໑. ອວິຊ຺ຊາວຄ຺ໂຄ

໑. ອວິຊ຺ຊາສຸຕ຺ຕໍ

໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອວິຊ຺ຊາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ, ອນ຺ວເທວ [ອນຸເທວ (ສີ. ປີ. ກ.)] ອຫິຣິກໍ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປໍ. ອວິຊ຺ຊາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິທ຺ທສຸໂນ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ປໂຫຕິ; ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ ປໂຫຕິ; ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຈາ ປໂຫຕິ; ມິຈ຺ຉາວາຈສ຺ສ ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ ປໂຫຕິ; ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ປໂຫຕິ; ມິຈ຺ຉາອາຊີວສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ ປໂຫຕິ; ມິຈ຺ຉາວາຍາມສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສຕິ ປໂຫຕິ; ມິຈ຺ຉາສຕິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສມາຘິ ປໂຫຕິ.

‘‘ວິຊ຺ຊາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ, ອນ຺ວເທວ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ. ວິຊ຺ຊາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິທ຺ທສຸໂນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ປໂຫຕິ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສ຺ສ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ປໂຫຕິ; ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ສມ຺ມາວາຈາ ປໂຫຕິ; ສມ຺ມາວາຈສ຺ສ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ປໂຫຕິ; ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ປໂຫຕິ; ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ປໂຫຕິ; ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ ສມ຺ມາສຕິ ປໂຫຕິ; ສມ຺ມາສຕິສ຺ສ ສມ຺ມາສມາຘິ ປໂຫຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ອຸປຑ຺ຒສຸຕ຺ຕໍ

໒. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສກ຺ເຍສຸ ວິຫຣຕິ ນຄຣກໍ ນາມ [ນາຄຣກໍ ນາມ (ສີ.), ສກ຺ກຣໍ ນາມ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ສກ຺ຍານໍ ນິຄໂມ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຸປຑ຺ຒມິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຍທິທໍ – ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ ກລ຺ຍາຓສຫາຍຕາ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກຕາ’’ຕິ.

‘‘ມາ ເຫວໍ, ອານນ຺ທ, ມາ ເຫວໍ, ອານນ຺ທ! ສກລເມວິທໍ, ອານນ຺ທ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຍທິທໍ – ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ ກລ຺ຍາຓສຫາຍຕາ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກຕາ. ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປາຏິກງ຺ຂໍ ກລ຺ຍາຓສຫາຍສ຺ສ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກສ຺ສ – ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວສ຺ສຕິ, ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ພຫຸລີກຣິສ຺ສຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ກລ຺ຍາຓສຫາໂຍ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ໂກ ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ, ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ພຫຸລີກໂຣຕິ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ; ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ …ເປ… ສມ຺ມາວາຈໍ ຠາເວຕິ …ເປ… ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ສມ຺ມາອາຊີວໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ສມ຺ມາວາຍາມໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ສມ຺ມາສຕິໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ເອວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ກລ຺ຍາຓສຫາໂຍ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ໂກ ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ, ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ພຫຸລີກໂຣຕິ.

‘‘ຕທມິນາເປຕໍ, ອານນ຺ທ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ສກລເມວິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຍທິທໍ – ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ ກລ຺ຍາຓສຫາຍຕາ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກຕາ. ມມຎ຺ຫິ, ອານນ຺ທ, ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ; ຊຣາຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊຣາຍ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ; ມຣຓຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ມຣເຓນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ; ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອິມິນາ ໂຂ ເອຕໍ, ອານນ຺ທ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ສກລເມວິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຍທິທໍ – ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ ກລ຺ຍາຓສຫາຍຕາ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກຕາ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ສາຣິປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໓. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສກລມິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຍທິທໍ – ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ ກລ຺ຍາຓສຫາຍຕາ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກຕາ’’ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ! ສກລມິທໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຍທິທໍ – ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ ກລ຺ຍາຓສຫາຍຕາ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກຕາ. ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປາຏິກງ຺ຂໍ ກລ຺ຍາຓສຫາຍສ຺ສ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກສ຺ສ – ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວສ຺ສຕິ, ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ພຫຸລີກຣິສ຺ສຕິ. ກຖຎ຺ຈ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ກລ຺ຍາຓສຫາໂຍ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ໂກ ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ, ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ພຫຸລີກໂຣຕິ?

