໗. ຈິຕ຺ຕສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ສໍໂຍຊນສຸຕ຺ຕໍ

໓໔໓. ເອກໍ ສມຍໍ ສມ຺ພຫຸລາ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ເຑ ວິຫຣນ຺ຕິ ອມ຺ພາຏກວເນ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລານໍ ເຖຣານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ຕານໍ ມຓ຺ຑລມາເຬ ສນ຺ນິສິນ຺ນານໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ອຍມນ຺ຕຣາກຖາ ອຸທປາທິ – ‘‘‘ສໍໂຍຊນ’ນ຺ຕິ ວາ, ອາວຸໂສ, ‘ສໍໂຍຊນິຍາ ຘມ຺ມາ’ຕິ ວາ ອິເມ ຘມ຺ມາ ນານຕ຺ຖາ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ອຸທາຫຸ ເອກຕ຺ຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານ’’ນ຺ຕິ? ຕຕ຺ເຣກຈ຺ເຈຫິ ເຖເຣຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອວໍ ພ຺ຍາກຕໍ ໂຫຕິ – ‘‘‘ສໍໂຍຊນ’ນ຺ຕິ ວາ, ອາວຸໂສ, ‘ສໍໂຍຊນິຍາ ຘມ຺ມາ’ຕິ ວາ ອິເມ ຘມ຺ມາ ນານຕ຺ຖາ ເຈວ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ຈາ’’ຕິ. ເອກຈ຺ເຈຫິ ເຖເຣຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອວໍ ພ຺ຍາກຕໍ ໂຫຕິ – ‘‘‘ສໍໂຍຊນ’ນ຺ຕິ ວາ, ອາວຸໂສ, ‘ສໍໂຍຊນິຍາ ຘມ຺ມາ’ຕິ ວາ ອິເມ ຘມ຺ມາ ເອກຕ຺ຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ມິຄປຖກໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ສມ຺ພຫຸລານໍ ກິຣ ເຖຣານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ຕານໍ ມຓ຺ຑລມາເຬ ສນ຺ນິສິນ຺ນານໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ອຍມນ຺ຕຣາກຖາ ອຸທປາທິ – ‘‘‘ສໍໂຍຊນ’ນ຺ຕິ ວາ, ອາວຸໂສ, ‘ສໍໂຍຊນິຍາ ຘມ຺ມາ’ຕິ ວາ ອິເມ ຘມ຺ມາ ນານຕ຺ຖາ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ອຸທາຫຸ ເອກຕ຺ຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານ’’ນ຺ຕິ? ຕຕ຺ເຣກຈ຺ເຈຫິ ເຖເຣຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອວໍ ພ຺ຍາກຕໍ – ‘‘‘ສໍໂຍຊນ’ນ຺ຕິ ວາ, ອາວຸໂສ, ‘ສໍໂຍຊນິຍາ ຘມ຺ມາ’ຕິ ວາ ອິເມ ຘມ຺ມາ ນານຕ຺ຖາ ເຈວ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ຈາ’’ຕິ. ເອກຈ຺ເຈຫິ ເຖເຣຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອວໍ ພ຺ຍາກຕໍ ‘ສໍໂຍຊນ’ນ຺ຕິ ວາ, ອາວຸໂສ ‘ສໍໂຍຊນິຍາ ຘມ຺ມາ’ຕິ ວາ ອິເມ ຘມ຺ມາ ເອກຕ຺ຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຍນ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ພຫຸລານໍ ກິຣ ເຖຣານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ຕານໍ ມຓ຺ຑລມາເຬ ສນ຺ນິສິນ຺ນານໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ອຍມນ຺ຕຣາກຖາ ອຸທປາທິ – ‘ສໍໂຍຊນ’ນ຺ຕິ ວາ, ອາວຸໂສ, ‘ສໍໂຍຊນິຍາ ຘມ຺ມາ’ຕິ ວາ ອິເມ ຘມ຺ມາ ນານຕ຺ຖາ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ອຸທາຫຸ ເອກຕ຺ຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານ’’ນ຺ຕິ? ເອກຈ຺ເຈຫິ ເຖເຣຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອວໍ ພ຺ຍາກຕໍ – ‘‘‘ສໍໂຍຊນ’ນ຺ຕິ ວາ, ອາວຸໂສ, ‘ສໍໂຍຊນິຍາ ຘມ຺ມາ’ຕິ ວາ ອິເມ ຘມ຺ມາ ນານຕ຺ຖາ ເຈວ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ຈາ’’ຕິ. ເອກຈ຺ເຈຫິ ເຖເຣຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ເອວໍ ພ຺ຍາກຕໍ ‘‘‘ສໍໂຍຊນ’ນ຺ຕິ ວາ, ອາວຸໂສ, ‘ສໍໂຍຊນິຍາ ຘມ຺ມາ’ຕິ ວາ ອິເມ ຘມ຺ມາ ເອກຕ຺ຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຄຫປຕີ’’ຕິ.

