໓. ປກິຓ຺ຓກປຣິຈ຺ເຉທວຓ຺ຓນາ

໑. ອິທານິ ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ເວທນາທິວິຠາຄໂຕ, ຕໍຕໍເວທນາທິເຠທຠິນ຺ນຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທວິຠາຄໂຕ ຈ ປກິຓ຺ຓກສງ຺ຄຫໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຍຖາໂຍຄ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຍຖາໂຍຄໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ສຠາວໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວວເສນ ເອກູນນວຸຕິວິຘມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣມ຺ມຓວິຊານນສຠາວສາມຎ຺ເຎນ ເອກວິຘໍ, ສພ຺ພຈິຕ຺ຕສາຘາຣໂຓ ຜສ຺ໂສ ຜຸສນສຠາເວນ ເອກວິໂຘຕ຺ຍາທິນາ ເຕປຎ຺ຎາສ ໂຫນ຺ຕິ.

໒. ອິທານິ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ຍຖາຣຫໍ ເວທນາ…ເປ… ວຕ຺ຖຸໂຕ ສງ຺ຄໂຫ ນາມ ເວທນາສງ຺ຄຫາທິນາມໂກ ປກິຓ຺ຓກສງ຺ຄໂຫ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທວເສເນວ ຕໍຕໍເວທນາທິເຠທຠິນ຺ນຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທານໍ ວເສເນວ ນ ກຕ຺ຖຈິ ຕໍວິຣເຫນ ນີຍເຕ ອຸປນີຍເຕ, ອາຫຣີຍຕີຕ຺ຍຕ຺ໂຖ.

ເວທນາສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາ

໓. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ຉສຸ ສງ຺ຄເຫສຸ. ສຸຂາທິເວທນານໍ, ຕໍສຫຄຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທານຎ຺ຈ ວິຠາຄວເສນ ສງ຺ຄໂຫ ເວທນາສງ຺ຄໂຫ. ທຸກ຺ຂໂຕ, ສຸຂໂຕ ຈ ອຎ຺ຎາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາມ-ກາຣາຄມວເສນ. ນນຸ ຈ ‘‘ທ຺ເວມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ ສຸຂາ ທຸກ຺ຂາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໖໗) ວຈນໂຕ ທ຺ເວ ເອວ ເວທນາຕິ? ສຈ຺ຈໍ, ຕໍ ປນ ອນວຊ຺ຊປກ຺ຂິກໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ສຸຂເວທນາຍໍ, ສາວຊ຺ຊປກ຺ຂິກຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂເວທນາຍໍ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍມ຺ປິ ກຕ຺ຖຈິ ສຸຕ຺ເຕ ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕມິທເມຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໕໙) ວຈນໍ, ຕໍ ສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂຕາຍ ສພ຺ພເວທນານໍ ທຸກ຺ຂສຠາວຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາຫ – ‘‘ສງ຺ຂາຣານິຈ຺ຈຕໍ, ອານນ຺ທ, ມຍາ ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ ສງ຺ຂາຣວິປຣິຓາມຕຎ຺ຈ ຍໍ ກິຎ຺ຈິເວທຍິຕມິທເມຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໕໙; ອິຕິວຸ. ອຏ຺ຐ. ໕໒). ຕສ຺ມາ ຕິສ຺ໂສເຍວ ເວທນາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ ສຸຂາ ທຸກ຺ຂາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ຈາ’’ຕິ (ອິຕິວຸ. ໕໒-໕໓; ສໍ. ນິ. ໔.໒໔໙-໒໕໑). ເອວໍ ຕິວິຘາປິ ປເນຕາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍເທສນາຍໍ ‘‘ສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ທຸກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ໂສມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຸເປກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍ’’ນ຺ຕິ (ວິຠ. ໒໑໙) ປຎ຺ຈຘາ ເທສິຕາຕິ ຕໍວເສນເປຕ຺ຖ ວິຠາຄໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຸຂໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາຍິກມານສິກສາຕາສາຕເຠທໂຕ ຫິ ສຸຂໍ ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ປຈ຺ເຈກໍ ທ຺ວິຘາ ວິຠຊິຕ຺ວາ ‘‘ສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ໂສມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ທຸກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍ’’ນ຺ຕິ (ວິຠ. ໒໑໙) ເທສິຕາ, ອຸເປກ຺ຂາ ປນ ເຠທາຠາວໂຕ ອຸເປກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ເອກຘາວ. ຍຖາ ຫິ ສຸຂທຸກ຺ຂານິ ອຎ຺ຎຖາ ກາຍສ຺ສ ອນຸຄ຺ຄຫມຸປຆາຕຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎຖາ ມນໂສ, ເນວໍ ອຸເປກ຺ຂາ, ຕສ຺ມາ ສາ ເອກຘາວ ເທສິຕາ, ເຕນາຫຸ ໂປຣາຓາ –

‘‘ກາຍິກໍ ມານສໍ ທຸກ຺ຂໍ, ສຸຂຎ຺ໂຈເປກ຺ຂເວທນາ;

ເອກໍ ມານສເມເວຕິ, ປຎ຺ຈຘິນ຺ທ຺ຣິຍເຠທໂຕ’’ຕິ. (ສ. ສ. ໗໔);

ຕຕ຺ຖ ອິຏ຺ຐໂຜຏ຺ຐພ຺ພານຸຠວນລກ຺ຂຓໍ ສຸຂໍ. ອນິຏ຺ຐໂຜຏ຺ຐພ຺ພານຸຠວນລກ຺ຂຓໍ ທຸກ຺ຂໍ. ສຠາວໂຕ, ປຣິກປ຺ປໂຕ ວາ ອິຏ຺ຐານຸຠວນລກ຺ຂຓໍ ໂສມນສ຺ສໍ. ຕຖາ ອນິຏ຺ຐານຸຠວນລກ຺ຂຓໍ ໂທມນສ຺ສໍ. ມຊ຺ຌຕ຺ຕານຸຠວນລກ຺ຂຓາ ອຸເປກ຺ຂາ.

໕. ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສ ປຈ຺ເຈກໍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣເຠເທນ ເອກາທສວິຘຕ຺ຕາ.

໗. ເສສານີຕິ ສຸຂທຸກ຺ຂໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສສຫຄເຕຫິ ອວເສສານິ ອກຸສລໂຕ ຉ, ອເຫຕຸກໂຕ ຈຸທ຺ທສ, ກາມາວຈຣໂສຠນໂຕ ທ຺ວາທສ, ປຎ຺ຈມຊ຺ຌານິການິ ເຕວີສາຕິ ສພ຺ພານິປິ ປຎ຺ຈປຎ຺ຎາສ.

ເວທນາສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ເຫຕຸສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາ

໑໐. ໂລຠາທິເຫຕູນໍ ວິຠາຄວເສນ, ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວເສນ ຈ ສງ຺ຄໂຫ ເຫຕຸສງ຺ຄໂຫ. ເຫຕໂວ ນາມ ຉພ຺ພິຘາ ຠວນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຫຕຸຠາໂວ ປນ ເນສໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຠາວສາຘນສງ຺ຂາໂຕ ມູລຠາໂວ. ລທ຺ຘເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ຫິ ຘມ຺ມາ ວິຣຸຬ຺ຫມູລາ ວິຍ ປາທປາ ຖິຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ອເຫຕຸກາ ວິຍ ຊລຕເລ ເສວາລສທິສາ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ເອເຕ ມູລສທິສຕາຍ ‘‘ມູລານີ’’ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອປເຣ ປນ ‘‘ກຸສລາທີນໍ ກຸສລາທິຠາວສາຘນໍ ເຫຕຸຠາໂວ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເອວໍ ສຕິ ເຫຕູນໍ ອຕ຺ຕໂນ ກຸສລາທິຠາວສາຘໂນ ອຎ຺ໂຎ ເຫຕຸ ມຄ຺ຄິຕພ຺ໂພ ສິຍາ. ອຖ ເສສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕເຫຕຸປຏິພທ຺ໂຘ ເຕສໍ ກຸສລາທິຠາໂວ, ເອວມ຺ປິ ໂມມູຫຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ເຫຕຸໂນ ອກຸສລຠາໂວ ອປ຺ປຏິພທ຺ໂຘ ສິຍາ. ອຖ ຕສ຺ສ ສຠາວໂຕ ອກຸສລຠາໂວປິ ສິຍາ, ເອວໍ ສຕິ ເສສເຫຕູນມ຺ປິ ສຠາວໂຕວ ກຸສລາທິຠາໂວຕິ ເຕສໍ ວິຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານມ຺ປິ ໂສ ເຫຕຸປຏິພທ຺ໂຘ ນ ສິຍາ. ຍທິ ຈ ເຫຕຸປຏິພທ຺ໂຘ ກຸສລາທິຠາໂວ, ຕທາ ອເຫຕຸການໍ ອພ຺ຍາກຕຠາໂວ ນ ສິຍາຕິ ອລມຕິນິປ຺ປີຬເນນ. ກຸສລາທິຠາໂວ ປນ ກຸສລາກຸສລານໍ ໂຍນິໂສອໂຍນິໂສມນສິກາຣປ຺ປຏິພທ຺ໂຘ. ຍຖາຫ – ‘‘ໂຍນິໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມນສິກໂຣໂຕ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ເຈວ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຈ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີ’’ຕ຺ຍາທິ (ອ. ນິ. ໑.໖໗), ອພ຺ຍາກຕານໍ ປນ ອພ຺ຍາກຕຠາໂວ ນິຣນຸສຍສນ຺ຕານປ຺ປຏິພທ຺ໂຘ ກມ຺ມປ຺ປຏິພທ຺ໂຘ ອວິປາກຠາວປ຺ປຏິພທ຺ໂຘ ຈາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໑໖. ອິທານິ ເຫຕູນໍ ຊາຕິເຠທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂລໂຠ ໂທໂສ ຈາ’’ຕ຺ຍາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເຫຕຸສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ກິຈ຺ຈສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາ

໑໘. ປຏິສນ຺ຘາທີນໍ ກິຈ຺ຈານໍ ວິຠາຄວເສນ, ຕໍກິຈ຺ຈວນ຺ຕານຎ຺ຈ ປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ສງ຺ຄໂຫ ກິຈ຺ຈສງ຺ຄໂຫ. ຠວໂຕ ຠວສ຺ສ ປຏິສນ຺ຘານໍ ປຏິສນ຺ຘິກິຈ຺ຈໍ. ອວິຈ຺ເຉທປ຺ປວຕ຺ຕິເຫຕຸຠາເວນ ຠວສ຺ສ ອງ຺ຄຠາໂວ ຠວງ຺ຄກິຈ຺ຈໍ. ອາວຊ຺ຊນກິຈ຺ຈາທີນິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕວຈນຕ຺ຖານຸສາເຣນ ຍຖາຣຫໍ ໂຍເຊຕພ຺ພານິ. ອາຣມ຺ມເຓ ຕໍຕໍກິຈ຺ຈສາຘນວເສນ ອເນກກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ, ເອກກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວາ ຊວມານສ຺ສ ວິຍ ປວຕ຺ຕິ ຊວນກິຈ຺ຈໍ. ຕໍຕໍຊວນຄ຺ຄຫິຕາຣມ຺ມຓສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓກຣຓໍ ຕທາຣມ຺ມຓກິຈ຺ຈໍ. ນິພ຺ພຕ຺ຕຠວໂຕ ປຣິຄຬ຺ຫນໍ ຈຸຕິກິຈ຺ຈໍ.

໑໙. ອິມານິ ປນ ກິຈ຺ຈານິ ຐານວເສນ ປາກຏານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຕໍ ທານິ ປເຠທໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຏິສນ຺ຘີ’’ຕ຺ຍາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ຐານໍ ປຏິສນ຺ຘິຐານໍ. ກາມໍ ປຏິສນ຺ຘິວິນິມຸຕ຺ຕໍ ຐານໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ສຸຂຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖໍ ປນ ‘‘ສິລາປຸຕ຺ຕກສ຺ສ ສຣີຣ’’ນ຺ຕ຺ຍາທີສຸ ວິຍ ອເຠເທປິ ເຠທປຣິກປ຺ປນາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ. ທສ຺ສນາທີນໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓານໍ ຐານໍ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓຐານໍ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນຐານາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ.

