺ເພປິ ກມ຺ມສຠາວໍ ນາຕິວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເຕ ຈ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ໂລກສມ຺ມຸຕິວເສນ ຈ ວິຊ຺ຊມານາເຍວາຕິ ສພ຺ເພປິ ຈຕູສຸ ສໂມຘານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

໓໖. ອິທານິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຫຊາຕຣູປ’’ນ຺ຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ນ ອວິເສສໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຫຊາຕຣູປ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິສນ຺ຘິຍຎ຺ຫິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປາຠາວໂຕ ປວຕ຺ຕິຍໍ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານານຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິເກຫິ ສຫຸປ຺ປຕ຺ຕິນິຍມາຠາວໂຕ ສຫຊາຕຣູປນ຺ຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖາປິ ປວຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ ຣູປານໍ, ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປສງ຺ຂາຕກມ຺ມຊຣູປານຎ຺ຈ ວເສນ ທຸວິຘໍ ໂຫຕິ. ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ນິພ຺ພຕ຺ຕມານານິ ຣູປານິ ກຏຕ຺ຕາຣູປານິ.

໓໗. ອິຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສມ຺ຠວາ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ເຕກາລິກາ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣອາເສວນນຕ຺ຖິວິຄຕວເສນ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຕີຕກາລິການໍ, ກມ຺ມປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອຕີຕວຕ຺ຕມານວເສນ ທ຺ວິກາລິກສ຺ສ, ອາຣມ຺ມຓອຘິປຕິອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍານໍ ຕິກາລິການໍ, ອິຕເຣສໍ ປນ຺ນຣສນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກາລິການຎ຺ຈ ວເສນ ກາລຕ຺ຕຍວນ຺ໂຕ, ນິພ຺ພານປຎ຺ຎຕ຺ຕິວເສນ ກາລວິມຸຕ຺ຕາ ຈ, ຈກ຺ຂາທິຣາຄາທິສທ຺ຘາທິວເສນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາ ຈ, ປຸຄ຺ຄລອຸຕຸໂຠຊນາທິວເສນ ຕໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ຈ, ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຠາເວນ ສງ຺ຂຕາ ຈ, ກຖາ ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂຠາເວນ ອສງ຺ຂຕາ ຈ ຘມ຺ມາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິນາມຣູປານໍ ວເສນ ສງ຺ເຂປໂຕ ຕິວິຘາ ຐິຕາ ສພ຺ພຖາ ປຏ຺ຐາເນ ອນນ຺ຕນຍສມນ຺ຕປຏ຺ຐາເນ ປກຣເຓ ຈຕຸວີສຕິສງ຺ຂາຕາ ປຈ຺ຈຍາ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ.

໓໘. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິນາມຣູເປສຸ.

ປຏ຺ຐານນຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຎ຺ຎຕ຺ຕິເຠທວຓ຺ຓນາ

໓໙. ວຈນີຍວາຈກເຠທາ ທຸວິຘາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຎ຺ຎາປິຍຕ຺ຕາ’’ຕ຺ຍາທິ. ປຎ຺ຎາປິຍຕ຺ຕາຕິ ເຕນ ເຕນ ປກາເຣນ ຎາເປຕພ຺ພຕ຺ຕາ, ອິມິນາ ຣູປາທິຘມ຺ມານໍ ສມູຫສນ຺ຕານາທິອວຕ຺ຖາວິເສສາທິເຠທາ ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈຠູຕາ ອຸປາທາປຎ຺ຎຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕາ ອຕ຺ຖປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ສາ ຫິ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ປຎ຺ຎາປີຍຕິ. ປຎ຺ຎາປນໂຕຕິ ປກາເຣຫິ ອຕ຺ຖປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ຎາປນໂຕ. ອິມິນາ ຫິ ປຎ຺ຎາເປຕີຕິ ‘‘ປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘນາມານໍ ອຕ຺ຖານໍ ອຠິຘານສງ຺ຂາຕາ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