‘‘ອິຘ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ເອວໍ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ກລ຺ຍາຓສຫາໂຍ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ໂກ ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ, ອຣິຍໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ພຫຸລີກໂຣຕິ.

‘‘ຕທມິນາເປຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ສກລມິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຍທິທໍ – ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ ກລ຺ຍາຓສຫາຍຕາ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກຕາ. ມມຎ຺ຫິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ; ຊຣາຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊຣາຍ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ; ມຣຓຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ມຣເຓນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ; ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອິມິນາ ໂຂ ເອຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ສກລມິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ຍທິທໍ – ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ ກລ຺ຍາຓສຫາຍຕາ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກຕາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ຊາຓຸສ຺ໂສຓິພ຺ຣາຫ຺ມຓສຸຕ຺ຕໍ

໔. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ສພ຺ພເສເຕນ ວຬວາຠິຣເຖນ [ວຬຠີຣເຖນ (ສີ.)] ສາວຕ຺ຖິຍາ ນິຍ຺ຍາຍນ຺ຕໍ. ເສຕາ ສຸທໍ ອສ຺ສາ ຍຸຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ ເສຕາລງ຺ກາຣາ, ເສໂຕ ຣໂຖ, ເສຕປຣິວາໂຣ, ເສຕາ ຣສ຺ມິໂຍ, ເສຕາ ປໂຕທລຏ຺ຐິ, ເສຕໍ ຉຕ຺ຕໍ, ເສຕໍ ອຸຓ຺ຫີສໍ, ເສຕານິ ວຕ຺ຖານິ, ເສຕາ ອຸປາຫນາ, ເສຕາຍ ສຸທໍ ວາລພີຊນິຍາ ພີຊີຍຕິ. ຕເມນໍ ຊໂນ ທິສ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມໍ ວຕ, ໂຠ, ຍານໍ! ພ຺ຣຫ຺ມຍານຣູປໍ ວຕ, ໂຠ’’ຕິ!!

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິຘາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິໍ. ອທ຺ທສໍ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຊາຓຸສ຺ໂສຓິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ສພ຺ພເສເຕນ ວຬວາຠິຣເຖນ ສາວຕ຺ຖິຍາ ນິຍ຺ຍາຍນ຺ຕໍ. ເສຕາ ສຸທໍ ອສ຺ສາ ຍຸຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ ເສຕາລງ຺ກາຣາ, ເສໂຕ ຣໂຖ, ເສຕປຣິວາໂຣ, ເສຕາ ຣສ຺ມິໂຍ, ເສຕາ ປໂຕທລຏ຺ຐິ, ເສຕໍ ຉຕ຺ຕໍ, ເສຕໍ ອຸຓ຺ຫີສໍ, ເສຕານິ ວຕ຺ຖານິ, ເສຕາ ອຸປາຫນາ, ເສຕາຍ ສຸທໍ ວາລພີຊນິຍາ ພີຊີຍຕິ. ຕເມນໍ ຊໂນ ທິສ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘ພ຺ຣຫ຺ມໍ ວຕ, ໂຠ, ຍານໍ! ພ຺ຣຫ຺ມຍານຣູປໍ ວຕ, ໂຠ’ຕິ!! ສກ຺ກາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ພ຺ຣຫ຺ມຍານໍ ປຎ຺ຎາເປຕຸ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ສກ຺ກາ, ອານນ຺ທາ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ – ‘‘ອິມສ຺ເສວ ໂຂ ເອຕໍ, ອານນ຺ທ, ອຣິຍສ຺ສ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຘິວຈນໍ – ‘ພ຺ຣຫ຺ມຍານໍ’ ອິຕິປິ, ‘ຘມ຺ມຍານໍ’ ອິຕິປິ, ‘ອນຸຕ຺ຕໂຣ ສງ຺ຄາມວິຊໂຍ’ ອິຕິປີ’’ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ອານນ຺ທ, ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ຣາຄວິນຍປຣິໂຍສານາ ໂຫຕິ, ໂທສວິນຍປຣິໂຍສານາ ໂຫຕິ, ໂມຫວິນຍປຣິໂຍສານາ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ, ອານນ຺ທ, ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຣາຄວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ, ໂທສວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ, ໂມຫວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາວາຈາ, ອານນ຺ທ, ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ຣາຄວິນຍປຣິໂຍສານາ ໂຫຕິ, ໂທສ…ເປ… ໂມຫວິນຍປຣິໂຍສານາ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ອານນ຺ທ, ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຣາຄວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ, ໂທສ… ໂມຫວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາອາຊີໂວ, ອານນ຺ທ, ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຣາຄວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ, ໂທສ… ໂມຫວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາວາຍາໂມ, ອານນ຺ທ, ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຣາຄວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ, ໂທສ… ໂມຫວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາສຕິ, ອານນ຺ທ, ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ຣາຄວິນຍປຣິໂຍສານາ ໂຫຕິ, ໂທສ… ໂມຫວິນຍປຣິໂຍສານາ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາສມາຘິ, ອານນ຺ທ, ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ຣາຄວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ, ໂທສ… ໂມຫວິນຍປຣິໂຍສາໂນ ໂຫຕິ.