ຕຕ຺ຖ ຈຸຕິຠວງ຺ຄານໍ ອນ຺ຕຣາ ປຏິສນ຺ຘິຐານໍ. ປຏິສນ຺ຘິອາວຊ຺ຊນານໍ, ຊວນາວຊ຺ຊນານໍ, ຕທາຣມ຺ມຓາວຊ຺ຊນານໍ, ໂວຏ຺ຐພ຺ພນາວຊ຺ຊນານໍ, ກທາຈິ ຊວນຈຸຕີນໍ, ຕທາຣມ຺ມຓຈຸຕີນຎ຺ຈ ອນ຺ຕຣາ ຠວງ຺ຄຐານໍ. ຠວງ຺ຄປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານໍ, ຠວງ຺ຄຊວນານຎ຺ຈ ອນ຺ຕຣາ ອາວຊ຺ຊນຐານໍ. ປຎ຺ຈທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນສມ຺ປຏິຈ຺ຉນານມນ຺ຕຣາ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓຐານໍ. ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓສນ຺ຕີຣຓານມນ຺ຕຣາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນຐານໍ. ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນໂວຏ຺ຐພ຺ພນານມນ຺ຕຣາ ສນ຺ຕີຣຓຐານໍ. ສນ຺ຕີຣຓຊວນານໍ, ສນ຺ຕີຣຓຠວງ຺ຄານຎ຺ຈ ອນ຺ຕຣາ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນຐານໍ. ໂວຏ຺ຐພ຺ພນຕທາຣມ຺ມຓານໍ, ໂວຏ຺ຐພ຺ພນຠວງ຺ຄານໍ, ໂວຏ຺ຐພ຺ພນຈຸຕີນໍ, ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນຕທາຣມ຺ມຓານໍ, ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນຠວງ຺ຄານໍ, ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນຈຸຕີນຎ຺ຈ ອນ຺ຕຣາ ຊວນຐານໍ. ຊວນຠວງ຺ຄານໍ, ຊວນຈຸຕີນຎ຺ຈ ອນ຺ຕຣາ ຕທາຣມ຺ມຓຐານໍ. ຊວນປຏິສນ຺ຘີນໍ, ຕທາຣມ຺ມຓປຏິສນ຺ຘີນໍ, ຠວງ຺ຄປຏິສນ຺ຘີນໍ ວາ ອນ຺ຕຣາ ຈຸຕິຐານໍ ນາມ.

໒໐. ທ຺ເວ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕສນ຺ຕີຣຓານິ ສຸຂສນ຺ຕີຣຓສ຺ສ ປຏິສນ຺ຘິວສປ຺ປວຕ຺ຕິຠາວາຠາວໂຕຕິອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ປຏ຺ຐາເນ ‘‘ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄໂຕ ຘມ຺ໂມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໔.໑໓.໑໗໙) ເອວມາຄຕສ຺ສ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕປທສ຺ສ ວິຠງ຺ເຄ ‘‘ອເຫຕຸກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາ, ທ຺ເວ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ, ອເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາ, ທ຺ເວ ຂນ຺ເຘ ປຏິຈ຺ຈ ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໔.໑໓.໑໗໙) ເອວໍ ປວຕ຺ຕິປຏິສນ຺ຘິວເສນ ປຏິຈ຺ຈນໂຍ ອຸທ຺ຘໂຏ, ປີຕິສຫຄຕສຸຂສຫຄຕປທວິຠງ຺ເຄ ປນ ‘‘ອເຫຕຸກໍ ປີຕິສຫຄຕໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈຕໂຍ ຂນ຺ຘາ…ເປ… ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາ. ອເຫຕຸກໍ ສຸຂສຫຄຕໍ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ປຏິຈ຺ຈ ທ຺ເວ ຂນ຺ຘາ …ເປ… ເອໂກ ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໔.໑໓.໑໔໔, ໑໖໗) ປວຕ຺ຕິວເສເນວ ອຸທ຺ຘໂຏ, ນ ປນ ‘‘ອເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ’’ຕ຺ຍາທິນາ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ, ຕສ຺ມາ ຍຖາຘມ຺ມສາສເນ ອວຈນມ຺ປິ ອຠາວເມວ ທີເປຕີຕິ ນ ຕສ຺ສ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ປວຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ. ຍຕ຺ຖ ປນ ລພ຺ຠມານສ຺ສປິ ກສ຺ສຈິ ອວຈນໍ, ຕຕ຺ຖ ກາຣຓໍ ອຸປຣິ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ.

໒໕. ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນສ຺ສ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓ ທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປວຕ຺ຕມານສ຺ສປິ ນຕ຺ຖິ ຊວນກິຈ຺ຈໍ ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓຣສານຸຠວນາຠາວໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາວຊ຺ຊນທ຺ວຍວຊ຺ຊິຕານີ’’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ຊວນຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໔໙໘ ວິປາກຸທ຺ຘາຣກຖາ). ອິຕຣຖາ ‘‘ຊວນໍ ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາຕິ. ກຸສລາກຸສລຜລກິຣິຍຈິຕ຺ຕານີຕິ ເອກວີສຕິ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລານິ, ທ຺ວາທສ ອກຸສລານິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຜລຈິຕ຺ຕານິ, ອຏ຺ຐາຣສ ເຕຠູມກກິຣິຍຈິຕ຺ຕານິ. ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກມ຺ປິ ຫິ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄາທິກໍ ຕໍສຠາວວນ຺ຕຕາຍ ຊວນກິຈ຺ຈໍ ນາມ, ຍຖາ ເອເກກໂຄຈຣວິສຍມ຺ປິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ສກລວິສຍາວໂພຘນສາມຕ຺ຖິຍໂຍຄໂຕ ນ ກທາຈິ ຕໍນາມໍ ວິຊຫຕີຕິ.

໒໗. ເອວໍ ກິຈ຺ຈເຠເທນ ວຸຕ຺ຕາເນວ ຍຖາສກໍ ລພ຺ຠມານກິຈ຺ຈຄຓນວເສນ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຕສຸ ປນາ’’ຕ຺ຍາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໓. ປຏິສນ຺ຘາທໂຍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ນາມກິຈ຺ຈເຠເທນ ປຏິສນ຺ຘາທີນໍ ນາມານໍ, ກິຈ຺ຈານຎ຺ຈ ເຠເທນ, ອຖ ວາ ປຏິສນ຺ຘາທໂຍ ນາມ ຕນ຺ນາມກາ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ປຏິສນ຺ຘາທີນໍ ກິຈ຺ຈານໍ ເຠເທນ ຈຸທ຺ທສ, ຐານເຠເທນ ປຏິສນ຺ຘາທີນໍເຍວ ຐານານໍ ເຠເທນ ທສຘາ ປກາສິຕາຕິ ໂຍຊນາ. ເອກກິຈ຺ຈຐານທ຺ວິກິຈ຺ຈຐານຕິກິຈ຺ຈຐານຈຕຸກິຈ຺ຈຐານປຎ຺ຈກິຈ຺ຈຐານານິ ຈິຕ຺ຕານິ ຍຖາກ຺ກມໍ ອຏ຺ຐສຏ຺ຐິ, ຕຖາ ທ຺ເວ ຈ ນວ ຈ ອຏ຺ຐ ຈ ທ຺ເວ ຈາຕິ ນິທ຺ທິເສຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ກິຈ຺ຈສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທ຺ວາຣສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາ

໓໕. ທ຺ວາຣານໍ, ທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕຈິຕ຺ຕານຎ຺ຈ ປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ສງ຺ຄໂຫ ທ຺ວາຣສງ຺ຄໂຫ. ອາວຊ຺ຊນາທີນໍ ອຣູປຘມ຺ມານໍ ປວຕ຺ຕິມຸຂຠາວໂຕ ທ຺ວາຣານິ ວິຍາຕິ ທ຺ວາຣານິ.

