໙. ກມ຺ມຏ຺ຐານປຣິຈ຺ເຉທວຓ຺ຓນາ

໑. ອິໂຕ ປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທສໂຕ ປຣໍ ນີວຣຓານໍ ສມນຏ຺ເຐນ ສມຖສງ຺ຂາຕານໍ, ອນິຈ຺ຈາທິວິວິຘາກາຣໂຕ ທສ຺ສນຏ຺ເຐນ ວິປສ຺ສນາສງ຺ຂາຕານຎ຺ຈ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຠາວນານໍ ທຸວິຘມ຺ປິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ທຸວິຘຠາວນາກມ຺ມສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານຕາຍ ກມ຺ມຏ຺ຐານຠູຕມາຣມ຺ມຓໍ ອຸຕ຺ຕຣຸຕ຺ຕຣໂຍຄກມ຺ມສ຺ສ ປທຏ຺ຐານຕາຍ ກມ຺ມຏ຺ຐານຠູຕໍ ຠາວນາວີຖິຎ຺ຈ ຍຖາກ຺ກມໍ ສມຖວິປສ຺ສນານຸກ຺ກເມນ ປວກ຺ຂາມີຕິ ໂຍຊນາ.

ສມຖກມ຺ມຏ຺ຐານໍ

ຈຣິຕເຠທວຓ຺ຓນາ

໓. ຣາໂຄ ວ ຈຣິຕາ ປກຕີຕິ ຣາຄຈຣິຕາ. ເອວໍ ໂທສຈຣິຕາທໂຍປິ. ຈຣິຕສງ຺ຄໂຫຕິ ມູລຈຣິຕວເສນ ປຸຄ຺ຄລສງ຺ຄໂຫ, ສໍສຄ຺ຄວເສນ ປນ ເຕສຏ຺ຐິ ຈຣິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ –

‘‘ຣາຄາທິເກ ຕິເກ ສຕ຺ຕ, ສຕ຺ຕ ສທ຺ຘາທິເກ ຕິເກ;

ເອກທ຺ວິຕິກມູລມ຺ຫິ, ມິສ຺ສໂຕ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕກ’’ນ຺ຕິ.

ເອຕ຺ຖ ຫິ ຣາຄຈຣິຕາ ໂທສຈຣິຕາ ໂມຫຈຣິຕາ ຣາຄໂທສຈຣິຕາ ຣາຄໂມຫຈຣິຕາ ໂທສໂມຫຈຣິຕາ ຣາຄໂທສໂມຫຈຣິຕາຕິ ເອວໍ ຣາຄາທິເກ ຕິເກ ສຕ຺ຕກເມກໍ. ຕຖາ ສທ຺ຘາຈຣິຕາ ພຸທ຺ຘິຈຣິຕາ ວິຕກ຺ກຈຣິຕາ ສທ຺ຘາພຸທ຺ຘິຈຣິຕາ ສທ຺ຘາພຸທ຺ຘິວິຕກ຺ກຈຣິຕາ ພຸທ຺ຘິວິຕກ຺ກຈຣິຕາ ສທ຺ຘາພຸທ຺ຘິວິຕກ຺ກຈຣິຕາຕິ ສທ຺ຘາທິເກປິ ຕິເກ ເອກນ຺ຕິ ເອວໍ ທ຺ເວ ຕິເກ ອມິສ຺ເສຕ຺ວາ ຈຸທ຺ທສ ຈຣິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຣາຄາທິຕິເກ ປນ ເອກທ຺ວິຕິກມູລວເສນ ສທ຺ຘາທິຕິເກນ ສຫ ໂຍຊິເຕ ຣາຄສທ຺ຘາຈຣິຕາ ຣາຄພຸທ຺ຘິຈຣິຕາ ຣາຄວິຕກ຺ກຈຣິຕາ ຣາຄສທ຺ຘາພຸທ຺ຘິຈຣິຕາ ຣາຄສທ຺ຘາວິຕກ຺ກຈຣິຕາ ຣາຄພຸທ຺ຘິວິຕກ຺ກຈຣິຕາ ຣາຄສທ຺ຘາພຸທ຺ຘິວິຕກ຺ກຈຣິຕາຕິ ຣາຄມູລນເຍ ເອກໍ ສຕ຺ຕກໍ, ຕຖາ ‘‘ໂທສສທ຺ຘາຈຣິຕາ ໂທສພຸທ຺ຘິຈຣິຕາ ໂທສວິຕກ຺ກຈຣິຕາ’’ຕ຺ຍາທິນາ ໂທສມູລນເຍປິ ເອກໍ, ‘‘ໂມຫສທ຺ຘາຈຣິຕາ’’ຕ຺ຍາທິນາ ໂມຫມູລນເຍປິ ເອກນ຺ຕິ ເອວໍ ເອກມູລນເຍ ສຕ຺ຕກຕ຺ຕຍໍ ໂຫຕິ. ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ເອວໍ ທ຺ວິມູລກນເຍປິ ‘‘ຣາຄໂທສສທ຺ຘາຈຣິຕາ ຣາຄໂທສພຸທ຺ຘິຈຣິຕາ ຣາຄໂທສວິຕກ຺ກຈຣິຕາ’’ຕ຺ຍາທິນາ ສຕ຺ຕກຕ຺ຕຍໍ. ຕິມູລກນເຍ ປນ ‘‘ຣາຄໂທສໂມຫສທ຺ຘາຈຣິຕາ’’ຕ຺ຍາທິນາ ເອກໍ ສຕ຺ຕກນ຺ຕິ ເອວໍ ມິສ຺ສໂຕ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕກວເສນ ເອກູນປຎ຺ຎາສ ຈຣິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ອິຕິ ອິມາ ເອກູນປຎ຺ຎາສ, ປຸຣິມາ ຈ ຈຸທ຺ທສາຕິ ເຕສຏ຺ຐິ ຈຣິຕາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ເກຈິ ປນ ທິຏ຺ຐິຍາ ສທ຺ຘິໍ ‘‘ຈຕຸສຏ຺ຐີ’’ຕິ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິ.

ຈຣິຕເຠທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຠາວນາເຠທວຓ຺ຓນາ

໔. ຠາວນາຍ ປຏິສງ຺ຂາຣກມ຺ມຠູຕາ, ອາທິກມ຺ມຠູຕາ ວາ ປຸພ຺ພຠາຄຠາວນາ ປຣິກມ຺ມຠາວນາ ນາມ. ນີວຣຓວິກ຺ຂມ຺ຠນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂຄຕ຺ຣຠູປຣິໂຍສານາ ກາມາວຈຣຠາວນາ ອຸປຈາຣຠາວນາ ນາມ. ອປ຺ປນາຍ ສມີປຈາຣິຕ຺ຕາ ຄາມູປຈາຣາທໂຍ ວິຍ. ມຫຄ຺ຄຕຠາວປ຺ປຕ຺ຕາ ອປ຺ປນາຠາວນາ ນາມ ອປ຺ປນາສງ຺ຂາຕວິຕກ຺ກປມຸຂຕ຺ຕາ. ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມຫິ ອາຣມ຺ມເຓ ອປ຺ເປນ຺ໂຕ ວິຍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ວິຕກ຺ໂກ ອປ຺ປນາ. ຕຖາ ຫິ ໂສ ‘‘ອປ຺ປນາ ພ຺ຍປ຺ປນາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໗) ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ຕປ຺ປມຸຂຕາວເສນ ປນ ສພ຺ເພປິ ມຫຄ຺ຄຕານຸຕ຺ຕຣຌານຘມ຺ມາ ‘‘ອປ຺ປນາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

ຠາວນາເຠທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິມິຕ຺ຕເຠທວຓ຺ຓນາ

໕. ປຣິກມ຺ມສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາຕິ ປຣິກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ, ກສິຓມຓ຺ຑລາທິ. ຕເທວ ຈກ຺ຂຸນາ ທິຏ຺ຐໍ ວິຍ ມນສາ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ ນິມິຕ຺ຕໍ, ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ວາ ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍ. ຕປ຺ປຏິຠາຄໍ ວຓ຺ຓາທິກສິຓໂທສຣຫິຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປຈາຣປ຺ປນານໍ ອາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາຕິ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ.

໖. ປຖວີເຍວ ກສິຓໍ ເອກເທເສ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ອນນ຺ຕສ຺ສ ຜຣິຕພ຺ພຕາຍ ສກລຏ຺ເຐນາຕິ ປຖວີກສິຓໍ, ກສິຓມຓ຺ຑລໍ. ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ, ຕທາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ ຌານໍ ‘ປຖວີກສິຓ’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຖາ ອາໂປກສິຓາທີສຸປິ. ຕຕ຺ຖ ປຖວາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຠູຕກສິຓານິ. ນີລາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ ວຓ຺ຓກສິຓານິ, ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາກາໂສ ອາກາສກສິຓໍ, ຈນ຺ທາທິອາໂລໂກ ອາໂລກກສິຓນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໗. ອຸທ຺ຘໍ ຘຸມາຕໍ ສູນໍ ຉວສຣີຣໍ ອຸທ຺ຘຸມາຕໍ, ຕເທວ ກຸຈ຺ຉິຕຏ຺ເຐນອຸທ຺ຘຸມາຕກໍ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ. ເສຕຣຕ຺ຕາທິນາ ວິມິສ຺ສິຕໍ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ນີລວຓ຺ຓໍ ຉວສຣີຣໍ ວິນີລກໍ ວິເສສໂຕ ນີລກນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ. ວິສ຺ສວນ຺ຕປຸພ຺ພກໍ ວິປຸພ຺ພກໍ. ມຊ຺ເຌ ທ຺ວິຘາ ຉິນ຺ນໍ ວິຈ຺ຉິທ຺ທກໍ. ໂສຓສິງ຺ຄາລາທີຫິ ວິວິຘາກາເຣນ ຂາຍິຕໍ ວິກ຺ຂາຍິຕກໍ. ໂສຓສິງ຺ຄາລາທີຫິ ວິວິເຘນາກາເຣນ ຂຓ຺ຑິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຂິຕ຺ຕໍ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕກໍ. ກາກປທາທິອາກາເຣນ ສຕ຺ເຖນ ຫນິຕ຺ວາ ວິວິຘໍ ຂິຕ຺ຕໍ ຫຕວິກ຺ຂິຕ຺ຕກໍ. ໂລຫິຕປຄ຺ຆຣຓກໍ ໂລຫິຕກໍ. ກິມິກຸລປຄ຺ຆຣຓກໍ ປຸຬວກໍ. ອນ຺ຕມໂສ ເອກມ຺ປິ ອຏ຺ຐິ ອຏ຺ຐິກໍ.

