໗. ສມຸຈ຺ຈຍປຣິຈ຺ເຉທວຓ຺ຓນາ

໑. ສລກ຺ຂຓາ ຈິນ຺ຕນາທິສລກ຺ຂຓາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກນິປ຺ຜນ຺ນຣູປນິພ຺ພານວເສນ ທ຺ວາສຕ຺ຕຕິປເຠທາ ວຕ຺ຖຸຘມ຺ມາ ສຠາວຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາ, ອິທານິ ເຕສໍ ຍຖາໂຍຄໍ ສຠາວຘມ຺ມານໍ ເອເກກສມຸຈ຺ຈຍວເສນ ໂຍຄານຸຣູປໂຕ ອກຸສລສງ຺ຄຫາທິເຠທໍ ສມຸຈ຺ຈຍໍ ຣາສິໍ ປວກ຺ຂາມີຕິ ໂຍຊນາ.

໒. ອກຸສລານເມວ ສຠາຄຘມ຺ມວເສນ ສງ຺ຄໂຫ ອກຸສລສງ຺ຄໂຫ. ກຸສລາທິວເສນ ມິສ຺ສການໍ ສງ຺ຄໂຫ ມິສ຺ສກສງ຺ຄໂຫ, ສຈ຺ຈາຠິສມ຺ໂພຘິສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ປກ຺ເຂ ຠວານໍ ໂພຘິປກ຺ຂິຍານໍ ຘມ຺ມານໍ ສຕິປຏ຺ຐານາທິເຠທານໍ ສຠາຄວຕ຺ຖຸວເສນ ສງ຺ຄໂຫ ໂພຘິປກ຺ຂິຍສງ຺ຄໂຫ. ຂນ຺ຘາທິວເສນ ສພ຺ເພສໍ ສງ຺ຄໂຫ ສພ຺ພສງ຺ຄໂຫ.

ອກຸສລສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາ

໓. ປຸພ຺ພໂກຏິຍາ ອປຎ຺ຎາຍນໂຕ ຈິຣປາຣິວາສິຍຏ຺ເຐນ, ວຓໂຕ ວາ ວິສ຺ສນ຺ທມານຍູສາ ວິຍ ຈກ຺ຂາທິໂຕ ວິສເຍສຸ ວິສ຺ສນ຺ທນໂຕ ອາສວາ. ອຖ ວາ ຠວໂຕ ອາຠວຄ຺ຄໍ ຘມ຺ມໂຕ ອາໂຄຕ຺ຣຠຸໍ ສວນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອາສວາ. ອວຘິອຕ຺ໂຖ ເຈຕ຺ຖ ອາ-ກາໂຣ, ອວຘິ ຈ ມຣິຍາທາຠິວິຘິວເສນ ທຸວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອາປາຏລິປຸຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ໂຐ ເທໂວ’’ຕ຺ຍາທີສຸ ວິຍ ກິຣິຍໍ ພຫິ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ໂຕ ມຣິຍາໂທ. ‘‘ອາຠວຄ຺ຄໍ ສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ’’ຕ຺ຍາທີສຸ ວິຍ ກິຣິຍໍ ພ຺ຍາເປຕ຺ວາ ປວຕ຺ໂຕ ອຠິວິຘິ. ອິຘ ປນ ອຠິວິຘິມ຺ຫິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕຖາ ເຫເຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຏ຺ຐານຠູເຕ ຈ ຠວຄ຺ເຄ, ໂຄຕ຺ຣຠຸມ຺ຫິ ຈ ອາຣມ຺ມຓຠູເຕ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ວິຊ຺ຊມາເນສຸ ຈ ອຎ຺ເຎສຸ ອາຠວຄ຺ຄໍ, ອາໂຄຕ຺ຣຠຸຎ຺ຈ ສວນ຺ເຕສຸ ມານາທີສຸ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍຄ຺ຄຫຓວເສນ ອຠິພ຺ຍາປນໂຕ ມທກຣຓຏ຺ເຐນ ອາສວສທິສຕາຍ ຈ ເອເຕເຍວ ອາສວຠາເວນ ນິຣຸຬ຺ຫາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ກາໂມເຍວ ອາສໂວ ກາມາສໂວ, ກາມຣາໂຄ. ຣູປາຣູປຠເວສຸ ຉນ຺ທຣາໂຄ ຠວາສໂວ. ຌານນິກນ຺ຕິສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິສຫຄໂຕ ຈ ຣາໂຄ ເອຕ຺ເຖວ ສງ຺ຄຍ຺ຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຐໂມ ອຸປປຕ຺ຕິຠເວສຸ ຣາໂຄ, ທຸຕິໂຍ ກມ຺ມຠເວ, ຕຕິໂຍ ຠວທິຏ຺ຐິສຫຄໂຕ. ທ຺ວາສຏ຺ຐິວິຘາ ທິຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐາສໂວ. ທຸກ຺ຂາທີສຸ ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ, ປຸພ຺ພນ຺ເຕ, ອປຣນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພາປຣນ຺ເຕ, ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາເທສຸ ຈາຕິ ອຏ຺ຐສຸ ຐາເນສຸ ອຎ຺ຎາຓໍ ອວິຊ຺ຊາສໂວ.

໔. ໂອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຫຣຓໂຕ, ໂອຫນນໂຕ ວາ ເຫຏ຺ຐາ ກຕ຺ວາ ຫນນໂຕ ໂອສີທາປນໂຕ ‘‘ໂອໂຆ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ຊລປ຺ປວາໂຫ, ເອເຕ ຈ ສຕ຺ເຕ ໂອຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຫນນ຺ຕາ ວຏ຺ຏສ຺ມິໍ ສຕ຺ເຕ ໂອສີທາເປນ຺ຕາ ວິຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂອຆສທິສຕາຍ ໂອຆາ, ອາສວາເຍວ ປເນຕ຺ຖ ຍຖາວຸຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ‘‘ໂອຆາ’’ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

໕. ວຏ຺ຏສ຺ມິໍ, ຠວຍນ຺ຕເກ ວາ ສຕ຺ເຕ ກມ຺ມວິປາເກນ ຠວນ຺ຕຣາທີຫິ, ທຸກ຺ເຂນ ວາ ສຕ຺ເຕ ໂຍເຊນ຺ຕີຕິ ໂຍຄາ, ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຘມ຺ມາວ.

໖. ນາມກາເຍນ ຣູປກາຍໍ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກາເຍນ ວາ ອນາຄຕກາຍໍ ຄນ຺ເຖນ຺ຕິ ທຸປ຺ປມຸຎ຺ຈໍ ເວເຐນ຺ຕີຕິ ກາຍຄນ຺ຖາ. ໂຄສີລາທິນາ ສີເລນ, ວເຕນ, ຕທຸຠເຍນ ຈ ສຸທ຺ຘີຕິ ເອວໍ ປຣໂຕ ອສຠາວໂຕ ອາມສນໍ ປຣາມາໂສ. ‘‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ອຠິນິວິສນໍ ທຬ຺ຫຄ຺ຄາໂຫ ອິທໍ ສຈ຺ຈາຠິນິເວໂສ.

໗. ມຓ຺ຑູກໍ ປນ຺ນໂຄ ວິຍ ຠຸສໍ ທຬ຺ຫໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ອາທິຍນ຺ຕີຕິ ອຸປາທານານິ. ກາໂມເຍວ ອຸປາທານໍ, ກາເມ ອຸປາທິຍຕີຕິ ວາ ກາມຸປາທານໍ. ‘‘ອິມິນາ ເມ ສີລວຕາທິນາ ສໍສາຣສຸທ຺ຘີ’’ຕິ ເອວໍ ສີລວຕາທີນໍ ຄຫຓໍ ສີລພ຺ພຕຸປາທານໍ. ວທນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ວາໂທ, ຂນ຺ເຘຫິ ພ຺ຍຕິຣິຕ຺ຕາພ຺ຍຕິຣິຕ຺ຕວເສນ ວີສຕິ ປຣິກປ຺ປິຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ວາໂທ ອຕ຺ຕວາໂທ. ໂສເຍວ ອຸປາທານນ຺ຕິ ອຕ຺ຕວາທຸປາທານໍ.