໓໖. ຈກ຺ຂຸເມວາຕິ ປສາທຈກ຺ຂຸເມວ.

໓໗. ອາວຊ຺ຊນາທີນໍ ມນານໍ, ມໂນເຍວ ວາ ທ຺ວາຣນ຺ຕິ ມໂນທ຺ວາຣໍ. ຠວງ຺ຄນ຺ຕິ ອາວຊ຺ຊນານນ຺ຕຣໍ ຠວງ຺ຄໍ. ເຕນາຫຸ ໂປຣາຓາ –

‘‘ສາວຊ຺ຊນໍ ຠວງ຺ຄນ຺ຕຸ, ມໂນທ຺ວາຣນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ;

໓໙. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ຈກ຺ຂາທິທ຺ວາເຣສຸ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ຉຈຕ຺ຕາລີສ ຈິຕ຺ຕານິ ຍຖາຣຫມຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຎ຺ຈທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນເມກໍ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ອຸຠຍວິປາກວເສນ ສຕ຺ຕ, ໂວຏ຺ຐພ຺ພນເມກໍ, ກາມາວຈຣຊວນານິ ຈ ກຸສລາກຸສລນິຣາວຊ຺ຊນກິຣິຍວເສນ ເອກູນຕິໍສ, ຕທາຣມ຺ມຓານິ ຈ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ອຏ຺ເຐວາຕິ ຉຈຕ຺ຕາລີສ. ຍຖາຣຫນ຺ຕິ ອິຏ຺ຐາທິອາຣມ຺ມເຓ ໂຍນິໂສອໂຍນິໂສມນສິກາຣນິຣນຸສຍສນ຺ຕານາທີນໍ ອນຸຣູປວເສນ. ສພ຺ພຖາປີຕິ ອາວຊ຺ຊນາທິຕທາຣມ຺ມຓປຣິໂຍສາເນນ ສພ຺ເພນປິ ປກາເຣນ ກາມາວຈຣາເນວາຕິ ໂຍຊນາ. ສພ຺ພຖາປິ ຈຕຸປຎ຺ຎາສ ຈິຕ຺ຕານີຕິ ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສພ຺ພຖາປິ ຕໍຕໍທ຺ວາຣິກວເສນ ຐິຕານິ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣິເກສຸ ຉຈຕ຺ຕາລີສຈິຕ຺ເຕສຸ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຍຸຄຬານໍ ປກ຺ເຂເປນ ຈຕຸປຎ຺ຎາສປີຕ຺ຍຕ຺ໂຖ.

໔໑. ຈກ຺ຂາທິທ຺ວາເຣສຸ ອປ຺ປວຕ຺ຕນໂຕ, ມໂນທ຺ວາຣສງ຺ຂາຕຠວງ຺ຄໂຕ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕຣຄ຺ຄຫຓວເສນ ອປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ຈ ປຏິສນ຺ຘາທິວເສນ ປວຕ຺ຕານິ ເອກູນວີສຕິ ທ຺ວາຣວິມຸຕ຺ຕານິ.

໔໒. ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານິ ສກສກທ຺ວາເຣ, ຉພ຺ພີສຕິ ມຫຄ຺ຄຕໂລກຸຕ຺ຕຣຊວນານິ ມໂນທ຺ວາເຣເຍວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ຉຕ຺ຕິໍສ ຈິຕ຺ຕານິ ຍຖາຣຫໍ ສກສກທ຺ວາຣານຸຣູປໍ ເອກທ຺ວາຣິກຈິຕ຺ຕານິ.

໔໕. ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣສຸ ສນ຺ຕີຣຓຕທາຣມ຺ມຓວເສນ, ມໂນທ຺ວາເຣ ຈ ຕທາຣມ຺ມຓວເສນ ປວຕ຺ຕນໂຕ ຉທ຺ວາຣິການິ ເຈວ ປຏິສນ຺ຘາທິວສປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ທ຺ວາຣວິມຸຕ຺ຕານິ ຈ.

໔໗. ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິການິ ຈ ຉທ຺ວາຣິການິ ຈ ປຎ຺ຈຉທ຺ວາຣິການິ. ຉທ຺ວາຣິການິ ຈ ຕານິ ກທາຈິ ທ຺ວາຣວິມຸຕ຺ຕານິ ຈາຕິ ຉທ຺ວາຣິກວິມຸຕ຺ຕານິ. ອຖ ວາ ຉທ຺ວາຣິການິ ຈ ຉທ຺ວາຣິກວິມຸຕ຺ຕານິ ຈາຕິ ຉທ຺ວາຣິກວິມຸຕ຺ຕານີຕິ ເອກເທສສຣູເປກເສໂສ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ທ຺ວາຣສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອາລມ຺ພຓສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາ

໔໘. ອາຣມ຺ມຓານໍ ສຣູປໂຕ, ວິຠາຄໂຕ, ຕໍວິສຍຈິຕ຺ຕໂຕ ຈ ສງ຺ຄໂຫ ອາລມ຺ພຓສງ຺ຄໂຫ. ວຓ຺ຓວິກາຣໍ ອາປຊ຺ຊມານໍ ຣູປຍຕິ ຫທຍງ຺ຄຕຠາວໍ ປກາເສຕີຕິ ຣູປໍ, ຕເທວ ທຸພ຺ພລປຸຣິເສນ ທຓ຺ຑາທິ ວິຍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິເກຫິ ອາລມ຺ພີຍຕິ, ຕານິ ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເອຕ຺ຖ ຣມນ຺ຕີຕິ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ. ສທ຺ທີຍຕີຕິ ສທ຺ໂທ, ໂສເຍວ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ສທ຺ທາຣມ຺ມຓໍ. ຄນ຺ຘຍຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວຕ຺ຖຸໍ ສູເຈຕິ ‘‘ອິທເມຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ເປສຸຎ຺ຎໍ ກໂຣນ຺ຕໍ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ຄນ຺ໂຘ, ໂສເຍວ ອາຣມ຺ມຓໍ ຄນ຺ຘາຣມ຺ມຓໍ. ຣສນ຺ຕິ ຕໍ ສຕ຺ຕາ ອສ຺ສາເທນ຺ຕີຕິ ຣໂສ, ໂສເຍວ ອາຣມ຺ມຓໍ ຣສາຣມ຺ມຓໍ. ຜຸສີຍຕີຕິ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ, ຕເທວ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຣມ຺ມຓໍ. ຘມ຺ໂມເຍວ ອາຣມ຺ມຓໍ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ.

໔໙. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ຣູປາທິອາຣມ຺ມເຓສຸ, ຣູປເມວາຕິ ວຓ຺ຓາຍຕນສງ຺ຂາຕໍ ຣູປເມວ. ສທ຺ທາທໂຍຕິ ສທ຺ທາຍຕນາທິສງ຺ຂາຕາ ສທ຺ທາທໂຍ, ອາໂປຘາຕຸວຊ຺ຊິຕຠູຕຕ຺ຕຍສງ຺ຂາຕໍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຍຕນຎ຺ຈ.