‘‘‘ສໍໂຍຊນ’ນ຺ຕິ ວາ, ຠນ຺ເຕ, ‘ສໍໂຍຊນິຍາ ຘມ຺ມາ’ຕິ ວາ ອິເມ ຘມ຺ມາ ນານຕ຺ຖາ ເຈວ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ຈ. ເຕນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປມໍ ໂວ ກຣິສ຺ສາມິ. ອຸປມາຍປິເຘກຈ຺ເຈ ວິຎ຺ຎູ ປຸຣິສາ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ກາໂຬ ຈ ພລີພທ຺ໂທ ໂອທາໂຕ ຈ ພລີພທ຺ໂທ ເອເກນ ທາເມນ ວາ ໂຍຕ຺ເຕນ ວາ ສໍຍຸຕ຺ຕາ ອສ຺ສຸ. ໂຍ ນຸ ໂຂ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ກາໂຬ ພລີພທ຺ໂທ ໂອທາຕສ຺ສ ພລີພທ຺ທສ຺ສ ສໍໂຍຊນໍ, ໂອທາໂຕ ພລີພທ຺ໂທ ກາຬສ຺ສ ພລີພທ຺ທສ຺ສ ສໍໂຍຊນ’ນ຺ຕິ, ສມ຺ມາ ນຸ ໂຂ ໂສ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຄຫປຕິ! ນ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ກາໂຬ ພລີພທ຺ໂທ ໂອທາຕສ຺ສ ພລີພທ຺ທສ຺ສ ສໍໂຍຊນໍ, ນປິ ໂອທາໂຕ ພລີພທ຺ໂທ ກາຬສ຺ສ ພຬີພທ຺ທສ຺ສ ສໍໂຍຊນໍ; ເຍນ ໂຂ ເຕ ເອເກນ ທາເມນ ວາ ໂຍຕ຺ເຕນ ວາ ສໍຍຸຕ຺ຕາ ຕໍ ຕຕ຺ຖ ສໍໂຍຊນ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ນ ຈກ຺ຂຸ ຣູປານໍ ສໍໂຍຊນໍ, ນ ຣູປາ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ສໍໂຍຊນໍ; ຍຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ຕທຸຠຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຉນ຺ທຣາໂຄ ຕໍ ຕຕ຺ຖ ສໍໂຍຊນໍ. ນ ໂສຕໍ ສທ຺ທານໍ… ນ ຆານໍ ຄນ຺ຘານໍ… ນ ຊິວ຺ຫາ ຣສານໍ… ນ ກາໂຍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພານໍ ສໍໂຍຊນໍ, ນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ກາຍສ຺ສ ສໍໂຍຊນໍ; ຍຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ຕທຸຠຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຉນ຺ທຣາໂຄ ຕໍ ຕຕ຺ຖ ສໍໂຍຊນໍ. ນ ມໂນ ຘມ຺ມານໍ ສໍໂຍຊນໍ, ນ ຘມ຺ມາ ມນສ຺ສ ສໍໂຍຊນໍ; ຍຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ຕທຸຠຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຉນ຺ທຣາໂຄ ຕໍ ຕຕ຺ຖ ສໍໂຍຊນ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ລາຠາ ເຕ, ຄຫປຕິ, ສຸລທ຺ຘໍ ເຕ, ຄຫປຕິ, ຍສ຺ສ ເຕ ຄມ຺ຠີເຣ ພຸທ຺ຘວຈເນ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸ ກມຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ປຐມອິສິທຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໓໔໔. ເອກໍ ສມຍໍ ສມ຺ພຫຸລາ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ເຑ ວິຫຣນ຺ຕິ ອມ຺ພາຏກວເນ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຍນ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຘິວາເສນ຺ຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ເຖຣາ ສ຺ວາຕນາຍ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອຘິວາເສສຸໍ ໂຂ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຖຣານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຘິວາສນໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິໍສຸ.

ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຍນ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ເຖຣໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘‘ຘາຕຸນານຕ຺ຕໍ, ຘາຕຸນານຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ, ຠນ຺ເຕ ເຖຣ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຘາຕຸນານຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ? ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ເຖໂຣ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ເຖຣໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘‘ຘາຕຸນານຕ຺ຕໍ, ຘາຕຸນານຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ, ຠນ຺ເຕ ເຖຣ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຘາຕຸນານຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ? ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ເຖໂຣ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ເຖຣໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘‘ຘາຕຸນານຕ຺ຕໍ, ຘາຕຸນານຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ, ຠນ຺ເຕ ເຖຣ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຘາຕຸນານຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ? ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ເຖໂຣ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ.

ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ອິສິທຕ຺ຕສ຺ສ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປສິ ສມ຺ປວາເຣສິ. ອຖ ໂຂ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ຠຸຕ຺ຕາວິໂນ ໂອນີຕປຕ຺ຕປາຓິໂນ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ເຖໂຣ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອິສິທຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘຸ ໂຂ ຕໍ, ອາວຸໂສ ອິສິທຕ຺ຕ, ເອໂສ ປຎ຺ໂຫ ປຏິຠາສິ, ເນໂສ ປຎ຺ໂຫ ມໍ ປຏິຠາສິ. ເຕນຫາວຸໂສ ອິສິທຕ຺ຕ, ຍທາ ອຎ຺ຎຖາປິ [ຍທາ ອຎ຺ຎທາປິ (ສີ. ປີ.) ອຎ຺ຎທາປິ (?)] ເອວຣູໂປ ປຎ຺ໂຫ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຕຎ຺ເຎເວຕ຺ຖ ປຏິຠາເສຍ຺ຍາ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ທຸຕິຍອິສິທຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໓໔໕. ເອກໍ ສມຍໍ ສມ຺ພຫຸລາ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ເຑ ວິຫຣນ຺ຕິ ອມ຺ພາຏກວເນ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຍນ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຘິວາເສນ຺ຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ ເຖຣາ, ສ຺ວາຕນາຍ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອຘິວາເສສຸໍ ໂຂ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຖຣານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຘິວາສນໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິໍສຸ.

ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຍນ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ເຖຣໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຍາ ອິມາ, ຠນ຺ເຕ ເຖຣ, ອເນກວິຫິຕາ ທິຏ຺ຐິໂຍ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກຕິ ວາ, ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກຕິ ວາ, ອນ຺ຕວາ ໂລໂກຕິ ວາ, ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກຕິ ວາ, ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ວາ, ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ວາ, ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ວາ, ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ວາ, ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ວາ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ. ຍານິ ຈິມານິ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ ຠຓິຕານິ; ອິມາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ທິຏ຺ຐິໂຍ ກິສ຺ມິໍ ສຕິ ໂຫນ຺ຕິ, ກິສ຺ມິໍ ອສຕິ ນ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ?

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ເຖໂຣ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ເຖຣໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຍາ ອິມາ, ຠນ຺ເຕ ເຖຣ, ອເນກວິຫິຕາ ທິຏ຺ຐິໂຍ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ – ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກຕິ ວາ, ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກຕິ ວາ, ອນ຺ຕວາ ໂລໂກຕິ ວາ, ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກຕິ ວາ, ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ວາ, ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ວາ, ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ວາ, ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ວາ, ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ວາ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ວາ. ຍານິ ຈິມານິ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ ຠຓິຕານິ; ອິມາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ທິຏ຺ຐິໂຍ ກິສ຺ມິໍ ສຕິ ໂຫນ຺ຕິ, ກິສ຺ມິໍ ອສຕິ ນ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ? ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ເຖໂຣ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອິສິທຕ຺ໂຕ ຕສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ສພ຺ພນວໂກ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອິສິທຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ເຖຣໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ພ຺ຍາກໂຣມຫໍ, ຠນ຺ເຕ ເຖຣ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ ເອຕໍ ປຎ຺ຫ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ພ຺ຍາກໂຣຫິ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ ອິສິທຕ຺ຕ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ ເອຕໍ ປຎ຺ຫ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວຎ຺ຫິ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ປຸຈ຺ຉສິ – ‘ຍາ ອິມາ, ຠນ຺ເຕ ເຖຣ, ອເນກວິຫິຕາ ທິຏ຺ຐິໂຍ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ – ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກຕິ ວາ…ເປ…; ອິມາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ທິຏ຺ຐິໂຍ ກິສ຺ມິໍ ສຕິ ໂຫນ຺ຕິ, ກິສ຺ມິໍ ອສຕິ ນ ໂຫນ຺ຕີ’’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍາ ອິມາ, ຄຫປຕິ, ອເນກວິຫິຕາ ທິຏ຺ຐິໂຍ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກຕິ ວາ, ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກຕິ ວາ, ອນ຺ຕວາ ໂລໂກຕິ ວາ ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກຕິ ວາ, ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ວາ, ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ວາ, ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ວາ, ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ວາ, ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ວາ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ວາ. ຍານິ ຈິມານິ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ ຠຓິຕານິ; ອິມາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ທິຏ຺ຐິໂຍ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ສຕິ ໂຫນ຺ຕິ, ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ອສຕິ ນ ໂຫນ຺ຕີ’’’ຕິ.

