໑໐. ອພ຺ຍາກຕສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ເຂມາສຸຕ຺ຕໍ

໔໑໐. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ເຂມາ ຠິກ຺ຂຸນີ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມານາ ອນ຺ຕຣາ ຈ ສາວຕ຺ຖິໍ ອນ຺ຕຣາ ຈ ສາເກຕໍ ໂຕຣຓວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ວາສໍ ອຸປຄຕາ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ສາເກຕາ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ, ອນ຺ຕຣາ ຈ ສາເກຕໍ ອນ຺ຕຣາ ຈ ສາວຕ຺ຖິໍ ໂຕຣຓວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ເອກຣຕ຺ຕິວາສໍ ອຸປຄຈ຺ຉິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປຸຣິສໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ໂຕຣຓວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ຕຖາຣູປໍ ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ຊານ ຍມຫໍ ອຊ຺ຊ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ເອວໍ, ເທວາ’’ຕິ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ຣຎ຺ໂຎ ປເສນທິສ຺ສ ໂກສລສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເກວລກປ຺ປໍ ໂຕຣຓວຕ຺ຖຸໍ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ໂຕ [ອນ຺ວາຫິຓ຺ຑນ຺ໂຕ (ສີ.)] ນາທ຺ທສ ຕຖາຣູປໍ ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ຍໍ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ເຂມໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ໂຕຣຓວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ວາສໍ ອຸປຄຕໍ. ທິສ຺ວານ ເຍນ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ປເສນທິໍ ໂກສລໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ, ເທວ, ໂຕຣຓວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ຕຖາຣູໂປ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ຍໍ ເທໂວ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍ. ອຕ຺ຖິ ຈ ໂຂ, ເທວ, ເຂມາ ນາມ ຠິກ຺ຂຸນີ, ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາວິກາ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ຕສ຺ສາ ໂຂ ປນ ອຍ຺ຍາຍ ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ‘ປຓ຺ຑິຕາ, ວິຍຕ຺ຕາ ເມຘາວິນີ ພຫຸສ຺ສຸຕາ ຈິຕ຺ຕກຖາ ກລ຺ຍາຓປຏິຠານາ’ຕິ. ຕໍ ເທໂວ ປຍິຣຸປາສຕູ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ເຍນ ເຂມາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຂມໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ເຂມໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ – ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນຍ຺ເຍ, ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ – ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ – ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນຍ຺ເຍ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ. ‘‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ – ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ.

‘‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ຐາ ສມານາ – ‘ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ – ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ປນຍ຺ເຍ, ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ຐາ ສມານາ – ‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ – ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ຐາ ສມານາ – ‘ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ – ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ປນຍ຺ເຍ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ຐາ ສມານາ – ‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ – ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວເທສິ. ‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍເນຕໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ’’’ຕິ?

‘‘ເຕນ ຫິ, ມຫາຣາຊ, ຕຎ຺ເຎເວຕ຺ຖ ປຏິປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ. ຍຖາ ເຕ ຂເມຍ຺ຍ ຕຖາ ນໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ອຕ຺ຖິ ເຕ ໂກຈິ ຄຓໂກ ວາ ມຸທ຺ທິໂກ ວາ ສງ຺ຂາຍໂກ ວາ ໂຍ ປໂຫຕິ ຄງ຺ຄາຍ ວາລຸກໍ [ວາລິກໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ຄເຓຕຸໍ – ເອຕ຺ຕກາ [ເອຕ຺ຕິກາ (ສີ.)] ວາລຸກາ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວາລຸກສຕານິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວາລຸກສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ວາລຸກສຕສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ອຍ຺ເຍ’’. ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ ເຕ ໂກຈິ ຄຓໂກ ວາ ມຸທ຺ທິໂກ ວາ ສງ຺ຂາຍໂກ ວາ ໂຍ ປໂຫຕິ ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຸທກໍ ຄເຓຕຸໍ – ເອຕ຺ຕການິ ອຸທກາຬ຺ຫການິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ອຸທກາຬ຺ຫກສຕານິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ອຸທກາຬ຺ຫກສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ອຸທກາຬ຺ຫກສຕສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ອຍ຺ເຍ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ມຫາຍ຺ເຍ, ສມຸທ຺ໂທ ຄມ຺ຠີໂຣ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ທຸປ຺ປຣິໂຍຄາໂຫ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ເຍນ ຣູເປ ຕຖາຄຕໍ ປຎ຺ຎາປຍມາໂນ ປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ ຕໍ ຣູປໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນໍ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລໍ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕໍ ອນຠາວງ຺ກຕໍ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມໍ. ຣູປສງ຺ຂາຍວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕຖາຄໂຕ ຄມ຺ຠີໂຣ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ທຸປ຺ປຣິໂຍຄາໂຫ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສມຸທ຺ໂທ. ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕິ, ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕິ, ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕິ, ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕິ.