໘. ຌານາທິວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ນິເສເຘນ຺ຕິ ຕຖາ ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ເທນ຺ຕີຕິ ນີວຣຓານິ, ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸໂນ ວາ ອາວຣຓຏ຺ເຐນ ນີວຣຓາ. ປຎ຺ຈສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ອຘິມຕ຺ຕຣາຄສງ຺ຂາໂຕ ກາໂມເຍວ ຉນ຺ທນຏ຺ເຐນ ຉນ຺ໂທ ຈາຕິ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ. ໂສເຍວ ນີວຣຓນ຺ຕິ ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓໍ. ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ວິນສ຺ສຕິ ເອເຕນ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ພ຺ຍາປາໂທ, ‘‘ອນຕ຺ຖໍ ເມ ອຈຣີ’’ຕ຺ຍາທິນຍປ຺ປວຕ຺ຕນວວິຘອາຆາຕວຕ຺ຖຸປທຏ຺ຐານຕາຍ ນວວິໂຘ, ອຏ຺ຐານໂກເປນ ສຫ ທສວິໂຘ ວາ ໂທໂສ, ໂສເຍວ ນີວຣຓນ຺ຕິ ພ຺ຍາປາທນີວຣຓໍ. ຖິນມິທ຺ຘເມວ ນີວຣຓໍ ຖິນມິທ຺ຘນີວຣຓໍ. ຕຖາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈນີວຣຓໍ. ກສ຺ມາ ປເນເຕ ຠິນ຺ນຘມ຺ມາ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ເອກນີວຣຓຠາເວນ ວຸຕ຺ຕາຕິ? ກິຈ຺ຈາຫາຣປຏິປກ຺ຂານໍ ສມານຠາວໂຕ. ຖິນມິທ຺ຘານຎ຺ຫິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສ ລຍາປາທນກິຈ຺ຈໍ ສມານໍ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈານໍ ອວູປສນ຺ຕຠາວກາຣຓໍ. ຕຖາ ປຸຣິມານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຕນ຺ທີວິຊມ຺ຠິຕາ ອາຫາໂຣ, ເຫຕູຕ຺ຍຕ຺ໂຖ, ປຈ຺ຉິມານໍ ຎາຕິພ຺ຍສນາທິວິຕກ຺ກນໍ. ປຸຣິມານຎ຺ຈ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວີຣິຍໍ ປຏິປກ຺ຂຠູຕໍ, ປຈ຺ຉິມານໍ ສມໂຖຕິ, ເຕນາຫຸ ໂປຣາຓາ –

‘‘ກິຈ຺ຈາຫາຣວິປກ຺ຂານໍ, ເອກຕ຺ຕາ ເອກເມຕ຺ຖ ຫິ;

ກຕມຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ, ຖິນມິທ຺ຘຎ຺ຈ ຕາທິນາ.

‘‘ລີນຕາສນ຺ຕຕາ ກິຈ຺ຈໍ, ຕນ຺ທີ ຎາຕິວິຕກ຺ກນໍ;

ເຫຕຸ ວີຣິຍສມຖາ, ອິເມ ເຕສໍ ວິໂຣຘິໂນ’’ຕິ.

໙. ອປ຺ປຫີນຏ຺ເຐນ ອນຸ ອນຸ ສນ຺ຕາເນ ເສນ຺ຕີຕິ ອນຸສຍາ, ອນຸຣູປໍ ກາຣຓໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕ຺ຍຕ຺ໂຖ. ອປ຺ປຫີນາ ຫິ ກິເລສາ ກາຣຓລາເຠ ສຕິ ອຸປຊ຺ຊນາຣຫາ ສນ຺ຕາເນ ອນຸ ອນຸ ສຍິຕາ ວິຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຕທວຕ຺ຖາ ‘‘ອນຸສຍາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເຕ ປນ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ອນາຄຕາ ກິເລສາ, ອຕີຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາປິ ຕໍສຠາວຕ຺ຕາ ຕຖາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ນ ຫິ ກາລເຠເທນ ຘມ຺ມານໍ ສຠາວເຠໂທ ອຕ຺ຖິ, ຍທິ ອປ຺ປຫີນຏ຺ເຐນ ອນຸສຍາ, ນນຸ ສພ຺ເພປິ ກິເລສາ ອປ຺ປຫີນາ ອນຸສຍາ ຠເວຍ຺ຍຸນ຺ຕິ? ນ ມຍໍ ອປ຺ປຫີນຕາມຕ຺ເຕນ ‘‘ອນຸສຍາ’’ຕິ ວທາມ, ອຖ ໂຂ ອປ຺ປຫີນຏ຺ເຐນ ຖາມຄຕາ ກິເລສາ ອນຸສຍາຕິ. ຖາມຄມນຎ຺ຈ ອນຎ຺ຎສາຘາຣໂຓ ກາມຣາຄາທີນເມວ ອາເວຓິໂກ ສຠາໂວຕິ ອລໍ ວິວາເທນ. ກາມຣາໂຄເຍວ ອນຸສໂຍ ກາມຣາຄານຸສໂຍ.

໑໐. ສໍໂຍເຊນ຺ຕິ ພນ຺ຘນ຺ຕີຕິ ສໍໂຍຊນານິ.

໑໒. ຈິຕ຺ຕໍ ກິລິສ຺ສຕິ ອຸປຕປ຺ປຕິ, ພາຘີຍຕິ ວາ ເອເຕຫີຕິ ກິເລສາ.

໑໓. ກາມຠວນາເມນາຕິ ກາມຠວສງ຺ຂາຕານໍ ອາຣມ຺ມຓານໍ ນາເມນ. ຕຖາປວຕ຺ຕນ຺ຕິ ສີລພ຺ພຕາທີນໍ ປຣໂຕ ອາມສນາທິວເສນ ປວຕ຺ຕໍ.

໑໔. ອາສວາ ຈ ໂອຆາ ຈ ໂຍຄາ ຈ ຄນ຺ຖາ ຈ ວຕ຺ຖຸໂຕ ຘມ຺ມໂຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຕໂຍ. ຕຖາ ອຸປາທານາ ທຸເວ ວຸຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິວເສນ. ນີວຣຓາ ອຏ຺ຐ ສິຍຸໍ ຖິນມິທ຺ຘອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈານໍ ວິສຸໍ ຄຫຓໂຕ. ອນຸສຍາ ຉເຬວ ໂຫນ຺ຕິ ກາມຣາຄຠວຣາຄານຸສຍານໍ ຕຓ຺ຫາສຠາເວນ ເອກໂຕ ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ນວ ສໍໂຍຊນາ ມຕາ ອຸຠຍຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສຠາວານໍ, ທິຏ຺ຐິສຠາວານຎ຺ຈ ເອເກກໍ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ກິເລສາ ປນ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕວເສນ, ອຠິຘມ຺ມວເສນປິ ທສ. ອິຕິ ເອວໍ ປາປານໍ ອກຸສລານໍ ສງ຺ຄໂຫ ນວຘາ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຈ –

ນວາຏ຺ຐສງ຺ຄຫາ ໂລຠ-ທິຏ຺ຐິໂຍ ສຕ຺ຕສງ຺ຄຫາ;

ອວິຊ຺ຊາ ປຏິໂຆ ປຎ຺ຈ-ສງ຺ຄໂຫ ຈຕຸສງ຺ຄຫາ;

ກງ຺ຂາ ຕິສງ຺ຄຫາ ມານຸທ຺ຘຈ຺ຈາ ຖິນໍ ທ຺ວິສງ຺ຄຫໍ.

ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈມິທ຺ຘາຫິຣິກາ-ໂນຕ຺ຕປ຺ປິສ຺ສາ ນິຄູຫນາ;

ເອກສງ຺ຄຫິຕາ ປາປາ, ອິຈ຺ເຈວໍ ນວສງ຺ຄຫາ.

ອກຸສລສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ມິສ຺ສກສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາ

໑໕. ເຫຕູສຸ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕເມວ.

໑໖. ອາຣມ຺ມຓໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ຈິນ຺ຕນສງ຺ຂາເຕນ ອຸປນິຊ຺ຌາຍນຏ຺ເຐນ ຍຖາຣຫໍ ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ມຌາປນຏ຺ເຐນ ຈ ຌານານິ ຈ ຕານິ ອງ຺ຄານິ ຈ ສມຸທິຕານໍ ອວຍວຠາເວນ ອງ຺ຄີຍນ຺ຕິ ຎາຍນ຺ຕີຕິ ຌານງ຺ຄານິ. ອວຍວວິນິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ສມຸທາຍສ຺ສ ອຠາເວປິ ເສນງ຺ຄຣຖງ຺ຄາທໂຍ ວິຍ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ອງ຺ຄຠາເວນ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຌານຠາເວນ. ໂທມນສ຺ສຎ຺ເຈຕ຺ຖ ອກຸສລຌານງ຺ຄໍ, ເສສານິ ກຸສລາກຸສລາພ຺ຍາກຕຌານງ຺ຄານິ.

໑໗. ສຸຄຕິທຸຄ຺ຄຕີນໍ, ນິພ຺ພານສ຺ສ ຈ ອຠິມຸຂໍ ປາປນໂຕ ມຄ຺ຄາ, ເຕສໍ ປຖຠູຕານິ ອງ຺ຄານິ, ມຄ຺ຄສ຺ສ ວາ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ອງ຺ຄານິ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ. ສມ຺ມາ ອວິປຣີຕໂຕ ປສ຺ສຕີຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ສາ ປນ ‘‘ອຕ຺ຖິ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິວເສນ ທສວິຘາ, ປຣິຎ຺ຎາທິກິຈ຺ຈວເສນ ຈຕຸພ຺ພິຘາ ວາ. ສມ຺ມາ ສງ຺ກປ຺ເປນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ. ໂສ ເນກ຺ຂມ຺ມສງ຺ກປ຺ປອພ຺ຍາປາທສງ຺ກປ຺ປອວິຫິໍສາສງ຺ກປ຺ປວເສນ ຕິວິໂຘ. ສມ຺ມາວາຈາທໂຍ ເຫຏ຺ຐາ ວິຠາວິຕາວ. ສມ຺ມາ ວາຍມນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ສມ຺ມາວາຍາໂມ. ສມ຺ມາ ສຣນ຺ຕິ ເອຕາຍາຕິ ສມ຺ມາສຕິ. ອິເມສໍ ປນ ເຠທໍ ອຸປຣິ ວກ຺ຂຕິ. ສມ຺ມາ ສາມຎ຺ຈ ອາຘີຍຕິ ເອເຕນ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ, ປຐມຊ຺ຌານາທິວເສນ ປຎ຺ຈວິຘາ ເອກຄ຺ຄຕາ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິອາທໂຍ ທຸຄ຺ຄຕິມຄ຺ຄຕ຺ຕາ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ.

໑໘. ທສ຺ສນາທີສຸ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີຫິ, ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຕໍສຫິຕສນ຺ຕານປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ລິງ຺ຄາທີຫິ, ຊີວເນ ຊີວນ຺ເຕຫິ ກມ຺ມຊຣູປສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມຫິ, ມນເນ ຊານເນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມຫິ, ສຸຂິຕາທິຠາເວ ສຸຂິຕາທີຫິ ສຫຊາເຕຫິ, ສທ຺ທຫນາທີສຸ ສທ຺ທຫນາທິວສປ຺ປວຕ຺ເຕຫິ ເຕເຫວ, ‘‘ອນຎ຺ຎາຕໍ ຎສ຺ສາມີ’’ຕິ ປວຕ຺ຕິຍໍ ຕຖາປວຕ຺ເຕຫິ ສຫຊາເຕຫິ, ອາຊານເນ ອຎ຺ຎຠາວິຠາເວ ຈ ອາຊານນາທິວສປ຺ປວຕ຺ເຕຫິ ສຫຊາເຕຫິ ອຕ຺ຕານໍ ອນຸວຕ຺ຕາເປນ຺ຕາ ຘມ຺ມາ ອິສ຺ສຣຏ຺ເຐນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໒໑໙; ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໕໒໕) ປນ ອປເຣປິ ອິນ຺ທລິງ຺ຄຏ຺ຐາທໂຍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາ. ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ຣູປາຣູປວເສນ ທຸວິຘໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ‘‘ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາເຣ ອນຎ຺ຎາຕໍ ອມຕໍ ປທໍ, ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມເມວ ວາ ຎສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວມຊ຺ຌາສເຍນ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອນຎ຺ຎາຕຎ຺ຎສ຺ສາມີຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອາຊານາຕິ ປຐມມຄ຺ເຄນ ທິຏ຺ຐມຣິຍາທໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຊານາຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຎ຺ຈາຕິ ອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອຎ຺ຎາຕາວິໂນ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ ອຣຫໂຕ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຎ຺ຎາຕາວິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ຘມ຺ມສຣູປວິຠາວນຕ຺ຖຎ຺ເຈຕ຺ຖ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍຄ຺ຄຫຓໍ, ປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສຍກິຈ຺ຈວິເສສວິຠາວນຕ຺ຖໍ ອນຎ຺ຎາຕຎ຺ຎສ຺ສາມີຕິນ຺ທ຺ຣິຍາທີນໍ ຄຫຓໍ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ວິເສສນິສ຺ສຍຕ຺ຕາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາຍຕນານິ ອາທິໂຕ ວຸຕ຺ຕານິ, ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາຍຕນຠາວສາມຎ຺ເຎນ ເອຕ຺ເຖວ ວຕ຺ຕພ຺ພມ຺ປິ ອຣູປິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ສຫ ເອກໂຕ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍານນ຺ຕຣໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ສາຍໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ອິເມສໍ ວເສນ ‘‘ອິຕ຺ຖີ ປຸຣິໂສ’’ຕິ ວິຠາຄໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຕທນນ຺ຕຣໍ ຠາວທ຺ວຍໍ, ຕຍິເມ ອຸປາທິນ຺ນຘມ຺ມາ ອິມສ຺ສ ວເສນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຕໂຕ ປຣໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສຕ຺ຕສຎ຺ຎິໂຕ ຘມ຺ມປຸຎ຺ໂຊ ປພນ຺ຘວເສນ ປວຕ຺ຕມາໂນ ອິມາຫິ ເວທນາຫິ ສໍກິລິສ຺ສຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຕໂຕ ເວທນາປຎ຺ຈກໍ, ຕາຫິ ປນ ວິສຸທ຺ຘິກາມານໍ ໂວທານສມ຺ຠາຣທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຕໂຕ ສທ຺ຘາທິປຎ຺ຈກໍ, ສມ຺ຠູຕໂວທານສມ຺ຠາຣາ ຈ ອິເມຫິ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ວິສຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ຕາ, ນິຏ຺ຐິຕກິຈ຺ຈາ ຈ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອນ຺ເຕ ຕີຓິ ວຸຕ຺ຕານິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຖສິທ຺ຘີຕິ ອຎ຺ເຎສໍ ອຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ອິທເມເຕສໍ ອນຸກ຺ກເມນ ເທສນາຍ ກາຣຓນ຺ຕິ ອລມຕິປ຺ປປຎ຺ເຈນ.

