໑໑. ຠທ຺ຣກສຸຕ຺ຕໍ

໓໖໓. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ມລ຺ເລສຸ ວິຫຣຕິ ອຸຣຸເວລກປ຺ປໍ ນາມ ມລ຺ລານໍ ນິຄໂມ. ອຖ ໂຂ ຠທ຺ຣໂກ ຄາມຓິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຠທ຺ຣໂກ ຄາມຓິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ເທເສຕູ’’ຕິ. ‘‘ອຫຎ຺ເຈ [ອຫຎ຺ຈ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ເຕ, ຄາມຓິ, ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ອາຣພ຺ຠ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ເທເສຍ຺ຍໍ – ‘ເອວໍ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ເຕ ສິຍາ ກງ຺ຂາ, ສິຍາ ວິມຕິ. ອຫໍ ເຈ [ອຫຎ຺ຈ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ເຕ, ຄາມຓິ, ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອາຣພ຺ຠ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ເທເສຍ຺ຍໍ – ‘ເອວໍ ຠວິສ຺ສຕິ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ເຕ ສິຍາ ກງ຺ຂາ, ສິຍາ ວິມຕິ. ອປິ ຈາຫໍ, ຄາມຓິ, ອິເຘວ ນິສິນ຺ໂນ ເອຕ຺ເຖວ ເຕ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຫິ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຫິ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ຠທ຺ຣໂກ ຄາມຓິ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ອຕ຺ຖິ ເຕ ອຸຣຸເວລກປ຺ເປ ມນຸສ຺ສາ ເຍສໍ ເຕ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອຸຣຸເວລກປ຺ເປ ມນຸສ຺ສາ ເຍສໍ ເມ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ ເຕ, ຄາມຓິ, ອຸຣຸເວລກປ຺ເປ ມນຸສ຺ສາ ເຍສໍ ເຕ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ນຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອຸຣຸເວລກປ຺ເປ ມນຸສ຺ສາ ເຍສໍ ເມ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ນຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ’’ຕິ. ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຄາມຓິ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ເຕ ເອກຈ຺ຈານໍ ອຸຣຸເວລກປ຺ປິຍານໍ ມນຸສ຺ສານໍ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ’’ຕິ? ‘‘ເຍສໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອຸຣຸເວລກປ຺ປິຍານໍ ມນຸສ຺ສານໍ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ, ອຕ຺ຖິ ເມ ເຕສຸ ຉນ຺ທຣາໂຄ. ເຍສໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຸຣຸເວລກປ຺ປິຍານໍ ມນຸສ຺ສານໍ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ນຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ, ນຕ຺ຖິ ເມ ເຕສຸ ຉນ຺ທຣາໂຄ’’ຕິ. ‘‘ອິມິນາ ຕ຺ວໍ, ຄາມຓິ, ຘມ຺ເມນ ທິຏ຺ເຐນ ວິທິເຕນ ອກາລິເກນ ປຕ຺ເຕນ ປຣິໂຍຄາຬ຺ເຫນ ອຕີຕານາຄເຕ ນຍໍ ເນຫິ – ‘ຍໍ ໂຂ ກິຎ຺ຈິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ [ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ສພ຺ພໍ ຕໍ ຉນ຺ທມູລກໍ ຉນ຺ທນິທານໍ. ຉນ຺ໂທ ຫິ ມູລໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ. ຍມ຺ປິ ຫິ ກິຎ຺ຈິ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ຉນ຺ທມູລກໍ ຉນ຺ທນິທານໍ. ຉນ຺ໂທ ຫິ ມູລໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’’ຕິ. ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ຍາວ ສຸຠາສິຕໍ ຈິທໍ [ສຸຠາສິຕມິທໍ (ສີ. ປີ.)], ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ [ຍງ຺ກິຎ຺ຈິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສພ຺ພນ຺ຕໍ ຉນ຺ທມູລກໍ ຉນ຺ທນິທານໍ, ຉນ຺ໂທ ຫິ ມູລໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສາຕິ, ຍງ຺ກິຎ຺ຈິ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ ສພ຺ພນ຺ຕໍ ຉນ຺ທມູລກໍ ຉນ຺ທນິທານໍ, ຉນ຺ໂທ ຫິ ມູລໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ຉນ຺ທມູລກໍ ຉນ຺ທນິທານໍ. ຉນ຺ໂທ ຫິ ມູລໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’ຕິ. [‘‘ຍງ຺ກິຎ຺ຈິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສພ຺ພນ຺ຕໍ ຉນ຺ທມູລກໍ ຉນ຺ທນິທານໍ, ຉນ຺ໂທ ຫິ ມູລໍ ທູກ຺ຂສ຺ສາຕິ, ຍງ຺ກິຎ຺ຈິ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ສພ຺ພນ຺ຕໍ ຉນ຺ທມູລກໍ ຉນ຺ທນິທານໍ, ຉນ຺ໂທ ຫິ ມູລໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ)] ອຕ຺ຖິ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຈິຣວາສີ ນາມ ກຸມາໂຣ ພຫິ ອາວສເຖ [ອາເວສເນ (?)] ປຏິວສຕິ. ໂສ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ກາລສ຺ເສວ ວຸຏ຺ຐາຍ ປຸຣິສໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊມິ [ອຸຍ຺ໂຍເຊສິໍ (ກ.)] – ‘ຄຈ຺ຉ, ຠເຓ, ຈິຣວາສິໍ ກຸມາຣໍ ຊານາຫີ’ຕິ. ຍາວກີວຎ຺ຈ, ຠນ຺ເຕ, ໂສ ປຸຣິໂສ ນາຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ ເມ ໂຫເຕວ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ – ‘ມາ ເຫວ ຈິຣວາສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ອາພາຘຍິຕ຺ຖາ’’’ຕິ [ອາພາຘເຍຖາຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)].

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ຈິຣວາສິສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ’’ຕິ? ‘‘ຈິຣວາສິສ຺ສ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ກຸມາຣສ຺ສ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ຊີວິຕສ຺ສປິ ສິຍາ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ, ກິໍ ປນ ເມ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ’’ຕິ. ‘‘ອິມິນາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ຄາມຓິ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ຉນ຺ທມູລກໍ ຉນ຺ທນິທານໍ. ຉນ຺ໂທ ຫິ ມູລໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ຍທາ ເຕ ຈິຣວາສິມາຕາ [ຈິຣວາສິສ຺ສ ມາຕາ (ສີ. ປີ.)] ອທິຏ຺ຐາ ອໂຫສິ, ອສ຺ສຸຕາ ອໂຫສິ, ເຕ ຈິຣວາສິມາຕຸຍາ ຉນ຺ໂທ ວາ ຣາໂຄ ວາ ເປມໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ທສ຺ສນໍ ວາ ເຕ, ຄາມຓິ, ອາຄມ຺ມ ສວນໍ ວາ ເອວໍ ເຕ ອໂຫສິ – ‘ຈິຣວາສິມາຕຸຍາ ຉນ຺ໂທ ວາ ຣາໂຄ ວາ ເປມໍ ວາ’’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຄາມຓິ, ຈິຣວາສິມາຕຸຍາ ເຕ ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ’’ຕິ? ‘‘ຈິຣວາສິມາຕຸຍາ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ວເຘນ ວາ ພນ຺ເຘນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ຊີວິຕສ຺ສປິ ສິຍາ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ, ກິໍ ປນ ເມ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ’’ຕິ! ‘‘ອິມິນາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ຄາມຓິ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ຉນ຺ທມູລກໍ ຉນ຺ທນິທານໍ. ຉນ຺ໂທ ຫິ ມູລໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’’ຕິ. ເອກາທສມໍ.