‘‘ຍາຍ ເວທນາຍ ຕຖາຄຕໍ ປຎ຺ຎາປຍມາໂນ ປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ, ສາ ເວທນາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວງ຺ກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ເວທນາສງ຺ຂາຍວິມຸຕ຺ໂຕ, ມຫາຣາຊ, ຕຖາຄໂຕ ຄມ຺ຠີໂຣ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ທຸປ຺ປຣິໂຍຄາໂຫ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສມຸທ຺ໂທ. ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕິ, ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕິ, ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕິ, ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕິ.

‘‘ຍາຍ ສຎ຺ຎາ ຕຖາຄຕໍ…ເປ… ເຍຫິ ສງ຺ຂາເຣຫິ ຕຖາຄຕໍ ປຎ຺ຎາປຍມາໂນ ປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ, ເຕ ສງ຺ຂາຣາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວງ຺ກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ສງ຺ຂາຣສງ຺ຂາຍວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕຖາຄໂຕ ຄມ຺ຠີໂຣ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ທຸປ຺ປຣິໂຍຄາໂຫ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສມຸທ຺ໂທ. ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕິ, ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕິ, ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕິ, ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕິ.

‘‘ເຍນ ວິຎ຺ຎາເຓ ຕຖາຄຕໍ ປຎ຺ຎາປຍມາໂນ ປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນໍ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລໍ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕໍ ອນຠາວງ຺ກຕໍ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມໍ. ວິຎ຺ຎາຓສງ຺ຂາຍວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕຖາຄໂຕ ຄມ຺ຠີໂຣ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ທຸປ຺ປຣິໂຍຄາໂຫ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສມຸທ຺ໂທ. ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕິ, ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕິ, ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕິ, ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ເຂມາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເຂມໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.

ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ອປເຣນ ສມເຍນ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ມຫາຣາຊ, ມຍາ – ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອພ຺ຍາກຕໍ ມຍາ – ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ມຫາຣາຊ, ມຍາ – ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອພ຺ຍາກຕໍ ມຍາ – ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ – ‘ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ມຫາຣາຊ, ມຍາ – ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວເທສິ…ເປ…. ‘‘‘ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ – ‘‘‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອພ຺ຍາກຕໍ ມຍາ – ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວເທສິ. ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍເນຕໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ?

‘‘ເຕນ ຫິ, ມຫາຣາຊ, ຕຎ຺ເຎເວຕ຺ຖ ປຏິປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ. ຍຖາ ເຕ ຂເມຍ຺ຍ ຕຖາ ນໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມຫາຣາຊ, ອຕ຺ຖິ ເຕ ໂກຈິ ຄຓໂກ ວາ ມຸທ຺ທິໂກ ວາ ສງ຺ຂາຍໂກ ວາ ໂຍ ປໂຫຕິ ຄງ຺ຄາຍ ວາລຸກໍ ຄເຓຕຸໍ – ເອຕ຺ຕກາ ວາລຸກາ ອິຕິ ວາ…ເປ… ເອຕ຺ຕການິ ວາລຸກສຕສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ ເຕ ໂກຈິ ຄຓໂກ ວາ ມຸທ຺ທິໂກ ວາ ສງ຺ຂາຍໂກ ວາ ໂຍ ປໂຫຕິ ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຸທກໍ ຄເຓຕຸໍ – ເອຕ຺ຕການິ ອຸທກາຬ຺ຫການິ ອິຕິ ວາ…ເປ… ເອຕ຺ຕການິ ອຸທກາຬ຺ຫກສຕສຫສ຺ສານິ ອິຕິ ວາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ມຫາ, ຠນ຺ເຕ, ສມຸທ຺ໂທ ຄມ຺ຠີໂຣ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ທຸປ຺ປຣິໂຍຄາໂຫ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ເຍນ ຣູເປນ ຕຖາຄຕໍ ປຎ຺ຎາປຍມາໂນ ປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ, ຕໍ ຣູປໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນໍ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລໍ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕໍ ອນຠາວງ຺ກຕໍ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມໍ. ຣູປສງ຺ຂາຍວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕຖາຄໂຕ ຄມ຺ຠີໂຣ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ທຸປ຺ປຣິໂຍຄາໂຫ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສມຸທ຺ໂທ. ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕິ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕິ. ຍາຍ ເວທນາຍ…ເປ… ຍາຍ ສຎ຺ຎາຍ…ເປ… ເຍຫິ ສງ຺ຂາເຣຫິ…ເປ…’’.