‘‘ກຖໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິຘ, ຄຫປຕິ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວີ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ, ສປ຺ປຸຣິສານໍ ອທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ເວທນໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ…ເປ… ສຎ຺ຎໍ… ສງ຺ຂາເຣ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ກຖໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິຘ, ຄຫປຕິ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ອຣິຍານໍ ທສ຺ສາວີ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິໂທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ສຸວິນີໂຕ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ສຸວິນີໂຕ ນ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ນ ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ນ ເວທນໍ… ນ ສຎ຺ຎໍ… ນ ສງ຺ຂາເຣ… ນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ນ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ກຸໂຕ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ອິສິທຕ຺ໂຕ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ? ‘‘ອວນ຺ຕິຍາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ອາຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ, ອວນ຺ຕິຍາ ອິສິທຕ຺ໂຕ ນາມ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ອມ຺ຫາກໍ ອທິຏ຺ຐສຫາໂຍ ປພ຺ພຊິໂຕ? ທິຏ຺ໂຐ ໂສ ອາຍສ຺ມຕາ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຄຫປຕີ’’ຕິ. ‘‘ກຫໍ ນຸ ໂຂ ໂສ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ເອຕຣຫິ ວິຫຣຕີ’’ຕິ? ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ອິສິທຕ຺ໂຕ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ‘‘ອຍ຺ໂຍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອິສິທຕ຺ໂຕ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຄຫປຕີ’’ຕິ. ‘‘ອຠິຣມຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ອິສິທຕ຺ໂຕ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ເຑ. ຣມຓີຍໍ ອມ຺ພາຏກວນໍ. ອຫໍ ອຍ຺ຍສ຺ສ ອິສິທຕ຺ຕສ຺ສ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກຣິສ຺ສາມິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ກລ຺ຍາຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ອິສິທຕ຺ຕສ຺ສ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປສິ ສມ຺ປວາເຣສິ. ອຖ ໂຂ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ຠຸຕ຺ຕາວິໂນ ໂອນີຕປຕ຺ຕປາຓິໂນ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ເຖໂຣ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອິສິທຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘຸ ໂຂ ຕໍ, ອາວຸໂສ ອິສິທຕ຺ຕ, ເອໂສ ປຎ຺ໂຫ ປຏິຠາສິ. ເນໂສ ປຎ຺ໂຫ ມໍ ປຏິຠາສິ. ເຕນຫາວຸໂສ ອິສິທຕ຺ຕ, ຍທາ ອຎ຺ຎຖາປິ ເອວຣູໂປ ປຎ຺ໂຫ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຕຎ຺ເຎເວຕ຺ຖ ປຏິຠາເສຍ຺ຍາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອິສິທຕ຺ໂຕ ເສນາສນໍ ສໍສາເມຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ຑມ຺ຫາ ປກ຺ກາມິ. ຍໍ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ຑມ຺ຫາ ປກ຺ກາມິ, ຕຖາ ປກ຺ກນ຺ໂຕວ ອໂຫສິ, ນ ປຸນ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉີຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ມຫກປາຏິຫາຣິຍສຸຕ຺ຕໍ

໓໔໖. ເອກໍ ສມຍໍ ສມ຺ພຫຸລາ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ເຑ ວິຫຣນ຺ຕິ ອມ຺ພາຏກວເນ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຍນ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຘິວາເສນ຺ຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ ເຖຣາ, ສ຺ວາຕນາຍ ໂຄກຸເລ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອຘິວາເສສຸໍ ໂຂ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຖຣານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຘິວາສນໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ ໂຄກຸລໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິໍສຸ.

ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ປຓີເຕນ ສປ຺ປິປາຍາເສນ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປສິ ສມ຺ປວາເຣສິ. ອຖ ໂຂ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ຠຸຕ຺ຕາວິໂນ ໂອນີຕປຕ຺ຕປາຓິໂນ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ຈິຕ຺ໂຕປິ ໂຂ ຄຫປຕິ ‘ເສສກໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຖາ’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພນ຺ຘິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຸຓ຺ຫໍ ໂຫຕິ ກຸຖິຕໍ [ກຸຏ຺ຐິຕໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]; ເຕ ຈ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ປເວລິຍມາເນນ ມຎ຺ເຎ ກາເຍນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຍຖາ ຕໍ ໂຠຊນໍ ຠຸຕ຺ຕາວິໂນ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ມຫໂກ ຕສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ສພ຺ພນວໂກ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫໂກ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ເຖຣໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘຸ ຂ຺ວສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ ເຖຣ, ສີຕໂກ ຈ ວາໂຕ ວາເຍຍ຺ຍ, ອພ຺ຠສມ຺ປິລາໂປ [ອພ຺ຠສໍພິລາໂປ (ສີ.), ອພ຺ຠສໍວິລາໂປ (ປີ.)] ຈ ອສ຺ສ, ເທໂວ ຈ ເອກເມກໍ ຜຸສາເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ຂ຺ວສ຺ສ, ອາວຸໂສ ມຫກ, ຍໍ ສີຕໂກ ຈ ວາໂຕ ວາເຍຍ຺ຍ, ອພ຺ຠສມ຺ປິລາໂປ ຈ ອສ຺ສ, ເທໂວ ຈ ເອກເມກໍ ຜຸສາເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫໂກ ຕຖາຣູປໍ ອິທ຺ຘາຠິສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂຣິ [ອຠິສງ຺ຂາສິ (ສີ.)] ຍຖາ ສີຕໂກ ຈ ວາໂຕ ວາຍິ, ອພ຺ຠສມ຺ປິລາໂປ ຈ ອສ຺ສ [ອາສິ (?)], ເທໂວ ຈ ເອກເມກໍ ຜຸສິ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ໂຍ ໂຂ ອິມສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ສພ຺ພນວໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ສາຍໍ ເອວຣູໂປ ອິທ຺ຘານຸຠາໂວ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫໂກ ອາຣາມໍ ສມ຺ປາປຸຓິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ເຖຣໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອລເມຕ຺ຕາວຕາ, ຠນ຺ເຕ ເຖຣາ’’ຕິ? ‘‘ອລເມຕ຺ຕາວຕາ, ອາວຸໂສ ມຫກ! ກຕເມຕ຺ຕາວຕາ, ອາວຸໂສ ມຫກ! ປູຊິຕເມຕ຺ຕາວຕາ, ອາວຸໂສ ມຫກາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ຍຖາວິຫາຣໍ ອຄມໍສຸ. ອາຍສ຺ມາປິ ມຫໂກ ສກໍ ວິຫາຣໍ ອຄມາສິ.

ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫກໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫກໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ມຫໂກ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມໍ ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍໍ ທສ຺ເສຕູ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ອາລິນ຺ເທ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ຕິຓກລາປໍ ໂອກາເສຫີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫກສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ອາລິນ຺ເທ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ຕິຓກລາປໍ ໂອກາເສສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫໂກ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສູຈິຆຏິກໍ ທຕ຺ວາ ຕຖາຣູປໍ ອິທ຺ຘາຠິສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂຣິ ຍຖາ ຕາລຈ຺ຉິຄ຺ຄເຬນ ຈ ອຄ຺ຄຬນ຺ຕຣິກາຍ ຈ ອຈ຺ຈິ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕິຓານິ ຌາເປສິ, ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ນ ຌາເປສິ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ປປ຺ໂຜເຏຕ຺ວາ ສໍວິຄ຺ໂຄ ໂລມຫຏ຺ຐຊາໂຕ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫໂກ ວິຫາຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ຄຫປຕິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອລເມຕ຺ຕາວຕາ, ຄຫປຕີ’’ຕິ?

‘‘ອລເມຕ຺ຕາວຕາ, ຠນ຺ເຕ ມຫກ! ກຕເມຕ຺ຕາວຕາ, ຠນ຺ເຕ, ມຫກ! ປູຊິຕເມຕ຺ຕາວຕາ, ຠນ຺ເຕ ມຫກ! ອຠິຣມຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ມຫໂກ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ເຑ. ຣມຓີຍໍ ອມ຺ພາຏກວນໍ. ອຫໍ ອຍ຺ຍສ຺ສ ມຫກສ຺ສ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກຣິສ຺ສາມິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ກລ຺ຍາຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫໂກ ເສນາສນໍ ສໍສາເມຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ຑມ຺ຫາ ປກ຺ກາມິ. ຍໍ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ຑມ຺ຫາ ປກ຺ກາມິ, ຕຖາ ປກ຺ກນ຺ໂຕວ ອໂຫສິ; ນ ປຸນ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉີຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຐມກາມຠູສຸຕ຺ຕໍ

໓໔໗. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ກາມຠູ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ເຑ ວິຫຣຕິ ອມ຺ພາຏກວເນ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຍນາຍສ຺ມາ ກາມຠູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ກາມຠຸໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ຈິຕ຺ຕໍ ຄຫປຕິໍ ອາຍສ຺ມາ ກາມຠູ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ວຸຕ຺ຕມິທໍ, ຄຫປຕິ –

‘‘ເນລງ຺ໂຄ ເສຕປຈ຺ຉາໂທ, ເອກາໂຣ ວຕ຺ຕຕີ ຣໂຖ;

ອນີຆໍ ປສ຺ສ ອາຍນ຺ຕໍ [ອປ຺ປຕ຺ຕໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)], ຉິນ຺ນໂສຕໍ ອພນ຺ຘນ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ອິມສ຺ສ ນຸ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ກຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ? ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ຠາສິຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຄຫປຕີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ອາຄເມຫິ ຍາວສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ເປກ຺ຂາມີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ຕຸຓ຺ຫີ ຫຸຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ກາມຠຸໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘‘ເນລງ຺ຄ’ນ຺ຕິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສີລານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ‘ເສຕປຈ຺ຉາໂທ’ຕິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ‘ເອກາໂຣ’ຕິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສຕິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ‘ວຕ຺ຕຕີ’ຕິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອຠິກ຺ກມປຏິກ຺ກມສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ‘ຣໂຖ’ຕິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອິມສ຺ເສຕໍ ຈາຕຸມຫາຠູຕິກສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ອຘິວຈນໍ ມາຕາເປຕ຺ຕິກສມ຺ຠວສ຺ສ ໂອທນກຸມ຺ມາສູປຈຍສ຺ສ ອນິຈ຺ຈຸຈ຺ຉາທນປຣິມທ຺ທນເຠທນວິທ຺ຘໍສນຘມ຺ມສ຺ສ. ຣາໂຄ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ນີໂຆ, ໂທໂສ ນີໂຆ, ໂມໂຫ ນີໂຆ. ເຕ ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວງ຺ກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ຕສ຺ມາ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ‘ອນີໂຆ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘ອາຍນ຺ຕ’ນ຺ຕິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອຣຫໂຕ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ‘ໂສໂຕ’ຕິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຕຓ຺ຫາເຍຕໍ ອຘິວຈນໍ. ສາ ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວງ຺ກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ຕສ຺ມາ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ‘ຉິນ຺ນໂສໂຕ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຣາໂຄ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ພນ຺ຘນໍ, ໂທໂສ ພນ຺ຘນໍ, ໂມໂຫ ພນ຺ຘນໍ. ເຕ ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວງ຺ກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ຕສ຺ມາ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ‘ອພນ຺ຘໂນ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຍໍ ຕໍ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ເນລງ຺ໂຄ ເສຕປຈ຺ຉາໂທ, ເອກາໂຣ ວຕ຺ຕຕີ ຣໂຖ;

ອນີຆໍ ປສ຺ສ ອາຍນ຺ຕໍ, ຉິນ຺ນໂສຕໍ ອພນ຺ຘນ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ອິມສ຺ສ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມີ’’ຕິ. ‘‘ລາຠາ ເຕ, ຄຫປຕິ, ສຸລທ຺ຘໍ ເຕ, ຄຫປຕິ! ຍສ຺ສ ເຕ ຄມ຺ຠີເຣ ພຸທ຺ຘວຈເນ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸ ກມຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ທຸຕິຍກາມຠູສຸຕ຺ຕໍ

໓໔໘. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ກາມຠູ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ເຑ ວິຫຣຕິ ອມ຺ພາຏກວເນ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຍນາຍສ຺ມາ ກາມຠູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ກາມຠຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຕິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ? ‘‘ຕໂຍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ສງ຺ຂາຣາ – ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ກາມຠຸສ຺ສ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ກາມຠຸໍ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກຕໂມ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ກຕໂມ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ກຕໂມ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ? ‘‘ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ.

‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ…ເປ… ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກສ຺ມາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ກສ຺ມາ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ກສ຺ມາ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ? ‘‘ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ກາຍິກາ. ເອເຕ ຘມ຺ມາ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘາ, ຕສ຺ມາ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ. ປຸພ຺ເພ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ວິຕກ຺ເກຕ຺ວາ ວິຈາເຣຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ວາຈໍ ຠິນ຺ທຕິ, ຕສ຺ມາ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ. ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ເຈຕສິກາ. ເອເຕ ຘມ຺ມາ ຈິຕ຺ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘາ, ຕສ຺ມາ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ.

ສາຘຸ…ເປ… ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກຖໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຫໍ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊິສ຺ສ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ອຫໍ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊາມີ’ຕິ ວາ ‘ອຫໍ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ໂນ’ຕິ ວາ. ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ປຸພ຺ເພວ ຕຖາ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາວິຕໍ ໂຫຕິ ຍໍ ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປເນຕີ’’ຕິ.

ສາຘຸ …ເປ… ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ປຐມໍ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຍທິ ວາ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ຍທິ ວາ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ຍທິ ວາ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ? ‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ ປຐມໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕໂຕ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ຕໂຕ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ.

ສາຘຸ…ເປ… ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ຍ຺ວາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ມໂຕ ກາລງ຺ກໂຕ, ໂຍ ຈາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ໂນ, ອິເມສໍ ກິໍ ນານາກຣຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຍ຺ວາຍໍ ຄຫປຕິ, ມໂຕ ກາລງ຺ກໂຕ ຕສ຺ສ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ນິຣຸທ຺ໂຘ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ, ວຈີສງ຺ຂາໂຣ ນິຣຸທ຺ໂຘ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ, ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ ນິຣຸທ຺ໂຘ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ, ອາຍຸ ປຣິກ຺ຂີໂຓ, ອຸສ຺ມາ ວູປສນ຺ຕາ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ວິປຣິຠິນ຺ນານິ. ໂຍ ຈ ຂ຺ວາຍໍ, ຄຫປຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ໂນ, ຕສ຺ສປິ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ ນິຣຸທ຺ໂຘ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ, ວຈີສງ຺ຂາໂຣ ນິຣຸທ຺ໂຘ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ, ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ ນິຣຸທ຺ໂຘ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ, ອາຍຸ ອປຣິກ຺ຂີໂຓ, ອຸສ຺ມາ ອວູປສນ຺ຕາ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ວິປ຺ປສນ຺ນານິ. ຍ຺ວາຍໍ, ຄຫປຕິ, ມໂຕ ກາລງ຺ກໂຕ, ໂຍ ຈາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ໂນ, ອິທໍ ເນສໍ ນານາກຣຓ’’ນ຺ຕິ.

ສາຘຸ…ເປ… ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກຖໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຫໍ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສ’ນ຺ຕິ ວາ ‘ອຫໍ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐຫາມີ’ຕິ ວາ ‘ອຫໍ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ’ຕິ ວາ. ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ປຸພ຺ເພວ ຕຖາ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາວິຕໍ ໂຫຕິ, ຍໍ ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປເນຕີ’’ຕິ.

ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ…ເປ… ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຍທິ ວາ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ຍທິ ວາ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ຍທິ ວາ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ? ‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ, ຄຫປຕິ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໂຕ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ຕໂຕ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ.

ສາຘຸ…ເປ… ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸໍ ກຕິ ຜສ຺ສາ ຜຸສນ຺ຕິ’’? ‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຠິກ຺ຂຸໍ ຕໂຍ ຜສ຺ສາ ຜຸສນ຺ຕິ – ສຸຎ຺ຎໂຕ ຜສ຺ໂສ, ອນິມິຕ຺ໂຕ ຜສ຺ໂສ, ອປ຺ປຓິຫິໂຕ ຜສ຺ໂສ’’ຕິ.