໕໐. ປຎ຺ຈາຣມ຺ມຓປສາທານິ ຐເປຕ຺ວາ ເສສານິ ໂສຬສ ສຸຂຸມຣູປານິ.

໕໑. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ວຕ຺ຕມານໍ.

໕໒. ຉພ຺ພິຘມ຺ປີຕິ ຣູປາທິວເສນ ຉພ຺ພິຘມ຺ປິ. ວິນາສາຠາວໂຕ ອຕີຕາທິກາລວເສນ ນວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ນິພ຺ພານໍ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຈ ກາລວິມຸຕ຺ຕໍ ນາມ. ຍຖາຣຫນ຺ຕິ ກາມາວຈຣຊວນອຠິຎ຺ຎາເສສມຫຄ຺ຄຕາທິຊວນານໍ ອນຸຣູປໂຕ. ກາມາວຈຣຊວນານຎ຺ຫິ ຫສິຕຸປ຺ປາທວຊ຺ຊານໍ ຉພ຺ພິຘມ຺ປິ ຕິກາລິກໍ, ກາລວິມຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ. ຫສິຕຸປ຺ປາທສ຺ສ ຕິກາລິກເມວ. ຕຖາ ຫິສ຺ສ ເອກນ຺ຕປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕໍ ວກ຺ຂຕິ. ທິພ຺ພຈກ຺ຂາທິວສປ຺ປວຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ອຠິຎ຺ຎາຊວນສ຺ສ ຍຖາຣຫໍ ຉພ຺ພິຘມ຺ປິ ຕິກາລິກໍ, ກາລວິມຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ. ວິຠາໂຄ ປເນຕ຺ຖ ນວມປຣິຈ຺ເຉເທ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ. ເສສານໍ ປນ ກາລວິມຸຕ຺ຕໍ, ອຕີຕຎ຺ຈ ຍຖາຣຫມາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ.

໕໓. ທ຺ວາຣ…ເປ… ສງ຺ຂາຕານໍ ຉພ຺ພິຘມ຺ປິ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຕໍ ປນ ເນສໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ອາວຊ຺ຊນສ຺ສ ວິຍ ເກນຈິ ອຄ຺ຄຫິຕເມວ ໂຄຈຣຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ຈ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິກຊວນານໍ ວິຍ ເອກນ຺ຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ, ນາປິ ມໂນທ຺ວາຣິກຊວນານໍ ວິຍ ຕິກາລິກເມວ, ອວິເສເສນ ກາລວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ, ນາປິ ມຣຓາສນ຺ນໂຕ ປຸຣິມຠາຄຊວນານໍ ວິຍ ກມ຺ມກມ຺ມນິມິຕ຺ຕາທິວເສນ ອາຄມສິທ຺ຘິໂວຫາຣວິນິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາສມ຺ຠວໍ…ເປ… ສມ຺ມຕ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາສມ຺ຠວນ຺ຕິ ຕໍຕໍຠູມິກປຏິສນ຺ຘິຠວງ຺ຄຈຸຕີນໍ ຕໍຕໍທ຺ວາຣຄ຺ຄຫິຕາທິວເສນ ສມ຺ຠວານຸຣູປໂຕ. ກາມາວຈຣານຎ຺ຫິ ປຏິສນ຺ຘິຠວງ຺ຄານໍ ຕາວ ຣູປາທິປຎ຺ຈາຣມ຺ມຓໍ ຉທ຺ວາຣຄ຺ຄຫິຕໍ ຍຖາຣຫໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມຕີຕຎ຺ຈ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕສມ຺ມຕມາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຕີຕເມວ. ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ ປນ ເຕສໍ ຕິຓ຺ຓນ຺ນມ຺ປິ ມໂນທ຺ວາຣຄ຺ຄຫິຕເມວ ອຕີຕໍ ກມ຺ມກມ຺ມນິມິຕ຺ຕສມ຺ມຕໍ, ຕຖາ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ເອກເມວ ມໂນທ຺ວາຣຄ຺ຄຫິຕໍ ເອກນ຺ຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຄຕິນິມິຕ຺ຕສມ຺ມຕນ຺ຕິ ເອວໍ ກາມາວຈຣປຏິສນ຺ຘາທີນໍ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ຉທ຺ວາຣຄ຺ຄຫິຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມຕີຕຎ຺ຈ ກມ຺ມກມ຺ມນິມິຕ຺ຕຄຕິນິມິຕ຺ຕສມ຺ມຕມາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ.

ມຫຄ຺ຄຕປຏິສນ຺ຘາທີສຸ ປນ ຣູປາວຈຣານໍ, ປຐມຕຕິຍາຣຸປ຺ປານຎ຺ຈ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓເມວ ມໂນທ຺ວາຣຄ຺ຄຫິຕໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຠູຕໍ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕສມ຺ມຕໍ, ຕຖາ ທຸຕິຍຈຕຸຕ຺ຖາຣຸປ຺ປານໍ ອຕີຕເມວາຕິ ເອວໍ ມຫຄ຺ຄຕປຏິສນ຺ຘິຠວງ຺ຄຈຸຕີນໍ ມໂນທ຺ວາຣຄ຺ຄຫິຕໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຠູຕໍ, ອຕີຕໍ ວາ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕສມ຺ມຕເມວ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ.

ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຠວນ຺ຕເຣ ຉທ຺ວາຣຄ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ພາຫຸລ຺ເລນ ອຕີຕານນ຺ຕຣຠເວ ມຣຓາສນ຺ນປ຺ປວຕ຺ຕຉທ຺ວາຣິກຊວເນຫິ ຄຫິຕໍ. ອສຎ຺ຎີຠວໂຕ ຈຸຕານຎ຺ຫິ ປຏິສນ຺ຘິວິສຍສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາຕີຕຠເວ ນ ເກນຈິ ທ຺ວາເຣນ ຄຫຓໍ ອຕ຺ຖີຕິ ຕເທເວຕ຺ຖ ເຍຠຸຍ຺ຍຄ຺ຄຫເຓນ ພ຺ຍຠິຈາຣິຕໍ. ເກວລຎ຺ຫິ ກມ຺ມພເລເນວ ເຕສໍ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕາທິກມາຣມ຺ມຓໍ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ຕຖາ ຫິ ສຈ຺ຈສງ຺ເຂເປ ອສຎ຺ຎີຠວໂຕ ຈຸຕສ຺ສ ປຏິສນ຺ຘິນິມິຕ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ –

‘‘ຠວນ຺ຕຣກຕໍ ກມ຺ມໍ, ຍໂມກາສໍ ລເຠ ຕໂຕ;

