໒. ເຈຕສິກປຣິຈ຺ເຉທວຓ຺ຓນາ

ສມ຺ປໂຍຄລກ຺ຂຓວຓ຺ຓນາ

໑. ເອວໍ ຕາວ ຈິຕ຺ຕໍ ຠູມິຊາຕິສມ຺ປໂຍຄສງ຺ຂາຣຌານາຣມ຺ມຓມຄ຺ຄເຠເທນ ຍຖາຣຫໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ອິທານິ ເຈຕສິກວິຠາຄສ຺ສ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຐມໍ ຕາວ ຈຕຸພ຺ພິຘສມ຺ປໂຍຄລກ຺ຂຓສນ຺ທສ຺ສນວເສນ ເຈຕສິກລກ຺ຂຓໍ ຐເປຕ຺ວາ, ຕທນນ຺ຕຣໍ ອຎ຺ຎສມານອກຸສລໂສຠນວເສນ ຕີຫິ ຣາສີຫິ ເຈຕສິກຘມ຺ເມ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ, ເຕສໍ ໂສຬສຫາກາເຣຫິ ສມ຺ປໂຍຄໍ, ເຕຕ຺ຕິໍສວິເຘນ ສງ຺ຄຫຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອກຸປ຺ປາທນິໂຣຘາ ຈາ’’ຕ຺ຍາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຈິຕ຺ເຕນ ສຫ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປາໂທ ຈ ນິໂຣໂຘ ຈ ເຍສໍ ເຕ ເອກຸປ຺ປາທນິໂຣຘາ. ເອກໍ ອາລມ຺ພຓຎ຺ຈ ວຕ຺ຖຸ ຈ ເຍສໍ ເຕ ເອກາລມ຺ພຓວຕ຺ຖຸກາ. ເອວໍ ຈຕູຫິ ລກ຺ຂເຓຫິ ເຈໂຕຍຸຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ທ຺ວິປຎ຺ຎາສ ລກ຺ຂຓາ ຘາຣຓໂຕ ຘມ຺ມາ ນິຍຕໂຍຄິໂນ, ອນິຍຕໂຍຄິໂນ ຈ ເຈຕສິກາ ມຕາ.

ຕຕ຺ຖ ຍທິ ເອກຸປ຺ປາທມຕ຺ເຕເນວ ເຈໂຕຍຸຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ, ຕທາ ຈິຕ຺ເຕນ ສຫ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານໍ ຣູປຘມ຺ມານມ຺ປິ ເຈໂຕຍຸຕ຺ຕຕາ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ເອກນິໂຣຘຄ຺ຄຫຓໍ. ເອວມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕານຸປຣິວຕ຺ຕິໂນ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິທ຺ວຍສ຺ສ ປສງ຺ໂຄ ນສກ຺ກາ ນິວາເຣຕຸໍ, ຕຖາ ‘‘ເອກໂຕ ອຸປ຺ປາໂທ ວາ ນິໂຣໂຘ ວາ ເອເຕສນ຺ຕິ ເອກຸປ຺ປາທນິໂຣຘາ’’ຕິ ປຣິກປ຺ເປນ຺ຕສ຺ສ ປຸເຣຕຣມຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ນິຣຸຊ຺ຌມານານມ຺ປິ ຣູປຘມ຺ມານນ຺ຕິ ເອກາລມ຺ພຓຄ຺ຄຫຓໍ. ເຍ ເອວໍ ຕິວິຘລກ຺ຂຓາ, ເຕ ນິຍມໂຕ ເອກວຕ຺ຖຸເຍວາຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ເອກວຕ຺ຖຸກຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ອລມຕິປ຺ປປຎ຺ເຈນ.

ສມ຺ປໂຍຄລກ຺ຂຓວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຎ຺ຎສມານເຈຕສິກວຓ຺ຓນາ

໒. ກຖນ຺ຕິ ສຣູປສມ຺ປໂຍຄາກາຣານໍ ກເຖຕຸກມ຺ຍຕາປຸຈ຺ຉາ. ຜຸສຕີຕິ ຜສ຺ໂສ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑ ຘມ຺ມຸເທສວາຣຜສ຺ສປຎ຺ຈມກຣາສິວຓ຺ຓນາ), ສ຺ວາຍໍ ຜຸສນລກ຺ຂໂຓ. ອຍຎ຺ຫິ ອຣູປຘມ຺ໂມປິ ສມາໂນ ອາຣມ຺ມເຓ ຜຸສນາກາເຣເນວ ປວຕ຺ຕຕິ, ສາ ຈສ຺ສ ຜຸສນາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕິ ອມ຺ພິລຂາທກາທີນໍ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ປຣສ຺ສ ເຂຬຸປ຺ປາທາທິ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ເວທຍຕິ ອາຣມ຺ມຓຣສໍ ອນຸຠວຕີຕິ ເວທນາ, ສາ ເວທຍິຕລກ຺ຂຓາ. ອາຣມ຺ມຓຣສານຸຠວນຎ຺ຫິ ປຕ຺ວາ ເສສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມາ ເອກເທສມຕ຺ເຕເນວ ຣສໍ ອນຸຠວນ຺ຕິ, ເອກໍສໂຕ ປນ ອິສ຺ສຣວຕາຍ ເວທນາວ ອນຸຠວຕິ. ຕຖາ ເຫສາ ‘‘ສຸໂຠຊນຣສານຸຠວນກຣາຊາ ວິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ສຸຂາທິວເສນ ປນສ຺ສາ ເຠທໍ ສຍເມວ ວກ຺ຂຕິ. ນີລາທິເຠທໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ສຎ຺ຊານາຕິ ສຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ ຊານາຕີຕິ ສຎ຺ຎາ, ສາ ສຎ຺ຊານນລກ຺ຂຓາ. ສາ ຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ທາຣຸອາທີສຸ ວຑ຺ຒກິອາທີນໍ ສຎ຺ຎາຓກຣຓໍ ວິຍ ປຈ຺ຉາ ສຎ຺ຊານນສ຺ສ ກາຣຓຠູຕໍ ອາກາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ນິມິຕ຺ຕກາຣິກາຍ ຕາເວຕໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ນິມິຕ຺ເຕນ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິຍາ ປນ ກຖນ຺ຕິ? ສາປິ ປຸນ ອປຣາຍ ສຎ຺ຎາຍ ສຎ຺ຊານນສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາກາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ເອຕ຺ຖ ໂກຈິ ອສມ຺ຠໂວ.

ເຈເຕຕິ ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມ ອາຣມ຺ມເຓ ອຠິສນ຺ທຫຕິ, ສງ຺ຂຕາຠິສງ຺ຂຣເຓ ວາ ພ຺ຍາປາຣມາປຊ຺ຊຕີຕິ ເຈຕນາ. ຕຖາ ຫິ ອຍເມວ ອຠິສງ຺ຂຣເຓ ປຘານຕ຺ຕາ ວິຠງ຺ເຄ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຠາຊນິເຍ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘໍ ວິຠຊນ຺ເຕນ ‘‘ສງ຺ຂຕມຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕີຕິ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໓.໗໙) ວຕ຺ວາ ‘‘ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເຈຕນາ’’ຕ຺ຍາທິນາ (ວິຠ. ໒໑) ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ. ສາ ເຈຕຍິຕລກ຺ຂຓາ, ເຊຏ຺ຐສິສ຺ສມຫາວຑ຺ຒກິອາທໂຍ ວິຍ ສກິຈ຺ຈປຣກິຈ຺ຈສາຘິກາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອກຄ຺ຄຕາວິຕກ຺ກວິຈາຣປີຕີນໍ ສຣູປວິຠາວນໍ ເຫຏ຺ຐາ ອາຄຕເມວ.