‘‘ອິມິນາ ໂຂ ເອຕໍ, ອານນ຺ທ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ອິມສ຺ເສເວຕໍ ອຣິຍສ຺ສ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຘິວຈນໍ – ‘ພ຺ຣຫ຺ມຍານໍ’ ອິຕິປິ, ‘ຘມ຺ມຍານໍ’ ອິຕິປິ, ‘ອນຸຕ຺ຕໂຣ ສງ຺ຄາມວິຊໂຍ’ ອິຕິປີ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສຸຄໂຕ ອຖາປຣໍ ເອຕທໂວຈ ສຕ຺ຖາ –

‘‘ຍສ຺ສ ສທ຺ຘາ ຈ ປຎ຺ຎາ ຈ, ຘມ຺ມາ ຍຸຕ຺ຕາ ສທາ ຘຸຣໍ;

ຫິຣີ ອີສາ ມໂນ ໂຍຕ຺ຕໍ, ສຕິ ອາຣກ຺ຂສາຣຖິ.

‘‘ຣໂຖ ສີລປຣິກ຺ຂາໂຣ, ຌານກ຺ໂຂ ຈກ຺ກວີຣິໂຍ;

ອຸເປກ຺ຂາ ຘຸຣສມາຘິ, ອນິຈ຺ຉາ ປຣິວາຣຓໍ.

‘‘ອພ຺ຍາປາໂທ ອວິຫິໍສາ, ວິເວໂກ ຍສ຺ສ ອາວຸຘໍ;

ຕິຕິກ຺ຂາ ຈມ຺ມສນ຺ນາໂຫ [ວມ຺ມສນ຺ນາໂຫ (ສີ.)], ໂຍຄກ຺ເຂມາຍ ວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ເອຕທຕ຺ຕນິ ສມ຺ຠູຕໍ, ພ຺ຣຫ຺ມຍານໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ;

ນິຍ຺ຍນ຺ຕິ ຘີຣາ ໂລກມ຺ຫາ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ຊຍໍ ຊຍ’’ນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ;

໕. ກິມຕ຺ຖິຍສຸຕ຺ຕໍ

໕. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ –

‘‘ອິຘ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ອມ຺ເຫ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ – ‘ກິມຕ຺ຖິຍໍ, ອາວຸໂສ, ສມເຓ ໂຄຕເມ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’ຕິ? ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ພ຺ຍາກໂຣມ – ‘ທຸກ຺ຂສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຣິຎ຺ຎຕ຺ຖໍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’ຕິ. ກຈ຺ຈິ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ເອວໍ ພ຺ຍາກຣມານາ ວຸຕ຺ຕວາທິໂນ ເຈວ ຠຄວໂຕ ໂຫມ, ນ ຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠູເຕນ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂາມ, ຘມ຺ມສ຺ສ ຈານຸຘມ຺ມໍ ພ຺ຍາກໂຣມ, ນ ຈ ໂກຈິ ສຫຘມ຺ມິໂກ ວາທານຸວາໂທ ຄາຣຍ຺ຫໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ?