໑໙. ອສທ຺ຘິຍໂກສຊ຺ຊປມາທອຸທ຺ຘຈ຺ຈອວິຊ຺ຊາອຫິຣິກອໂນຕ຺ຕປ຺ປສງ຺ຂາເຕຫິ ປຏິປກ຺ຂຘມ຺ເມຫິ ອກມ຺ປິຍຏ຺ເຐນ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ຖິຣຠາເວນ ຈ ສທ຺ຘາທີນິ ສຕ຺ຕ ພລານິ, ອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ປທ຺ວຍໍ ປນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ຖິຣຠາເວເນວ.

໒໐. ອຕ຺ຕາຘີນປ຺ປວຕ຺ຕີນໍ ປຕິຠູຕາ ຘມ຺ມາ ອຘິປຕີ. ‘‘ຉນ຺ທວໂຕ ກິໍນາມ ນ ສິຊ຺ຌຕີ’’ຕ຺ຍາທິກໍ ຫິ ປຸພ຺ພາຠິສງ຺ຂາຣູປນິສ຺ສຍໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນ ຈິຕ຺ເຕ ຉນ຺ທາທໂຍ ຘຸຣຠູຕາ ສຍໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມ ສາຘຍມານາ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເຕ ຈ ເຕສໍ ວເສນ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເຕນ ເຕ ອຕ຺ຕາຘີນານໍ ປຕິຠາເວນ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອຎ຺ເຎສໍ ອຘິປຕິຘມ຺ມານໍ ອຘິປຕິຠາວນິວາຣຓວເສນ ອິສ຺ສຣິຍໍ ອຘິປຕິຕາ. ສນ຺ເຕສຸປິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕເຣສຸ ເກວລໍ ທສ຺ສນາທີສຸ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີຫິ ອນຸວຕ຺ຕາປນມຕ຺ຕໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຕາຕິ ອຍໍ ອຘິປຕິອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວິເສໂສ.

໒໑. ໂອຊຏ຺ຐມກຣູປາທໂຍ ອາຫຣນ຺ຕີຕິ ອາຫາຣາ. ກພຬີກາຣາຫາໂຣ ຫິ ໂອຊຏ຺ຐມກຣູປໍ ອາຫຣຕິ, ຜສ຺ສາຫາໂຣ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ, ມໂນສຎ຺ເຈຕນາຫາຣສງ຺ຂາຕໍ ກຸສລາກຸສລກມ຺ມໍ ຕີສຸ ຠເວສຸ ປຏິສນ຺ຘິໍ. ວິຎ຺ຎາຓາຫາຣສງ຺ຂາຕໍ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓໍ ສຫຊາຕນາມຣູເປອາຫຣຕິ, ກິຎ຺ຈາປິ ສກສກປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນ ອາຫຣນ຺ຕາ ອຎ຺ເຎປິ ອຕ຺ຖິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກສນ຺ຕຕິຍາ ປນ ວິເສສປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ ອິເມເຍວ ຈຕ຺ຕາໂຣ ‘‘ອາຫາຣາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

ກພຬີກາຣາຫາຣຠກ຺ຂານຎ຺ຫິ ສຕ຺ຕານໍ ຣູປກາຍສ຺ສ ກພຬີກາຣາຫາໂຣ ວິເສສປຈ຺ຈໂຍ ກມ຺ມາທິຊນິຕສ຺ສປິ ຕສ຺ສ ກພຬີກາຣາຫາຣູປຕ຺ຖມ຺ຠພເລເນວ ທສວສ຺ສາທິປ຺ປວຕ຺ຕິສມ຺ຠວໂຕ. ຕຖາ ເຫສ ‘‘ຘາຕິ ວິຍ ກຸມາຣສ຺ສ, ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນກຍນ຺ຕໍ ວິຍ ເຄຫສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຜສ຺ໂສປິ ສຸຂາທິວຕ຺ຖຸຠູຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ຜຸສນ຺ໂຕເຍວ ສຸຂາທິເວທນາປວຕ຺ຕເນນ ສຕ຺ຕານໍ ຐິຕິຍາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ມໂນສຎ຺ເຈຕນາ ກຸສລາກຸສລກມ຺ມວເສນ ອາຍູຫມານາເຍວ ຠວມູລນິປ຺ຜາທນໂຕ ສຕ຺ຕານໍ ຐິຕິຍາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຊານນ຺ຕເມວ ນາມຣູປປ຺ປວຕ຺ຕເນນ ສຕ຺ຕານໍ ຐິຕິຍາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ເອວເມເຕເຍວ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສນ຺ຕານສ຺ສ ວິເສສປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ ‘‘ອາຫາຣາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ຜສ຺ສາທີນໍ ທຸຕິຍາທິຠາໂວ ເທສນາກ຺ກມໂຕ, ນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ກມໂຕ.

໒໖. ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານໍ ວິຕກ຺ກວິຣເຫນ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ອຠິນິປາຕມຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຕສຸ ວິຊ຺ຊມານານິປິ ອຸເປກ຺ຂາສຸຂທຸກ຺ຂານິ ອຸປນິຊ຺ຌານາກາຣສ຺ສ ອຠາວໂຕ ຌານງ຺ຄຠາເວນ ນ ອຸທ຺ຘຏານິ. ‘‘ວິຕກ຺ກປຈ຺ຉິມກໍ ຫິ ຌານງ຺ຄ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓມໂນຘາຕຸຕ຺ຕິກສນ຺ຕີຣຓຕ຺ຕິກວເສນ ໂສຬສຈິຕ຺ເຕສຸ ວີຣິຍາຠາວໂຕ ຕຕ຺ຖ ວິຊ຺ຊມາໂນປິ ສມາຘິ ພລຠາວໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ‘‘ວີຣິຍປຈ຺ຉິມກໍ ພລ’’ນ຺ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ອຏ຺ຐາຣສາເຫຕຸເກສຸ ເຫຕຸວິຣຫໂຕ ມຄ຺ຄງ຺ຄານິ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ‘‘ເຫຕຸປຈ຺ຉິມກໍ ມຄ຺ຄງ຺ຄ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໔໓໘) ຫິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ມນສິ ນິຘາຍາຫ ‘‘ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາເຓສູ’’ຕ຺ຍາທິ. ຌານງ຺ຄານິ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໒໗. ອຘິໂມກ຺ຂວິຣຫໂຕ ວິຈິກິຈ຺ຉາຈິຕ຺ເຕ ເອກຄ຺ຄຕາ ຈິຕ຺ຕຏ຺ຐິຕິມຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ມິຈ຺ຉາສມາຘິສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍສມາຘິພລໂວຫາຣໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕຖາ ວິຈິກິຈ຺ຉາຈິຕ຺ເຕ’’ຕ຺ຍາທິ.