ຊີວນ຺ຕິ ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມາຕິ ຊີວິຕໍ, ຕເທວ ສຫຊາຕານຸປາລເນ ອາຘິປຈ຺ຈໂຍເຄນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຕໍ ອນຸປາລນລກ຺ຂຓໍ ອຸປ຺ປລາທິອນຸປາລກໍ ອຸທກໍ ວິຍ. ກຣຓໍ ກາໂຣ, ມນສ຺ມິໍ ກາໂຣ ມນສິກາໂຣ, ໂສ ເຈຕໂສ ອາຣມ຺ມເຓ ສມນ຺ນາຫາຣລກ຺ຂໂຓ. ວິຕກ຺ໂກ ຫິ ສຫຊາຕຘມ຺ມານໍ ອາຣມ຺ມເຓ ອຠິນິໂຣປນສຠາວຕ຺ຕາ ເຕ ຕຕ຺ຖ ປກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ວິຍ ໂຫຕິ, ເຈຕນາ ອຕ຺ຕນາ ອາຣມ຺ມຓຄ຺ຄຫເຓນ ຍຖາຣຸຬ຺ເຫ ຘມ຺ເມປິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ນິໂຍເຊນ຺ຕີ ພລນາຍໂກ ວິຍ ໂຫຕິ, ມນສິກາໂຣ ເຕ ອາຣມ຺ມຓາຠິມຸຂໍ ປໂຍຊນໂຕ ອາຊານີຍານໍ ປໂຍຊນກສາຣຖິ ວິຍາຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ. ຘມ຺ມານຎ຺ຫິ ຕໍ ຕໍ ຍາຖາວສຣສລກ຺ຂຓໍ ສຠາວໂຕ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ເຕ ເຕ ຘມ຺ມາ ວິຠຕ຺ຕາຕິ ຠຄວຕິ ສທ຺ຘາຍ ‘‘ເອວໍ ວິເສສາ ອິເມ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ໂອກປ຺ເປຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄຫຓປຣິປຸຈ຺ຉາທິວເສນ ເຕສໍ ສຠາວສມຘິຄມາຍ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ, ນ ປນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິປ຺ປຏິປຊ຺ຊນ຺ເຕຫິ ສມ຺ໂມໂຫ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ໂພຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອາຈຣິຍານໍ ອນຸສາສນີ. ສພ຺ເພສມ຺ປິ ເອກູນນວຸຕິຈິຕ຺ຕານໍ ສາຘາຣຓາ ນິຍມໂຕ ເຕສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕຕິ ສພ຺ພຈິຕ຺ຕສາຘາຣຓາ ນາມ.

໓. ອຘິມຸຈ຺ຈນໍ ອຘິໂມກ຺ໂຂ, ໂສ ສນ຺ນິຏ຺ຐານລກ຺ຂໂຓ, ອາຣມ຺ມເຓ ນິຈ຺ຈລຠາເວນ ອິນ຺ທຂີໂລ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ວີຣານໍ ຠາໂວ, ກມ຺ມໍ, ວິຘິນາ ອີຣຍິຕພ຺ພໍ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ພນ຺ຕິ ວາ ວີຣິຍໍ, ອຸສ຺ສາໂຫ, ໂສ ສຫຊາຕານໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນລກ຺ຂໂຓ. ວີຣິຍວເສນ ຫິ ເຕສໍ ໂອລີນວຸຕ຺ຕິຕາ ນ ໂຫຕິ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ອິມສ຺ສ ວິຕກ຺ກາທີຫິ ວິເສໂສ ສຸປາກໂຏ ໂຫຕິ. ຉນ຺ທນໍ ຉນ຺ໂທ, ອາຣມ຺ມເຓນ ອຕ຺ຖິກຕາ, ໂສ ກຕ຺ຕຸກາມຕາລກ຺ຂໂຓ. ຕຖາ ເຫສ ‘‘ອາຣມ຺ມຓຄ຺ຄຫເຓ ເຈຕໂສ ຫຕ຺ຖປ຺ປສາຣຓໍ ວິຍາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑ ເຍວາປນກວຓ຺ຓນາ) ວຸຈ຺ຈຕິ. ທານວຕ຺ຖຸວິສ຺ສຊ຺ຊນວເສນ ປວຕ຺ຕກາເລປິ ເຈສ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ເພນ ເຕນ ອຕ຺ຖິໂກວ ຂິປິຕພ຺ພອຸສູນໍ ຄຫເຓ ອຕ຺ຖິໂກ ອິສ຺ສາໂສ ວິຍ. ໂສຠເນສຸ ຕທິຕເຣສຸ ຈ ປກາເຣນ ກິຓ຺ຓາ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓາຕິ ປກິຓ຺ຓກາ.

໔. ໂສຠນາເປກ຺ຂາຍ ອິຕເຣ, ອິຕຣາເປກ຺ຂາຍ ໂສຠນາ ຈ ອຎ຺ເຎ ນາມ, ເຕສໍ ສມານາ ນ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສທ຺ຘາທໂຍ ວິຍ ອກຸສລາທິສຠາວາເຍວາຕິ ອຎ຺ຎສມານາ.

ອຎ຺ຎສມານເຈຕສິກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອກຸສລເຈຕສິກວຓ຺ຓນາ

໕. ເອວໍ ຕາວ ສພ຺ພຈິຕ຺ຕສາຘາຣຓວເສນ, ປກິຓ຺ຓກວເສນ ຈ ໂສຠເນຕຣສຠາເວ ເຕຣສ ຘມ຺ເມ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອິທານິ ເຫຏ຺ຐາ ຈິຕ຺ຕວິຠາເຄ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານຸກ຺ກເມນ ອກຸສລຘມ຺ມປຣິຍາປນ຺ເນ ປຐມໍ, ຕໂຕ ໂສຠນຘມ຺ມປຣິຍາປນ຺ເນ ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂມໂຫ’’ຕ຺ຍາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອເຫຕຸກາ ປນ ອາເວຓິກຘມ຺ມາ ນຕ຺ຖີຕິ ນ ເຕ ວິສຸໍ ວຸຕ຺ຕາ. ອາຣມ຺ມເຓ ມຸຍ຺ຫຕີຕິ ໂມໂຫ, ອຎ຺ຎາຓໍ, ໂສ ອາຣມ຺ມຓສຠາວຈ຺ຉາທນລກ຺ຂໂຓ. ອາຣມ຺ມຓຄ຺ຄຫຓວສປ຺ປວຕ຺ໂຕປິ ເຫສ ຕສ຺ສ ຍຖາສຠາວປ຺ປຏິຈ຺ຉາທນາກອາເຣເນວ ປວຕ຺ຕຕິ. ນ ຫິຣີຍຕິ ນ ລຊ຺ຊຕີຕິ ອຫິຣິໂກ, ປຸຄ຺ຄໂລ, ຘມ຺ມສມູໂຫ ວາ. ອຫິຣິກສ຺ສ ຠາໂວ ອຫິຣິກ຺ກໍ, ຕເທວ ອຫິຣິກໍ. ນ ໂອຕ຺ຕປ຺ປຕີຕິ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປໍ. ຕຕ຺ຖ ຄູຖໂຕ ຄາມສູກໂຣ ວິຍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທິໂຕ ອຊິຄຸຈ຺ຉນລກ຺ຂຓໍ ອຫິຣິກໍ, ອຄ຺ຄິໂຕ ສລໂຠ ວິຍ ຕໂຕ ອນຸຕ຺ຕາສລກ຺ຂຓໍ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປໍ. ເຕນາຫຸ ໂປຣາຓາ –

‘‘ຊິຄຸຈ຺ຉຕິ ນາຫິຣິໂກ, ປາປາ ຄູຖາວ ສູກໂຣ;

ນ ຠາຍຕິ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປີ, ສລໂຠ ວິຍ ປາວກາ’’ຕິ.