໘. ອນຸ ອນຸ ສຣຓໍ ອນຸສ຺ສຕິ, ອຣຫຕາທິພຸທ຺ຘຄຸຓາຣມ຺ມຓາ ອນຸສ຺ສຕິ ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິ. ສ຺ວາກ຺ຂາຕຕາທິຘມ຺ມຄຸຓາຣມ຺ມຓາ ອນຸສ຺ສຕິ ຘມ຺ມານຸສ຺ສຕິ. ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນຕາທິສໍຆຄຸຓາຣມ຺ມຓາ ອນຸສ຺ສຕິ ສໍຆານຸສ຺ສຕິ. ອຂຓ຺ຑຕາທິນາ ສຸປຣິສຸທ຺ຘສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ສີລຄຸຓສ຺ສ ອນຸສ຺ສຣຓໍ ສີລານຸສ຺ສຕິ. ວິຄຕມລມຈ຺ເຉຣຕາທິວເສນ ອຕ຺ຕໂນ ຈາຄານຸສ຺ສຣຓໍ ຈາຄານຸສ຺ສຕິ. ‘‘ເຍຫິ ສທ຺ຘາທີຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ເທວາ ເທວຕ຺ຕໍ ຄຕາ, ຕາທິສາ ຄຸຓາ ມຍິ ສນ຺ຕີ’’ຕິ ເອວໍ ເທວຕາ ສກ຺ຂິຏ຺ຐາເນ ຐເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສທ຺ຘາທິຄຸຓານຸສ຺ສຣຓໍ ເທວຕານຸສ຺ສຕິ. ສພ຺ພທຸກ຺ຂູປສມຠູຕສ຺ສ ນິພ຺ພານສ຺ສ ຄຸຓານຸສ຺ສຣຓໍ ອຸປສມານຸສ຺ສຕິ. ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຸປຈ຺ເຉທຠູຕສ຺ສ ມຣຓສ຺ສ ອນຸສ຺ສຣຓໍ ມຣຓານຸສ຺ສຕິ. ເກສາທິກາຍໂກຏ຺ຐາເສ ຄຕາ ປວຕ຺ຕາ ສຕິ ກາຍຄຕາສຕິ. ອານຎ຺ຈ ອປານຎ຺ຈ ອານາປານໍ, ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ, ຕທາຣມ຺ມຓາ ສຕິ ອານາປານສ຺ສຕິ.

໙. ມິຊ຺ຊຕິ ສິນິຍ຺ຫຕີຕິ ເມຕ຺ຕາ, ມິຕ຺ເຕສຸ ຠວາຕິ ວາ ເມຕ຺ຕາ, ສາ ສຕ຺ຕານໍ ຫິຕສຸຂູປສໍຫຣຓລກ຺ຂຓາ. ປຣທຸກ຺ຂາປນຍນກາມຕາລກ຺ຂຓາ ກຣຸຓາ. ປຣສມ຺ປຕ຺ຕິປໂມທລກ຺ຂຓາ ມຸທິຕາ. ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐສຸ ມຊ຺ຌຕ຺ຕາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕິລກ຺ຂຓາ ອຸເປກ຺ຂາ. ອປ຺ປມາຓສຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ອປ຺ປມຎ຺ຎາ. ອຸຕ຺ຕມວິຫາຣຠາວໂຕ, ອຸຕ຺ຕມານໍ ວາ ວິຫາຣຠາວໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາໂຣ.

໑໐. ຄມນປຣິເຍສນປຣິໂຠຄາທິປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວເສນ ກພຬີກາຣາຫາເຣ ປຏິກູລນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕາ ສຎ຺ຎາ ອາຫາເຣ ປຏິກູລສຎ຺ຎາ.

໑໑. ປຖວີຘາຕຸອາທີນໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຘາຕູນໍ ສລກ຺ຂຓໂຕ ເກສາທິສສມ຺ຠາຣາທິໂຕ ຈ ວວຕ຺ຖານໍ ຈຕຸຘາຕຸວວຕ຺ຖານໍ.

໑໒. ອຣູເປ ອາຣມ຺ມເຓ ປວຕ຺ຕາ ອາຣຸປ຺ປາ.

ນິມິຕ຺ຕເຠທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສປ຺ປາຍເຠທວຓ຺ຓນາ

໑໓. ອິທານິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຈຣິຕານຸກູລກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຈຣິຕາສຸ ປນາ’’ຕ຺ຍາທິມາຫ. ຣາໂຄ ວ ຈຣິຕໍ ປກຕິ ເອຕສ຺ສາຕິ ຣາຄຈຣິໂຕ, ຣາຄພຫຸໂລ ປຸຄ຺ຄໂລ, ຣາຄສ຺ສ ອຸຊຸວິປຈ຺ຈນີກຠາວໂຕ ອສຸຠກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຕສ຺ສ ສປ຺ປາຍໍ. ອານາປານໍ ໂມຫຈຣິຕສ຺ສ, ວິຕກ຺ກຈຣິຕສ຺ສ ຈ ສປ຺ປາຍໍ ພຸທ຺ຘິວິສຍຠາເວນ ໂມຫປ຺ປຏິປກ຺ຂຕ຺ຕາ, ວິຕກ຺ກສນ຺ຘາວນສ຺ສ ນິວາຣກຕ຺ຕາ ຈ. ຉ ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິອາທໂຍ ສທ຺ຘາຈຣິຕສ຺ສ ສປ຺ປາຍາ ສທ຺ຘາວຸທ຺ຘິເຫຕຸຠາວໂຕ.

໑໗. ມຣຓອຸປສມສຎ຺ຎາວວຕ຺ຖານານິ ພຸທ຺ຘິຈຣິຕສ຺ສ ສປ຺ປາຍານິ ຄມ຺ຠີຣຠາວໂຕ ພຸທ຺ຘິຍາ ເອວ ວິສຍຕ຺ຕາ.

໑໘. ເສສານີຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘຠູຕກສິຓອາກາສອາໂລກກສິຓອາຣຸປ຺ປຈຕຸກ຺ກວເສນ ທສວິຘານິ. ຕຕ຺ຖາປີຕິ ເຕສຸ ທສສຸ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນສຸ. ປຸຖຸລໍ ໂມຫຈຣິຕສ຺ສ ສປ຺ປາຍໍ ສມ຺ພາເຘ ໂອກາເສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ສມ຺ມຸຍ຺ຫນໂຕ. ຂຸທ຺ທກໍ ວິຕກ຺ກຈຣິຕສ຺ສ ສປ຺ປາຍໍ ມຫນ຺ຕາຣມ຺ມຓສ຺ສ ວິຕກ຺ກສນ຺ຘາວນປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ. ອຸຊຸວິປຈ຺ຈນີກໂຕ ເຈວ ອຕິສປ຺ປາຍຕາຍ ເຈຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຣາຄາທີນໍ ປນ ອວິກ຺ຂມ຺ຠິກາ, ສທ຺ຘາທີນໍ ວາ ອນຸປກາຣິກາ ກສິຓາທິຠາວນາ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

ສປ຺ປາຍເຠທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຠາວນາເຠທວຓ຺ຓນາ

໑໙. ສພ຺ພຕ຺ຖາປີຕິ ຈຕ຺ຕາລີສກມ຺ມຏ຺ຐາເນສຸປິ ນຕ຺ຖິ ອປ຺ປນາ, ພຸທ຺ຘຄຸຓາທີນໍ ປຣມຕ຺ຖຠາວໂຕ, ອເນກວິຘຕ຺ຕາ, ເອກສ຺ສປິ ຄມ຺ຠີຣຠາວໂຕ ຈ. ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິອາທີສຸ ທສສຸ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນສຸ ອປ຺ປນາວເສນ ສມາຘິສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐາຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ ອປ຺ປນາຠາວໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ສມາຘິ ອຸປຈາຣຠາເວນ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕຣສມາຘິ, ປນ ທຸຕິຍຈຕຸຕ຺ຖາຣຸປ຺ປສມາຘິ ຈ ສຠາວຘມ຺ເມປິ ຠາວນາວິເສສວເສນ ອປ຺ປນໍ ປາປຸຓາຕິ. ວິສຸທ຺ຘິຠາວນານຸກ຺ກມວເສນ ຫິ ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ອປ຺ປນໍ ປາປຸຓາຕິ. ອາຣມ຺ມຓສມຕິກ຺ກມຠາວນາວເສນ ອາຣຸປ຺ປສມາຘິ. ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕສ຺ເສວ ຫິ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສມາຘິໂນ ອາຣມ຺ມຓສມຕິກ຺ກມນມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໑. ປຎ຺ຈປິ ຌານານິ ເອເຕສມຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ນິຍຸຕ຺ຕານີຕິ ວາ ປຎ຺ຈກຊ຺ຌານິການິ.