ສາຘຸ…ເປ… ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ກິໍນິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ກິໍໂປຓໍ, ກິໍປພ຺ຠາຣ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິເວກນິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ວິເວກໂປຓໍ ວິເວກປພ຺ຠາຣ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ກາມຠຸສ຺ສ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ກາມຠຸໍ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກຕິ ຘມ຺ມາ ພຫູປກາຣາ’’ຕິ? ‘‘ອທ຺ຘາ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ຍໍ ປຐມໍ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ຕໍ ປຸຈ຺ຉສິ. ອປິ ຈ ຕ຺ຍາຫໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສາມິ. ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ພຫູປກາຣາ – ສມໂຖ ຈ ວິປສ຺ສນາ ຈາ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ໂຄທຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໓໔໙. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ໂຄທຕ຺ໂຕ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ເຑ ວິຫຣຕິ ອມ຺ພາຏກວເນ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຍນາຍສ຺ມາ ໂຄທຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ໂຄທຕ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ຈິຕ຺ຕໍ ຄຫປຕິໍ ອາຍສ຺ມາ ໂຄທຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຍາ ຈາຍໍ, ຄຫປຕິ, ອປ຺ປມາຓາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ, ຍາ ຈ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ, ຍາ ຈ ສຸຎ຺ຎຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ, ຍາ ຈ ອນິມິຕ຺ຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ນານຕ຺ຖາ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ອຸທາຫຸ ເອກຕ຺ຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ອິເມ ຘມ຺ມາ ນານຕ຺ຖາ ເຈວ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ຈ. ອຕ຺ຖິ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ອິເມ ຘມ຺ມາ ເອກຕ຺ຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠນ຺ເຕ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ອິເມ ຘມ຺ມາ ນານຕ຺ຖາ ເຈວ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ຈ? ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ [ຈຕຸຕ຺ຖິໍ (?)]. ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ [ອພ຺ຍາປຊ຺ເຌນ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.), ອພ຺ຍາພຊ຺ເຌນ (?)] ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ກຣຸຓາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ…ເປ… ມຸທິຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ. ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠນ຺ເຕ, ອປ຺ປມາຓາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠນ຺ເຕ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ? ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ, ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠນ຺ເຕ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຎ຺ຎຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ? ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ສຸຎ຺ຎມິທໍ ອຕ຺ເຕນ ວາ ອຕ຺ຕນິເຍນ ວາ’ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຎ຺ຎຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠນ຺ເຕ, ອນິມິຕ຺ຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ? ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານໍ ອມນສິກາຣາ ອນິມິຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠນ຺ເຕ, ອນິມິຕ຺ຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ອິເມ ຘມ຺ມາ ນານຕ຺ຖາ ເຈວ ນານາພ຺ຍຎ຺ຊນາ ຈ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠນ຺ເຕ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ອິເມ ຘມ຺ມາ ເອກຕ຺ຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານໍ? ຣາໂຄ, ຠນ຺ເຕ, ປມາຓກຣໂຓ, ໂທໂສ ປມາຓກຣໂຓ, ໂມໂຫ ປມາຓກຣໂຓ. ເຕ ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວງ຺ກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ຍາວຕາ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອປ຺ປມາຓາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໂຍ, ອກຸປ຺ປາ ຕາສໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ. ສາ ໂຂ ປນ ອກຸປ຺ປາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ສຸຎ຺ຎາ ຣາເຄນ, ສຸຎ຺ຎາ ໂທເສນ, ສຸຎ຺ຎາ ໂມເຫນ. ຣາໂຄ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກິຎ຺ຈນໍ, ໂທໂສ ກິຎ຺ຈນໍ, ໂມໂຫ ກິຎ຺ຈນໍ. ເຕ ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວງ຺ກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ຍາວຕາ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໂຍ, ອກຸປ຺ປາ ຕາສໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ. ສາ ໂຂ ປນ ອກຸປ຺ປາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ສຸຎ຺ຎາ ຣາເຄນ, ສຸຎ຺ຎາ ໂທເສນ, ສຸຎ຺ຎາ ໂມເຫນ. ຣາໂຄ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ນິມິຕ຺ຕກຣໂຓ, ໂທໂສ ນິມິຕ຺ຕກຣໂຓ, ໂມໂຫ ນິມິຕ຺ຕກຣໂຓ. ເຕ ຂີຓາສວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວງ຺ກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ຍາວຕາ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອນິມິຕ຺ຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໂຍ, ອກຸປ຺ປາ ຕາສໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ. ສາ ໂຂ ປນ ອກຸປ຺ປາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ ສຸຎ຺ຎາ ຣາເຄນ, ສຸຎ຺ຎາ ໂທເສນ, ສຸຎ຺ຎາ ໂມເຫນ. ອຍໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ປຣິຍາໂຍ ຍໍ ປຣິຍາຍໍ ອາຄມ຺ມ ອິເມ ຘມ຺ມາ ເອກຕ຺ຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ລາຠາ ເຕ, ຄຫປຕິ, ສຸລທ຺ຘໍ ເຕ, ຄຫປຕິ! ຍສ຺ສ ເຕ ຄມ຺ຠີເຣ ພຸທ຺ຘວຈເນ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸ ກມຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ນິຄຓ຺ຐນາຏປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໓໕໐. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ [ນາຕປຸຕ຺ໂຕ (ສີ.)] ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ຑໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ມຫຕິຍາ ນິຄຓ຺ຐປຣິສາຍ ສທ຺ຘິໍ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ – ‘‘ນິຄຓ຺ໂຐ ກິຣ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ຑໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ມຫຕິຍາ ນິຄຓ຺ຐປຣິສາຍ ສທ຺ຘິ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ສມ຺ພຫຸເລຫິ ອຸປາສເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ນິຄຓ຺ເຐນ ນາຏປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ຈິຕ຺ຕໍ ຄຫປຕິໍ ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສທ຺ທຫສິ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ – ອຕ຺ຖິ ອວິຕກ຺ໂກ ອວິຈາໂຣ ສມາຘິ, ອຕ຺ຖິ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ນິໂຣໂຘ’’ຕິ?

‘‘ນ ຂ຺ວາຫໍ ເອຕ຺ຖ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສທ຺ຘາຍ ຄຈ຺ຉາມິ. ອຕ຺ຖິ ອວິຕກ຺ໂກ ອວິຈາໂຣ ສມາຘິ, ອຕ຺ຖິ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ນິໂຣໂຘ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ອຸລ຺ໂລເກຕ຺ວາ [ສກໍ ປຣິສໍ ອປໂລເກຕ຺ວາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.), ໂອໂລເກຕ຺ວາ (ສີ. ອຏ຺ຐ. ສ຺ຍາ. ອຏ຺ຐ.)] ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິທໍ ຠວນ຺ໂຕ ປສ຺ສນ຺ຕຸ, ຍາວ ອຸຊຸໂກ ຈາຍໍ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ, ຍາວ ອສໂຐ ຈາຍໍ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ, ຍາວ ອມາຍາວີ ຈາຍໍ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ, ວາຕໍ ວາ ໂສ ຊາເລນ ພາເຘຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ໂຍ ວິຕກ຺ກວິຈາເຣ ນິໂຣເຘຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ສກມຸຏ຺ຐິນາ ວາ ໂສ ຄງ຺ຄາຍ ໂສຕໍ ອາວາເຣຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ໂຍ ວິຕກ຺ກວິຈາເຣ ນິໂຣເຘຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຠນ຺ເຕ, ກຕມໍ ນຸ ໂຂ ປຓີຕຕຣໍ – ຎາຓໍ ວາ ສທ຺ຘາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ສທ຺ຘາຍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຎາຓໍເຍວ ປຓີຕຕຣ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອຫໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຍາວເທວ ອາກງ຺ຂາມິ, ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ. ອຫໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຍາວເທວ ອາກງ຺ຂາມິ, ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ. ອຫໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຍາວເທວ ອາກງ຺ຂາມິ, ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ. ອຫໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຍາວເທວ ອາກງ຺ຂາມິ, ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ. ນ ໂສ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ຊານນ຺ໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ກສ຺ສ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ສທ຺ຘາຍ ຄມິສ຺ສາມິ? ອຕ຺ຖິ ອວິຕກ຺ໂກ ອວິຈາໂຣ ສມາຘິ, ອຕ຺ຖິ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ນິໂຣໂຘ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ສກໍ ປຣິສໍ ອປໂລເກຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິທໍ ຠວນ຺ໂຕ ປສ຺ສນ຺ຕຸ, ຍາວ ອນຸຊຸໂກ ຈາຍໍ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ, ຍາວ ສໂຐ ຈາຍໍ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ, ຍາວ ມາຍາວີ ຈາຍໍ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕີ’’ຕິ.