ໂຫຕິ ສາ ສນ຺ຘິ ເຕເນວ, ອຸປຏ຺ຐາປິຕໂຄຈເຣ’’ຕິ. (ສ. ສ. ໑໗໑) –

ເກວລໍ ກມ຺ມພເລເນວ ປຏິສນ຺ຘິໂຄຈຣສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐານໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕຣຖາ ຫິ ຊວນຄ຺ຄຫິຕສ຺ສປິ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ກມ຺ມພເລເນວ ອຸປຏ຺ຐາປິຍມານຕ຺ຕາ ‘‘ເຕເນວາ’’ຕິ ສາວຘາຣຓວຈນສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍສຸຎ຺ຎຕາ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ. ນນຸ ຈ ເຕສມ຺ປິ ປຏິສນ຺ຘິໂຄຈໂຣ ກມ຺ມຠເວ ເກນຈິ ທ຺ວາເຣນ ຊວນຄ຺ຄຫິໂຕ ສມ຺ຠວຕີຕິ? ສຈ຺ຈໍ ສມ຺ຠວຕິ ກມ຺ມກມ຺ມນິມິຕ຺ຕສມ຺ມໂຕ, ຄຕິນິມິຕ຺ຕສມ຺ມໂຕ ປນ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ມຣຓກາເລເຍວ ອຸປຏ຺ຐາຕີຕິ ກຸໂຕ ຕສ຺ສ ກມ຺ມຠເວ ຄຫຓສມ຺ຠໂວ. ອປິເຈຕ຺ຖ ມຣຓາສນ຺ນປວຕ຺ຕຊວເນຫິ ຄຫິຕເມວ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຉທ຺ວາຣຄ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ອາຈຣິເຍນ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຘິກາເຣ ປຣມຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉເຍ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ມຣຓາສນ຺ນສຕ຺ຕສ຺ສ, ຍໂຖປຏ຺ຐິຕໂຄຈຣໍ;

ຉທ຺ວາເຣສຸ ຕມາຣພ຺ຠ, ປຏິສນ຺ຘິ ຠວນ຺ຕເຣ’’ຕິ. (ປຣມ. ວິ. ໘໙);

‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕ຺ຍາທິນາ ອນາຄຕສ຺ສ ປຏິສນ຺ຘິໂຄຈຣຠາວໍ ນິວາເຣຕິ. ນ ຫິ ຕໍ ອຕີຕກມ຺ມກມ຺ມນິມິຕ຺ຕານິ ວິຍ ອນຸຠູຕໍ, ນາປິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກມ຺ມນິມິຕ຺ຕຄຕິນິມິຕ຺ຕານິ ວິຍ ອາປາຖຄຕຎ຺ຈ ໂຫຕີຕິ, ກມ຺ມກມ຺ມນິມິຕ຺ຕາທີນຎ຺ຈ ສຣູປໍ ສຍເມວ ວກ຺ຂຕິ.

໕໔. ເຕສູຕິ ຣູປາທິປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາທິກມ຺ມາທິອາຣມ຺ມເຓສຸ ວິຎ຺ຎາເຓສຸ. ຣູປາທີສຸ ເອເກກໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ຣູປາທິເອເກກາຣມ຺ມຓານິ.

໕໕. ຣູປາທິກໍ ປຎ຺ຈວິຘມ຺ປິ ອາຣມ຺ມຓເມຕສ຺ສາຕິ ຣູປາທິປຎ຺ຈາຣມ຺ມຓໍ.

໕໖. ເສສານີຕິ ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓສມ຺ປຏິຈ຺ຉເນຫິ ອວເສສານິ ເອກາທສ ກາມາວຈຣວິປາການິ. ສພ຺ພຖາປິ ກາມາວຈຣາຣມ຺ມຓານີຕິ ສພ຺ເພນປິ ຉທ຺ວາຣິກທ຺ວາຣວິມຸຕ຺ຕຉຬາຣມ຺ມຓວສປ຺ປວຕ຺ຕາກາເຣນ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິປິ ເອກນ຺ຕກາມາວຈຣສຠາວຉຬາຣມ຺ມຓໂຄຈຣານິ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ວິປາການິ ຕາວ ສນ຺ຕີຣຓາທິວເສນ ຣູປາທິປຎ຺ຈາຣມ຺ມເຓ, ປຏິສນ຺ຘາທິວເສນ ຉຬາຣມ຺ມຓສງ຺ຂາເຕ ກາມາວຈຣາຣມ຺ມເຓເຍວ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ຫສນຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ປຘານສາຣຸປ຺ປຏ຺ຐານໍ ທິສ຺ວາ ຕຸສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ຣູປາຣມ຺ມເຓ, ຠຓ຺ຑຠາຊນຏ຺ຐາເນ ມຫາສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ເອວຣູປາ ໂລລຸປ຺ປຕຓ຺ຫາ ເມ ປຫີນາ’’ຕິ ຕຸສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ສທ຺ທາຣມ຺ມເຓ, ຄນ຺ຘາທີຫິ ເຈຕິຍປູຊນກາເລ ຕຸສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ຄນ຺ຘາຣມ຺ມເຓ, ຣສສມ຺ປນ຺ນໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຫິ ຠາເຊຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນກາເລ ຕຸສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ຣສາຣມ຺ມເຓ, ອາຠິສມາຈາຣິກວຕ຺ຕປຣິປູຣຓກາເລ ຕຸສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາຣມ຺ມເຓ, ປຸພ຺ເພນິວາສຎາຓາທີຫິ ຄຫິຕກາມາວຈຣຘມ຺ມໍ ອາຣພ຺ຠ ຕຸສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມາຣມ຺ມເຓຕິ ເອວໍ ປຣິຕ຺ຕຘມ຺ມປຣິຍາປນ຺ເນສ຺ເວວ ຉສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ປວຕ຺ຕຕິ.