໔໐. ຠູຕປຣິຓາມາກາຣມຸປາທາຍາຕິ ປຖວາທິການໍ ມຫາຠູຕານໍ ປພນ຺ຘວເສນ ປວຕ຺ຕມານານໍ ປຕ຺ຖຏສງ຺ຄຫຕາທິອາກາເຣນ ປຣິຓາມາກາຣໍ ປຣິຓຕຠາວສງ຺ຂາຕໍ ອາກາຣໍ ອຸປາທາຍ ນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາ. ຕຖາ ຕຖາຕິ ຠູມາທິວເສນ. ຠູມິປພ຺ພຕາທິກາຕິ ຠູມິປພ຺ພຕຣຸກ຺ຂາທິກາ ສນ຺ຕານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ສມ຺ຠາຣສນ຺ນິເວສາກາຣນ຺ຕິ ທາຣຸມຕ຺ຕິກາຕນ຺ຕາທີນໍ ສມ຺ຠາຣານໍ ອຸປກຣຓານໍ ສນ຺ນິເວສາກາຣໍ ຣຈນາທິວິສິຏ຺ຐຕໍຕໍສຓ຺ຐານາທິອາກາຣໍ. ຣຖສກຏາທິກາຕິ ຣຖສກຏຄາມຆຏປຏາທິກາ ສມູຫປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ຈນ຺ທາວຏ຺ຏນາທິກນ຺ຕິ ຈນ຺ທິມສູຣິຍນກ຺ຂຕ຺ຕານໍ ສິເນຣຸໍ ປທກ຺ຂິຓວເສນ ອຸທຍາທິອາວຏ຺ຏນາກາຣໍ. ທິສາກາລາທິກາຕິ ປຸຣຕ຺ຖິມທິສາທິກາ ທິສາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ປຸພ຺ພຓ຺ຫາທິກາ ກາລປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ມາໂສຕຸເວສາຂມາສາທິກາ ຕໍຕໍນາມວິສິຏ຺ຐາ ມາສາທິປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຈ. ອສມ຺ຜຸຏ຺ຐາກາຣນ຺ຕິ ຕໍຕໍຣູປກລາເປຫິ ອສມ຺ຜຸຏ຺ຐໍ ສຸສິຣາທິອາກາຣໍ. ກູປຄຸຫາທິກາ ຕິ ກູປຄຸຫຉິທ຺ທາທິກາ ອາກາສປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ຕໍຕໍຠູຕນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຖວີກສິຓາທິຕໍຕໍຠູຕນິມິຕ຺ຕໍ. ຠາວນາວິເສສນ຺ຕິ ປຣິກມ຺ມາທິເຠທໍ ຠາວນາຍ ປພນ຺ຘວິເສສໍ. ກສິຓນິມິຕ຺ຕາທິກາຕິ ກສິຓາສຸຠນິມິຕ຺ຕາທິເຠທາ ໂຍຄີນໍ ອຸປຏ຺ຐິຕາ ອຸຄ຺ຄຫປຏິຠາຄາທິເຠທາ ນິມິຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ເອວມາທິປ຺ປເຠທາຕິ ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາສນິໂຣຘກສິຓາທິເຠທາ ຈ. ອຕ຺ຖຈ຺ຉາຍາກາເຣນາຕິ ປຣມຕ຺ຖຘມ຺ມສ຺ສ ຉາຍາກາເຣນ ປຏິຠາຄາກາເຣນ.

໔໑. ນາມນາມກມ຺ມາທິນາເມນາຕິ ນາມໍ ນາມກມ຺ມໍ ນາມເຘຍ຺ຍໍ ນິຣຸຕ຺ຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ອຠິລາໂປຕິ ອິເມຫິ ຉຫິ ນາເມຫິ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ເຖສຸ ນມຕີຕິ ນາມໍ. ຕໍ ອນ຺ວຕ຺ຖຣຸຬ຺ຫີວເສນ ທຸວິຘໍ, ສາມຎ຺ຎຄຸຓກິຣິຍາຍທິຈ຺ຉາວເສນ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ. ນາມເມວ ນາມກມ຺ມໍ. ຕຖາ ນາມເຘຍ຺ຍໍ. ອກ຺ຂຣທ຺ວາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕິ ກຖນໍ ນິຣຸຕ຺ຕິ, ອຕ຺ຖໍ ພ຺ຍຎ຺ຊຍຕີຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ. ອຠິລປຕີຕິ ອຠິລາໂປ, ສທ຺ທຄຕອກ຺ຂຣສນ຺ນິເວສກ຺ກໂມ. ສາ ປນາຍໍ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວິຊ຺ຊມານອວິຊ຺ຊມານຕທຸຠຍສໍໂຍຄວເສນ ຉພ຺ພິຘາ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕ຺ຍາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອຕາຍ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕີຕິ ‘‘ຣູປເວທນາ’’ຕ຺ຍາທິນາ ປກາເສນ຺ຕິ.