‘‘ອິທາເນວ ໂຂ ເຕ [ອິທາເນວ ຈ ປນ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠາສິຕໍ – ‘ເອວໍ ອາຊານາມ ອິທໍ ຠວນ຺ໂຕ ປສ຺ສນ຺ຕຸ, ຍາວ ອຸຊຸໂກ ຈາຍໍ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ, ຍາວ ອສໂຐ ຈາຍໍ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ, ຍາວ ອມາຍາວີ ຈາຍໍ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕີ’ຕິ. ອິທາເນວ ຈ ປນ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠາສິຕໍ – ‘ເອວໍ ອາຊານາມ ອິທໍ ຠວນ຺ໂຕ ປສ຺ສນ຺ຕຸ, ຍາວ ອນຸຊຸໂກ ຈາຍໍ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ, ຍາວ ສໂຐ ຈາຍໍ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ, ຍາວ ມາຍາວີ ຈາຍໍ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕີ’ຕິ. ສເຈ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຣິມໍ ສຈ຺ຈໍ, ປຈ຺ຉິມໍ ເຕ ມິຈ຺ຉາ. ສເຈ ປນ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຣິມໍ ມິຈ຺ຉາ, ປຈ຺ຉິມໍ ເຕ ສຈ຺ຈໍ. ອິເມ ໂຂ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ທສ ສຫຘມ຺ມິກາ ປຎ຺ຫາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຍທາ ເນສໍ ອຕ຺ຖໍ ອາຊາເນຍ຺ຍາສິ, ອຖ ມໍ ປຏິຫເຣຍ຺ຍາສິ ສທ຺ຘິໍ ນິຄຓ຺ຐປຣິສາຍ. ເອໂກ ປຎ຺ໂຫ, ເອໂກ ອຸທ຺ເທໂສ, ເອກໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ. ທ຺ເວ ປຎ຺ຫາ, ທ຺ເວ ອຸທ຺ເທສາ, ທ຺ເວ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ. ຕໂຍ ປຎ຺ຫາ, ຕໂຍ ອຸທ຺ເທສາ, ຕີຓິ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຫາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຸທ຺ເທສາ, ຈຕ຺ຕາຣິ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ. ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຫາ, ປຎ຺ຈ ອຸທ຺ເທສາ, ປຎ຺ຈ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ. ຉ ປຎ຺ຫາ, ຉ ອຸທ຺ເທສາ, ຉ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ. ສຕ຺ຕ ປຎ຺ຫາ, ສຕ຺ຕ ອຸທ຺ເທສາ, ສຕ຺ຕ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ. ອຏ຺ຐ ປຎ຺ຫາ, ອຏ຺ຐ ອຸທ຺ເທສາ, ອຏ຺ຐ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ. ນວ ປຎ຺ຫາ, ນວ ອຸທ຺ເທສາ, ນວ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ. ທສ ປຎ຺ຫາ, ທສ ອຸທ຺ເທສາ, ທສ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ນິຄຓ຺ຐໍ ນາຏປຸຕ຺ຕໍ ອິເມ ທສ ສຫຘມ຺ມິເກ ປຎ຺ເຫ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມີຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ອເຈລກສ຺ສປສຸຕ຺ຕໍ

໓໕໑. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອເຈໂລ ກສ຺ສໂປ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ຑໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ ປຸຣາຓຄິຫິສຫາໂຍ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ – ‘‘ອເຈໂລ ກິຣ ກສ຺ສໂປ ມຈ຺ຉິກາສຓ຺ຑໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ອມ຺ຫາກໍ ປຸຣາຓຄິຫິສຫາໂຍ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ເຍນ ອເຈໂລ ກສ຺ສໂປ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອເຈເລນ ກສ຺ສເປນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອເຈລໍ ກສ຺ສປໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກີວຈິຣໍ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ກສ຺ສປາ’’ຕິ? ‘‘ຕິໍສມຕ຺ຕານິ ໂຂ ເມ, ຄຫປຕິ, ວສ຺ສານິ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສາ’’ຕິ. ‘‘ອິເມຫິ ປນ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ຕິໍສມຕ຺ເຕຫິ ວສ຺ເສຫິ ອຕ຺ຖິ ໂກຈິ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ [ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ໂມ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ ອຘິຄໂຕ ຜາສຸວິຫາໂຣ’’ຕິ? ‘‘ອິເມຫິ ໂຂ ເມ, ຄຫປຕິ, ຕິໍສມຕ຺ເຕຫິ ວສ຺ເສຫິ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ໂກຈິ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ ອຘິຄໂຕ ຜາສຸວິຫາໂຣ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ນຄ຺ເຄຍ຺ຍາ ຈ ມຸຓ຺ເຑຍ຺ຍາ ຈ ປາວຬນິປ຺ໂຜຏນາຍ ຈາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອເຈລໍ ກສ຺ສປໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ ວຕ, ໂຠ, ອພ຺ຠຸຕໍ ວຕ, ໂຠ! ຘມ຺ມສ຺ສ ສ຺ວາກ຺ຂາຕຕາ [ສພ຺ພຕ຺ຖປິ ເອວເມວ ທິສ຺ສຕິ] ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ຕິໍສມຕ຺ເຕຫິ ວສ຺ເສຫິ ນ ໂກຈິ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ ອຘິຄໂຕ ອຠວິສ຺ສ ຜາສຸວິຫາໂຣ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ນຄ຺ເຄຍ຺ຍາ ຈ ມຸຓ຺ເຑຍ຺ຍາ ຈ ປາວຬນິປ຺ໂຜຏນາຍ ຈາ’’ຕິ!

‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ປນ, ຄຫປຕິ, ກີວຈິຣໍ ອຸປາສກຕ຺ຕໍ ອຸປຄຕສ຺ສາ’’ຕິ? ‘‘ມຍ຺ຫມ຺ປິ ໂຂ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຕິໍສມຕ຺ຕານິ ວສ຺ສານິ ອຸປາສກຕ຺ຕໍ ອຸປຄຕສ຺ສາ’’ຕິ. ‘‘ອິເມຫິ ປນ ເຕ, ຄຫປຕິ, ຕິໍສມຕ຺ເຕຫິ ວສ຺ເສຫິ ອຕ຺ຖິ ໂກຈິ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ ອຘິຄໂຕ ຜາສຸວິຫາໂຣ’’ຕິ? ‘‘ຄິຫິໂນປິ ສິຍາ, ຠນ຺ເຕ. ອຫຎ຺ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຍາວເທວ ອາກງ຺ຂາມິ, ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ. ອຫຎ຺ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຍາວເທວ ອາກງ຺ຂາມິ, ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ …ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ. ອຫຎ຺ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຍາວເທວ ອາກງ຺ຂາມິ, ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ. ອຫຎ຺ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຍາວເທວ ອາກງ຺ຂາມິ, ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ. ສເຈ ໂຂ ປນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ [ຠຄວຕາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ປຐມຕຣໍ ກາລໍ ກເຣຍ຺ຍໍ, ອນຈ຺ຉຣິຍໍ ໂຂ ປເນຕໍ ຍໍ ມໍ ຠຄວາ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ – ‘ນຕ຺ຖິ ຕໍ ສໍໂຍຊນໍ ເຍນ ສໍໂຍຊເນນ ສໍຍຸຕ຺ໂຕ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ປຸນ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອເຈໂລ ກສ຺ສໂປ ຈິຕ຺ຕໍ ຄຫປຕິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ ວຕ ໂຠ, ອພ຺ຠຸຕໍ ວຕ ໂຠ! ຘມ຺ມສ຺ສ ສ຺ວາກ຺ຂາຕຕາ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ຄິຫີ ໂອທາຕວສໂນ [ຄິຫີ ໂອທາຕວສນາ (ສີ. ປີ.)] ເອວຣູປໍ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ ອຘິຄມິສ຺ສຕິ [ອຘິຄມິສ຺ສນ຺ຕິ (ສີ. ປີ.)] ຜາສຸວິຫາຣໍ. ລເຠຍ຺ຍາຫໍ, ຄຫປຕິ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ລເຠຍ຺ຍໍ ອຸປສມ຺ປທ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອເຈລໍ ກສ຺ສປໍ ອາທາຍ ເຍນ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອເຈໂລ ກສ຺ສໂປ ອມ຺ຫາກໍ ປຸຣາຓຄິຫິສຫາໂຍ. ອິມໍ ເຖຣາ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕຸ ອຸປສມ຺ປາເທນ຺ຕຸ. ອຫມສ຺ສ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກຣິສ຺ສາມິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານ’’ນ຺ຕິ. ອລຕ຺ຖ ໂຂ ອເຈໂລ ກສ຺ສໂປ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ອລຕ຺ຖ ອຸປສມ຺ປທໍ. ອຈິຣູປສມ຺ປນ຺ໂນ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ກສ຺ສໂປ ເອໂກ ວູປກຏ຺ໂຐ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ, ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິ. ‘‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’’ຕິ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ກສ຺ສໂປ ອຣຫຕໍ ອໂຫສີຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ຄິລານທສ຺ສນສຸຕ຺ຕໍ