ອຸທ຺ຘຕສ຺ສ ຠາໂວ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ, ຕໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອວູປສມລກ຺ຂຓໍ ປາສາຓາຠິຆາຕສມຸທ຺ຘຕຠສ຺ມໍ ວິຍ. ລຸພ຺ຠຕີຕິ ໂລໂຠ, ໂສ ອາຣມ຺ມເຓ ອຠິສງ຺ຄລກ຺ຂໂຓ ມກ຺ກຏາເລໂປ ວິຍ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາລມ຺ພິຕຸກາມຕາມຕ຺ຕໍ ຉນ຺ໂທ, ໂລໂຠ ຕຕ຺ຖ ອຠິຄິຊ຺ຌນນ຺ຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ. ‘‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ມິຈ຺ຉາຠິນິເວສລກ຺ຂຓາ ທິຏ຺ຐິ. ຎາຓຎ຺ຫິ ອາຣມ຺ມຓໍ ຍຖາສຠາວໂຕ ຊານາຕິ, ທິຏ຺ຐິ ຍຖາສຠາວໍ ວິຊຫິຕ຺ວາ ອຍາຖາວໂຕ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ. ‘‘ເສຍ຺ໂຍຫມສ຺ມີ’’ຕ຺ຍາທິນາ ມຎ຺ຎຕີຕິ ມາໂນ, ໂສ ອຸຓ຺ຓຕິລກ຺ຂໂຓ. ຕຖາ ເຫສ ‘‘ເກຕຸກມ຺ຍຕາປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ’’ຕິ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໔໐໐) ວຸຕ຺ໂຕ. ທຸສ຺ສຕີຕິ ໂທໂສ, ໂສ ຈຓ຺ຑິກ຺ກລກ຺ຂໂຓ ປຫຏາສີວິໂສ ວິຍ, ອິສ຺ສຕີຕິ ອິສ຺ສາ, ສາ ປຣສມ຺ປຕ຺ຕິອຸສູຍນລກ຺ຂຓາ. ມຈ຺ຉຣສ຺ສ ຠາໂວ ມຈ຺ຉຣິຍໍ, ‘‘ມາ ອິທໍ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ອຎ຺ເຎສໍ ໂຫຕຸ, ມຍ຺ຫເມວ ໂຫຕູ’’ຕິ ປວຕ຺ຕໍ ວາ ມຈ຺ຉຣິຍໍ, ຕໍ ອຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິນິຄູຫນລກ຺ຂຓໍ. ກຸຈ຺ຉິຕໍ ກຕນ຺ຕິ ກຸກຕໍ. ກຕາກຕທຸຈ຺ຈຣິຕສຸຈຣິຕໍ. ອກຕມ຺ປິ ຫິ ກຸກຕ’’ນ຺ຕິ ໂວຫຣນ຺ຕິ ‘‘ຍໍ ມຍາ ອກຕໍ. ຕໍ ກຸກຕ’’ນ຺ຕິ. ອິຘ ປນ ກຕາກຕໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວິປ຺ປຏິສາຣຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ກຸກຕໍ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ, ຕໍ ກຕາກຕທຸຈ຺ຈຣິຕສຸຈຣິຕານຸໂສຈນລກ຺ຂຓໍ. ຖິນນໍ ຖິນໍ, ອນຸສ຺ສາຫນາວສໍສີທນວເສນ ສໍຫຕຠາໂວ. ມິທ຺ຘນໍ ມິທ຺ຘໍ, ວິຄຕສາມຕ຺ຖິຍຕາ, ອສຕ຺ຕິວິຆາໂຕ ວາ, ຕຕ຺ຖ ຖິນໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອກມ຺ມຎ຺ຎຕາລກ຺ຂຓໍ, ມິທ຺ຘໍ ເວທນາທິກ຺ຂນ຺ຘຕ຺ຕຍສ຺ສາຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ. ຕຖາ ຫິ ປາຬິຍໍ (ຘ. ສ. ໑໑໖໒-໑໑໖໓) ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ຖິນໍ? ຍາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອກລ຺ລຕາ ອກມ຺ມຎ຺ຎຕາ. ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ມິທ຺ຘໍ? ຍາ ກາຍສ຺ສ ອກລ຺ລຕາ ອກມ຺ມຎ຺ຎຕາ’’ຕ຺ຍາທິນາ ອິເມສໍ ນິທ຺ເທໂສ ປວຕ຺ໂຕ. ນນຸ ຈ ‘‘ກາຍສ຺ສາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ຣູປກາຍສ຺ສປິ ອກມ຺ມຎ຺ຎຕາ ມິທ຺ຘນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ຣູປຠາໂວປິ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ? ນາປຊ຺ຊຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອາຈຣິເຍຫິ ອານີຕກາຣຓວເສເນວສ຺ສ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຫິ ມິທ຺ຘວາທິມຕປ຺ປຏິກ຺ເຂປນຕ຺ຖໍ ເຕສໍ ວາທນິກ຺ເຂປປຸພ຺ພກໍ ອຏ຺ຐກຖາທີສຸ ພຫຸຘາ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ຕິ ອາຈຣິຍາ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສງ຺ຄໂຫ –

‘‘ເກຈິ ມິທ຺ຘມ຺ປິ ຣູປນ຺ຕິ, ວທນ຺ເຕຕໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ;

ປຫາຕພ຺ເພສຸ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທໂຍ ວິຍ.

‘‘ປຫາຕພ຺ເພສຸ ອກ຺ຂາຕ-ເມຕໍ ນີວຣເຓສຸ ຫິ;

ຣູປນ຺ຕຸ ນ ປຫາຕພ຺ພ-ມກ຺ຂາຕໍ ທສ຺ສນາທິນາ.

‘‘‘ນ ຕຸມ຺ຫໍ ຠິກ຺ຂເວ ຣູປໍ, ປຊເຫຖາ’ຕິ ປາຐໂຕ;

ປເຫຍ຺ຍຠາວເລໂສປິ, ຍຕ຺ຖ ຣູປສ຺ສ ທິສ຺ສຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ຕພ຺ພິສຍຈ຺ຉນ຺ທ-ຣາຄຫານິ ປກາສິຕາ;

ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ໂຍ ຉນ຺ທ-ຣາຄກ຺ເຂໂປຕິອາທິກໍ.

‘‘ຣູປາຣູເປສຸ ມິທ຺ເຘສຸ, ອຣູປໍ ຕຕ຺ຖ ເທສິຕໍ;

ອິຕິ ເຈ ນຕ຺ຖິ ຕໍ ຕຕ຺ຖ, ອວິເສເສນ ປາຐໂຕ.

‘‘ສກ຺ກາ ຫິ ອນຸມາຕຸໍ ຍໍ, ມິທ຺ຘໍ ຣູປນ຺ຕິ ຈິນ຺ຕິຕໍ;

ຕມ຺ປິ ນີວຣຓໍ ມິທ຺ຘ-ຠາວໂຕ ອິຕຣໍ ວິຍ.

‘‘ສມ຺ປໂຍຄາຠິຘານາ ຈ, ນ ຕໍ ຣູປນ຺ຕິ ນິຈ຺ຉໂຍ;

ອຣູປີນຎ຺ຫິ ຂນ຺ຘານໍ, ສມ຺ປໂຍໂຄ ປວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ຕຖາຣຸປ຺ເປ ສມຸປ຺ປຕ຺ຕິ, ປາຐໂຕ ນຕ຺ຖິ ຣູປຕາ;

ນິທ຺ທາ ຂີຓາສວານນ຺ຕຸ, ກາຍເຄລຎ຺ຎໂຕ ສິຍາ’’ຕິ.

ອກຸສລເຈຕສິກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ໂສຠນເຈຕສິກວຓ຺ຓນາ

໖. ສທ຺ທຫຕີຕິ ສທ຺ຘາ, ພຸທ຺ຘາທີສຸ ປສາໂທ, ສາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ປສາທນລກ຺ຂຓາ ອຸທກປ຺ປສາທກມຓິ ວິຍ. ສຣຓໍ ສຕິ, ອສມ຺ໂມໂສ, ສາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ສາຣຓລກ຺ຂຓາ. ຫິຣີຍຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທີຫິ ຊິຄຸຈ຺ຉຕີຕິ ຫິຣີ, ສາ ປາປໂຕ ຊິຄຸຈ຺ຉນລກ຺ຂຓາ. ໂອຕ຺ຕປ຺ປຕີຕິ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ, ຕໍ ປາປໂຕ ອຸຕ຺ຕາສລກ຺ຂຓໍ. ອຕ຺ຕຄາຣວວເສນ ປາປໂຕ ຊິຄຸຈ຺ຉນໂຕ ກຸລວຘູ ວິຍ ຫິຣີ, ປຣຄາຣວວເສນ ປາປໂຕ ອຸຕ຺ຕາສນໂຕ ເວສິຍາ ວິຍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ. ໂລຠປ຺ປຏິປກ຺ໂຂ ອໂລໂຠ, ໂສ ອາຣມ຺ມເຓ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອລຄ຺ຄຕາລກ຺ຂໂຓ ມຸຕ຺ຕຠິກ຺ຂຸ ວິຍ. ໂທສປ຺ປຏິປກ຺ໂຂ ອໂທໂສ, ໂສ ອຈຓ຺ຑິກ຺ກລກ຺ຂໂຓ ອນຸກູລມິຕ຺ໂຕ ວິຍ. ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາ, ສາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂນລກ຺ຂຓາ ສມປ຺ປວຕ຺ຕານໍ ອສ຺ສານໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂໂກ ສາຣຖິ ວິຍ.