໒໒. ອສຸຠຠາວນາຍ ປຏິກູລາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ຈຓ຺ຑໂສຕາຍ ນທິຍາ ອຣິຕ຺ຕພເລນ ນາວາ ວິຍ ວິຕກ຺ກພເລເນວ ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອສຸຠກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ອວິຕກ຺ກຊ຺ຌານາສມ຺ຠວໂຕ ‘‘ປຐມຊ຺ຌານິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໓. ເມຕ຺ຕາກຣຸຓາມຸທິຕານໍ ໂທມນສ຺ສສຫຄຕພ຺ຍາປາທວິຫິໍສານຠິຣຕີນໍ ປຫາຍກຕ຺ຕາ ໂທມນສ຺ສປ຺ປຏິປກ຺ເຂນ ໂສມນສ຺ເສເນວ ສຫຄຕຕາ ຍຸຕ຺ຕາຕິ ‘‘ເມຕ຺ຕາທໂຍ ຕໂຍ ຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

໒໔. ‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ສຸຂິຕາ ໂຫນ຺ຕຸ, ທຸກ຺ຂາ ມຸຈ຺ຈນ຺ຕຸ, ລທ຺ຘສຸຂສມ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ມາ ວິຄຈ຺ຉນ຺ຕູ’’ຕິ ເມຕ຺ຕາທິວສປ຺ປວຕ຺ຕພ຺ຍາປາຣຕ຺ຕຍໍ ປຫາຍ ກມ຺ມສ຺ສກຕາທສ຺ສເນນ ສຕ຺ເຕສຸ ມຊ຺ຌຕ຺ຕາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕຠາວນານິພ຺ພຕ຺ຕາຍ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາຍ ພລວຕຣຕ຺ຕາ ອຸເປກ຺ຂາພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣສ຺ສ ສຸຂສຫຄຕາສມ຺ຠວໂຕ ‘‘ອຸເປກ຺ຂາ ປຎ຺ຈມຊ຺ຌານິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

ຠາວນາເຠທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ໂຄຈຣເຠທວຓ຺ຓນາ

໒໖. ຍຖາຣຫນ຺ຕິ ຕໍຕໍອາຣມ຺ມຓານຸຣູປໂຕ. ກສ຺ສຈິ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ອປຣິພ຺ຍຕ຺ຕຕາຍ ‘‘ປຣິຍາເຍນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໗. ກສິຓາສຸຠໂກຏ຺ຐາສານາປານສ຺ສຕີສ຺ເວວ ຫິ ປຣິພ຺ຍຕ຺ຕນິມິຕ຺ຕສມ຺ຠໂວຕິ.

໒໘. ປຖວີມຓ຺ຑລາທີສຸ ນິມິຕ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອາທິມ຺ຫິ ຕາວ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ ວິໂສເຘຕ຺ວາ ທສວິຘໍ ປລິໂພຘໍ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປິຍຄຣຸຠາວນີຍາທິຄຸຓສມນ຺ນາຄຕໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຈຣິຍານຸກູລໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາຣສວິຘໍ ອນນຸຣູປວິຫາຣໍ ປຫາຍ ປຎ຺ຈງ຺ຄສມນ຺ນາຄເຕ ອນຸຣູປວິຫາເຣ ວິຫຣນ຺ຕສ຺ສ ເກສນຂຫຣຓາທິຂຸທ຺ທກປລິໂພຘຸປຈ຺ເຉທໍ ກຕ຺ວາ ກສິຓມຓ຺ຑລາທີນິ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ອານາປານໂກຏ຺ຐາສາທີສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ນິສີທິຕ຺ວາ ‘‘ປຖວີ ປຖວີ’’ຕ຺ຍາທິນາ ຕໍຕໍຠາວນານຸກ຺ກເມນ ປຖວີກສິຓາທີສຸ ຕໍຕທາຣມ຺ມເຓສຸ ນິມິຕ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ຠາວນາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄໂຕ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໕໔ ອາທໂຍ) ຄເຫຕພ຺ພາ. ທຸວິຘມ຺ປິ ຫິ ຠາວນາວິຘານໍ ອິຘ ອາຈຣິເຍນ ອຕິສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທຕ຺ຖທສ຺ສນຕ຺ຖຎ຺ຈ ວິຕ຺ຖາຣນເຍ ອາຫຣິຍມາເນ ອຕິປ຺ປປຎ຺ໂຈ ສິຍາຕິ ມຍມ຺ປິ ຕໍ ນ ວິຕ຺ຖາເຣສ຺ສາມ. ຍທາ ປນ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ເຕນ ສມຸຄ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕານຸປຸພ຺ພຠາວນາວເສນ ຍທາ ຕໍ ປຣິກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ເຕນ ສມ຺ມາ ອຸຄ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ. ມໂນທ຺ວາຣສ຺ສ ອາປາຖມາຄຕນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸໍ ນິມ຺ມີເລຕ຺ວາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວາ ມນສິ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ກສິຓມຓ຺ຑລສທິສເມວ ຫຸຕ຺ວາ ມໂນທ຺ວາຣິກຊວນານໍ ອາປາຖໍ ອາຄຕໍ ໂຫຕິ.

໒໙. ສມາຘິຍຕີຕິ ວິເສສໂຕ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາປຕ຺ຕິຍາ ສມາຫິຕາ ໂຫຕິ.

໓໐. ຈິຕ຺ຕສມາຘານວເສນ ປຸຄ຺ຄໂລປິ ສມາຫິໂຕເຍວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕຖາ ສມາຫິຕສ຺ສາ’’ຕິ. ຕປ຺ປຏິຠາຄນ຺ຕິ ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕສທິສໍ, ຕໂຕເຍວ ຫິ ຕໍ ‘‘ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ປນ ອຸຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໂຕ ອຕິປຣິສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕິ. ວຕ຺ຖຸຘມ຺ມວິມຸຈ຺ຈິຕນ຺ຕິ ປຣມຕ຺ຖຘມ຺ມໂຕ ວິມຸຕ຺ຕໍ, ວຕ຺ຖຸຘມ຺ມໂຕ ວາ ກສິຓມຓ຺ຑລຄຕກສິຓໂທສໂຕ ວິນິມຸຕ຺ຕໍ. ຠາວນາຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຠາວນາມຍໍ. ສມປ຺ປິຕນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ອປ຺ປິຕໍ.

໓໑. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ.

໓໓. ປຎ຺ຈສຸ ຌານງ຺ເຄສຸ ເອເກກາຣມ຺ມເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນາວຊ຺ຊນານນ຺ຕຣໍ ຈຕຸປຎ຺ຈຊວນກຕິປຍຠວງ຺ຄໂຕ ປຣໍ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ອປຣາປຣໍ ຌານງ຺ຄາວຊ຺ຊນສມຕ຺ຖຕາ ອາວຊ຺ຊນວສິຕາ ນາມ. ສມາປຊ຺ຊິຕຸກາມຕານນ຺ຕຣໍ ກຕິປຍຠວງ຺ຄໂຕ ປຣໍ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນາວຊ຺ຊນານນ຺ຕຣໍ ສມາປຊ຺ຊິຕຸໍ ສມຕ຺ຖຕາ ສມາປຊ຺ຊນວສິຕາ ນາມ. ເສຕຸ ວິຍ ສີຆໂສຕາຍ ນທິຍາ ໂອຆໍ ຠວງ຺ຄເວຄໍ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຍຖາປຣິຈ຺ຉິນ຺ນກາລໍ ຌານໍ ຐເປຕຸໍ ສມຕ຺ຖຕາ ຠວງ຺ຄປາຕໂຕ ຣກ຺ຂຓໂຍຄ຺ຍຕາ ອຘິຏ຺ຐານວສິຕາ ນາມ. ຍຖາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນກາລໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຌານໂຕ ວຸຏ຺ຐານສມຕ຺ຖຕາ ວຸຏ຺ຐານວສິຕາ ນາມ. ອຖ ວາ ຍຖາປຣິຈ຺ຉິນ຺ນກາລໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ຄນ຺ຕຸໍ ອທຕ຺ວາ ຐປນສມຕ຺ຖຕາ ອຘິຏ຺ຐານວສິຕາ ນາມ. ຍຖາປຣິຈ຺ຉິນ຺ນກາລໂຕ ອນ຺ໂຕ ອວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຍຖາກາລວເສເນວ ວຸຏ຺ຐານສມຕ຺ຖຕາ ວຸຏ຺ຐານວສິຕາ ນາມາຕິ ອລມຕິປ຺ປປຎ຺ເຈນ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວສິຕາ ປນ ອາວຊ຺ຊນວສິຕາຍ ເອວ ສິທ຺ຘາ. ອາວຊ຺ຊນານນ຺ຕຣຊວນາເນວ ຫິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຊວນານິ ນາມ. ວິຕກ຺ກາທິໂອຬາຣິກງ຺ຄໍ ປຫານາຍາຕິ ທຸຕິຍຊ຺ຌານາທີຫິ ວິຕກ຺ກາທິໂອຬາຣິກງ຺ຄານໍ ຌານກ຺ຂເຓ ອນຸປ຺ປາທາຍ. ປທຫໂຕຕິ ປຣິກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ. ຕສ຺ສ ປນ ອຸປຈາຣຠາວນາ ນິປ຺ຜນ຺ນາ ນາມ ໂຫຕິ ວິຕກ຺ກາທີສຸ ນິກນ຺ຕິວິກ຺ຂມ຺ຠນໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍຖາຣຫນ຺ຕິ ຕໍຕໍຌານິກກສິຓາທິອາຣມ຺ມຓານຸຣູປໍ.

໓໖. ອາກາສກສິຓສ຺ສ ອຸຄ຺ຆາເຏຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາກາສວຊ຺ຊິເຕສູ’’ຕິ. ກສິຓນ຺ຕິ ກສິຓປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ. ອຸຄ຺ຆາເຏຕ຺ວາຕິ ອມນສິກາຣວເສນ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ. ອນນ຺ຕວເສນ ປຣິກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສາຕິ ‘‘ອນນ຺ຕໍ ອາກາສໍ, ອນນ຺ຕໍ ອາກາສ’’ນ຺ຕິ ອາກາສໍ ອາຣພ຺ຠ ປຣິກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ, ນ ປນ ເກວລໍ ‘‘ອນນ຺ຕໍ ອນນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນປິ. ‘‘ອນນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາປິ ‘‘ອາກາໂສ ອາກາໂສ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໒໗໖), ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໒໘໑) ມນສິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອາຈຣິຍາ.

໓໙. ‘‘ສນ຺ຕເມຕໍ, ປຓີຕເມຕ’’ນ຺ຕິ ປຣິກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຠາວມຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕາຍ ‘‘ເອຕໍ ສນ຺ຕໍ, ເອຕໍ ປຓີຕ’’ນ຺ຕິ ຠາເວນ຺ຕສ຺ສ.