໓໕໒. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ອາພາຘິໂກ ໂຫຕິ ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ອາຣາມເທວຕາ ວນເທວຕາ ຣຸກ຺ຂເທວຕາ ໂອສຘິຕິຓວນປ຺ປຕີສຸ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ສງ຺ຄມ຺ມ ສມາຄມ຺ມ ຈິຕ຺ຕໍ ຄຫປຕິໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ປຓິເຘຫິ, ຄຫປຕິ, ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ຣາຊາ ອສ຺ສໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ຕາ ອາຣາມເທວຕາ ວນເທວຕາ ຣຸກ຺ຂເທວຕາ ໂອສຘິຕິຓວນປ຺ປຕີສຸ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຕມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ, ຕມ຺ປິ ອທ຺ຘຸວໍ, ຕມ຺ປິ ປຫາຍ ຄມນີຍ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈາ ຎາຕິສາໂລຫິຕາ ຈິຕ຺ຕໍ ຄຫປຕິໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ສຕິໍ, ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ອຸປຏ຺ຐເປຫິ, ມາ ວິປ຺ປລປີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ຕາຫໍ ວທາມິ ຍໍ ມໍ ຕຸມ຺ເຫ ເອວໍ ວເທຖ – ‘ສຕິໍ, ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ອຸປຏ຺ຐເປຫິ, ມາ ວິປ຺ປລປີ’’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ວເທສິ – ‘ຕມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ, ຕມ຺ປິ ອທ຺ຘຸວໍ, ຕມ຺ປິ ປຫາຍ ຄມນີຍ’’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຕຖາ ຫິ ປນ ມໍ ອາຣາມເທວຕາ ວນເທວຕາ ຣຸກ຺ຂເທວຕາ ໂອສຘິຕິຓວນປ຺ປຕີສຸ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ປຓິເຘຫິ, ຄຫປຕິ, ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ຣາຊາ ອສ຺ສໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ’ຕິ. ຕາຫໍ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ຕມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ…ເປ… ຕມ຺ປິ ປຫາຍ ຄມນີຍ’’’ນ຺ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ ຕາ, ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ອາຣາມເທວຕາ ວນເທວຕາ ຣຸກ຺ຂເທວຕາ ໂອສຘິຕິຓວນປ຺ປຕີສຸ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມານາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ປຓິເຘຫິ, ຄຫປຕິ, ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ຣາຊາ ອສ຺ສໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ’’’ຕິ? ‘‘ຕາສໍ ໂຂ ອາຣາມເທວຕານໍ ວນເທວຕານໍ ຣຸກ຺ຂເທວຕານໍ ໂອສຘິຕິຓວນປ຺ປຕີສຸ ອຘິວຕ຺ຖານໍ ເທວຕານໍ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ, ສີລວາ [ສີລວນ຺ໂຕ (ກ.)] ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ. ສເຈ ປຓິທຫິສ຺ສຕິ – ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ຣາຊາ ອສ຺ສໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ’ຕິ, ‘ຕສ຺ສ ໂຂ ອຍໍ ອິຊ຺ຌິສ຺ສຕິ, ສີລວໂຕ ເຈໂຕປຓິຘິ ວິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ຘມ຺ມິໂກ ຘມ຺ມິກໍ ຜລໍ ອນຸປສ຺ສຕີ’ຕິ. ອິມໍ ໂຂ ຕາ ອາຣາມເທວຕາ ວນເທວຕາ ຣຸກ຺ຂເທວຕາ ໂອສຘິຕິຓວນປ຺ປຕີສຸ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມານາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ປຓິເຘຫິ, ຄຫປຕິ, ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ຣາຊາ ອສ຺ສໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ’ຕິ. ຕາຫໍ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ຕມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ, ຕມ຺ປິ ອທ຺ຘຸວໍ, ຕມ຺ປິ ປຫາຍ ຄມນີຍ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ເຕນ ຫິ, ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ອມ຺ເຫປິ ໂອວທາຫີ’’ຕິ. ‘‘ຕສ຺ມາ ຫິ ໂວ ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ຘມ຺ເມ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ – ‘ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິໂກ ອກາລິໂກ ເອຫິປສ຺ສິໂກ ໂອປເນຍ຺ຍິໂກ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິຎ຺ຎູຫີ’ຕິ. ສງ຺ເຆ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ – ‘ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ, ອຸຊຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ, ຎາຍປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ, ສາມີຈິປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ, ຍທິທໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຸຣິສຍຸຄານິ ອຏ຺ຐ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລາ ເອສ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ປາຫຸເນຍ຺ໂຍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ອຎ຺ຊລິກຣຓີໂຍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສາ’ຕິ. ຍໍ ໂຂ ປນ ກິຎ຺ຈິ ກຸເລ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ສພ຺ພໍ ຕໍ ອປ຺ປຏິວິຠຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ ສີລວນ຺ເຕຫິ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ເມຫີຕິ ເອວຎ຺ຫິ ໂວ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ເຈ ຎາຕິສາໂລຫິເຕ ພຸທ຺ເຘ ຈ ຘມ຺ເມ ຈ ສງ຺ເຆ ຈ ຈາເຄ ຈ ສມາທເປຕ຺ວາ ກາລມກາສີຕິ. ທສມໍ.

ຈິຕ຺ຕສໍຍຸຕ຺ຕໍ ສມຕ຺ຕໍ.