ກາຍສ຺ສ ປສ຺ສມ຺ຠນໍ ກາຍປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປສ຺ສມ຺ຠນໍ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິ. ອຸໂຠປິ ເຈຕາ ກາຍຈິຕ຺ຕທຣຖວູປສມລກ຺ຂຓາ. ກາຍສ຺ສ ລຫຸຠາໂວ ກາຍລຫຸຕາ. ຕຖາ ຈິຕ຺ຕລຫຸຕາ. ຕາ ກາຍຈິຕ຺ຕຄຣຸຠາວວູປສມລກ຺ຂຓາ. ກາຍສ຺ສ ມຸທຸຠາໂວ ກາຍມຸທຸຕາ. ຕຖາ ຈິຕ຺ຕມຸທຸຕາ. ຕາ ກາຍຈິຕ຺ຕຖທ຺ຘຠາວວູປສມລກ຺ຂຓາ. ກມ຺ມນິ ສາຘຸ ກມ຺ມຎ຺ຎໍ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ກມ຺ມຎ຺ຎຕາ, ກາຍສ຺ສ ກມ຺ມຎ຺ຎຕາ ກາຍກມ຺ມຎ຺ຎຕາ. ຕຖາ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມຎ຺ຎຕາ. ຕາ ກາຍຈິຕ຺ຕອກມ຺ມຎ຺ຎຠາວວູປສມລກ຺ຂຓາ. ປຄຸຓສ຺ສ ຠາໂວ ປາຄຸຎ຺ຎໍ, ຕເທວ ປາຄຸຎ຺ຎຕາ, ກາຍສ຺ສ ປາຄຸຎ຺ຎຕາ ກາຍປາຄຸຎ຺ຎຕາ. ຕຖາ ຈິຕ຺ຕປາຄຸຎ຺ຎຕາ. ຕາ ກາຍຈິຕ຺ຕານໍ ເຄລຎ຺ຎວູປສມລກ຺ຂຓາ. ກາຍສ຺ສ ອຸຊຸກຠາໂວ ກາຍຸຊຸກຕາ. ຕຖາ ຈິຕ຺ຕຸຊຸກຕາ. ຕາ ກາຍຈິຕ຺ຕານໍ ອຊ຺ຊວລກ຺ຂຓາ. ຍຖາກ຺ກມໍ ປເນຕາ ກາຍຈິຕ຺ຕານໍ ສາຣມ຺ຠາທິກຣຘາຕຸກ຺ໂຂຠປຏິປກ຺ຂປຈ຺ຈຍສມຸຏ຺ຐານາ, ກາໂຍຕິ ເຈຕ຺ຖ ເວທນາທິກ຺ຂນ຺ຘຕ຺ຕຍສ຺ສ ຄຫຓໍ. ຍສ຺ມາ ເຈເຕ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາວ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຍຖາສກໍ ປຏິປກ຺ຂຘມ຺ເມ ຫນນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອິເຘວ ທຸວິຘຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ສມາຘິອາທີສຸ. ອປິຈ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິອາທີຫິ ຈິຕ຺ຕສ຺ເສວ ປສ຺ສທ຺ຘາທິຠາໂວ ໂຫຕິ, ກາຍປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິອາທີຫິ ປນ ຣູປກາຍສ຺ສປິ ຕໍສມຸຏ຺ຐານປຓີຕຣູປຜຣຓວເສນາຕິ ຕທຕ຺ຖສນ຺ທສ຺ສນຕ຺ຖຎ຺ເຈຕ຺ຖ ທຸວິຘຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ໂສຠນານໍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ສາຘາຣຓາ ນິຍເມນ ເຕສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕຕິ ໂສຠນສາຘາຣຓາ.

໗. ສມ຺ມາ ວທນ຺ຕິ ເອຕາຍາຕິ ສມ຺ມາວາຈາ, ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕວິຣຕິ. ສາ ຈຕຸພ຺ພິຘາ ມຸສາວາທາ ເວຣມຓິ, ປິສຸຓວາຈາ ເວຣມຓິ, ຜຣຸສວາຈາ ເວຣມຓິ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ເວຣມຓີຕິ. ກມ຺ມເມວ ກມ຺ມນ຺ໂຕ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕວນນ຺ຕາທໂຍ ວິຍ. ສມ຺ມາ ປວຕ຺ໂຕ ກມ຺ມນ຺ໂຕ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕວິຣຕິ. ສາ ຕິວິຘາ ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓິ, ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓິ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ເວຣມຓີຕິ. ສມ຺ມາ ອາຊີວນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ສມ຺ມາອາຊີໂວ, ມິຈ຺ຉາຊີວວິຣຕິ. ໂສ ປນ ອາຊີວເຫຕຸກກາຍວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໂຕ ວິຣມຓວເສນ ສຕ຺ຕວິໂຘ, ກຸຫນລປນາທິມິຈ຺ຉາຊີວວິຣມຓວເສນ ພຫຸວິໂຘ ວາ. ຕິວິຘາປິ ປເນຕາ ປຈ຺ເຈກໍ ສມ຺ປຕ຺ຕສມາທານສມຸຈ຺ເຉທວິຣຕິວເສນ ຕິວິຘາ ວິຣຕິໂຍ ນາມ ຍຖາວຸຕ຺ຕທຸຈ຺ຈຣິເຕຫິ ວິຣມຓໂຕ.

໘. ກໂຣຕິ ປຣທຸກ຺ເຂ ສຕິ ສາຘູນໍ ຫທຍເຂທໍ ຊເນຕິ, ກິຣຕິ ວາ ວິກ຺ຂິປຕິ ປຣທຸກ຺ຂໍ, ກິຓາຕິ ວາ ຕໍ ຫິໍສຕິ, ກິຣິຍຕິ ວາ ທຸກ຺ຂິເຕສຸ ປສາຣິຍຕີຕິ ກຣຸຓາ, ສາ ປຣທຸກ຺ຂາປນຍນກາມຕາລກ຺ຂຓາ. ຕາຍ ຫິ ປຣທຸກ຺ຂໍ ອປນີຍຕຸ ວາ, ມາ ວາ, ຕທາກາເຣເນວ ສາ ປວຕ຺ຕຕິ. ໂມທນ຺ຕິ ເອຕາຍາຕິ ມຸທິຕາ, ສາ ປຣສມ຺ປຕ຺ຕິອນຸໂມທນລກ຺ຂຓາ, ອປ຺ປມາຓສຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ອປ຺ປມາຓາ, ຕາ ເອວ ອປ຺ປມຎ຺ຎາ. ນນຸ ຈ ‘‘ຈຕສ຺ໂສ ອປ຺ປມຎ຺ຎາ’’ຕິ ວກ຺ຂຕິ, ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ທ຺ເວເຍວ ວຸຕ຺ຕາຕິ? ອໂທສຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາຫິ ເມຕ຺ຕຸເປກ຺ຂານໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ອໂທໂສເຍວ ຫິ ສຕ຺ເຕສຸ ຫິຕຊ຺ຌາສຍວສປ຺ປວຕ຺ໂຕ ເມຕ຺ຕາ ນາມ. ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາເຍວ ເຕສຸ ປຏິຆານຸນຍວູປສມປ຺ປວຕ຺ຕາ ອຸເປກ຺ຂາ ນາມ. ເຕນາຫຸ ໂປຣາຓາ –

‘‘ອພ຺ຍາປາເທນ ເມຕ຺ຕາ ຫິ, ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາຍ ຈ;

ອຸເປກ຺ຂາ ຄຫິຕາ ຍສ຺ມາ, ຕສ຺ມາ ນ ຄຫິຕາ ອຸໂຠ’’ຕິ. (ອຠິຘ. ໗໐);

ປກາເຣນ ຊານາຕິ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ອວພຸຊ຺ຌຕີຕິ ປຎ຺ຎາ, ສາ ເອວ ຍຖາສຠາວາວໂພຘເນ ອາຘິປຈ຺ຈໂຍຄໂຕ ອິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອຖ ສຎ຺ຎາວິຎ຺ຎາຓປຎ຺ຎານໍ ກິໍ ນານາກຣຓນ຺ຕິ? ສຎ຺ຎາ ຕາວ ນີລາທິວເສນ ສຎ຺ຊານນມຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິ, ລກ຺ຂຓປ຺ປຏິເວຘໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ວິຎ຺ຎາຓໍ ລກ຺ຂຓປ຺ປຏິເວຘມ຺ປິ ສາເຘຕິ, ອຸສ຺ສກ຺ກິຕ຺ວາ ປນ ມຄ຺ຄໍ ປາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ປຎ຺ຎາ ປນ ຕິວິຘມ຺ປິ ກໂຣຕິ, ພາລຄາມິກເຫຣຎ຺ຎິການໍ ກຫາປຓາວໂພຘນເມຕ຺ຖ ນິທສ຺ສນນ຺ຕິ. ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕສຎ຺ຎາຍ ເຈຕ຺ຖ ອາກາຣຄ຺ຄຫຓວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກາເລ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອພ຺ໂພຫາຣິກໍ, ເສສກາເລ ພລວໍ. ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ປນ ອຸໂຠປິ ຕທນຸຄຕິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ສພ຺ພຖາປິ ປຎ຺ຈວີສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໙. ‘‘ເຕຣສຎ຺ຎສມານາ’’ຕ຺ຍາທິ ຕີຫິ ຣາສີຫິ ວຸຕ຺ຕານໍ ສງ຺ຄໂຫ.

ໂສຠນເຈຕສິກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສມ຺ປໂຍຄນຍວຓ຺ຓນາ

໑໐. ຈິຕ຺ເຕນ ສຫ ອວິຍຸຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕາວິຍຸຕ຺ຕາ, ເຈຕສິກາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຸປ຺ປາໂທ, ຈິຕ຺ຕເມວ ອຸປ຺ປາໂທ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ປນ ສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ເອເຕນາຕິ ອຸປ຺ປາໂທ, ຘມ຺ມສມູໂຫ, ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຕໍ ອຸປ຺ປາໂທ ຈາຕິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ’’ຕິ ກຕ຺ວາ. ສມາຫາຣທ຺ວນ຺ເທປິ ຫິ ປຸລ຺ລິງ຺ຄໍ ກຕ຺ຖຈິ ສທ຺ທວິທູ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕາວິຍຸຕ຺ຕານໍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທສຸ ປຈ຺ເຈກໍ ສມ຺ປໂຍໂຄ ອິໂຕ ປຣໍ ຍຖາໂຍຄໍ ປວຸຈ຺ຈຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ອຎ຺ຎສມານເຈຕສິກສມ຺ປໂຍຄນຍວຓ຺ຓນາ

໑໓. ສຠາເວນ ອວິຕກ຺ກຕ຺ຕາ ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານິ ວຊ຺ຊິຕານິ ເອເຕຫິ, ເຕຫິ ວາ ເອຕານິ ວຊ຺ຊິຕານີຕິ ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓວຊ຺ຊິຕານິ, ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສ ກາມາວຈຣຈິຕ຺ຕານິ. ເຕສຸ ເຈວ ເອກາທສສຸ ປຐມຊ຺ຌານຈິຕ຺ເຕສຸ ຈ ວິຕກ຺ໂກ ຊາຍຕິ ເສສານໍ ຠາວນາພເລນ ອວິຕກ຺ກຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໑໔. ເຕສຸ ເຈວ ປຎ຺ຈປຎ຺ຎາສສວິຕກ຺ກຈິຕ຺ເຕສຸ, ເອກາທສສຸ ທຸຕິຍຊ຺ຌານຈິຕ຺ເຕສຸ ຈາຕິ ຉສຏ຺ຐິຈິຕ຺ເຕສຸ ວິຈາໂຣ ຊາຍຕິ.

໑໕. ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາເຓຫິ, ວິຈິກິຈ຺ຉາສຫຄເຕນ ຈາຕິ ເອກາທສຫິ ວຊ຺ຊິເຕສຸ ອຏ຺ຐສຕ຺ຕຕິຈິຕ຺ເຕສຸ ອຘິໂມກ຺ໂຂ ຊາຍຕິ.

໑໖. ປຎ຺ຈທ຺ວາຣາວຊ຺ຊເນນ, ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາເຓຫິ, ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນທ຺ວເຍນ, ສນ຺ຕີຣຓຕ຺ຕເຍນ ຈາຕິ ໂສຬສຫິ ວຊ຺ຊິເຕສຸ ເຕສຕ຺ຕຕິຍາ ຈິຕ຺ເຕສຸ ວີຣິຍໍ ຊາຍຕິ.

໑໗. ໂທມນສ຺ສສຫຄເຕຫິທ຺ວີຫິ, ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕຫິ ປຎ຺ຈປຎ຺ຎາສຈິຕ຺ເຕຫິ, ກາຍວິຎ຺ຎາຓທ຺ວເຍນ, ເອກາທສຫິ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນຫິ ຈາຕິ ສຕ຺ຕຕິຈິຕ຺ເຕຫິ ວຊ຺ຊິເຕສຸ ເອກປຎ຺ຎາສຈິຕ຺ເຕສຸ ປີຕິ ຊາຍຕິ.

໑໘. ອເຫຕຸເກຫິ ອຏ຺ຐາຣສຫິ, ໂມມູເຫຫິ ທ຺ວີຫິ ຈາຕິ ວີສຕິຍາ ຈິຕ຺ເຕຫິ ວຊ຺ຊິເຕສຸ ເອກູນສຕ຺ຕຕິຈິຕ຺ເຕສຸ ຉນ຺ໂທ ຊາຍຕິ.

໑໙. ເຕ ປນາຕິ ປກິຓ຺ຓກວິວຊ຺ຊິຕາ ຕໍສຫຄຕາ ຈ. ຍຖາກ຺ກມນ຺ຕິ ວິຕກ຺ກາທິຉປກິຓ຺ຓກວຊ຺ຊິຕຕໍສຫິຕກມານຸຣູປໂຕ. ‘‘ຉສຏ຺ຐິ ປຎ຺ຈປຎ຺ຎາສາ’’ຕ຺ຍາທິ ເອກວີສສຕຄຓນວເສນ, ເອກູນນວຸຕິຄຓນວເສນ ຈ ຍຖາຣຫໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ອຎ຺ຎສມານເຈຕສິກສມ຺ປໂຍຄນຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອກຸສລເຈຕສິກສມ຺ປໂຍຄນຍວຓ຺ຓນາ

໒໐. ‘‘ສພ຺ພາກຸສລສາຘາຣຓາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕເທວ ສມຕ຺ເຖຕຸໍ ‘‘ສພ຺ເພສຸປີ’’ຕ຺ຍາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຍ ຫິ ໂກຈິ ປາຓາຕິປາຕາທີສຸ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ໂສ ສພ຺ໂພປິ ໂມເຫນ ຕຕ຺ຖ ອນາທີນວທສ຺ສາວີ ອຫິຣິເກນ ຕໂຕ ອຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ, ອໂນຕ຺ຕປ຺ເປນ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປນ຺ໂຕ, ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈນ ອວູປສນ຺ໂຕ ຈ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕ ສພ຺ພາກຸສເລສຸ ອຸປລພ຺ຠນ຺ຕິ.

໒໑. ໂລຠສຫຄຕຈິຕ຺ເຕສ຺ເວວາຕິ ເອວ-ກາໂຣ ອຘິກາຣຕ຺ຖາຍປິ ໂຫຕີຕິ ‘‘ທິຏ຺ຐິສຫຄຕຈິຕ຺ເຕສູ’’ຕິອາທີສຸປິ ອວຘາຣຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສກ຺ກາຍາທີສຸ ຫິ ອຠິນິວິສນ຺ຕສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ມມາຍນສມ຺ຠວໂຕ ທິຏ຺ຐິ ໂລຠສຫຄຕຈິຕ຺ເຕສ຺ເວວ ລພ຺ຠຕິ. ມາໂນປິ ອຫໍມານວເສນ ປວຕ຺ຕນໂຕ ທິຏ຺ຐິສທິໂສວ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ທິຏ຺ຐິຍາ ສຫ ເອກຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທນ ປວຕ຺ຕຕິ ເກສຣສີໂຫ ວິຍ ອປເຣນ ຕຖາວິເຘນ ສຫ ເອກຄຸຫາຍໍ, ນ ຈາປິ ໂທສມູລາທີສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຕ຺ຕສິເນຫສນ຺ນິສ຺ສຍຠາເວນ ເອກນ຺ຕໂລຠປທຏ຺ຐານຕ຺ຕາຕິ ໂສ ທິຏ຺ຐິວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕສ຺ເວວ ລພ຺ຠຕິ.

໒໔. ຕຖາ ປຣສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອຸສູຍນ຺ຕສ຺ສ, ອຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ປເຣຫິ ສາຘາຣຓຠາວໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ, ກຕາກຕທຸຈ຺ຈຣິຕສຸຈຣິເຕ ອນຸໂສຈນ຺ຕສ຺ສ ຈ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຏິຫນນວເສເນວ ປວຕ຺ຕນໂຕ ອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍກຸກ຺ກຸຈ຺ຈານິ ປຏິຆຈິຕ຺ເຕສ຺ເວວ.

໒໕. ອກມ຺ມຎ຺ຎຕາປກຕິກສ຺ສ ຕຖາ ສຠາວຕິກ຺ເຂສຸ ອສງ຺ຂາຣິເກສຸ ປວຕ຺ຕນາໂຍຄໂຕ ຖິນມິທ຺ຘໍ ສສງ຺ຂາຣິເກສ຺ເວວ ລພ຺ຠຕິ.