໔໐. ອວເສເສສຸ ຈາຕິ ກສິຓາທີຫິ ສຫ ອປ຺ປນາວຫກມ຺ມຏ຺ຐານໂຕ ອວເສເສສຸ ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິອາທີສຸ ອຏ຺ຐສຸ, ສຎ຺ຎາວວຕ຺ຖາເນສຸ ຈາຕິ ທສສຸ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນສຸ. ປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາຕິ ‘‘ໂສ ຠຄວາ ອິຕິປິ ອຣຫໍ, ອິຕິປິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕ຺ຍາທິນາ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໑໒໔) ວຸຕ຺ຕວິຘາເນນ ປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ. ສາຘຸກມຸຄ຺ຄຫິເຕຕິ ພຸທ຺ຘາທິຄຸຓນິນ຺ນໂປຓປພ຺ຠາຣຈິຕ຺ຕຕາວເສນ ສຸຏ຺ຐຸ ອຸຄ຺ຄຫິເຕ. ປຣິກມ຺ມຎ຺ຈ ສມາຘິຍຕີຕິ ປຣິກມ຺ມຠາວນາ ສມາຫິຕາ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕິ. ອຸປຈາໂຣ ຈ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ນີວຣຓານິ ວິກ຺ຂມ຺ເຠນ຺ໂຕ ອຸປຈາຣສມາຘິ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

໔໑. ອຠິຎ຺ຎາວເສນ ປວຕ຺ຕມານນ຺ຕິ ອຠິວິເສສໂຕ ຊານນຏ຺ເຐນ ອຠິຎ຺ຎາສງ຺ຂາຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘາທິປຎ຺ຈໂລກິຍາຠິຎ຺ຎາວເສນ ປວຕ຺ຕມານໍ, ອຠິຎ຺ຎາປາທກປຎ຺ຈມຊ຺ຌານາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາຕິ ກສິຓານຸໂລມາທີຫິ ຈຸທ຺ທສຫາກາເຣຫິ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໓໖໕) ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິທເມຕ຺ວາ ອຠິນີຫາຣກ຺ຂມໍ ກຕ຺ວາ ອຸເປກ຺ເຂກຄ຺ຄຕາໂຍຄໂຕ ອນຸຣູປຕ຺ຕາ ຈ ຣູປາວຈຣປຎ຺ຈມຊ຺ຌານເມວ ອຠິຎ຺ຎານໍ ປາທກໍ ປຕິຏ຺ຐາຠູຕໍ ປຖວາທິກສິຓາຣມ຺ມຓໍ ປຎ຺ຈມຊ຺ຌານໍ, ຕໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ. ອຘິຏ຺ເຐຍ຺ຍາທິກມາວຊ຺ເຊຕ຺ວາຕິ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓສ຺ສ ປຣິກມ຺ມກາເລ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ ວິກຸພ຺ພນີຍໍ ສຕາທິກໍ ໂກມາຣຣູປາທິກໍ, ທິພ຺ພໂສຕສ຺ສ ປຣິກມ຺ມກາເລ ຖູລສຸຂຸມເຠທໍ ສທ຺ທໍ, ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ ປຣິກມ຺ມກາເລ ປຣສ຺ສ ຫທຍງ຺ຄຕວຓ຺ຓທສ຺ສເນນ ສຣາຄາທິເຠທໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓສ຺ສ ປຣິກມ຺ມສມເຍ ປຸຣິມຠເວສຸ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕາທິເຠທໍ ປຸພ຺ເພ ນິວຸຕ຺ຖກ຺ຂນ຺ຘໍ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸສ຺ສ ປຣິກມ຺ມສມເຍ ໂອຠາສຜຣິຕຏ຺ຐານຄຕໍ ຣູປໍ ວາ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ.

ປຣິກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສາຕິ ‘‘ສຕໍ ໂຫມິ, ສຫສ຺ສໍ ໂຫມີ’’ຕ຺ຍາທິນາ ປຣິກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ. ຣູປາທີສູຕິ ປຣິກມ຺ມວິສຍຠູເຕສຸ ຣູປປາທກຊ຺ຌານສທ຺ທປຣຈິຕ຺ຕປຸພ຺ເພນິວຸຕ຺ຖກ຺ຂນ຺ຘາທິເຠເທສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓສ຺ສ ຕາວ ປາທກຊ຺ຌານໍ, ກາໂຍ, ຣູປາທິອຘິຏ຺ຐາເນ ຣູປາທີນິ ຈາຕິ ຉ ອາຣມ຺ມຓານິ. ຕຕ຺ຖ ປາທກຊ຺ຌານໍ ອຕີຕເມວ, ກາໂຍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ, ອິຕຣໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມນາຄຕໍ ວາ. ທິພ຺ພໂສຕສ຺ສ ປນ ສທ຺ໂທເຍວ, ໂສ ຈ ໂຂ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ. ປຣຈິຕ຺ຕວິຊານນາຍ ປນ ອຕີເຕ ສຕ຺ຕທິວເສສຸ, ອນາຄເຕ ສຕ຺ຕທິວເສສຸ ຈ ປວຕ຺ຕໍ ປຣິຕ຺ຕາທີສຸ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຕິກາລິກໍ ຈິຕ຺ຕເມວ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕີຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຈຣິຍາ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໔໑໖; ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑໔໓໔).

ສງ຺ຄຫກາຣາ ປນ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ຂນ຺ຘາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑໔໓໔) ວທນ຺ຕິ, ກຖໍ ປນສ຺ສາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຈິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕາ, ນນຸ ຈ ອາວຊ຺ຊນາຍ ຄຫິຕເມວ ອິທ຺ຘິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ອາວຊ຺ຊນາຍ ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຈິຕ຺ຕມາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌມານາຍ ຕໍສມກາລເມວ ປຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ອາວຊ຺ຊນຊວນານໍ ກາລວເສນ ເອກາຣມ຺ມຓຕາ ນ ສິຍາ, ມຄ຺ຄຜລວີຖິໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ອາວຊ຺ຊນຊວນານໍ ກຖຎ຺ຈ ນານາຣມ຺ມຓຕາ ນ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ? ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໔໑໖; ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑໔໓໔) ຕາວ ສນ຺ຕຕິອທ຺ຘາປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓຕາ ໂຍຊິຕາ. ອານນ຺ທາຈຣິໂຍ (ຘ. ສ. ມູລຏີ. ໑໔໓໔ ໂຖກ ວິສທິສໍ) ປນ ຠຓຕິ ‘‘ປາທກຊ຺ຌານໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາທິວິຠາຄໍ ອກຕ຺ວາ ເກວລໍ ‘ອິມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຊານາມິ’ຈ຺ເຈວ ປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ປຸນປິ ປາທກຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ອວິເສເສເນວ ຈິຕ຺ຕໍ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຕິຓ຺ຓໍ, ຈຕຸນ຺ນໍ ວາ ປຣິກມ຺ມານໍ ອນນ຺ຕຣໍ ເຈໂຕປຣິຍຎາເຓນ ປຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ ຣູປໍ ວິຍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ. ປຈ຺ຉາ ກາມາວຈຣຈິຕ຺ເຕນ ສຣາຄາທິວວຕ຺ຖານມ຺ປິ ກໂຣຕິ ນີລາທິວວຕ຺ຖານໍ ວິຍ. ຕານິ ຈ ສພ຺ພານິ ອຠິມຸຂີຠູຕຈິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາເນວ, ອນິຏ຺ເຐ ຈ ຐາເນ ນານາຣມ຺ມຓຕາໂທໂສ ນຕ຺ຖິ ອຠິນ຺ນາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ’’ຕິ. ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ນິວຸຕ຺ຖກ຺ຂນ຺ຘາ, ຂນ຺ຘປ຺ປຏິພທ຺ຘານິ ຈ ນາມໂຄຕ຺ຕານິ, ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸສ຺ສ ປນ ຣູປເມວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ອຍເມເຕສໍ ອາຣມ຺ມຓວິຠາໂຄ. ຍຖາຣຫມປ຺ເປຕີຕິ ຕໍຕໍປຣິກມ຺ມານຸຣູປໂຕ ອປ຺ເປຕິ.

໔໒. ອິທານິ ອາຣມ຺ມຓານໍ ເຠເທນ ອຠິຎ຺ຎາເຠທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອິທ຺ຘິວິຘາ’’ຕ຺ຍາທິມາຫ. ອຘິຏ຺ຐານາທິ ອິທ຺ຘິປ຺ປເຠໂທ ເອຕິສ຺ສາຕິ ອິທ຺ຘິວິຘາ. ທິພ຺ພານໍ ໂສຕສທິສຕາຍ, ທິພ຺ພວິຫາຣສນ຺ນິສ຺ສິຕຕາຍ ຈ ທິພ຺ພຎ຺ຈ ຕໍ ໂສຕຎ຺ຈາຕິ ທິພ຺ພໂສຕໍ. ປເຣສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຍຕິ ເອຕາຍາຕິ ປຣຈິຕ຺ຕວິຊານນາ. ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ນິວຸຕ຺ຖວເສນ ເຈວ ໂຄຈຣນິວາສວເສນ ຈ ປຸພ຺ເພ ອຕີຕຠເວສຸ ຂນ຺ຘາທີນໍ ອນຸສ຺ສຣຓໍ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິ. ວຸຕ຺ຕນເຍນ ທິພ຺ພຎ຺ຈ ຕໍ ຈກ຺ຂຸ ຈາຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ. ‘ຈຸຕູປປາຕຎາຓ’ນ຺ຕິ ປນ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸເມວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາກມ຺ມູປຄຎາຓອນາຄຕໍສຎາຓານິປິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸວເສເນວ ອິຊ຺ຌນ຺ຕິ. ນ ຫິ ເຕສໍ ວິສຸໍ ປຣິກມ຺ມໍ ອຕ຺ຖິ. ຕຕ຺ຖ ອນາຄຕໍສຎາຓສ຺ສ ຕາວ ອນາຄເຕ ສຕ຺ຕທິວສໂຕ ປຣໍ ປວຕ຺ຕນກໍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກໍ ທຸຕິຍທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປວຕ຺ຕນກຎ຺ຈ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ. ຕຎ຺ຫິ ສວິສເຍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຄຕິກນ຺ຕິ. ຍຖາ ກມ຺ມູປຄຎາຓສ຺ສ ປນ ກຸສລາກຸສລສງ຺ຂາຕາ ເຈຕນາ, ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ວາ ຂນ຺ຘາ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ໂຄຈຣວເສນ ເຠໂທ ໂຄຈຣເຠໂທ.

ໂຄຈຣເຠທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສມຖກມ຺ມຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ວິປສ຺ສນາກມ຺ມຏ຺ຐານໍ

ວິສຸທ຺ຘິເຠທວຓ຺ຓນາ

໔໓. ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ວິວິຘາກາເຣນ ປສ຺ສຕີຕິ ວິປສ຺ສນາ, ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທິກາ ຠາວນາປຎ຺ຎາ. ຕສ຺ສາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ, ສາເຍວ ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວິປສ຺ສນາກມ຺ມຏ຺ຐານໍ. ຕສ຺ມິໍ ວິປສ຺ສນາກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ສຕ຺ຕວິເຘນ ວິສຸທ຺ຘິສງ຺ຄໂຫຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໔໔. ອນິຈ຺ຈຕາເຍວ ລກ຺ຂຓໍ ລກ຺ຂິຕພ຺ພໍ, ລກ຺ຂີຍຕິ ອເນນາຕິ ວາ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓໍ. ອຸທຍວຍປຏິປີຬນສງ຺ຂາຕທຸກ຺ຂຠາໂວ ວ ລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂລກ຺ຂຓໍ. ປຣປຣິກປ຺ປິຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ອຠາໂວ ອນຕ຺ຕຕາ, ຕເທວ ລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ.

໔໕. ຕິຓ຺ຓໍ ລກ຺ຂຓານໍ ອນຸ ອນຸ ປສ຺ສນາ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທິກາ.

໔໖. ຂນ຺ຘາທີນໍ ກລາປໂຕ ສມ຺ມສນວສປ຺ປວຕ຺ຕໍ ຎາຓໍ ສມ຺ມສນຎາຓໍ. ອຸປ຺ປາທຠງ຺ຄານຸປສ຺ສນາວສປ຺ປວຕ຺ຕຎາຓໍ ອຸທຍພ຺ພຍຎາຓໍ. ອຸທຍໍ ມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ວເຍ ປວຕ຺ຕໍ ຎາຓໍ ຠງ຺ຄຎາຓໍ. ສງ຺ຂາຣານໍ ຠຍໂຕ ອນຸປສ຺ສນາວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ຎາຓໍ ຠຍຎາຓໍ, ທິຏ຺ຐຠຍານໍ ອາທີນວໂຕ ເປກ຺ຂຓວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ຎາຓໍ ອາທີນວຎາຓໍ, ທິຏ຺ຐາທີນເວສຸ ນິພ຺ພິນ຺ທນວສປ຺ປວຕ຺ຕໍ ຎາຓໍ ນິພ຺ພິທາຎາຓໍ. ນິພ຺ພິນ຺ທິຕ຺ວາ ສງ຺ຂາເຣຫິ ມຸຈ຺ຈິຕຸກມ຺ຍຕາວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ຎາຓໍ ມຸຈ຺ຈິຕຸກມ຺ຍຕາຎາຓໍ. ມຸຈ຺ຈນສ຺ສ ອຸປາຍສມ຺ປຏິປາທນຕ຺ຖໍ ປຸນ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຣິຄ຺ຄຫວສປ຺ປວຕ຺ຕໍ ຎາຓໍ ປຏິສງ຺ຂາຎາຓໍ. ປຏິສງ຺ຂາຕຘມ຺ເມສຸ ຠຍນນ຺ທີວິວຊ຺ຊນວເສນ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕໍ ຎາຓໍ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາຎາຓໍ. ປຸຣິມານໍ ນວນ຺ນໍ ກິຈ຺ຈນິປ຺ຜຕ຺ຕິຍາ, ອຸປຣິ ຈ ສຕ຺ຕຕິໍສາຍ ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມານໍ ອນຸກູລໍ ຎາຓໍ ອນຸໂລມຎາຓໍ.

໔໗. ອຕ຺ຕສຸຎ຺ຎຕາຍ ສຸຎ຺ຎໂຕ. ສໍໂຍຊນາທີຫິ ວິມຸຈ຺ຈນຏ຺ເຐນ ວິໂມກ຺ໂຂ. ນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕາທິໂນ ອຠາວໂຕ ອນິມິຕ຺ໂຕ. ປຓິຫິຕສ຺ສ ຕຓ຺ຫາປຓິຘິສ຺ສ ອຠາວໂຕ ອປ຺ປຓິຫິໂຕ.

໔໙. ໂຍ ນໍ ປາຕິ, ຕໍ ໂມກ຺ເຂຕິ ອປາຍາທີຫິ ທຸກ຺ເຂຫີຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ, ຕເທວ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທີຫິ ສໍວຣຓໂຕ ສໍວໂຣ, ສມາຘາໂນປຘາຣຓຏ຺ເຐນ ສີລຎ຺ຈາຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສີລໍ. ມນຈ຺ຉຏ຺ຐານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຣູປາທີສຸ ສໍວຣຓວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ສີລໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສີລໍ. ມິຈ຺ຉາຊີວ ວິວຊ຺ຊເນນ ອາຊີວສ຺ສ ປຣິສຸທ຺ຘິວສປ຺ປວຕ຺ຕໍ ອາຊີວປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ. ປຈ຺ຈເຍ ສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ເຕສໍ ອິທມຕ຺ຖິກຕາຍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓສີລໍ ປຈ຺ຈຍສນ຺ນິສ຺ສິຕສີລໍ. ຈຕຸພ຺ພິຘຕ຺ຕາ ເທສນາສໍວຣປຣິເຍຏ຺ຐິປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວເສນ, ປຣິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ຈ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ ນາມ.

໕໐. ຈິຕ຺ຕວິສຸທ຺ຘິ ນາມ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິນີວຣຓຠາວາປາທນວເສນ ວິໂສຘນໂຕ, ຈິຕ຺ຕສີເສນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ, ວິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ຈາຕິ ວາ ກຕ຺ວາ.

໕໑. ‘‘ຘມ຺ມານໍ ສາມຎ຺ຎສຠາໂວ ລກ຺ຂຓໍ, ກິຈ຺ຈສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ຣໂສ, ອຸປຏ຺ຐານາກາໂຣ, ຜລຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕານໍ ລກ຺ຂຓາທີນໍ ‘‘ຜຸສນລກ຺ຂໂຓ ຜສ຺ໂສ, ກກ຺ຂຬລກ຺ຂຓາ ປຖວີ’’ຕ຺ຍາທິນາ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ, ‘‘ນມນລກ຺ຂຓໍ ນາມໍ, ຣຸປ຺ປນລກ຺ຂຓໍ ຣູປ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິນາ ສງ຺ເຂປໂຕ ຈ ປຣິຄ຺ຄໂຫ ປຈ຺ຈຕ຺ຕລກ຺ຂຓາທິວເສນ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ຄຫຓໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈວວຕ຺ຖານໍ ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘິ ນາມ ‘‘ນາມຣູປໂຕ ອຕ຺ຕາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ທສ຺ສນໂຕ ທິຏ຺ຐິ ຈ ອຕ຺ຕທິຏ຺ຐິມລວິໂສຘນໂຕ ວິສຸທ຺ຘິ ຈາຕິ ກຕ຺ວາ.

໕໒. ປຈ຺ຈຍປຣິຄ຺ຄໂຫຕິ ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ຕາວ ອວິຊ຺ຊາຕຓ຺ຫາອຸປາທານກມ຺ມເຫຕຸວເສນ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ປວຕ຺ຕິຍຎ຺ຈ ຣູປໍ ກມ຺ມຈິຕ຺ຕອຸຕຸອາຫາຣປຈ຺ຈຍວເສນ, ນາມຎ຺ຈ ຈກ຺ຂຸຣູປາທິນິສ຺ສຍາຣມ຺ມຓາທິປຈ຺ຈຍວເສນ, ວິເສສໂຕ ຈ ໂຍນິໂສມນສິກາຣາທິຈຕຸຈກ຺ກສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ກຸສລໍ, ຕພ຺ພິປຣິຍາເຍນ ອກຸສລໍ, ກຸສລາກຸສລວເສນ ວິປາໂກ ຠວງ຺ຄາທິວເສນ ອາວຊ຺ຊນໍ, ຂີຓາສວສນ຺ຕານວເສນ ກິຣິຍຊວນໍ, ອາວຊ຺ຊນຎ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ເອວໍ ສາຘາຣຓາສາຘາຣຓວເສນ ຕີສຸ ອທ຺ຘາສຸ ນາມຣູປປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈກ຺ຂາທິສິທ຺ຘສ຺ສ ກມ຺ມາທິປຈ຺ຈຍສ຺ສ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນໍ ສມຸທຍສຈ຺ຈສ຺ສ ວວຕ຺ຖານໍ ກງ຺ຂາວິຕຣຓວິສຸທ຺ຘິ ນາມ ‘‘ອໂຫສິໍ ນຸ ໂຂ ອຫມຕີຕມທ຺ຘານ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິກາຍ (ມ. ນິ. ໑.໑໘; ສໍ. ນິ. ໒.໒໐) ໂສຬສວິຘາຍ, ‘‘ສຕ຺ຖຣິກງ຺ຂຕີ’’ຕ຺ຍາທິກາຍ (ຘ. ສ. ໑໑໒໓; ວິຠ. ໙໑໕) ອຏ຺ຐວິຘາຍ ຈ ກງ຺ຂາຍ ວິຕຣຓໂຕ ອຕິກ຺ກມນໂຕ ກງ຺ຂາວິຕຣຓາ, ອເຫຕຸກວິສມເຫຕຸທິຏ຺ຐິມລວິໂສຘນໂຕ ວິສຸທ຺ຘິ ຈາຕິ ກຕ຺ວາ.