໒໘. ທ຺ວິເຫຕຸກຕິເຫຕຸກຄ຺ຄຫເຓນ ເອກເຫຕຸເກສຸ ອຘິປຕີນໍ ອຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຊວເນສ຺ເວວາຕິ ອວຘາຣຓໍ ໂລກິຍວິປາເກສຸ ອຘິປຕີນໍ ອສມ຺ຠວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ນ ຫິ ເຕ ຉນ຺ທາທີນິ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ວີມໍສາຘິປຕິໂນ ທ຺ວິເຫຕຸກຊວເນສຸ ອສມ຺ຠວໂຕ ຈິຕ຺ຕາຠິສງ຺ຂາຣູປນິສ຺ສຍສ຺ສ ຈ ສມ຺ຠວານຸຣູປໂຕ ລພ຺ຠມານຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຍຖາສມ຺ຠວ’’ນ຺ຕິ. ເອໂກວ ລພ຺ຠຕິ, ອິຕຣຖາ ອຘິປຕິຠາວາໂຍຄໂຕ, ເຕເນວ ຫິ ຠຄວຕາ ‘‘ເຫຕູ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການໍ ຘມ຺ມານໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕ຺ຍາທິນາ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໑) ເຫຕຸປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ ວິຍ ‘‘ອຘິປຕີ ອຘິປຕິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິນາ ອວຕ຺ວາ ‘‘ຉນ຺ທາຘິປຕິ ຉນ຺ທສມ຺ປຍຸຕ຺ຕການ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິນາ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໓) ເອເກກາຘິປຕິວເສເນວ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ອຸທ຺ຘໂຏ.

໒໙. ວຕ຺ຖຸໂຕ ຘມ຺ມວເສນ ເຫຕຸຘມ຺ມາ ຉ, ຌານງ຺ຄານິ ປຎ຺ຈ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສຸເປກ຺ຂານໍ ເວທນາວເສນ ເອກໂຕ ຄຫິຕຕ຺ຕາ, ມຄ຺ຄງ຺ຄາ ນວ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປວາຍາມສມາຘີນໍ ວິຕກ຺ກວີຣິຍຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາສຠາເວນ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປາທີຫິ ເອກໂຕ ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍຘມ຺ມາ ໂສຬສ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ເວທນິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ເວທນາສາມຎ຺ເຎນ, ຕິຓ຺ຓໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຈ ຎາຓສາມຎ຺ເຎນ ເອກໂຕ ຄຫິຕຕ຺ຕາ, ຣູປາຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍານຎ຺ຈ ວິສຸໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ, ພລຘມ຺ມາ ປນ ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ນວ ອີຣິຕາ, ອຘິປຕິຘມ຺ມາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວຸຕ຺ຕາ, ອາຫາຣາ ຕຖາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວຸຕ຺ຕາຕິ ກຸສລາທີຫິ ຕີຫິ ສມາກິຓ຺ໂຓ ຕໂຕເຍວ ມິສ຺ສກສງ຺ຄໂຫ ເອວໍນາມໂກ ສງ຺ຄໂຫ ສຕ຺ຕຘາ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຈ –

ປຎ຺ຈສງ຺ຄຫິຕາ ປຎ຺ຎາ, ວາຍາເມກຄ຺ຄຕາ ປນ;

ຈຕຸສງ຺ຄຫິຕາ ຈິຕ຺ຕໍ, ສຕິ ເຈວ ຕິສງ຺ຄຫາ.

ສງ຺ກປ຺ໂປ ເວທນາ ສທ຺ຘາ, ທຸກສງ຺ຄຫິຕາ ມຕາ;

ເອເກກສງ຺ຄຫາ ເສສາ, ອຏ຺ຐວີສຕິ ຠາສິຕາ.

ມິສ຺ສກສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ໂພຘິປກ຺ຂິຍສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາ

໓໐. ປຏ຺ຐາຕີຕິ ປຏ຺ຐານໍ, ອສຸຠຄ຺ຄຫຓາທິວເສນ ອນຸປວິສິຕ຺ວາ ກາຍາທິອາຣມ຺ມເຓ ປວຕ຺ຕຕີຕ຺ຍຕ຺ໂຖ, ສຕິເຍວ ປຏ຺ຐານໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ. ຕໍ ປນ ກາຍເວທນາຈິຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ອສຸຠທຸກ຺ຂານິຈ຺ຈານຕ຺ຕາກາຣຄ຺ຄຫຓວເສນ, ສຸຠສຸຂນິຈ຺ຈອຕ຺ຕສຎ຺ຎາວິປລ຺ລາສປ຺ປຫານວເສນ ຈ ຈຕຸພ຺ພິຘນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ’’ຕິ. ກຸຈ຺ຉິຕານໍ ເກສາທີນໍ ອາໂຍຕິ ກາໂຍ, ສຣີຣໍ, ອສ຺ສາສປສ຺ສາສານໍ ວາ ສມູໂຫ ກາໂຍ, ຕສ຺ສ ອນຸປສ຺ສນາ ປຣິກມ຺ມວເສນ, ວິປສ຺ສນາວເສນ ຈ ສຣຓໍ ກາຍານຸປສ຺ສນາ. ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂຠູຕານໍ ເວທນານໍ ວເສນ ອນຸປສ຺ສນາ ເວທນານຸປສ຺ສນາ. ຕຖາ ສຣາຄມຫຄ຺ຄຕາທິວເສນ ສມ຺ປໂຍຄຠູມິເຠເທນ ຠິນ຺ນສ຺ເສວ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນຸປສ຺ສນາ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາ. ສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣານໍ ຘມ຺ມານໍ ຠິນ຺ນລກ຺ຂຓານເມວ ອນຸປສ຺ສນາ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສນາ.

໓໑. ສມ຺ມາ ປທຫນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ສມ຺ມປ຺ປຘານໍ, ວາຍາໂມ. ໂສ ຈ ກິຈ຺ຈເຠເທນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘຕິ ອາຫ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ’’ຕ຺ຍາທິ. ອສຸຠມນສິກາຣກມ຺ມຏ຺ຐານານຸຍຸຎ຺ຊນາທິວເສນ ວາຍມນໍ ວາຍາໂມ. ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍາຕິ ອຠິວຸທ຺ຘິຍາ.

໓໒. ອິຊ຺ຌຕິ ອຘິຏ຺ຐານາທິກໍ ເອຕາຍາຫິ ອິທ຺ຘິ, ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓໍ ອິທ຺ຘິຍາ ປາໂທ ອິທ຺ຘິປາໂທ, ຉນ຺ໂທເຍວ ອິທ຺ຘິປາໂທ ຉນ຺ທິທ຺ຘິປາໂທ.

໓໕. ພຸຊ຺ຌຕີຕິ ໂພຘິ, ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂຍຄາວຈໂຣ. ຍາຍ ວາ ໂສ ສຕິອາທິກາຍ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄິຍາ ພຸຊ຺ຌຕິ ສຈ຺ຈານິ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ, ກິເລສນິທ຺ທາໂຕ ວາ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ກິເລສສງ຺ໂກຈາຠາວໂຕ ວາ ມຄ຺ຄຜລປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວິກສຕິ, ສາ ຘມ຺ມສາມຄ຺ຄີ ໂພຘິ, ຕສ຺ສ ໂພຘິສ຺ສ, ຕສ຺ສາ ວາ ໂພຘິຍາ ອງ຺ຄຠູຕາ ກາຣຓຠູຕາຕິ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ເຕ ປນ ຘມ຺ມວເສນ ສຕ຺ຕວິຘາຕິ ອາຫ ‘‘ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ’’ຕ຺ຍາທິ. ສຕິເຍວ ສຸນ຺ທໂຣ ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ສຸນ຺ທຣສ຺ສ ວາ ໂພຘິສ຺ສ, ສຸນ຺ທຣາຍ ວາ ໂພຘິຍາ ອງ຺ໂຄຕິ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ. ຘມ຺ເມ ວິຈິນາຕິ ອຸປປຣິກ຺ຂຕີຕິ ຘມ຺ມວິຈໂຍ, ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາ. ອຸເປກ຺ຂາຕິ ອິຘ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາ.