໒໗. ສພ຺ພາປຸຎ຺ເຎສ຺ເວວ ຈຕ຺ຕາໂຣ ເຈຕສິກາ ຄຕາ, ໂລຠມູເລເຍວ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ຕໂຍ ຄຕາ, ໂທສມູເລສ຺ເວວ ທ຺ວີສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຄຕາ, ຕຖາ ສສງ຺ຂາເຣເຍວ ທ຺ວຍນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ວິຈິກິຈ຺ຉາ ວິຈິກິຈ຺ຉາຈິຕ຺ເຕ ຈາຕິ ຈ-ສທ຺ໂທ ອວຘາຣເຓ. ວິຈິກິຈ຺ຉາ ວິຈິກິຈ຺ຉາຈິຕ຺ເຕເຍວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ອກຸສລເຈຕສິກສມ຺ປໂຍຄນຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ໂສຠນເຈຕສິກສມ຺ປໂຍຄນຍວຓ຺ຓນາ

໒໙. ໂລກຸຕ຺ຕຣຈິຕ຺ເຕສຸ ປາທກຊ຺ຌານາທິວເສນ ກທາຈິ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປວິຣໂຫ ສິຍາ, ນ ປນ ວິຣຕີນໍ ອຠາໂວ ມຄ຺ຄສ຺ສ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທີນໍ ສມຸຈ຺ເຉທວເສນ, ຜລສ຺ສ ຈ ຕທນຸກູລວເສນ ປວຕ຺ຕນໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວິຣຕິໂຍ ປນາ’’ຕ຺ຍາທິ. ສພ຺ພຖາປີຕິ ສພ຺ເພຫິປິ ຕໍຕໍທຸຈ຺ຈຣິຕທຸຣາຊີວານໍ ວິຘມນວສປ຺ປວຕ຺ເຕຫິ ອາກາເຣຫິ. ນ ຫິ ເອຕາສໍ ໂລກິເຍສຸ ວິຍ ໂລກຸຕ຺ຕເຣສຸປິ ມຸສາວາທາທີນໍ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ປຫານວເສນ ປວຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ສພ຺ເພສເມວ ທຸຈ຺ຈຣິຕທຸຣາຊີວານໍ ເຕນ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ເກສຎ຺ຈິ ສພ຺ພໂສ, ເກສຎ຺ຈິ ອປາຍຄມນີຍາທິອວຕ຺ຖາຍ ປຫານວເສນ ເອກກ຺ຂເຓ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທນໂຕ. ນນຸ ຈາຍມຕ຺ໂຖ ‘‘ເອກໂຕວາ’’ຕິ ອິມິນາວ ສິທ຺ໂຘຕິ? ຕໍ ນ, ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ເອກໂຕວຸຕ຺ຕິປຣິທີປນມຕ຺ເຕນ ຈຕຸພ຺ພິຘວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕາທີນໍ ປຏິປກ຺ຂາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ອທີປິຕຕ຺ຕາ. ເກຈິ ປນ ອິມມຕ຺ຖໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາວ ‘‘‘ສພ຺ພຖາປີ’ຕິ ອິທໍ ອຕິຣິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ເຕສໍ ອຎ຺ຎາຓເມວ ກາຣຓໍ. ‘‘ນິຍຕາ’’ຕິ ອິມິນາປິ ໂລກິເຍສຸ ວິຍ ກທາຈິ ສມ຺ຠວໍ ນິວາເຣຕິ. ຕຖາ ເຫຕາ ໂລກິເຍສຸ ເຍວາປນກວເສນ ເທສິຕາ, ອິຘ ປນ ສຣູເປເນວ. ກາມາວຈຣກຸສເລສ຺ເວວາຕິ ອວຘາຣເຓນ ກາມາວຈຣວິປາກກິຣິເຍສຸ ມຫຄ຺ຄເຕສຸ ຈ ສມ຺ຠວໍ ນິວາເຣຕິ. ຕຖາ ເຈວ ອຸປຣິ ວກ຺ຂຕິ. ກທາຈີຕິ ມຸສາວາທາທິເອເກກທຸຈ຺ຈຣິເຕຫິ ປຏິວິຣມຓກາເລ. ກທາຈິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕາປິ ນ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ວີຕິກ຺ກມິຕພ຺ພວຕ຺ຖຸສງ຺ຂາຕານໍ ອຕ຺ຕໂນ ອາຣມ຺ມຓານໍ ສມ຺ຠວາເປກ຺ຂຕ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວິສຸໍ ວິສຸ’’ນ຺ຕິ.

໓໐. ອປ຺ປນາປ຺ປຕ຺ຕານໍ ອປ຺ປມຎ຺ຎານໍ ນ ກທາຈິ ໂສມນສ຺ສຣຫິຕາ ປວຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖີຕິ ‘‘ປຎ຺ຈມ…ເປ… ຈິຕ຺ເຕສຸ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິນີວຣຓາທິຕາຍ ມຫຕ຺ຕໍ ຄຕານິ, ມຫນ຺ເຕຫິ ວາ ຌາຍີຫິ ຄຕານິ ປຕ຺ຕານີຕິ ມຫຄ຺ຄຕານິ. ນານາ ຫຸຕ຺ວາຕິ ຠິນ຺ນາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອາຣມ຺ມຓຠູຕານໍ ທຸກ຺ຂິຕສຸຂິຕສຕ຺ຕານໍ ອາປາຖຄມນາເປກ຺ຂຕາຍ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ຫຸຕ຺ວາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອິເມສຸ ກາມາວຈຣກຸສລຈິຕ຺ເຕສຸ, ກຣຸຓາມຸທິຕາຠາວນາກາເລ ອປ຺ປນາວີຖິໂຕ ປຸພ຺ເພ ປຣິຈຍວເສນ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕຈິຕ຺ເຕຫິປິ ປຣິກມ຺ມໍ ໂຫຕິ, ຍຖາ ຕໍ ປຄຸຓຄນ຺ຖໍ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ກທາຈິ ອຎ຺ຎວິຫິຕສ຺ສປິ ສຊ຺ຌາຍນໍ, ຍຖາ ຈ ປຄຸຓວິປສ຺ສນາຍ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສ ກທາຈິ ປຣິຈຍພເລນ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕຫິປິ ສມ຺ມສນນ຺ຕິ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕກາມາວຈເຣສຸ ກຣຸຓາມຸທິຕານໍ ອສມ຺ຠວວາໂທ ເກຈິວາໂທ ກໂຕ. ອປ຺ປນາວີຖິຍໍ ປນ ຕາສໍ ເອກນ຺ຕໂຕ ໂສມນສ຺ສສຫຄເຕສ຺ເວວ ສມ຺ຠໂວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ ຠິນ຺ນຊາຕິກສ຺ສ ວິຍ ຠິນ຺ນເວທນສ຺ສປິ ອາເສວນປຈ຺ຈຍາຠາວໂຕ.

໓໒. ຕໂຍ ໂສຬສຈິຕ຺ເຕສູຕິ ສມ຺ມາວາຈາທໂຍ ຕໂຍ ຘມ຺ມາ ອຏ຺ຐໂລກຸຕ຺ຕຣກາມາວຈຣກຸສລວເສນ ໂສຬສຈິຕ຺ເຕສຸ ຊາຍນ຺ຕິ.

໓໓. ເອວໍ ນິຍຕານິຍຕສມ຺ປໂຍຄວເສນ ວຸຕ຺ເຕສຸ ອນິຍຕຘມ຺ເມ ເອກໂຕ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເສສານໍ ນິຍຕຠາວໍ ທີເປຕຸໍ ‘‘ອິສ຺ສາມຈ຺ເຉຣາ’’ຕ຺ຍາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິສ຺ສາມຈ຺ເຉຣກຸກ຺ກຸຈ຺ຈວິຣຕິກຣຸຓາທໂຍ ນານາ ກທາຈິ ຊາຍນ຺ຕິ, ມາໂນ ຈ ກທາຈິ ‘‘ເສຍ຺ໂຍຫມສ຺ມີ’’ຕ຺ຍາທິວສປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ຊາຍຕິ. ຖິນມິທ຺ຘໍ ຕຖາ ກທາຈິ ອກມ຺ມຎ຺ຎຕາວສປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ສຫ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອວິປ຺ປໂຍຄິວເສນ ຊາຍຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອຖ ວາ ມາໂນ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ-ສທ຺ທໍ ‘‘ສຫາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ຖິນມິທ຺ຘໍ ຕຖາ ກທາຈິ ສຫ ຈ ສສງ຺ຂາຣິກປຏິເຆ, ທິຏ຺ຐິຄຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕສສງ຺ຂາຣິເກສຸ ຈ ອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍກຸກ຺ກຸຈ຺ເຈຫິ, ມາເນນ ຈ ສທ຺ຘິໍ, ກທາຈິ ຕທິຕຣສສງ຺ຂາຣິກຈິຕ຺ຕສມ຺ປໂຍຄກາເລ, ຕໍສມ຺ປໂຍຄກາເລປິ ວາ ນານາ ຈ ຊາຍຕີຕິ ໂຍຊນາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ອປເຣ ປນ ອາຈຣິຍາ ‘‘ມາໂນ ຈ ຖິນມິທ຺ຘຎ຺ຈ ຕຖາ ກທາຈິ ນານາ ກທາຈິ ສຫ ຈ ຊາຍຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ໂຍເຊສຸໍ.