໕໓. ຕໂຕ ປຈ຺ຈຍປຣິຄ຺ຄຫໂຕ ປຣໍ ຕຖາປຣິຄ຺ຄຫິເຕສຸ ປຈ຺ຈຕ຺ຕລກ຺ຂຓາທິວວຕ຺ຖານວເສນ, ປຈ຺ຈຍວວຕ຺ຖານວເສນ ຈ ປຣິຄ຺ຄຫິເຕສຸ ໂລກຸຕ຺ຕຣວຊ຺ເຊສຸ ຕິຠູມິປຣິຍາປນ຺ເນສຸ ນາມຣູເປສຸ ອຕີຕາທິເຠທຠິນ຺ເນສຸ ຂນ຺ຘາທິນຍມາຣພ຺ຠ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘຉທ຺ວາຣຉຬາຣມ຺ມຓຉທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕຘມ຺ມາທິວເສນ ອາຄຕໍ ຂນ຺ຘາທິນຍໍ ອາຣພ຺ຠ ກລາປວເສນ ປິຓ຺ຑວເສນ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຍໍ ອຕີເຕ ຊາຕໍ ຣູປໍ, ຕໍ ອຕີເຕວ ນິຣຸທ຺ຘໍ. ຍໍ ອນາຄເຕ ຠາວິ ຣູປໍ, ຕມ຺ປິ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ. ຍໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕໍ ອນາຄຕໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ເອຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕຖາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘສຸຂຸມໂອຬາຣິກຫີນປຓີຕຣູປາທໂຍ. ຕສ຺ມາ ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຕາທິວເສນ ນ ອິຈ຺ຈໍ ອນຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ ຂຍຏ຺ເຐນ ຂຍຄມນໂຕ, ທຸກ຺ຂໍ ຠຍຏ຺ເຐນ ຠຍກຣຕ຺ຕາ, ອນຕ຺ຕາ ອສາຣກຏ຺ເຐນ ອຕ຺ຕສາຣາທິອຠາເວນາ’’ຕິ ຈ ‘‘ຈກ຺ຂຸໍ ອນິຈ຺ຈໍ…ເປ… ມໂນ. ຣູປໍ…ເປ… ຘມ຺ມາ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຕ຺ຕາ’’ຕ຺ຍາທິນາ (ປຏິ. ມ. ໑.໔໘) ອຕີຕາທິອທ຺ຘາວເສນ, ອຕີຕາທິສນ຺ຕານວເສນ, ອຕີຕາທິຂຓວເສນ ຈ ສມ຺ມສນຎາເຓນ ຫຸຕ຺ວາອຠາວອຸທຍພ຺ພຍປຏິປີຬນອວສວຕ຺ຕນາກາຣສງ຺ຂາຕລກ຺ຂຓຕ຺ຕຍສມ຺ມສນວສປ຺ປວຕ຺ເຕນ ກລາປສມ຺ມສນຎາເຓນ ລກ຺ຂຓຕ຺ຕຍໍ ສມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສ ປຣິມຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ.

ສມ຺ມສນຎາເຓ ປນ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ປຸນ ເຕສ຺ເວວ ສງ຺ຂາເຣສຸ ‘‘ອວິຊ຺ຊາສມຸທຍາ ຣູປສມຸທໂຍ, ຕຓ຺ຫາກມ຺ມອາຫາຣສມຸທຍາ ຣູປສມຸທໂຍ, ຕຖາ ອວິຊ຺ຊານິໂຣຘາ ຣູປນິໂຣໂຘ, ຕຓ຺ຫາກມ຺ມອາຫາຣນິໂຣຘາ ຣູປນິໂຣໂຘ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໕໐) ເອວໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘ ເວທນາສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘສຸປິ ອາຫາຣໍ ອປເນຕ຺ວາ ‘‘ຜສ຺ສສມຸທຍາ ຜສ຺ສນິໂຣຘາ’’ຕິ ຈ ເອວໍ ຜສ຺ສໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ, ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ເຘ ‘‘ນາມຣູປສມຸທຍາ ນາມຣູປນິໂຣຘາ’’ຕິ ນາມຣູປໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຍສມຸທຍວເສນ, ປຈ຺ຈຍນິໂຣຘວເສນ ຈ, ປຈ຺ຈເຍ ອນາມສິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິລກ຺ຂຓມຕ຺ຕສ຺ສ, ວິປຣິຓາມລກ຺ຂຓມຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ທສ຺ສເນນ ຂຓວເສນ ຈາຕິ ເອເກກສ຺ມິໍ ຂນ຺ເຘ ປຈ຺ຈຍວເສນ ຈຕຸຘາ, ຂຓວເສນ ເອກຘາ ຈາຕິ ປຎ຺ຈຘາ ອຸທຍໍ, ປຎ຺ຈຘາ ວຍນ຺ຕິ ທສທສອຸທຍພ຺ພຍທສ຺ສນວເສນ ສມປຎ຺ຎາສາກາເຣຫິ ອຸທຍພ຺ພຍຎາເຓນ ອຸທຍພ຺ພຍໍ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສກສ຺ສ ໂຍຄິໂນ ວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐາໂນ ສຣີຣໂຕ ນິຈ຺ຉຣຓກອາໂລກສງ຺ຂາໂຕ ໂອຠາໂສ, ວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕສຫຊາຕາ ຂຸທ຺ທິກາທິປຎ຺ຈວິຘາ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑ ຘມ຺ມຸທ຺ເທສວາຣ ຌານງ຺ຄຣາສິວຓ຺ຓນາ) ປີຕິ, ຕຖາ ກາຍຈິຕ຺ຕທຣຖວູປສມລກ຺ຂຓາ ກາຍຈິຕ຺ຕວເສນ ທຸວິຘາ ປສ຺ສທ຺ຘິ, ພລວສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສງ຺ຂາໂຕ ອຘິໂມກ຺ໂຂ, ສມ຺ມປ຺ປຘານກິຈ຺ຈສາຘໂກ ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສງ຺ຂາໂຕ ປຄ຺ຄໂຫ, ອຕິປຓີຕໍ ສຸຂໍ, ອິນ຺ທວິສ຺ສຏ຺ຐວຊິຣສທິສໍ ຕິລກ຺ຂຓວິປສ຺ສນາຠູຕໍ ຎາຓໍ, ສຕິປຏ຺ຐານຠູຕາ ຈິຣກຕາທິອນຸສ຺ສຣຓສມຕ຺ຖາ ອຸປຏ຺ຐານສງ຺ຂາຕາ ສຕິ, ສມປ຺ປວຕ຺ຕວິປສ຺ສນາສຫຊາຕາ ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຠູຕາ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາ, ມໂນທ຺ວາເຣ ອາວຊ຺ຌນຸເປກ຺ຂາ ຈາຕິ ທຸວິຘາປິ ອຸເປກ຺ຂາ, ໂອຠາສາທີສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ‘‘ນ ວຕ ເມ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ເອວຣູໂປ ໂອຠາໂສ ອຸປ຺ປນ຺ນປຸພ຺ໂພ’’ຕ຺ຍາທິນາ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໗໓໓) ນເຍນ ຕຕ຺ຖ ອາລຍໍ ກຸຣຸມານາ ສຸຂຸມຕຓ຺ຫາ ຣູປນິກນ຺ຕິຈາຕິ ໂອຠາສາທີສຸ ທສສຸ ວິປສ຺ສນຸປກ຺ກິເລເສສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ‘‘ນ ວຕ ເມ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ເອວຣູປາ ໂອຠາສາທໂຍ ອຸປ຺ປນ຺ນປຸພ຺ພາ ອທ຺ຘາ ມຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ໂຕສ຺ມິ, ຜລປ຺ປຕ຺ໂຕສ຺ມີ’’ຕິ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໗໓໓) ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອິເມ ໂອຠາສາທໂຍ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິມານວຕ຺ຖຸຕາຍ ນ ມຄ຺ໂຄ, ອຖ ໂຂ ວິປສ຺ສນຸປກ຺ກິເລສາ ເອວ, ຕພ຺ພິນິມຸຕ຺ຕໍ ປນ ວີຖິປຏິປນ຺ນໍ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ເອວໍ ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄລກ຺ຂຓສ຺ສ ວວຕ຺ຖານໍ ນິຈ຺ຉຍນໍ ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄສ຺ສ ຊານນໂຕ, ທສ຺ສນໂຕ, ອມຄ຺ເຄ ມຄ຺ຄສຎ຺ຎາຍ ວິໂສຘນໂຕ ຈ ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິ ນາມ.

໕໔. ຍາວານຸໂລມາຕິ ຍາວ ສຈ຺ຈານຸໂລມຎາຓາ. ນວ ວິປສ຺ສນາຎາຓານີຕິ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໗໓໗ ອາທໂຍ) ຂນ຺ຘານໍ ອຸທຍຎ຺ຈ ວຍຎ຺ຈ ຊານນກໍ ອຸທຍພ຺ພຍຎາຓໍ, ອຸທຍໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຠງ຺ຄມຕ຺ຕານຸເປກ຺ຂກໍ ຠງ຺ຄຎາຓໍ, ຠງ຺ຄວເສນ ອຸປຏ຺ຐິຕານໍ ສີຫາທີນໍ ວິຍ ຠາຍິຕພ຺ພາກາຣານຸເປກ຺ຂກໍ ຠຍຎາຓໍ, ຕຖານຸເປກ຺ຂິຕານໍ ອາທິຕ຺ຕຆຣສ຺ສ ວິຍ ອາທີນວາກາຣານຸເປກ຺ຂກໍ ອາທີນວຎາຓໍ, ທິຏ຺ຐາທີນເວສຸ ນິພ຺ພິນ຺ທນວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ນິພ຺ພິທາຎາຓໍ, ຊາລາທິໂຕ ມຈ຺ຉາທິກາ ວິຍ ເຕຫິ ເຕຠູມກຘມ຺ເມຫິ ມຸຈ຺ຈິຕຸກາມຕາວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ມຸຈ຺ຈິຕຸກມ຺ຍຕາຎາຓໍ, ມຸຈ຺ຈນຸປາຍສມ຺ປາທນຕ຺ຖໍ ທິຏ຺ຐາທີນເວສຸປິ ສມຸທ຺ທສກຸຓີ ວິຍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ສມ຺ມສນວສປ຺ປຕ຺ຕໍ ປຏິສງ຺ຂານຸປສ຺ສນາຎາຓໍ, ຈຕ຺ຕຠຣິໂຍ ປຸຣິໂສ ວິຍ ທິຏ຺ຐາທີນເວສຸ ເຕສຸ ສງ຺ຂາເຣສຸ ອຸເປກ຺ຂນາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕໍ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາຎາຓໍ, ອນິຈ຺ຈາທິລກ຺ຂຓວິປສ຺ສນຕາຍ ເຫຏ຺ຐາ ປວຕ຺ຕານໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ວິປສ຺ສນາຎາຓານໍ, ອຸທ຺ຘໍ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພານໍ ສຕ຺ຕຕິໍສໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມານຎ຺ຈ ອນຸໂລມໂຕ ມຄ຺ຄວີຖິຍໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸໂຕ ປຸພ຺ເພ ປວຕ຺ຕໍ ສຈ຺ຈານຸໂລມິກຎາຓສງ຺ຂາຕໍ ນວມໍ ອນຸໂລມຎາຓນ຺ຕິ ອິມານິ ນວ ຎາຓານິ ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິຍາ ປຏິປທາຠາວໂຕ ຕິລກ຺ຂຓຊານນຏ຺ເຐນ, ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ທສ຺ສນຏ຺ເຐນ, ປຏິປກ຺ຂໂຕ ວິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ຈ ປຏິປທາຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິ ນາມ.