‘‘ຕຄ຺ຆ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ເອວໍ ພ຺ຍາກຣມານາ ວຸຕ຺ຕວາທິໂນ ເຈວ ເມ ໂຫຖ, ນ ຈ ມໍ ອຠູເຕນ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂຖ, ຘມ຺ມສ຺ສ ຈານຸຘມ຺ມໍ ພ຺ຍາກໂຣຖ, ນ ຈ ໂກຈິ ສຫຘມ຺ມິໂກ ວາທານຸວາໂທ ຄາຣຍ຺ຫໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຫິ ປຣິຎ຺ຎຕ຺ຖໍ ມຍິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕິ. ສເຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ອຕ຺ຖິ ປນາວຸໂສ, ມຄ຺ໂຄ, ອຕ຺ຖິ ປຏິປທາ ເອຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາຍາ’ຕິ, ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ – ‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ມຄ຺ໂຄ, ອຕ຺ຖິ ປຏິປທາ ເອຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາຍາ’’’ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຄ຺ໂຄ, ກຕມາ ປຏິປທາ ເອຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາຍາຕິ? ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຄ຺ໂຄ, ອຍໍ ປຏິປທາ ເອຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາຍາຕິ. ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ປຐມອຎ຺ຎຕຣຠິກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕໍ

໖. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘‘ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍ’ນ຺ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕມໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕມໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ອຍເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ໂຍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຣາຄກ຺ຂໂຍ ໂທສກ຺ຂໂຍ ໂມຫກ຺ຂໂຍ – ອິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານ’’ນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ທຸຕິຍອຎ຺ຎຕຣຠິກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕໍ

໗. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘‘ຣາຄວິນໂຍ ໂທສວິນໂຍ ໂມຫວິນໂຍ’ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິສ຺ສ ນຸ ໂຂ ເອຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຘິວຈນໍ – ‘ຣາຄວິນໂຍ ໂທສວິນໂຍ ໂມຫວິນໂຍ’’’ຕິ? ‘‘ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ອຘິວຈນໍ – ‘ຣາຄວິນໂຍ ໂທສວິນໂຍ ໂມຫວິນໂຍ’ຕິ. ອາສວານໍ ຂໂຍ ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘‘ອມຕໍ, ອມຕ’ນ຺ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕມໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອມຕໍ, ກຕໂມ ອມຕຄາມິມຄ຺ໂຄ’’ຕິ? ‘‘ໂຍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຣາຄກ຺ຂໂຍ ໂທສກ຺ຂໂຍ ໂມຫກ຺ຂໂຍ – ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອມຕໍ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ອມຕຄາມິມຄ຺ໂຄ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ

໘. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ອຣິຍໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມຄ຺ຄໍ ເທເສສ຺ສາມິ ວິຠຊິສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ? ຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ເຂ ຎາຓໍ, ທຸກ຺ຂສມຸທເຍ ຎາຓໍ, ທຸກ຺ຂນິໂຣເຘ ຎາຓໍ, ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ຎາຓໍ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ? ໂຍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນກ຺ຂມ຺ມສງ຺ກປ຺ໂປ, ອພ຺ຍາປາທສງ຺ກປ຺ໂປ, ອວິຫິໍສາສງ຺ກປ຺ໂປ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາວາຈາ? ຍາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຸສາວາທາ ເວຣມຓີ, ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓີ, ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓີ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ເວຣມຓີ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາວາຈາ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ? ຍາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓີ, ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓີ, ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາ ເວຣມຓີ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາອາຊີໂວ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ມິຈ຺ຉາອາຊີວໍ ປຫາຍ ສມ຺ມາອາຊີເວນ ຊີວິຕໍ ກປ຺ເປຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາອາຊີໂວ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາວາຍາໂມ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອນຸປ຺ປາທາຍ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ ວາຍມຕິ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ປທຫຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ…ເປ… ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປ຺ປາທາຍ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ…ເປ… ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ ວາຍມຕິ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ປທຫຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາວາຍາໂມ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາສຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ; ເວທນາສຸ ເວທນານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ; ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ; ຘມ຺ເມສຸ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສີ ວິຫຣຕິ ອາຕາປີ ສມ຺ປຊາໂນ ສຕິມາ, ວິເນຍ຺ຍ ໂລເກ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສໍ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາສຕິ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາສມາຘິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ, ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕິ, ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ – ‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’ຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາສມາຘີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ສູກສຸຕ຺ຕໍ