໓໔. ເສສາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕຫິ ເອກາທສຫິ ອນິຍເຕຫິ ອິຕເຣ ເອກຈຕ຺ຕາລີສ. ເກຈິ ປນ ‘‘ຍຖາວຸຕ຺ເຕຫິ ອນິຍຕເຍວາປນເກຫິ ເສສາ ນິຍຕເຍວາປນກາ’’ຕິ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິ, ຕໍ ເຕສໍ ມຕິມຕ຺ຕໍ, ອິຘ ເຍວາປນກນາເມນ ເກສຎ຺ຈິ ອນຸທ຺ຘຏຕ຺ຕາ. ເກວລຎ຺ເຫຕ຺ຖ ນິຍຕານິຍຕວເສນ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທສຸ ຍຖາຣຫໍ ລພ຺ຠມານເຈຕສິກມຕ຺ຕສນ຺ທສ຺ສນໍ ອາຈຣິເຍນ ກຕໍ, ນ ເຍວາປນກນາເມນ ເກຈິ ອຸທ຺ຘຏາຕິ.

ເອວໍ ຕາວ ‘‘ຜສ຺ສາທີສຸ ອຍໍ ຘມ຺ໂມ ເອຕ຺ຕເກສຸ ຈິຕ຺ເຕສຸ ອຸປລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ສມ຺ປໂຍຄໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທ ເອຕ຺ຕກາ ເຈຕສິກາ’’ຕິ ເຈຕສິກຣາສິປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ສງ຺ຄຫໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສງ຺ຄຫຎ຺ຈາ’’ຕ຺ຍາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ໂສຠນເຈຕສິກສມ຺ປໂຍຄນຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສມ຺ປໂຍຄນຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສງ຺ຄຫນຍວຓ຺ຓນາ

໓໕. ‘‘ຉຕ຺ຕິໍສາ’’ຕ຺ຍາທິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຍຖາຣຫໍ ລພ຺ຠມານກຘມ຺ມວເສນ ຄຓນສງ຺ຄໂຫ.

໓໖. ປຐມຊ຺ຌາເນ ນິຍຸຕ຺ຕານິ ຈິຕ຺ຕານິ, ຕໍ ວາ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ປຐມຊ຺ຌານິກຈິຕ຺ຕານິ. ອປ຺ປມຎ຺ຎານໍ ສຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ, ໂລກຸຕ຺ຕຣານຎ຺ຈ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອປ຺ປມຎ຺ຎາວຊ຺ຊິຕາ’’ຕິ. ‘‘ຕຖາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຎ຺ຎສມານາ, ອປ຺ປມຎ຺ຎາວຊ຺ຊິຕາ ໂສຠນເຈຕສິກາ ຈ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອາກຑ຺ຒຕິ. ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາຕິ ວິຕກ຺ກວິຈາຣປີຕິສຸຂວຊ຺ຊາ ສຸຂຏ຺ຐານໍ ປວິຏ຺ຐອຸເປກ຺ຂາຍ ສຫຄຕາ. ປຎ຺ຈກຊ຺ຌານວເສນາຕິ ວິຕກ຺ກວິຈາເຣ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຠາເວນ຺ຕສ຺ສ ນາຕິຕິກ຺ຂຎາຓສ຺ສ ວເສນ ເທສິຕສ຺ສ ຌານປຎ຺ຈກສ຺ສ ວເສນ. ເຕ ປນ ເອກໂຕ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຠາເວນ຺ຕສ຺ສ ຕິກ຺ຂຎາຓສ຺ສ ວເສນ ເທສິຕຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານວເສນ ທຸຕິຍຊ຺ຌານິເກສຸ ວິຕກ຺ກວິຈາຣວຊ຺ຊິຕານໍ ສມ຺ຠວໂຕ ຈຕຸຘາ ເອວ ສງ຺ຄໂຫ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໓໗. ເຕຕ຺ຕິໍສທ຺ວຍໍ ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຈມຊ຺ຌານຈິຕ຺ເຕສຸ.

ມຫຄ຺ຄຕຈິຕ຺ຕສງ຺ຄຫນຍວຓ຺ຓນາ

໓໘. ຕີສູຕິ ກຸສລວິປາກກິຣິຍວເສນ ຕິວິເຘສຸ ສີລວິສຸທ຺ຘິວເສນ ສຸວິໂສຘິຕກາຍວຈີປໂຍຄສ຺ສ ເກວລໍ ຈິຕ຺ຕສມາຘານມຕ຺ເຕນ ມຫຄ຺ຄຕຊ຺ຌານານິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ນ ປນ ກາຍວຈີກມ຺ມານໍ ວິໂສຘນວເສນ, ນາປິ ທຸຈ຺ຈຣິຕທຸຣາຊີວານໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທນປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນວເສນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວິຣຕິວຊ຺ຊິຕາ’’ຕິ. ປຈ຺ເຈກເມວາຕິ ວິສຸໍ ວິສຸໍເຍວ. ປນ຺ນຣສສູຕິ ຣູປາວຈຣວເສນ ຕີສຸ, ອາຣຸປ຺ປວເສນ ທ຺ວາທສສູຕິ ປນ຺ນຣສສຸ. ອປ຺ປມຎ຺ຎາໂຍ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ກາຣຓໍ ວຸຕ຺ຕເມວ.

ມຫຄ຺ຄຕຈິຕ຺ຕສງ຺ຄຫນຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ກາມາວຈຣໂສຠນຈິຕ຺ຕສງ຺ຄຫນຍວຓ຺ຓນາ

໔໐. ປຈ຺ເຈກເມວາຕິ ເອເກກາເຍວ. ອປ຺ປມຎ຺ຎານໍ ຫິ ສຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ, ວິຣຕີນຎ຺ຈ ວີຕກ຺ກມິຕພ຺ພວຕ຺ຖຸວິສຍຕ຺ຕາ ນຕ຺ຖິ ຕາສໍ ເອກຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທ ສມ຺ຠໂວຕິ ໂລກິຍວິຣຕີນໍ ເອກນ຺ຕກຸສລສຠາວຕ຺ຕາ ນຕ຺ຖິ ອພ຺ຍາກເຕສຸ ສມ຺ຠໂວຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວິຣຕິວຊ຺ຊິຕາ’’ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ປຎ຺ຈ ສິກ຺ຂາປທາ ກຸສລາເຍວາ’’ຕິ (ວິຠ. ໗໑໕). ອິຕຣຖາ ສທ຺ຘາສຕິອາທໂຍ ວິຍ ‘‘ສິຍາ ກຸສລາ, ສິຍາ ອພ຺ຍາກຕາ’’ຕິ ວເທຍ຺ຍ. ຜລສ຺ສ ປນ ມຄ຺ຄປຏິພິມ຺ພຠູຕຕ຺ຕາ, ທຸຈ຺ຈຣິຕທຸຣາຊີວານໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນໂຕ ຈ ນ ໂລກຸຕ຺ຕຣວິຣຕີນໍ ເອກນ຺ຕກຸສລຕາ ຍຸຕ຺ຕາຕິ ຕາສໍ ຕຕ຺ຖ ອຄ຺ຄຫຓໍ. ກາມາວຈຣວິປາການມ຺ປິ ເອກນ຺ຕປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ, ອປ຺ປມຎ຺ຎານຎ຺ຈ ສຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ, ວິຣຕີນມ຺ປິ ເອກນ຺ຕກຸສລຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອປ຺ປມຎ຺ຎາວິຣຕິວຊ຺ຊິຕາ’’ຕິ.

