ຣູປປວຕ຺ຕິກ຺ກມວຓ຺ຓນາ

໕໒. ອິທານິ ເນສໍ ສມ຺ຠວວເສນ, ປວຕ຺ຕິປຏິສນ຺ຘິວເສນ, ໂຍນິວເສນ ຈ ປວຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສພ຺ພານິປິ ປເນຕານີ’’ຕ຺ຍາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາຣຫນ຺ຕິ ສຠາວກປຣິປຸຓ຺ຓາຍຕນານໍ ອນຸຣູປໂຕ.

໕໓. ກມລກຸຫຣຄພ຺ຠມລາທິສໍເສທຏ຺ຐາເນສຸ ຊາຕາ ສໍເສທຊາ. ອຸປປາໂຕ ເນສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ໂອປປາຕິກາ, ອຸກ຺ກໍສຄຕິປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ເຈຕ຺ຖ ວິສິຏ຺ຐອຸປປາໂຕ ຄຫິໂຕ ຍຖາ ‘‘ອຠິຣູປສ຺ສ ກຎ຺ຎາ ທາຕພ຺ພາ’’ຕິ. ສຕ຺ຕ ທສການິ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓາຍຕນຠາເວນ ອຸປລພ຺ຠນໂຕ. ກທາຈິ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ ຊຈ຺ຈນ຺ຘຊຈ຺ຈພຘິຣຊຈ຺ຈາຆານນປຸໍສກອາທິກປ຺ປິການໍ ວເສນ. ຕຕ຺ຖ ສຸຄຕິຍໍ ມຫານຸຠາເວນ ກມ຺ມຸນາ ນິພ຺ພຕ຺ຕມານານໍ ໂອປປາຕິການໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍເວກລ຺ລາໂຍຄໂຕ ຈກ຺ຂຸໂສຕຆານາລາໂຠ ສໍເສທຊານໍ, ຠາວາລາໂຠ ປຐມກປ຺ປິກໂອປປາຕິການໍ ວເສນປິ. ທຸຄ຺ຄຕິຍໍ ປນ ຈກ຺ຂຸໂສຕຠາວາລາໂຠ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ວເສນ, ຆານາລາໂຠ ສໍເສທຊານເມວ ວເສນ, ນ ໂອປປາຕິການໍ ວເສນາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕຖາ ຫິ ຘມ຺ມຫທຍວິຠງ຺ເຄ ‘‘ກາມຘາຕຸຍາ ອຸປປຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ ກສ຺ສຈິ ເອກາທສາຍຕນານິ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ, ກສ຺ສຈິ ທສ, ກສ຺ສຈິ ອປຣານິປິ ທສ, ກສ຺ສຈິ ນວ, ກສ຺ສຈິ ສຕ຺ຕາ’’ຕິ (ວິຠ. ໑໐໐໗) ວຈນໂຕ ປຣິປຸຓ຺ຓິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ໂອປປາຕິກສ຺ສ ສທ຺ທາຍຕນວຊ຺ຊິຕານິ ເອກາທສາຍຕນານິ ວຸຕ຺ຕານິ. ອນ຺ຘສ຺ສ ຈກ຺ຂາຍຕນວຊ຺ຊິຕານິ ທສ, ຕຖາ ພຘິຣສ຺ສ ໂສຕາຍຕນວຊ຺ຊິຕານິ, ອນ຺ຘພຘິຣສ຺ສ ຕທຸຠຍວຊ຺ຊິຕານິ ນວ, ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍກສ຺ສ ຈກ຺ຂຸໂສຕຆານຊິວ຺ຫາສທ຺ທາຍຕນວຊ຺ຊິຕານິສຕ຺ຕາຍຕນານິ ວຸຕ຺ຕານິ. ຍທິ ປນ ອຆານໂກປິ ໂອປປາຕິໂກ ສິຍາ, ອນ຺ຘພຘິຣາຆານການໍ ວເສນ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ທສ, ອນ຺ຘພຘິຣອນ຺ຘາຆານກພຘິຣາຆານການໍ ວເສນ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ນວ, ອນ຺ຘພຘິຣາຆານກສ຺ສ ວເສນ ຈ ອຏ຺ຐ ອາຍຕນານິ ວຕ຺ຕພ຺ພານິ ສິຍຸໍ, ນ ປເນວໍ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ ໂອປປາຕິກສ຺ສ ຆານເວກລ຺ລນ຺ຕິ. ຕຖາ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ ຍມກຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ອຆານໂກ ໂອປປາຕິໂກ ນຕ຺ຖິ. ຍທິ ຠເວຍ຺ຍ, ກສ຺ສຈິ ອຏ຺ຐາຍຕນານີຕິ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ (ຍມ. ອຏ຺ຐ. ອາຍຕນຍມກ. ໑໘-໒໑).