໕໗. ທ຺ວາທສາກຸສລອຏ຺ຐຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຊວນວເສນ ວີສຕິ ຈິຕ຺ຕານິ ອຕ຺ຕໂນ ຊຬຠາວໂຕ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕີຕິ ນວວິຘໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ເຕຠູມການິ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຎ຺ຈ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອກຸສລານິ ເຈວາ’’ຕ຺ຍາທິ. ອິເມສຸ ຫິ ອກຸສລໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ທິຏ຺ຐິຄຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ປຣິຕ຺ຕຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ປຣາມສນອສ຺ສາທນາຠິນນ຺ທນກາເລ ກາມາວຈຣາຣມ຺ມຓາ, ເຕເນວາກາເຣນ ສຕ຺ຕວີສຕິ ມຫຄ຺ຄຕຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິຍໍ ມຫຄ຺ຄຕາຣມ຺ມຓາ, ສມ຺ມຸຕິຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິຍໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ. ທິຏ຺ຐິວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາປິ ເຕເຍວ ຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ເກວລໍ ອສ຺ສາທນາຠິນນ຺ທນວເສນ ປວຕ຺ຕິຍໍ, ປຏິຆສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈ ທຸສ຺ສນວິປ຺ປຏິສາຣວເສນ, ວິຈິກິຈ຺ຉາສຫຄໂຕ ອນິຏ຺ຐງ຺ຄມນວເສນ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄໂຕ ວິກ຺ຂິປນວເສນ, ອວູປສມວເສນ ຈ ປວຕ຺ຕິຍໍ ປຣິຕ຺ຕມຫຄ຺ຄຕປຎ຺ຎຕ຺ຕາຣມ຺ມໂຓ, ກຸສລໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ກິຣິຍໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ອຏ຺ຐ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ເສກ຺ຂປຸຖຸຊ຺ຊນຂີຓາສວານໍ ອສກ຺ກຈ຺ຈທານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຘມ຺ມສ຺ສວນາທີສຸ ປຣິຕ຺ຕຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິກາເລ ກາມາວຈຣາຣມ຺ມຓາ, ອຕິປຄຸຓຊ຺ຌານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓກາເລ ມຫຄ຺ຄຕາຣມ຺ມຓາ, ກສິຓນິມິຕ຺ຕາທີສຸ ປຣິກມ຺ມາທິກາເລ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໕໘. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຜລວຊ຺ຊິຕສພ຺ພາຣມ຺ມຓານິ ເສກ຺ຂປຸຖຸຊ຺ຊນສນ຺ຕາເນສ຺ເວວ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ເສກ຺ຂາປິ ຫິ ຐເປຕ຺ວາ ໂລກິຍຈິຕ຺ຕໍ ອຣຫໂຕ ມຄ຺ຄຜລສງ຺ຂາຕໍ ປາຏິປຸຄ຺ຄລິກຈິຕ຺ຕໍ ຊານິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ ອນຘິຄຕຕ຺ຕາ, ຕຖາ ປຸຖຸຊ຺ຊນາທໂຍປິ ໂສຕາປນ຺ນາທີນໍ, ເສກ຺ຂານໍ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ມຄ຺ຄຜລປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓສຸ ປຣສນ຺ຕານຄຕມຄ຺ຄຜລາຣມ຺ມຓາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ປຣິກມ຺ມກາເລ, ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ເຕເນວ ມຄ຺ຄຜລານໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທນກາເລ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ສມານານໍ, ເຫຏ຺ຐິມານຎ຺ຈ ມຄ຺ຄຜລຘມ຺ເມ ອາຣພ຺ຠ ກຸສລຊວນານໍ ປວຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖີຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຜລສ຺ເສວ ປຏິກ຺ເຂໂປ ກໂຕ. ກາມາວຈຣມຫຄ຺ຄຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິນິພ຺ພານານິ ປນ ເສກ຺ຂປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ສກ຺ກຈ຺ຈທານປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຘມ຺ມສ຺ສວນສງ຺ຂາຣສມ຺ມສນກສິຓປຣິກມ຺ມາທີສຸ ຕໍຕທາຣມ຺ມຓິກາຠິຎ຺ຎານໍ ປຣິກມ຺ມກາເລ, ໂຄຕ຺ຣຠຸໂວທານກາເລ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂາທີຫິ ຣູປວິຊານນາທິກາເລ ຈ ກຸສລຊວນານໍ ໂຄຈຣຠາວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

໕໙. ສພ຺ພຖາປິ ສພ຺ພາຣມ຺ມຓານີຕິ ກາມາວຈຣມຫຄ຺ຄຕສພ຺ພໂລກຸຕ຺ຕຣປຎ຺ຎຕ຺ຕິວເສນ ສພ຺ພຖາປິ ສພ຺ພາຣມ຺ມຓານິ, ນ ປນ ອກຸສລາທໂຍ ວິຍ ສປ຺ປເທສສພ຺ພາຣມ຺ມຓານີຕ຺ຍຕ຺ໂຖ. ກິຣິຍຊວນານຎ຺ຫິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓາທິວສປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ, ໂວຏ຺ຐພ຺ພນສ຺ສ ຈ ຕໍຕໍປຸເຣຈາຣິກວສປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ນ ຈ ກິຎ຺ຈິ ອໂຄຈຣໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ.

໖໐. ປຐມຕຕິຍາຣຸປ຺ປາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ອາຣຸປ຺ເປສຸ ທຸຕິຍຈຕຸຕ຺ຖານິ ມຫຄ຺ຄຕາຣມ຺ມຓານິ.

໖໑. ເສສານິ…ເປ… ປຎ຺ຎຕ຺ຕາຣມ຺ມຓານີຕິ ປນ຺ນຣສ ຣູປາວຈຣານິ, ປຐມຕຕິຍາຣຸປ຺ປານິ ຈາຕິ ເອກວີສຕິ ກສິຓາທິປຎ຺ຎຕ຺ຕີສຸ ປວຕ຺ຕນໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາຣມ຺ມຓານິ.

໖໓. ເຕວີສຕິກາມາວຈຣວິປາກປຎ຺ຈທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນຫສນວເສນ ປຎ຺ຈວີສຕິ ຈິຕ຺ຕານິ ປຣິຕ຺ຖມ຺ຫິ ກາມາວຈຣາຣມ຺ມເຓ ເຍວ ຠວນ຺ຕິ. ກາມາວຈຣຎ຺ຫິ ມຫຄ຺ຄຕາທໂຍ ອຸປາທາຍ ມນ຺ທານຸຠາວຕາຍ ປຣິສມນ຺ຕໂຕ ອຕ຺ຕໍ ຂຓ຺ຑິຕໍ ວິຍາຕິ ປຣິຕ຺ຕໍ. ‘‘ຉ ຈິຕ຺ຕານິ ມຫຄ຺ຄເຕເຍວາ’’ຕ຺ຍາທິນາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສາວຘາຣຓໂຍຊນາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ.

ອາລມ຺ພຓສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ວຕ຺ຖຸສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາ

໖໔. ວຕ຺ຖຸວິຠາຄໂຕ, ຕພ຺ພຕ຺ຖຸກຈິຕ຺ຕປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ຈ ສງ຺ຄໂຫ ວຕ຺ຖຸສງ຺ຄໂຫ. ວສນ຺ຕິ ເອເຕສຸ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຕນ຺ນິສ຺ສຍຕ຺ຕາຕິ ວຕ຺ຖູນິ.

໖໕. ຕານິ ກາມໂລເກ ສພ຺ພານິປິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຕຕ຺ເຖວ ອຸປລພ຺ຠນໂຕ. ປິ-ສທ຺ເທນ ປນ ອນ຺ຘພຘິຣາທິວເສນ ເກສຎ຺ຈິ ອສມ຺ຠວໍ ທີເປຕິ.

