໔. ມຫກປາຏິຫາຣິຍສຸຕ຺ຕໍ

໓໔໖. ເອກໍ ສມຍໍ ສມ຺ພຫຸລາ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ເຑ ວິຫຣນ຺ຕິ ອມ຺ພາຏກວເນ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຍນ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຘິວາເສນ຺ຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ ເຖຣາ, ສ຺ວາຕນາຍ ໂຄກຸເລ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອຘິວາເສສຸໍ ໂຂ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຖຣານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຘິວາສນໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ ໂຄກຸລໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິໍສຸ.

ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ປຓີເຕນ ສປ຺ປິປາຍາເສນ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປສິ ສມ຺ປວາເຣສິ. ອຖ ໂຂ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ຠຸຕ຺ຕາວິໂນ ໂອນີຕປຕ຺ຕປາຓິໂນ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ຈິຕ຺ໂຕປິ ໂຂ ຄຫປຕິ ‘ເສສກໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຖາ’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພນ຺ຘິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຸຓ຺ຫໍ ໂຫຕິ ກຸຖິຕໍ [ກຸຏ຺ຐິຕໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]; ເຕ ຈ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ປເວລິຍມາເນນ ມຎ຺ເຎ ກາເຍນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຍຖາ ຕໍ ໂຠຊນໍ ຠຸຕ຺ຕາວິໂນ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ມຫໂກ ຕສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ສພ຺ພນວໂກ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫໂກ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ເຖຣໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘຸ ຂ຺ວສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ ເຖຣ, ສີຕໂກ ຈ ວາໂຕ ວາເຍຍ຺ຍ, ອພ຺ຠສມ຺ປິລາໂປ [ອພ຺ຠສໍພິລາໂປ (ສີ.), ອພ຺ຠສໍວິລາໂປ (ປີ.)] ຈ ອສ຺ສ, ເທໂວ ຈ ເອກເມກໍ ຜຸສາເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ຂ຺ວສ຺ສ, ອາວຸໂສ ມຫກ, ຍໍ ສີຕໂກ ຈ ວາໂຕ ວາເຍຍ຺ຍ, ອພ຺ຠສມ຺ປິລາໂປ ຈ ອສ຺ສ, ເທໂວ ຈ ເອກເມກໍ ຜຸສາເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫໂກ ຕຖາຣູປໍ ອິທ຺ຘາຠິສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂຣິ [ອຠິສງ຺ຂາສິ (ສີ.)] ຍຖາ ສີຕໂກ ຈ ວາໂຕ ວາຍິ, ອພ຺ຠສມ຺ປິລາໂປ ຈ ອສ຺ສ [ອາສິ (?)], ເທໂວ ຈ ເອກເມກໍ ຜຸສິ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ໂຍ ໂຂ ອິມສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ສພ຺ພນວໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ສາຍໍ ເອວຣູໂປ ອິທ຺ຘານຸຠາໂວ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫໂກ ອາຣາມໍ ສມ຺ປາປຸຓິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ເຖຣໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອລເມຕ຺ຕາວຕາ, ຠນ຺ເຕ ເຖຣາ’’ຕິ? ‘‘ອລເມຕ຺ຕາວຕາ, ອາວຸໂສ ມຫກ! ກຕເມຕ຺ຕາວຕາ, ອາວຸໂສ ມຫກ! ປູຊິຕເມຕ຺ຕາວຕາ, ອາວຸໂສ ມຫກາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ຍຖາວິຫາຣໍ ອຄມໍສຸ. ອາຍສ຺ມາປິ ມຫໂກ ສກໍ ວິຫາຣໍ ອຄມາສິ.

ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫກໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫກໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ມຫໂກ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມໍ ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍໍ ທສ຺ເສຕູ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ອາລິນ຺ເທ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ຕິຓກລາປໍ ໂອກາເສຫີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫກສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ອາລິນ຺ເທ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ຕິຓກລາປໍ ໂອກາເສສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫໂກ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສູຈິຆຏິກໍ ທຕ຺ວາ ຕຖາຣູປໍ ອິທ຺ຘາຠິສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂຣິ ຍຖາ ຕາລຈ຺ຉິຄ຺ຄເຬນ ຈ ອຄ຺ຄຬນ຺ຕຣິກາຍ ຈ ອຈ຺ຈິ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕິຓານິ ຌາເປສິ, ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ນ ຌາເປສິ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ປປ຺ໂຜເຏຕ຺ວາ ສໍວິຄ຺ໂຄ ໂລມຫຏ຺ຐຊາໂຕ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫໂກ ວິຫາຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ຄຫປຕິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອລເມຕ຺ຕາວຕາ, ຄຫປຕີ’’ຕິ?

‘‘ອລເມຕ຺ຕາວຕາ, ຠນ຺ເຕ ມຫກ! ກຕເມຕ຺ຕາວຕາ, ຠນ຺ເຕ, ມຫກ! ປູຊິຕເມຕ຺ຕາວຕາ, ຠນ຺ເຕ ມຫກ! ອຠິຣມຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ມຫໂກ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ເຑ. ຣມຓີຍໍ ອມ຺ພາຏກວນໍ. ອຫໍ ອຍ຺ຍສ຺ສ ມຫກສ຺ສ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກຣິສ຺ສາມິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ກລ຺ຍາຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫໂກ ເສນາສນໍ ສໍສາເມຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ຑມ຺ຫາ ປກ຺ກາມິ. ຍໍ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ຑມ຺ຫາ ປກ຺ກາມິ, ຕຖາ ປກ຺ກນ຺ໂຕວ ອໂຫສິ; ນ ປຸນ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉີຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.