ສໍເສທຊານໍ ປນ ຆານາຠາໂວ ນ ສກ຺ກາ ນິວາເຣຕຸໍ ‘‘ກາມຘາຕຸຍາ ອຸປປຕ຺ຕິກ຺ຂເຓ’’ຕ຺ຍາທິປາຬິຍາ (ວິຠ. ໑໐໐໗) ໂອປປາຕິກໂຍນິເມວ ສນ຺ຘາຍ, ສຕ຺ຕາຍຕນຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ຈ ອຎ຺ເຎສໍ ອສມ຺ຠວໂຕ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍກເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຍໍ ປນ ‘‘ສໍເສທຊໂຍນິກາ ປຣິປຸຓ຺ຓາຍຕນຠາເວນ ໂອປປາຕິກສງ຺ຄຫໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ອຏ຺ຐກຖາວຈນໍ, ຕມ຺ປິ ປຣິປຸຓ຺ຓາຍຕນໍເຍວ ສໍເສທຊານໍ ໂອປປາຕິເກສຸ ສງ຺ຄຫວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປເຣ ປນ ຍມເກ ຆານຊິວ຺ຫານໍ ສຫຈາຣິຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອຊິວ຺ຫສ຺ສ ອສມ຺ຠວໂຕ ອຆານກສ຺ສປິ ອຠາວເມວ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖາປິ ຍຖາ ຈກ຺ຂຸໂສຕານິ ຣູປຠເວ ຆານຊິວ຺ຫາຫິ ວິນາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ນ ເອວໍ ຆານຊິວ຺ຫາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິນາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ຣູປຠເວ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕຕິ ເອວໍ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ກາມຠເວ ອປ຺ປວຕ຺ຕິວເສນ ເຕສໍ ສຫຈາຣິຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ນ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ.

໕໔. ຄພ຺ເຠ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິຍໍ ເສນ຺ຕີຕິ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍກາ, ເຕເຍວ ຣູປາທີສຸ ສຕ຺ຕຕາຍ ສຕ຺ຕາຕິ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍກສຕ຺ຕາ. ເອເຕ ອຓ຺ຑຊຊລາພຸຊາ. ຕີຓິ ທສການິ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ, ຍານິ ‘‘ກລລຣູປ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ປຣິປິຓ຺ຑິຕານິ ຈ ຕານິ ຊາຕິອຸຓ຺ຓາຍ ເອກສ຺ສ ອໍສຸໂນ ປສນ຺ນຕິລເຕເລ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຏສ຺ສ ປຄ຺ຆຣິຕ຺ວາ ອຄ຺ເຄ ຐິຕພິນ຺ທຸມຕ຺ຕານິ ອຈ຺ຉານິ ວິປ຺ປສນ຺ນານິ. ກທາຈິ ນ ລພ຺ຠຕິ ອຠາວກສຕ຺ຕານໍ ວເສນ. ຕໂຕ ປຣນ຺ຕິ ປຏິສນ຺ຘິໂຕ ປຣໍ. ປວຕ຺ຕິກາເລຕິ ສຕ຺ຕເມ ສຕ຺ຕາເຫ, ຏີກາກາຣມເຕນ ເອກາທສເມ ສຕ຺ຕາເຫ ວາ. ກເມນາຕິ ຈກ຺ຂຸທສກປາຕຸຠາວໂຕ ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມນ ໂສຕທສກໍ, ຕໂຕ ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມນ ຆານທສກໍ, ຕໂຕ ສຕ຺ຕາຫາຕິກ຺ກເມນ ຊິວ຺ຫາທສກນ຺ຕິ ເອວໍ ອນຸກ຺ກເມນ. ອຏ຺ຐກຖາຍມ຺ປິ ຫິ ອຍມຕ຺ໂຖ ທສ຺ສິໂຕວ.

໕໕. ຐິຕິກາລນ຺ຕິ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຐິຕິກາລໍ. ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕສຫຊາຕາ ຫິ ອຸຕຸ ຐານປ຺ປຕ຺ຕາ ຕສ຺ສ ຐິຕິກ຺ຂເຓ ສຸທ຺ຘຏ຺ຐກໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ຕທາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓຕ຺ຍາທິນາ ອນຸກ຺ກເມນ ອຸຕຸ ຣູປໍ ຊເນຕິ. ໂອຊາຜຣຓມຸປາທາຍາຕິ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍກສ຺ສ ມາຕຸ ອຊ຺ໂຌຫຏາຫາຣໂຕ ສໍເສທໂຊປປາຕິການຎ຺ຈ ມຸຂຄຕເສມ຺ຫາທິໂຕ ໂອຊາຍ ຣສຫຣຓີອນຸສາເຣນ ສຣີເຣ ຜຣຓກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ.