໔໐. ‘‘ສຕ຺ຕຘາ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຄໂຫ’’ຕິ ວຕ຺ວານ ປຸນ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສງ຺ກປ຺ປປສ຺ສທ຺ຘິ ຈາ’’ຕ຺ຍາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ວີຣິຍໍ ນວຏ຺ຐານໍ ສມ຺ມປ຺ປຘານຈຕຸກ຺ກວີຣິຍິທ຺ຘິປາທວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍວີຣິຍພລສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສມ຺ມາວາຍາມວເສນ ນວກິຈ຺ຈຕ຺ຕາ, ສຕິ ອຏ຺ຐຏ຺ຐານາ ສຕິປຏ຺ຐານຈຕຸກ຺ກສຕິນ຺ທ຺ຣິຍສຕິພລສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສມ຺ມາສຕິວເສນ ອຏ຺ຐກິຈ຺ຈຕ຺ຕາ. ສມາຘິ ຈຕຸຏ຺ຐາໂນ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍສມາຘິພລສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສມ຺ມາສມາຘິວເສນ ຈຕຸກິຈ຺ຈຕ຺ຕາ, ປຎ຺ຎາ ປຎ຺ຈຏ຺ຐານາ ວີມໍສິທ຺ຘິປາທປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍປຎ຺ຎາພລຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສມ຺ມາທິຏ຺ຐິວເສນ ປຎ຺ຈກິຈ຺ຈຕ຺ຕາ, ສທ຺ຘາ ທ຺ວິຏ຺ຐານາ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສທ຺ຘາພລວເສນ ທ຺ວິກິຈ຺ຈຕ຺ຕາ. ເອໂສ ອຸຕ຺ຕມານໍ ໂພຘິປກ຺ຂິຍຠາເວນ ວິສິຏ຺ຐານໍ ສຕ຺ຕຕິໍສ ຘມ຺ມານໍ ປວໂຣ ອຸຕ຺ຕໂມ ວິຠາໂຄ.

໔໑. ໂລກຸຕ຺ຕເຣ ອຏ຺ຐວິເຘປິ ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕຕິໍສ ຘມ຺ມາ ໂຫນ຺ຕິ, ສງ຺ກປ຺ປປີຕິໂຍ ນ ວາ ໂຫນ຺ຕິ, ທຸຕິຍຊ຺ຌານິເກ ສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ, ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຈມຊ຺ຌານິເກ ປີຕິຍາ ຈ ອສມ຺ຠວໂຕ ນ ໂຫນ຺ຕິ ວາ, ໂລກິເຍປິ ຈິຕ຺ເຕ ສີລວິສຸທ຺ຘາທິ ຉພ຺ພິສຸທ຺ຘິປວຕ຺ຕິຍໍ ຍຖາໂຍຄໍ ຕໍຕໍກິຈ຺ຈສ຺ສ ອນຸຣູປວເສນ ເກຈິ ກຕ຺ຖຈິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ໂຫນ຺ຕິ, ກຕ຺ຖຈິ ນ ວາ ໂຫນ຺ຕິ.

ໂພຘິປກ຺ຂິຍສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສພ຺ພສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາ

໔໒. ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາທິເຠທຠິນ຺ນາ ເຕ ເຕ ສຠາຄຘມ຺ມາ ເອກຊ຺ຌໍ ຣາສຏ຺ເຐນ ຂນ຺ຘາ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ຕເທກຊ຺ຌໍ ອຠິສໍຍູຫິຕ຺ວາ ອຠິສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕ຺ຍາທິ (ວິຠ. ໒), ເຕ ປເນເຕ ຂນ຺ຘາ ຠາຊນໂຠຊນພ຺ຍຎ຺ຊນຠຕ຺ຕກາຣກຠຸຎ຺ຊກວິກປ຺ປວເສນ ປຎ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕ຺ຍາທິ. ຣູປຎ຺ຫິ ເວທນານິສ຺ສຍຕ຺ຕາ ຠາຊນຏ຺ຐານິຍໍ, ເວທນາ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ໂຠຊນຏ຺ຐານິຍາ, ສຎ຺ຎາ ເວທນາສ຺ສາທລາຠເຫຕຸຕ຺ຕາ ພ຺ຍຎ຺ຊນຏ຺ຐານິຍາ, ສງ຺ຂາຣາ ອຠິສງ຺ຂຣຓໂຕ ຠຕ຺ຕກາຣກຏ຺ຐານິຍາ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຸປຠຸຎ຺ຊກຕ຺ຕາ ຠຸຎ຺ຊກຏ຺ຐານິຍໍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຖສິທ຺ຘີຕິ ປຎ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕາ. ເທສນາກ຺ກເມປິ ອິທເມວ ກາຣຓໍ ຍຕ຺ຖ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ຍຎ຺ຈ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ເຍນ ຈ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ໂຍ ຈ ໂຠຊໂກ, ໂຍ ຈ ຠຸຎ຺ຊິຕາ, ເຕສໍ ອນຸກ຺ກເມນ ທສ຺ເສຕຸກາມຕ຺ຕາ.

໔໓. ອຸປາທານານໍ ໂຄຈຣາ ຂນ຺ຘາ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ, ເຕ ປນ ອຸປາທານວິສຍຠາເວນ ຄຫິຕາ ຣູປາທໂຍ ປຎ຺ເຈວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຣູປຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕ຺ຍາທິ. ສພ຺ພສຠາຄຘມ຺ມສງ຺ຄຫຕ຺ຖໍ ຫິ ສາສວາ, ອນາສວາປິ ຘມ຺ມາ ອວິເສສໂຕ ‘‘ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ເທສິຕາ. ວິປສ຺ສນາຠູມິສນ຺ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ປນ ສາສວາວ ‘‘ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ’’ຕິ. ຍຖາ ປເນຕ຺ຖ ເວທນາທໂຍ ສາສວາ, ອນາສວາ ຈ, ນ ເອວໍ ຣູປໍ, ເອກນ຺ຕກາມາວຈຣຕ຺ຕາ. ສຠາຄຣາສິວເສນ ປນ ຕໍ ຂນ຺ເຘສຸ ເທສິຕໍ, ອຸປາທານິຍຠາເວນ, ປນ ຣາສິວເສນ ຈ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສູຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໔໔. ອາຍຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕໍຕໍທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ເຕນ ເຕນ ກິຈ຺ເຈນ ຆຏ຺ເຏນ຺ຕິ ວາຍມນ຺ຕິ, ອາຍຠູເຕ ວາ ເຕ ຘມ຺ເມ ເອຕານິ ຕໂນນ຺ຕິ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ຕິ, ອາຍຕໍ ວາ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໍ ນຍນ຺ຕິ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ກາຣຓຠູຕານີຕິ ວາ ອາຍຕນານິ. ອປິຈ ໂລເກ ນິວາສອາກຣສໂມສຣຓສຎ຺ຊາຕິຏ຺ຐານໍ ‘‘ອາຍຕນ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ເອເຕປິ ຕໍຕໍທ຺ວາຣິການໍ, ຕໍຕທາຣມ຺ມຓານຎ຺ຈ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ນິວາສຏ຺ຐານຕາຍ, ເຕສເມວ ອາກິຓ຺ຓຠາເວນ ປວຕ຺ຕານໍ ອາກຣຏ຺ຐານຕາຍ, ທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓໂຕ ສໂມສຣນ຺ຕານໍ ສໂມສຣຓຏ຺ຐານຕາຍ, ຕຕ຺ເຖວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕານໍ ສຎ຺ຊາຕິຏ຺ຐານຕາຍ ຈ ອາຍຕນານິ. ຕານິ ປນ ທ຺ວາຣຠູຕານິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາຍຕນານິ ຉ, ອາຣມ຺ມຓຠູຕານິ ຈ ພາຫິຣາຍຕນານິ ຉາຕິ ທ຺ວາທສວິຘານີຕິ ອາຫ ‘‘ຈກ຺ຂາຍຕນ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິ. ຈກ຺ຂຸ ຈ ຕໍ ອາຍຕນຎ຺ຈາຕິ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ.