ນນຸ ຈ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາທິອາຣມ຺ມຓມ຺ປິ ກາມາວຈຣກຸສລໍ ໂຫຕີຕິ ຕສ຺ສ ວິປາເກນປິ ກຸສລສທິສາຣມ຺ມເຓນ ຠວິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ຕໍ ມຫຄ຺ຄຕໂລກຸຕ຺ຕຣວິປາເກຫີຕິ? ນຍິທເມວໍ, ກາມຕຓ຺ຫາຘີນສ຺ສ ຜລຠູຕຕ຺ຕາ. ຍຖາ ຫິ ທາສິຍາ ປຸຕ຺ໂຕ ມາຕຣາ ອິຈ຺ຉິຕໍ ກາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ສາມິເກເນວ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕໍ ກໂຣຕິ, ເອວໍ ກາມຕຓ຺ຫາຍຕ຺ຕຕາຍ ທາສິສທິສສ຺ສ ກາມາວຈຣກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກຠູຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເຕນ ຄຫິຕາຣມ຺ມຓໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ກາມຕຓ຺ຫາຣມ຺ມຓເມວ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ. ທ຺ວາທສຘາຕິ ກຸສລວິປາກກິຣິຍເຠເທສຸ ປຈ຺ເຈກໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ທຸກາຕິ ກຕ຺ວາ ຕີສຸ ທ຺ວາທສຘາ.

໔໒. ອິທານິ ອິເມສຸ ປຐມຊ຺ຌານິກາທີຫິ ທຸຕິຍຊ຺ຌານິກາທີນໍ ເຠທກຣຘມ຺ເມ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອນຸຕ຺ຕເຣ ຌານຘມ຺ມາ’’ຕ຺ຍາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນຸຕ຺ຕເຣ ຈິຕ຺ເຕ ວິຕກ຺ກວິຈາຣປີຕິສຸຂວເສນ ຌານຘມ຺ມາ ວິເສສກາ ເຠທກາ. ມຊ຺ຌິເມ ມຫຄ຺ຄເຕ ອປ຺ປມຎ຺ຎາ, ຌານຘມ຺ມາ ຈ. ປຣິຕ຺ເຕສຸ ກາມາວຈເຣສຸ ວິຣຕີ, ຎາຓປີຕີ ຈ ອປ຺ປມຎ຺ຎາ ຈ ວິເສສກາ, ຕຕ຺ຖ ວິຣຕີ ກຸສເລຫິ ວິປາກກິຣິຍານໍ ວິເສສກາ, ອປ຺ປມຎ຺ຎາ ກຸສລກິຣິເຍຫິ ວິປາການໍ, ຎາຓປີຕີ ປນ ຕີສຸ ປຐມຍຸຄຬາທີຫິ ທຸຕິຍຍຸຄຬາທີນນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ກາມາວຈຣໂສຠນຈິຕ຺ຕສງ຺ຄຫນຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອກຸສລຈິຕ຺ຕສງ຺ຄຫນຍວຓ຺ຓນາ

໔໔. ທຸຕິເຍ ອສງ຺ຂາຣິເກຕິ ທິຏ຺ຐິວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ອສງ຺ຂາຣິເກ ໂລຠມາເນນ ຕເຖວ ອຎ຺ຎສມານາ, ອກຸສລສາຘາຣຓາ ຈ ເອກູນວີສຕິ ຘມ຺ມາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໔໕. ຕຕິເຍຕິ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕທິຏ຺ຐິສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ອສງ຺ຂາຣິເກ.

໔໖. ຈຕຸຕ຺ເຖຕິ ທິຏ຺ຐິວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ອສງ຺ຂາຣິເກ.

໔໗. ອິສ຺ສາມຈ຺ຉຣິຍກຸກ຺ກຸຈ຺ຈານິ ປເນຕ຺ຖ ປຈ຺ເຈກເມວ ໂຍເຊຕພ຺ພານິ ຠິນ຺ນາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາເຍວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໕໐. ອຘິໂມກ຺ຂສ຺ສ ນິຈ຺ຉຍາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ທ຺ເວຬ຺ຫກສຠາເວ ວິຈິກິຈ຺ຉາຈິຕ຺ເຕ ສມ຺ຠໂວ ນຕ຺ຖີຕິ ‘‘ອຘິໂມກ຺ຂວິຣຫິຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໑. ເອກູນວີສຕິ ປຐມທຸຕິຍອສງ຺ຂາຣິເກສຸ, ອຏ຺ຐາຣສ ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖອສງ຺ຂາຣິເກສຸ, ວີສ ປຎ຺ຈເມ ອສງ຺ຂາຣິເກ, ເອກວີສ ປຐມທຸຕິຍສສງ຺ຂາຣິເກສຸ, ວີສຕິ ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖສສງ຺ຂາຣິເກສຸ, ທ຺ວາວີສ ປຎ຺ຈເມ ສສງ຺ຂາຣິເກ, ປນ຺ນຣສ ໂມມູຫທ຺ວເຍຕິ ເອວໍ ອກຸສເລ ສຕ຺ຕຘາ ຐິຕາຕິ ໂຍຊນາ.

໕໒. ສາຘາຣຓາຕິ ອກຸສລານໍ ສພ຺ເພສເມວ ສາຘາຣຓຠູຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມານາ ຈ ຉນ຺ທປີຕິອຘິໂມກ຺ຂວຊ຺ຊິຕາ ອຎ຺ຎສມານາ ອປເຣ ທສາຕິ ເອເຕ ຈຸທ຺ທສ ຘມ຺ມາ ສພ຺ພາກຸສລໂຍຄິໂນຕິ ປວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ອກຸສລຈິຕ຺ຕສງ຺ຄຫນຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອເຫຕຸກຈິຕ຺ຕສງ຺ຄຫນຍວຓ຺ຓນາ

໕໔. ‘‘ຕຖາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຎ຺ຎສມາເນ ປຈ຺ຈາມສຕິ.

໕໖. ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ວິຍ ວິສິຏ຺ຐມນນກິຈ຺ຈາໂຍຄໂຕ ມນນມຕ຺ຕາ ຘາຕູຕິ ມໂນຘາຕຸ. ອເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິຍຸຄເຬຕິ ອຸເປກ຺ຂາສນ຺ຕີຣຓທ຺ວເຍ.

໕໘. ທ຺ວາທສ ຫສນຈິຕ຺ເຕ, ເອກາທສ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນສຸຂສນ຺ຕີຣເຓສຸ, ທສ ມໂນຘາຕຸຕ຺ຕິກາເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິຍຸຄຬວເສນ ປຎ຺ຈສຸ, ສຕ຺ຕ ທ຺ວິປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາເຓສູຕິ ອຏ຺ຐາຣສາເຫຕຸເກສຸ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທສຸ ສງ຺ຄໂຫ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໕໙. ເຕຕ຺ຕິໍສວິຘສງ຺ຄໂຫຕິ ອນຸຕ຺ຕເຣ ປຎ຺ຈ, ຕຖາ ມຫຄ຺ຄເຕ, ກາມາວຈຣໂສຠເນ ທ຺ວາທສ, ອກຸສເລ ສຕ຺ຕ, ອເຫຕຸເກ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ເຕຕ຺ຕິໍສວິຘສງ຺ຄໂຫ.

໖໐. ອິຕ຺ຖໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍນ ຈິຕ຺ຕາວິຍຸຕ຺ຕານໍ ເຈຕສິການໍ ຈິຕ຺ຕປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ ສມ຺ປໂຍຄຎ຺ຈ ເຈຕສິກຣາສິປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ ສງ຺ຄຫຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ຍຖາໂຍຄໍ ຈິຕ຺ເຕນ ສມໍ ເຠທໍ ອຸທ຺ທິເສ ‘‘ສພ຺ພຈິຕ຺ຕສາຘາຣຓາ ຕາວ ສຕ຺ຕ ເອກູນນວຸຕິຈິຕ຺ເຕສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ປຈ຺ເຈກໍ ເອກູນນວຸຕິວິຘາ, ປກິຓ຺ຓເກສຸ ວິຕກ຺ໂກ ປຎ຺ຈປຎ຺ຎາສຈິຕ຺ເຕສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ປຎ຺ຈປຎ຺ຎາສວິໂຘ’’ຕ຺ຍາທິນາ ກເຖຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອເຫຕຸກຈິຕ຺ຕສງ຺ຄຫນຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອິຕິ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖວິຠາວິນິຍາ ນາມ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖສງ຺ຄຫວຓ຺ຓນາຍ

ເຈຕສິກປຣິຈ຺ເຉທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.