໔໒. ອຸຠິນ຺ນນ຺ຕິ ວິຊ຺ຊມານາວິຊ຺ຊມານານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ. ປຎ຺ຈາຠິຎ຺ຎາ, ອາສວກ຺ຂຍຎາຓນ຺ຕິ ຉ ອຠິຎ຺ຎາ ອສ຺ສາຕິ ຉຬຠິຎ຺ໂຎ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຠິຎ຺ຎານໍ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ, ຕປ຺ປຏິລາຠິໂນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ຈ ອຍໍ ວິຊ຺ຊມາເນນ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ. ຕຖາ ອິຕ຺ຖິຍາ ອວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ, ສທ຺ທສ຺ສ ຈ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ອິຕ຺ຖິສທ຺ໂທຕິ ອວິຊ຺ຊມາເນນ ວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ປສາທຈກ຺ຂຸໂນ, ຕນ຺ນິສ຺ສິຕວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຈ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ວິຊ຺ຊມາເນນ ວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ຣຎ຺ໂຎ ຈ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈຠູຕຕ຺ຕາ ຣາຊປຸຕ຺ໂຕຕິ ອວິຊ຺ຊມາເນນ ອວິຊ຺ຊມານປຎ຺ຎຕ຺ຕິ.

໔໓. ວຈີໂຆສານຸສາເຣນາຕິ ຠູມິປພ຺ພຕຣູປເວທນາທິວຈີມຍສທ຺ທສ຺ສ ອນຸສາເຣນ ອນຸຄມເນນ ອນຸສ຺ສຣເຓນ ອາຣມ຺ມຓກຣເຓນ ປວຕ຺ຕາຍ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓວີຖິຍາ ປວຕ຺ຕິໂຕ ອນນ຺ຕຣໍ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ມໂນທ຺ວາຣສ຺ສ ນາມຈິນ຺ຕນາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕສ຺ສ ມໂນທ຺ວາຣິກວິຎ຺ຎາຓສນ຺ຕານສ຺ສ ‘‘ອິທມີທິສສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ນາມ’’ນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພເຍວ ຄຫິຕສງ຺ເກໂຕປນິສ຺ສຍສ຺ສ ໂຄຈຣາ ອາຣມ຺ມຓຠູຕາ ຕໂຕ ນາມຄ຺ຄຫຓໂຕ ປຣໍ ຍສ຺ສາ ສມ຺ມຸຕິປຣມຕ຺ຖວິສຍາຍ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອນຸສາເຣນ ອນຸຄມເນນ ອຕ຺ຖາ ສມ຺ມຸຕິປຣມຕ຺ຖເຠທາ ວິຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ສາຍໍ ຠູມິປພ຺ພຕຣູປເວທນາທິກາ ປຎ຺ຎາເປຕພ຺ພຕ຺ຖປຎ຺ຎາປິກາ ໂລກສງ຺ເກເຕນ ນິມ຺ມິຕາ ໂລກໂວຫາເຣນ ສິທ຺ຘາ, ມໂນທ຺ວາຣຄ຺ຄຫິຕາ ອກ຺ຂຣາວລິຠູຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ປຎ຺ຎາປນໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕາ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓວີຖິຍາ ອນນ຺ຕຣຠາວິນິໍ ມໂນທ຺ວາຣິກວີຖິມ຺ປິ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓວີຖິຄ຺ຄຫເຓເນວ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ໂສຕວິຎ຺ຎາຓວີຖິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຆຏາທິສທ຺ທຎ຺ຫິ ສຸຓນ຺ຕສ຺ສ ເອກເມກໍ ສທ຺ທໍ ອາຣພ຺ຠ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຕີຕາຣມ຺ມຓວເສນ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ຊວນວາຣາ, ພຸທ຺ຘິຍາ ຄຫິຕນາມປຓ຺ຓຕ຺ຕິຠູຕໍ ອກ຺ຂຣາວລິມາຣພ຺ຠ ເອໂກຕິ ເອວໍ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓວີຖິຍາ ອນນ຺ຕຣາຍ ອຕີຕສທ຺ທາຣມ຺ມຓາຍ ຊວນວີຖິຍາ ອນນ຺ຕຣໍ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ຄຫຓໍ, ຕໂຕ ປຣໍ ອຕ຺ຖາວໂພໂຘຕິ ອາຈຣິຍາ.

ປຎ຺ຎຕ຺ຕິເຠທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອິຕິ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖວິຠາວິນິຍາ ນາມ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາຍ

ປຈ຺ຈຍປຣິຈ຺ເຉທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.