ເອຕ຺ຖ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາຍຕເນສຸ ສນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິຆາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ຈກ຺ຂາຍຕນໍ ວິຠູຕນ຺ຕິ ຕໍ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ອນິທສ຺ສນສປ຺ປຏິຆາຣມ຺ມຓານິ ອິຕຣານິ, ຕຕ຺ຖາປິ ອສມ຺ປຕ຺ຕຄ຺ຄາຫກສາມຎ຺ເຎນ ຈກ຺ຂາຍຕນານນ຺ຕຣໍ ໂສຕາຍຕນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິຕເຣສຸ ສີຆຕຣໍ ອາຣມ຺ມຓຄ຺ຄຫຓສມຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຆານາຍຕນໍ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸຣໂຕ ຐປິຕມຕ຺ຕສ຺ສ ຫິ ໂຠຊນາທິກສ຺ສ ຄນ຺ໂຘ ວາຕານຸສາເຣນ ຆາເນ ປຏິຫຎ຺ຎຕິ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ປນ ປເທສວຸຕ຺ຕິສາມຎ຺ເຎນ ຊິວ຺ຫາຍຕນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໂຕ ສພ຺ພຏ຺ຐານິກໍ ກາຍາຍຕນໍ, ຕໂຕ ປຎ຺ຈນ຺ນມ຺ປິ ໂຄຈຣຄ຺ຄຫຓສມຕ຺ຖໍ ມນາຍຕນໍ, ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍ ປນ ອນຸກ຺ກເມນ ເຕສໍ ເຕສໍ ອາຣມ຺ມຓານິ ຣູປາຍຕນາທີນິ ວຸຕ຺ຕານິ.

໔໕. ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວໍ ຘາເຣນ຺ຕີຕິ ຘາຕຸໂຍ. ອຖ ວາ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ອເນກປ຺ປກາຣໍ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໍ ວິທຫນ຺ຕິ, ຠາຣຫາເຣຫິ ວິຍ ຈ ຠາໂຣ ສຕ຺ເຕຫິ ຘີຍນ຺ຕິ ຘາຣິຍນ຺ຕິ, ອວສວຕ຺ຕນໂຕ ທຸກ຺ຂວິຘານມຕ຺ຕເມວ ເຈຕາ, ສຕ຺ເຕຫິ ຈ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໍ ອນຸວິຘີຍຕິ ເອຕາຫິ, ຕຖາວິຫິຕຎ຺ຈ ເອຕາສ຺ເວວ ມີຍຕິ ຐປິຍຕິ, ຣສໂສຓິຕາທິສຣີຣາວຍວຘາຕຸໂຍ ວິຍ, ຫຣິຕາລມໂນສິລາທິເສລາວຍວຘາຕຸໂຍ ວິຍ ຈ ເຎຍ຺ຍາວຍວຠູຕາ ຈາຕິ ຘາຕຸໂຍ. ຍຖາຫຸ –

‘‘ວິທຫຕິ ວິຘານຎ຺ຈ, ຘີຍເຕ ຈ ວິຘີຍເຕ;

ເອຕາຍ ຘີຍເຕ ເອຕ຺ຖ, ອິຕິ ວາ ຘາຕຸສມ຺ມຕາ;

ສຣີຣເສລາວຍວ-ຘາຕຸໂຍ ວິຍ ຘາຕຸໂຍ’’ຕິ.

ຕາ ປນ ມນາຍຕນໍ ສຕ຺ຕວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸວເສນ ສຕ຺ຕຘາ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອວເສເສຫິ ເອກາທສາຍຕເນຫິ ສຫ ອຏ຺ຐາຣສຘາຕູ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ຈກ຺ຂຸຘາຕູ’’ຕ຺ຍາທິ. ກມກາຣຓໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໔໖. ອຣິຍກຣຕ຺ຕາ ອຣິຍານິ, ຕຈ຺ຉຠາວໂຕ ສຈ຺ຈານີຕິ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ. ອິມານິ ຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຏິປນ຺ນເກ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຜລຏ຺ເຐຕິ ອຏ຺ຐອຣິຍປຸຄ຺ຄເລ ສາເຘນ຺ຕິ ອສຕິ ສຈ຺ຈປ຺ປຏິເວເຘ ເຕສໍ ອຣິຍຠາວານຸປຄມນໂຕ, ສຕິ ຈ ຕສ຺ມິໍ ເອກນ຺ເຕນ ຕພ຺ຠາວູປຄມນໂຕ ຈ. ທຸກ຺ຂສມຸທຍນິໂຣຘມຄ຺ຄານເມວ ປນ ຍຖາກ຺ກມໍ ພາຘກຕ຺ຕໍ ປຠວຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສຣຓຕ຺ຕໍ ນິຍ຺ຍານິກຕ຺ຕໍ, ນາຎ຺ເຎສໍ, ພາຘກາທິຠາໂວເຍວ ຈ ທຸກ຺ຂາທີນໍ, ນ ອພາຘກາທິຠາໂວ, ຕສ຺ມາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖາຠາວຕຕ຺ຖພ຺ຍາປິຕາສງ຺ຂາເຕນ ລກ຺ຂເຓນ ເອຕານິ ຕຈ຺ຉານິ. ເຕນາຫຸ ໂປຣາຓາ –

‘‘ໂພຘານຸຣູປໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ຉິນ຺ທນ຺ເຕ ຈຕຸໂຣ ມເລ;

ຂີຓໂທເສ ຈ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ສາເຘນ຺ຕາຣິຍປຸຄ຺ຄເລ.

‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ພາຘກຕ຺ຕາທິ, ນ ຫິ ເອເຕຫິ ລພ຺ຠຕິ;

ນາພາຘກຕ຺ຕເມເຕສໍ, ຕຈ຺ຉາເນຕານິເວຕໂຕ’’ຕິ.

ອຣິຍານໍ ວາ ສຈ຺ຈານິ ເຕຫິ ປຏິວິຊ຺ຌິຕພ຺ພຕ຺ຕາ, ອຣິຍສ຺ສ ວາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສຈ຺ຈານິ ເຕນ ເທສິຕຕ຺ຕາຕິ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ. ຕານິ ປນ ສໍກິລິຏ຺ຐາສໍກິລິຏ຺ຐຜລເຫຕຸວເສນ ຈຕຸພ຺ພິຘານີຕິ ອາຫ ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣິຍສຈ຺ຈານີ’’ຕ຺ຍາທິ. ຕຕ຺ຖ ກຸຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ, ຕຸຈ຺ຉຕ຺ຕາ ຈ ທຸກ຺ຂໍ. ກມ຺ມາທິປຈ຺ຈຍສນ຺ນິຏ຺ຐາເນ ທຸກ຺ຂຸປ຺ປຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕຕາຍ ສມຸທໂຍ ສມຸເທຕິ ເອຕສ຺ມາ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມຸທໂຍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ. ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນຸປ຺ປາທນິໂຣໂຘ ເອຕ຺ຖ, ເອເຕນາຕິ ວາ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ. ທຸກ຺ຂນິໂຣຘໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕິ ຈ ຕໍ ເອຕາຍາຕິ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິປຏິປທາ.