໙. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາລິສູກໍ ວາ ຍວສູກໍ ວາ ມິຈ຺ຉາປຓິຫິຕໍ ຫຕ຺ເຖນ ວາ ປາເທນ ວາ ອກ຺ກນ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖໍ ວາ ປາທໍ ວາ ຠິນ຺ທິສ຺ສຕິ [ເຠຈ຺ຉຕິ (ກ.)], ໂລຫິຕໍ ວາ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສຕີຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມິຈ຺ຉາປຓິຫິຕຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສູກສ຺ສ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສ ວຕ ຠິກ຺ຂຸ ມິຈ຺ຉາປຓິຫິຕາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ມິຈ຺ຉາປຓິຫິຕາຍ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ອວິຊ຺ຊໍ ຠິນ຺ທິສ຺ສຕິ, ວິຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສຕິ, ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກຣິສ຺ສຕີຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມິຈ຺ຉາປຓິຫິຕຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິຏ຺ຐິຍາ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາລິສູກໍ ວາ ຍວສູກໍ ວາ ສມ຺ມາປຓິຫິຕໍ ຫຕ຺ເຖນ ວາ ປາເທນ ວາ ອກ຺ກນ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖໍ ວາ ປາທໍ ວາ ຠິນ຺ທິສ຺ສຕິ, ໂລຫິຕໍ ວາ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສຕີຕິ – ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສມ຺ມາປຓິຫິຕຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສູກສ຺ສ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສ ວຕ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາປຓິຫິຕາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມ຺ມາປຓິຫິຕາຍ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ອວິຊ຺ຊໍ ຠິນ຺ທິສ຺ສຕິ, ວິຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສຕິ, ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກຣິສ຺ສຕີຕິ – ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສມ຺ມາປຓິຫິຕຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິຏ຺ຐິຍາ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາປຓິຫິຕາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມ຺ມາປຓິຫິຕາຍ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ອວິຊ຺ຊໍ ຠິນ຺ທຕິ, ວິຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາປຓິຫິຕາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມ຺ມາປຓິຫິຕາຍ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ອວິຊ຺ຊໍ ຠິນ຺ທຕິ, ວິຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ນິພ຺ພານໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ນນ຺ທິຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໐. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ນນ຺ທິໂຍ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ນນ຺ທິໂຍ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຕິ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ນິພ຺ພານງ຺ຄມາ ໂຫນ຺ຕິ ນິພ຺ພານປຣາຍນາ ນິພ຺ພານປຣິໂຍສານາ’’ຕິ?

‘‘ອຏ຺ຐິເມ ໂຂ, ນນ຺ທິຍ, ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ນິພ຺ພານງ຺ຄມາ ໂຫນ຺ຕິ ນິພ຺ພານປຣາຍນາ ນິພ຺ພານປຣິໂຍສານາ. ກຕເມ ອຏ຺ຐ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ. ອິເມ ໂຂ, ນນ຺ທິຍ, ອຏ຺ຐ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ນິພ຺ພານງ຺ຄມາ ໂຫນ຺ຕິ ນິພ຺ພານປຣາຍນາ ນິພ຺ພານປຣິໂຍສານາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ນນ຺ທິໂຍ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ …ເປ… ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ທສມໍ.

ອວິຊ຺ຊາວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ອວິຊ຺ຊຎ຺ຈ ອຸປຑ຺ຒຎ຺ຈ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ;

ກິມຕ຺ຖິໂຍ ຈ ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂູ, ວິຠງ຺ໂຄ ສູກນນ຺ທິຍາຕິ.