໕໖. ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຣິມໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ຈຸຕິຈິຕ຺ໂຕປຣິ. ກມ຺ມຊຣູປານິ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ຕທຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ມຣຓາຠາວໂຕ. ກມ຺ມຊຣູປວິຈ຺ເຉເທ ຫິ ‘‘ມໂຕ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ອາຍຸ ອຸສ຺ມາ ຈ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ຍທາ ກາຍໍ ຊຫນ຺ຕິມໍ;

ອປວິທ຺ໂຘ ຕທາ ເສຕິ, ນິຣຕ຺ຖໍວ ກລິງ຺ຄຣ’’ນ຺ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໓.໙໕ ໂຖກໍ ວິສທິສໍ);

ປຸເຣຕຣນ຺ຕິ ສຕ຺ຕຣສມສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ. ຕໂຕປຣໍ ຈິຕ຺ຕຊາຫາຣຊຣູປຎ຺ຈ ໂວຈ຺ຉິຊ຺ຊຕີຕິ ອຊີວກສນ຺ຕາເນ ເຕສໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ ຍຖານິພ຺ພຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕຊໍ, ອາຫາຣຊຎ຺ຈ ຕໂຕ ປຣໍ ກິຎ຺ຈິ ກາລໍ ປວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອປເຣ ປນ ອາຈຣິຍາ ‘‘ຈິຕ຺ຕຊຣູປໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໂຕ ປຸເຣຕຣເມວ ໂວຈ຺ຉິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິ.

໕໘. ຣູປໂລເກ ຆານຊິວ຺ຫາກາຍານໍ ອຠາເວ ກາຣຓໍ ວຸຕ຺ຕເມວ. ຠາວທ຺ວຍໍ ປນ ພຫລກາມຣາຄູປນິສ຺ສຍຕ຺ຕາ ພ຺ຣຫ຺ມານຎ຺ຈ ຕທຠາວໂຕ ຕຕ຺ຖ ນ ປວຕ຺ຕຕິ. ອາຫາຣຊກລາປານິ ຈ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ ອຊ຺ໂຌຫຏາຫາຣາຠາເວນ ສຣີຣຄຕສ຺ສປິ ອາຫາຣສ຺ສ ຣູປສມຸຏ຺ຐາປນາຠາວໂຕ. ພາຫິຣຎ຺ຫິ ອຸຕຸໍ, ອາຫາຣຎ຺ຈ ອຸປນິສ຺ສຍໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຸຕຸອາຫາຣາ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ. ຊີວິຕນວກນ຺ຕິ ກາຍາຠາວໂຕ ກາຍທສກຏ຺ຐານິຍໍ ຊີວິຕນວກໍ.

໕໙. ອຕິຣິຈ຺ຉຕິ ເສສພ຺ຣຫ຺ມານໍ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ, ປວຕ຺ເຕ ຈ ອຸປລຠິຕພ຺ພຣູປໂຕ ອວສິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ມຣຓກາເລ ປນ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ສຣີຣນິກ຺ເຂປາຠາວໂຕ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຕິສມຸຏ຺ຐານານິ, ທ຺ວິສມຸຏ຺ຐານານິ ຈ ສເຫວ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ.

໖໑. ຣູເປສຸ ເຕວີສຕິ ຆານຊິວ຺ຫາກາຍຠາວທ຺ວຍວເສນ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຠາວໂຕ. ເກຈິ ປນ ‘‘ລຫຸຕາທິຕ຺ຕຍມ຺ປິ ເຕສຸ ນຕ຺ຖິ ທນ຺ຘຕ຺ຕກຣາທິຘາຕຸກ຺ໂຂຠາຠາວໂຕ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ອກາຣຓໍ. ນ ຫິ ວູປສເມຕພ຺ພາເປກ຺ຂາ ຕພ຺ພິໂຣຘິຘມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕິ ຕຖາ ສຕິ ສເຫຕຸກກິຣິຍຈິຕ຺ເຕສຸ ລຫຸຕາທີນໍ ອຠາວປ຺ປສງ຺ຄໂຕ. ‘‘ສທ຺ໂທ ວິກາໂຣ’’ຕ຺ຍາທິ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ສາຘາຣຓວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຣູປປວຕ຺ຕິກ຺ກມວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.