໕໕. ວິປສ຺ສນາຍ ປຣິປາໂກ ວິປສ຺ສນາປຣິປາໂກ, ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາຎາຓໍ. ຕໍ ອາຄມ຺ມ ປຏິຈ຺ຈ. ອິທານິ ອປ຺ປນາອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ‘‘ອິທານິ ອປ຺ປນາສງ຺ຂາໂຕ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພກ຺ຂເຓ. ຍໍ ກິຎ຺ຈີຕິ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາຍ ຄຫິເຕສຸ ຕີສຸ ເອກໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ.

໕໖. ວິປສ຺ສນາຍ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສິຂາປ຺ປຕ຺ຕາ. ອນຸໂລມຎາຓສຫິຕຕາຍ ສານຸໂລມາ. ສາ ເອວ ສງ຺ຂາເຣສຸ ອຸທາສີນຕ຺ຕາ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາ. ຍຖານຸຣູປໍ ອປາຍາທິໂຕ, ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕໂຕ ຈ ວຸຏ຺ຐຫນໂຕ ວຸຏ຺ຐານສງ຺ຂາຕໍ ມຄ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນີ.

໕໗. ອຠິສມ຺ໂຠນ຺ຕນ຺ຕິ ປາປຸຓນ຺ຕໍ.

໕໘. ປຣິຊານນ຺ໂຕຕິ ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ທຸກ຺ຂໍ, ນ ອິໂຕ ອູນາຘິກ’’ນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ຊານນ຺ໂຕ. ສຈ຺ຉິກໂຣນ຺ໂຕຕິ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ ຠາວນາວເສນາຕິ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈສງ຺ຂາຕສ຺ສ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕມຄ຺ຄສງ຺ຂາຕສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖສຈ຺ຈສ຺ສ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ວຑ຺ຒນວເສນ. ເອກສ຺ເສວ ຎາຓສ຺ສ ຈຕຸກິຈ຺ຈສາຘນໍ ປທີປາທີນໍ ວຏ຺ຏິທາຫາທິຈຕຸກິຈ຺ຈທສ຺ສນໂຕ, ‘‘ໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂໍ ປສ຺ສຕີ’’ຕ຺ຍາທິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໑໐໐; ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໘໓໙) ອາຄມໂຕ ຈ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ.

໕໙. ທ຺ເວ ຕີຓິ ຜລຈິຕ຺ຕານິ ປວຕ຺ຕິຕ຺ວາຕິ ມຄ຺ຄຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອນຸຣູປໂຕ ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ຜລຈິຕ຺ຕານິ ອປນີຕຄ຺ຄິມ຺ຫິ ຐາເນ ອຸຓ຺ຫຕ຺ຕນິພ຺ພາປນຕ຺ຖາຍ ຆເຏຫິ ອຠິສິຎ຺ຈມານມຸທກໍ ວິຍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນກິເລເສປິ ສນ຺ຕາເນ ທຣຖປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠການິ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕ຺ວາ, ເຕສໍ ປວຕ຺ຕິຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓານີຕິ ມຄ຺ຄຜລາທິວິສຍານິ ກາມາວຈຣຎາຓານິ, ຍານິ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໒໓) ວຸຕ຺ຕໍ.

໖໐. ອິທານິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຍ ຠູມິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມຄ຺ຄໍ ຜລຎ຺ຈາ’’ຕ຺ຍາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອິມິນາວ ວຕາຫໍ ມຄ຺ເຄນ ອາຄໂຕ’’ຕິ ມຄ຺ຄໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ຕໂຕ ‘‘ອຍໍ ນາມ ເມ ອານິສໍໂສ ລທ຺ໂຘ’’ຕິ ຕສ຺ສ ຜລໍ, ຕໂຕ ‘‘ອຍໍ ນາມ ເມ ຘມ຺ໂມ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ສຈ຺ຉິກໂຕ’’ຕິ ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ປຓ຺ຑິໂຕ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ຕໂຕ ‘‘ອິເມ ນາມ ເມ ກິເລສາ ປຫີນາ’’ຕິ ປຫີເນ ກິເລເສ, ‘‘ອິເມ ນາມ ອວສິຏ຺ຐາ’’ຕິ ອວສິຏ຺ຐກິເລເສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ ວາ, ນ ວາ. ໂກຈິ ເສກ຺ໂຂ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ໂກຈິ ນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາມຈາໂຣຕ຺ຍຘິປ຺ປາໂຍ. ຕຖາ ຫິ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ‘‘ໂກ ສຸ ນາມ ເມ ຘມ຺ໂມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຫີໂນ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໗໕; ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໘໑໒) ອປ຺ປຫີເນ ກິເລເສ ປຸຈ຺ຉິ. ອຣຫໂຕ ປນ ອວສິຏ຺ຐກິເລສປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓໍ ນຕ຺ຖິ ສພ຺ພກິເລສານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ຕິຓ຺ຓໍ ເສກ຺ຂານໍ ປນ຺ນຣສ ອຣຫໂຕ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ເອກູນວີສຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓານີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຉພ຺ພິສຸທ຺ຘິກເມນາຕິ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໖໖໒ ອາທໂຍ) ສີລຈິຕ຺ຕວິສຸທ຺ຘີນໍ ວເສນ ມູລຠູຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ, ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘິອາທີນໍ ວເສນ ສຣີຣຠູຕານໍ ຈຕຸນ຺ນນ຺ຕິ ເອຕາສໍ ຉນ຺ນໍ ວິສຸທ຺ຘີນໍ ກເມນ. ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ຊານນຕາ, ປຈ຺ຈກ຺ຂກຣຓໂຕ, ກິເລສມເລຫິ ວິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ຈ ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິ ນາມ.

ເອຕ຺ຖາຕິ ວິປສ຺ສນາກມ຺ມຏ຺ຐາເນ.

ວິສຸທ຺ຘິເຠທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ວິໂມກ຺ຂເຠທວຓ຺ຓນາ

໖໑. ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ມິໍ ອຸທ຺ເທເສ. ສງ຺ຂາເຣສຸ ‘‘ໂຍ ອຕ຺ຕາຠິນິເວໂສ ກມ຺ມສ຺ສ ກາຣໂກ ຜລສ຺ສ ຈ ເວທໂກ ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ອຠິນິເວໂສ ທຬ຺ຫຄ຺ຄາໂຫ, ຕໍ ມຸຎ຺ຈນ຺ຕີ ‘‘ອນຕ຺ຕາ’’ຕິ ປວຕ຺ຕາ ອນຸປສ຺ສນາວ ອຕ຺ຕສຸຎ຺ຎຕາກາຣານຸປສ຺ສນໂຕ ສຸຎ຺ຎຕານຸປສ຺ສນາ ນາມ ວິໂມກ຺ຂມຸຂໍ ປຏິປກ຺ຂໂຕ ວິມຸຕ຺ຕິວເສນ ວິໂມກ຺ຂສງ຺ຂາຕສ຺ສ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ມຄ຺ຄຜລສ຺ສ ທ຺ວາຣໍ ໂຫຕິ.

໖໒. ສງ຺ຂາເຣສຸ ‘‘ອນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕາ ອນຸປສ຺ສນາ ອນິຈ຺ເຈ ‘‘ນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໔.໔໙; ປຏິ. ມ. ໑.໒໓໖; ວິຠ. ໙໓໙) ປວຕ຺ຕໍ ສຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕທິຏ຺ຐິວິປລ຺ລາສສງ຺ຂາຕໍ ວິປລ຺ລາສນິມິຕ຺ຕໍ ມຸຎ຺ຈນ຺ຕີ ປຊຫນ຺ຕີ ວິປລ຺ລາສນິມິຕ຺ຕຣຫິຕາກາຣານຸປສ຺ສນໂຕ ອນິມິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາ ນາມ ວິໂມກ຺ຂມຸຂໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໖໓. ‘‘ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາ ສງ຺ຂາເຣສຸ ‘‘ເອຕໍ ມມ, ເອຕໍ ສຸຂ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິນາ ນເຍນ ປວຕ຺ຕໍ ກາມຠວຕຓ຺ຫາສງ຺ຂາຕໍ ຕຓ຺ຫາປຓິຘິໍ ຕຓ຺ຫາປຕ຺ຖນໍ ມຸຎ຺ຈນ຺ຕີ ທຸກ຺ຂາກາຣທສ຺ສເນນ ປຣິຈ຺ຈຊນ຺ຕີ ປຓິຘິຣຫິຕາກາຣານຸປສ຺ສນໂຕ ອປ຺ປຓິຫິຕານຸປສ຺ສນາ ນາມ.

໖໔. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ເອຕາສໍ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ເອຕານິ ຕີຓິ ນາມານິ, ຕສ຺ມາ ຍທິ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິວິປສ຺ສນາ ອນຕ຺ຕໂຕ ວິປສ຺ສຕິ. ມຄ຺ໂຄ ສຸຎ຺ຎໂຕ ນາມ ວິໂມກ຺ໂຂ ໂຫຕິ ອາຄມນວເສນ ລທ຺ຘນາມຕ຺ຕາ.

໖໖. ວິປສ຺ສນາຄມນວເສນາຕິ ວິປສ຺ສນາສງ຺ຂາຕາຄມນວເສນ. ອາຄຈ຺ຉຕິ ເອເຕນ ມຄ຺ໂຄ, ຜລຎ຺ຈາຕິ ວິປສ຺ສນາມຄ຺ໂຄ ອິຘ ອາຄມນໍ ນາມ.