໖໖. ຆານາທິຕ຺ຕຍໍ ນຕ຺ຖິ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ກາມວິຣາຄຠາວນາວເສນ ຄນ຺ຘຣສໂຜຏ຺ຐພ຺ເພສຸ ວິຣຕ຺ຕຕາຍ ຕພ຺ພິສຍປ຺ປສາເທສຸປິ ວິຣາຄສຠາວໂຕ. ພຸທ຺ຘທສ຺ສນຘມ຺ມສ຺ສວນາທິອຕ຺ຖໍ ປນ ຈກ຺ຂຸໂສເຕສຸ ອວິຣຕ຺ຕຠາວໂຕ ຈກ຺ຂາທິທ຺ວຍໍ ຕຕ຺ຖ ອຸປລພ຺ຠຕິ.

໖໗. ອຣູປໂລເກ ສພ຺ພານິປິ ຉ ວຕ຺ຖູນິ ນ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຣູປີນໍ ຣູປວິຣາຄຠາວນາພເລນ ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ຣູປປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ.

໖໘. ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓາເນວ ນິສ຺ສຕ຺ຕນິຊ຺ຊີວຏ຺ເຐນ ຘາຕຸໂຍຕິ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ.

໖໙. ມນນມຕ຺ຕາ ຘາຕຸ ມໂນຘາຕຸ.

໗໐. ມໂນເຍວ ວິສິຏ຺ຐວິຊານນກິຈ຺ຈໂຍຄໂຕ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນິສ຺ສຕ຺ຕນິຊ຺ຊີວຏ຺ເຐນ ຘາຕຸ ຈາຕິ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ. ມນໂສ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຕິ ວາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ. ສາ ຫິ ມນໂຕເຍວ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍໂຕ ສມ຺ຠູຍມນໂສເຍວ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຠູຕາຕິ ມນໂສ ສມ຺ພນ຺ຘິນີ ໂຫຕິ. ສນ຺ຕີຣຓຕ຺ຕຍສ຺ສ, ອຏ຺ຐມຫາວິປາການໍ, ປຏິຆທ຺ວຍສ຺ສ, ປຐມມຄ຺ຄສ຺ສ, ຫສິຕຸປ຺ປາທສ຺ສ, ປນ຺ນຣສຣູປາວຈຣານຎ຺ຈ ວເສນ ປວຕ຺ຕາ ຍຖາວຸຕ຺ຕມໂນຘາຕຸປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓຘາຕູຫິ ອວເສສາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ສງ຺ຂາຕາ ຈ ຕິໍສ ຘມ຺ມາ ນ ເກວລໍ ມໂນຘາຕຸເຍວ, ຕຖາ ຫທຍໍ ນິສ຺ສາເຍວ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ສນ຺ຕີຣຓມຫາວິປາການິ ຫິ ເອກາທສ ທ຺ວາຣາຠາວໂຕ, ກິຈ຺ຈາຠາວໂຕ ຈ ອາຣຸປ຺ເປ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ປຏິຆສ຺ສ ອນີວຣຓາວຕ຺ຖສ຺ສ ອຠາວໂຕ ຕໍສຫຄຕໍ ຈິຕ຺ຕທ຺ວຍໍ ຣູປໂລເກປິ ນຕ຺ຖິ, ປເຄວ ອາຣຸປ຺ເປ. ປຐມມຄ຺ໂຄປິ ປຣໂຕໂຆສປຈ຺ຈຍາຠາເວ ສາວການໍ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ, ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານຎ຺ຈ ມນຸສ຺ສໂລກໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ອນິພ຺ພຕ຺ຕນໂຕ, ຫສນຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ກາຍາຠາວໂຕ, ຣູປາວຈຣານິ ອຣູປີນໍ ຣູປວິຣາຄຠາວນາວເສນ ຕທາຣມ຺ມເຓສຸ ຌາເນສຸປິ ວິຣຕ຺ຕຠາວໂຕ ອຣູປຠເວ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ສພ຺ພານິປິ ເອຕານິ ເຕຕ຺ຕິໍສ ຈິຕ຺ຕານິ ຫທຍໍ ນິສ຺ສາເຍວ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

໗໑. ປຎ຺ຈຣູປາວຈຣກຸສລໂຕ ອວເສສານິ ທ຺ວາທສ ໂລກິຍກຸສລານິ, ປຏິຆທ຺ວຍໂຕ ອວເສສານິ ທສ ອກຸສລານິ, ປຎ຺ຈທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນຫສນຣູປາວຈຣກິຣິເຍຫິ ອວເສສານິ ເຕຣສ ກິຣິຍຈິຕ຺ຕານິ, ປຐມມຄ຺ຄໂຕ ອວເສສານິ ສຕ຺ຕ ອນຸຕ຺ຕຣານິ ຈາຕິ ອິເມສໍ ວເສນ ທ຺ເວຈຕ຺ຕາລີສວິຘາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸສງ຺ຂາຕາ ຘມ຺ມາ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠວວເສນ ຫທຍໍ ນິສ຺ສາຍ ວາ, ຈຕຸໂວກາຣຠວວເສນ ອນິສ຺ສາຍວາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

໗໓. ກາເມ ຠເວ ຉວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສິຕາ ສຕ຺ຕ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ, ຣູເປ ຠເວ ຕິວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສິຕາ ຆານວິຎ຺ຎາຓາທິຕ຺ຕຍວຊ຺ຊິຕາ ຈຕຸພ຺ພິຘາ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ, ອາຣຸປ຺ເປ ຠເວ ອນິສ຺ສິຕາ ເອກາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ມຕາຕິ ໂຍຊນາ.

໗໔. ກາມາວຈຣວິປາກປຎ຺ຈທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນປຏິຆທ຺ວຍຫສນວເສນ ສຕ຺ຕວີສຕິ ກາມາວຈຣານິ, ປນ຺ນຣສ ຣູປາວຈຣານິ, ປຐມມຄ຺ໂຄຕິ ເຕຈຕ຺ຕາລີສ ນິສ຺ສາເຍວ ຊາຍເຣ, ຕໂຕເຍວ ອວເສສາ ອາຣຸປ຺ປວິປາກວຊ຺ຊິຕາ ທ຺ເວຈຕ຺ຕາລີສ ນິສ຺ສາຍ ຈ ອນິສ຺ສາຍ ຈ ຊາຍເຣ, ປາກາຣຸປ຺ປາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອນິສ຺ສິຕາເຍວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ວຕ຺ຖຸສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອິຕິ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖວິຠາວິນິຍາ ນາມ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາຍ

ປກິຓ຺ຓກປຣິຈ຺ເຉທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.