໔໗. ເຈຕສິການໍ, ໂສຬສສຸຂຸມຣູປານໍ, ນິພ຺ພານສ຺ສ ຈ ວເສນ ເອກູນສຕ຺ຕຕິ ຘມ຺ມາ ອາຍຕເນສຸ ຘມ຺ມາຍຕນໍ, ຘາຕູສຸ ຘມ຺ມຘາຕູຕິ ຈ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

໔໙. ເສສາ ເຈຕສິກາຕິ ເວທນາສຎ຺ຎາຫິ ເສສາ ປຎ຺ຎາສ ເຈຕສິກາ. ກສ຺ມາ ປນ ເວທນາສຎ຺ຎາ ວິສຸໍ ກຕາຕິ? ວຏ຺ຏຘມ຺ເມສຸ ອສ຺ສາທຕທຸປກຣຓຠາວໂຕ. ເຕຠູມກຘມ຺ເມສຸ ຫິ ອສ຺ສາທວສປ຺ປວຕ຺ຕາ ເວທນາ, ອສຸເຠ ສຸຠາທິສຎ຺ຎາວິປລ຺ລາສວເສນ ຈ ຕສ຺ສາ ຕທາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕີຕິ ຕທຸປກຣຓຠູຕາ ສຎ຺ຎາ, ຕສ຺ມາ ສໍສາຣສ຺ສ ປຘານເຫຕຸຕາຍ ເອຕາ ວິນິຠຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ເທສິຕາຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ອາຈຣິເຍນ –

‘‘ວຏ຺ຏຘມ຺ເມສຸ ອສ຺ສາທໍ, ຕທສ຺ສາທຸປເສວນໍ;

ວິນິຠຸຊ຺ຊ ນິທສ຺ເສຕຸໍ, ຂນ຺ຘທ຺ວຍມຸທາຫຏ’’ນ຺ຕິ. (ນາມ. ປຣິ. ໖໔໙);

໕໐. ນນຸ ຈ ອາຍຕນຘາຕູສຸ ນິພ຺ພານໍ ສງ຺ຄຫິຕໍ, ຂນ຺ເຘສຸ ກສ຺ມາ ນ ສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເຠທາຠາເວນາ’’ຕ຺ຍາທິ. ອຕີຕາທິເຠທຠິນ຺ນານຎ຺ຫິ ຣາສຏ຺ເຐນ ຂນ຺ຘໂວຫາໂຣຕິ ນິພ຺ພານໍ ເຠທາຠາວໂຕ ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫໂຕ ນິສ຺ສຏໍ, ວິນິມຸຕ຺ຕນ຺ຕ຺ຍຕ຺ໂຖ.

໕໑. ຉນ຺ນໍ ທ຺ວາຣານໍ, ຉນ຺ນໍ ອາຣມ຺ມຓານຎ຺ຈ ເຠເທນ ອາຍຕນານິ ທ຺ວາທສ ຠວນ຺ຕິ, ຉນ຺ນໍ ທ຺ວາຣານໍ ຉນ຺ນໍ ອາຣມ຺ມຓານໍ ຕທຸຠຍໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ຕຕ຺ຕການເມວ ວິຎ຺ຎາຓານໍ ປຣິຍາເຍນ ກເມນ ຘາຕຸໂຍ ອຏ຺ຐາຣສ ຠວນ຺ຕິ.

໕໒. ຕິສ຺ໂສ ຠູມິໂຍ ອິມສ຺ສາຕິ ຕິຠູມໍ, ຕິຠູມໍເຍວ ເຕຠູມກໍ. ວຕ຺ຕຕິ ເອຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ, ຕພ຺ພິປາໂກ ຈາຕິ ວຏ຺ຏໍ. ຕຓ຺ຫາຕິ ກາມຕຓ຺ຫາທິວເສນ ຕິວິຘາ, ປຸນ ຉຬາຣມ຺ມຓວເສນ ອຏ຺ຐາຣສວິຘາ, ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນວເສນ ຈຕຸປຎ຺ຎາສວິຘາ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣວເສນ ອຏ຺ຐສຕປ຺ປເຠທາ ຕຓ຺ຫາ. ກສ຺ມາ ປນ ອຎ຺ເຎສຸປິ ທຸກ຺ຂເຫຕູສຸ ສນ຺ເຕສຸ ຕຓ຺ຫາເຍວ ສມຸທໂຍຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ? ປຘານກາຣຓຕ຺ຕາ. ກມ຺ມວິຈິຕ຺ຕຕາເຫຕຸຠາເວນ, ຫິ ກມ຺ມສຫາຍຠາວູປຄມເນນ ຈ ທຸກ຺ຂວິຈິຕ຺ຕຕາກາຣຓຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ວິເສສກາຣຓນ຺ຕິ. ມຄ຺ໂຄ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິປຏິປທານາເມນ ວຸຕ຺ໂຕ ມຄ຺ໂຄ ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ມໂຕຕິ ມຄ຺ໂຄຕິ ປຸນ ມຄ຺ຄຄ຺ຄຫຓໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

໕໓. ມຄ຺ຄຍຸຕ຺ຕາ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກວິນິມຸຕ຺ຕາ ເສສາ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຜສ຺ສາທໂຍ ຜລຎ຺ເຈວ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອເຕ ຈຕູຫິ ສຈ຺ເຈຫິ ວິນິສ຺ສຏາ ວິນິຄ຺ຄຕາ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ, ປຣິຍາຍໂຕ ປນ ອຎ຺ຎາຕາວິນ຺ທ຺ຣິຍນິທ຺ເທເສປິ ‘‘ມຄ຺ຄງ຺ຄໍ ມຄ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ສ. ໕໕໕) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຜລຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐາທີນໍ ມຄ຺ຄສຈ຺ເຈ, ອິຕເຣສຎ຺ຈ ມຄ຺ຄຜລສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂສາມຎ຺ເຎນ ທຸກ຺ຂສຈ຺ເຈ ສງ຺ຄໂຫ ສກ຺ກາ ກາຕຸໍ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ສຈ຺ຈເທສນາຍປິ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກຕາ ອຸປປນ຺ນາ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ ປເນເຕ ຂນ຺ຘາທໂຍ ພຫູ ຘມ຺ມາ ວຸຕ຺ຕາຕິ? ຠຄວຕາປິ ຕເຖວ ເທສິຕຕ຺ຕາ. ຠຄວຕາປິ ກສ຺ມາ ຕຖາ ເທສິຕາຕິ? ຕິວິຘສຕ຺ຕານຸຄ຺ຄຫສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ນາມຣູປຕທຸຠຍສມ຺ມຸຬ຺ຫວເສນ ຫິ ຕິກ຺ຂນາຠິຕິກ຺ຂມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ, ສງ຺ຂິຕ຺ຕມຊ຺ຌິມວິຕ຺ຖາຣຣຸຈິວເສນ ຈ ຕິວິຘາ ສຕ຺ຕາ. ເຕສຸ ນາມສມ຺ມຸຬ຺ຫານໍ ຂນ຺ຘຄ຺ຄຫຓໍ ນາມສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ຈຕຸຘາ ວິຠຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ຣູປສມ຺ມຸຬ຺ຫານໍ ອາຍຕນຄ຺ຄຫຓໍ ຣູປສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ອຑ຺ເຒກາທສຘາ ວິຠຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ອຸຠຍມຸຬ຺ຫານໍ ຘາຕຸຄ຺ຄຫຓໍ ອຸຠເຍສມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວິຠຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ຕຖາ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ, ສງ຺ຂິຕ຺ຕຣຸຈິການຎ຺ຈ ຂນ຺ຘາຄ຺ຄຫຓນ຺ຕ຺ຍາທິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕໍ ປເນຕໍ ຕິວິຘມ຺ປິ ປວຕ຺ຕິນິວຕ຺ຕິຕທຸຠຍເຫຕຸວເສນ ທິຏ຺ຐເມວ ອຸປກາຣາວຫໍ. ໂນ ອຎ຺ຎຖາຕິ ສຈ຺ຈຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ສພ຺ພສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອິຕິ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖວິຠາວິນິຍາ ນາມ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາຍ

ສມຸຈ຺ຈຍປຣິຈ຺ເຉທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.