໖໗. ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍນາຕິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາທິວເສນ. ຍຖາສກໍ ຜລມຸປ຺ປຊ຺ຊມານມ຺ປີຕິ ຍຖາລທ຺ຘມຄ຺ຄສ຺ສ ຜລຠູຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຜລໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານມ຺ປິ ມຄ຺ຄາຄມນວເສນ ອລຠິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຄມນວເສເນວ ຕີຓິ ນາມານິ ລຠຕິ ຜລສມາປຕ຺ຕິກາເລ ຕທາ ມຄ຺ຄປ຺ປວຕ຺ຕາຠາເວນ ຕສ຺ສ ທ຺ວາຣຠາວາໂຍຄໂຕ. ອາຣມ຺ມຓວເສນາຕິ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສຸຎ຺ຎຕຕ຺ຕາ, ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕຣຫິຕຕ຺ຕາ, ຕຓ຺ຫາປຓິຘິຣຫິຕຕ຺ຕາ ຈ ສຸຎ຺ຎຕອນິມິຕ຺ຕອປ຺ປຓິຫິຕນາມວນ຺ຕໍ ນິພ຺ພານໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕສ຺ສ ວເສນ. ສຣສວເສນາຕິ ຣາຄາທິສຸຎ຺ຎຕຕ຺ຕາ, ຣູປນິມິຕ຺ຕາທິອາຣມ຺ມຓຣຫິຕຕ຺ຕາ, ກິເລສປຓິຘິຣຫິຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸຓວເສນ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ມຄ຺ຄວີຖິຍໍ, ຜລສມາປຕ຺ຕິວີຖິຍຎ຺ຈ. ສພ຺ເພສມ຺ປີຕິ ມຄ຺ຄສ຺ສ, ຜລສ຺ສປິ.

ວິໂມກ຺ຂເຠທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຸຄ຺ຄລເຠທວຓ຺ຓນາ

໖໘. ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສຕ຺ຕສຸ ວາເຣສຸ ກາມສຸຄຕິຍໍ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓໍ ປຣມໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ ນ ປນ ອຏ຺ຐມາທິກາມຠວຄາມີຕ຺ຍຘິປ຺ປາໂຍ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນ ເຕ ຠວໍ ອຏ຺ຐມມາທິຍນ຺ຕີ’’ຕິ (ຂຸ. ປາ. ໖.໙; ສຸ. ນິ. ໒໓໒; ເນຕ຺ຕິ. ໑໑໕). ຣູປາຣູປສຸຄຕິຠວໍ ປນ ສຕ຺ຕວາຣໂຕ ປຣມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອາຈຣິຍາ.

໖໙. ຣາຄໂທສໂມຫານນ຺ຕິ ໂມຫຄ຺ຄຫຓໍ ຣາຄໂທເສກຏ຺ຐໂມຫໍ ສນ຺ຘາຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໗໐. ຂີຓາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາສວາ ເອຕສ຺ສາຕິ ຂີຓາສໂວ. ທກ຺ຂິຓາຣເຫສຸ ອຄ຺ຄຕ຺ຕາ ອຄ຺ຄທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ.

ປຸຄ຺ຄລເຠທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສມາປຕ຺ຕິເຠທວຓ຺ຓນາ

໗໒. ສພ຺ເພສມ຺ປີຕິ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລານໍ.

໗໓. ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕສ຺ສ ນິໂຣຘສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ, ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ຈິຕ຺ຕນິໂຣຘໍ ປຕ຺ວາ ວິຫຣຓໍ. ອນາຄາມີນຎ຺ຈາຕິ ກາມຣູປຠວຏ຺ຐານໍ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີນເມວ ອນາຄາມີນໍ, ຕຖາ ຂີຓາສວານຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖາຕິ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍໍ. ຍາວ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ເອວໍ ສມຖວິປສ຺ສນານໍ ຍຸຄນທ຺ຘຠາວາປາທນວເສນ ຍາວ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ, ຕາວ ຄນ຺ຕ຺ວາ. ອຘິຏ຺ເຐຍ຺ຍາທິກນ຺ຕິ ກາຍປຏິພທ຺ຘໍ ຐເປຕ຺ວາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ຐປິຕຈີວຣາທິປຣິກ຺ຂາຣເຄຫາທີນໍ ອຄ຺ຄິອາທິນາ ອວິນາສນາຘິຏ຺ຐານໍ, ສໍຆປຏິມານນສຕ຺ຖຸປກ຺ໂກສນານໍ ປຸເຣຕຣໍ ວຸຏ຺ຐານໍ, ສຕ຺ຕາຫພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອາຍຸສງ຺ຂາຣປ຺ປວຕ຺ຕິໂອໂລກນນ຺ຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອຘິຏ຺ຐານາທິກໍ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ.

ສມາປຕ຺ຕິເຠທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ວິປສ຺ສນາກມ຺ມຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຸຍ຺ໂຍຊນວຓ຺ຓນາ

໗໕. ປຏິປຕ຺ຕິຣສສ຺ສາທນ຺ຕິ ຌານສຸຂຜລສຸຂາທິເຠທໍ ສມຖວິປສ຺ສນາປຏິປຕ຺ຕິຣສສ຺ສາທໍ.

ອິຕິ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖວິຠາວິນິຍາ ນາມ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາຍ

ກມ຺ມຏ຺ຐານປຣິຈ຺ເຉທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຄມນວຓ຺ຓນາ

(ກ) ຈາຣິຕ຺ເຕນ ກຸລາຈາເຣນ ໂສຠິເຕ ວິສາລກຸເລ ອຸທໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ຍສ຺ສ, ເຕນ, ກມ຺ມາທິວິສຍາຍ ສທ຺ຘາຍ ອຠິວຸທ຺ໂຘ ປຣິສຸທ຺ໂຘ ຈ ທານສີລາທິຄຸຓານໍ ອຸທໂຍ ຍສ຺ສ, ເຕນ, ນມ຺ປວ຺ຫເຍນ ນມ຺ປນາມເກນ, ປຣານຸກມ຺ປໍ ສາສເນ ສຸໂຂຕຣຓປຣິປາຈນລກ຺ຂຓໍ ປຣານຸຄ຺ຄຫໍ, ປຓິຘາຍ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ຍໍ ປກຣຓໍ ປຕ຺ຖິຕໍ ອຠິຍາຈິຕໍ, ຕໍ ເອຕ຺ຕາວຕາ ປຣິນິຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

(ຂ) ເຕນ ປກຣຓປ຺ປສຸເຕນ ວິປຸເລນ ປຸຎ຺ເຎນ ປຎ຺ຎາວທາເຕນ ອຣິຍມຄ຺ຄປຎ຺ຎາປຣິສຸທ຺ເຘນ ສີລາທິຄຸເຓນ ໂສຠິຕາ. ຕໂຕເຍວ ລຊ຺ຊິໂນ ຠິກ຺ຂູ, ຘຎ຺ຎານໍ ອຘິວາສຠູຕໍ, ອຸທິໂຕທິຕໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕປ຺ປສິທ຺ຘໍ, ມູລໂສມໍ ນາມ ວິຫາຣໍ, ປຸຎ຺ຎວິຠວສ຺ສ ອຸທຍສງ຺ຂາຕາຍ ມງ຺ຄລຕ຺ຖາຍ ອາຍຸກນ຺ຕໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕຸ, ຕຕ຺ຖ ນິວາສິໂນ ຠິກ຺ຂູ ອີທິສາ ໂຫນ຺ຕູຕ຺ຍຘິປ຺ປາໂຍ.

ນິຄມນວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ຈາຍໍ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖວິຠາວິນີ ນາມ.

ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖສງ຺ຄຫຏີກາ.

ນິຄມນກຖາ

໑. ຣມ຺ເມ ປຸລຕ຺ຖິນຄເຣ ນຄຣາຘິຣາເຊ,

ຣຎ຺ຎາ ປຣກ຺ກມຠຸເຊນ ມຫາຠຸເຊນ;

ກາຣາປິເຕ ວສຕິ ເຊຕວເນ ວິຫາເຣ;

ໂຍ ຣມ຺ມຫມ຺ມິຍວຣູປວນາຠິຣາເມ.

໒. ສມ຺ປນ຺ນສີລທມສໍຍມໂຕສິເຕຫິ,

ສມ຺ມານິໂຕ ວສິຄເຓຫິ ຄຸຓາກເຣຫິ;

ປຕ຺ໂຕ ມຸນິນ຺ທວຈນາທິສຸ ເນກຄນ຺ຖ-

ຊາເຕສຸ ຈາຈຣິຍຕໍ ມຫິຕໍ ວິທູຫິ.

໓. ຎາຓານຸຠາວມິຫ ຍສ຺ສ ຈ ສູຈຍນ຺ຕີ,

ສໍວຓ຺ຓນາ ຈ ວິນຍຏ຺ຐກຖາທິການໍ;

ສາຣຕ຺ຖທີປນິມຸຂາ ມຘຸຣຕ຺ຖສາຣ-

ສນ຺ທີປເນນ ສຸຊນໍ ປຣິໂຕສຍນ຺ຕີ.

໔. ຕສ຺ສານຸກມ຺ປມວລມ຺ພິຍ ສາຣິປຸຕ຺ຕ-

ຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຖາມຄຕສາຣຄຸຓາກຣສ຺ສ;

ໂຍ ເນກຄນ຺ຖວິສຍໍ ປຏຸຕໍ ອລຕ຺ຖໍ,

ຕສ຺ເສສ ຎາຓວິຠໂວ ວິຠເວກເຫຕຸ.

໕. ໂສຫເມຕສ຺ສ ສໍສຸທ຺ຘ-ວາຍາມສ຺ສານຸຠາວໂຕ.

ອທ຺ຘາສາສນທາຍາໂທ, ເຫສ຺ສໍ ເມຕ຺ເຕຍ຺ຍສຕ຺ຖຸໂນ.

໖. ໂຊຕຍນ຺ຕໍ ຕທາ ຕສ຺ສ, ສາສນໍ ສຸທ຺ຘມານສໍ.

ປສ຺ເສຍ຺ຍໍ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຎ຺ຈ, ຄຣຸໍ ເມ ສາຣິສມ຺ຠວໍ.

໗. ທິເນຫິ ຈຕຸວີເສຫິ, ຏີກາຍໍ ນິຏ຺ຐິຕາ ຍຖາ.

ຕຖາ ກລ຺ຍາຓສງ຺ກປ຺ປາ, ສີຆໍ ສິຊ຺ຌນ຺ຕຸ ປາຓິນນ຺ຕິ.

ອິຕິ ຠທນ຺ຕສາຣິປຸຕ຺ຕມຫາເຖຣສ຺ສ ສິສ຺ເສນ ຣຈິຕາ

ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖວິຠາວິນີ ນາມ

ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖສງ຺ຄຫຏີກາ ນິຏ຺ຐິຕາ.