‘‘ເຍນ ວິຎ຺ຎາເຓນ ຕຖາຄຕໍ ປຎ຺ຎາປຍມາໂນ ປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ, ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີນໍ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລໍ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕໍ ອນຠາວງ຺ກຕໍ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມໍ. ວິຎ຺ຎາຓສງ຺ຂາຍວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕຖາຄໂຕ ຄມ຺ຠີໂຣ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ທຸປ຺ປຣິໂຍຄາໂຫ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສມຸທ຺ໂທ. ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕິ, ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕິ, ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕິ, ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ ນ ອຸເປຕີ’’ຕິ.

‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ [ສຕ຺ຖຸໂນ ເຈວ (ສີ.)] ສາວິກາຍ ຈ ອຕ຺ເຖນ ອຕ຺ໂຖ ພ຺ຍຎ຺ຊເນນ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ສໍສນ຺ທິສ຺ສຕິ, ສເມສ຺ສຕິ, ນ ວິໂຣຘຍິສ຺ສຕິ [ວິຫາຍິສ຺ສຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.), ວິຄາຍິສ຺ສຕິ (ກ.)] ຍທິທໍ ອຄ຺ຄປທສ຺ມິໍ. ເອກມິທາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມຍໍ ເຂມໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອປຸຈ຺ຉິໍ. ສາປິ ເມ ອຍ຺ຍາ ເອເຕຫິ ປເທຫິ ເອເຕຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກາສິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ຠຄວາ. ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສາວິກາຍ ຈ ອຕ຺ເຖນ ອຕ຺ໂຖ ພ຺ຍຎ຺ຊເນນ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ສໍສນ຺ທິສ຺ສຕິ, ສເມສ຺ສຕິ, ນ ວິໂຣຘຍິສ຺ສຕິ ຍທິທໍ ອຄ຺ຄປທສ຺ມິໍ. ຫນ຺ທ ທານິ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຄຈ຺ຉາມ. ພຫຸກິຈ຺ຈາ ມຍໍ ພຫຸກຣຓີຍາ’’ຕິ. ‘‘ຍສ຺ສ ທານິ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ກາລໍ ມຎ຺ຎສີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມີຕິ. ປຐມໍ.

໒. ອນຸຣາຘສຸຕ຺ຕໍ

໔໑໑. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອນຸຣາໂຘ ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣ ອຣຎ຺ຎກຸຏິກາຍໍ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເຍນາຍສ຺ມາ ອນຸຣາໂຘ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ອນຸຣາເຘນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອນຸຣາຘໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ໂຍ ໂສ, ອາວຸໂສ ອນຸຣາຘ, ຕຖາຄໂຕ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສ ປຣມປຸຣິໂສ ປຣມປຕ຺ຕິປຕ຺ໂຕ, ຕໍ ຕຖາຄໂຕ ອິເມສຸ ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ ປຎ຺ຎາປຍມາໂນ ປຎ຺ຎາເປຕິ – ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ, ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ, ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ, ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ’’ຕິ? ‘‘ໂຍ ໂສ, ອາວຸໂສ, ຕຖາຄໂຕ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສ ປຣມປຸຣິໂສ ປຣມປຕ຺ຕິປຕ຺ໂຕ, ຕໍ ຕຖາຄໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ຐາເນຫິ ປຎ຺ຎາປຍມາໂນ ປຎ຺ຎາເປຕິ – ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ວາ, ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ, ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ວາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ເຕ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອນຸຣາຘໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ໂສ ຈາຍໍ [ໂຍ ຈາຍໍ (ສີ.)] ຠິກ຺ຂຸ ນໂວ ຠວິສ຺ສຕິ ອຈິຣປພ຺ພຊິໂຕ, ເຖໂຣ ວາ ປນ ພາໂລ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອນຸຣາຘໍ ນວວາເທນ ຈ ພາລວາເທນ ຈ ອປສາເທຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມິໍສຸ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ອນຸຣາຘສ຺ສ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ເຕສຸ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິເຍສຸ ປຣິພ຺ພາຊເກສຸ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ສເຈ ໂຂ ມໍ ເຕ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ກຖໍ ພ຺ຍາກຣມາໂນ ນຸ ຂ຺ວາຫໍ ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ວຸຕ຺ຕວາທີ ເຈວ ຠຄວໂຕ ອສ຺ສໍ, ນ ຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠູເຕນ ອພ຺ຠາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍໍ, ຘມ຺ມສ຺ສ ຈານຸຘມ຺ມໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ, ນ ຈ ໂກຈິ ສຫຘມ຺ມິໂກ ວາທານຸວາໂທ ຄາຣຍ຺ຫໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອນຸຣາໂຘ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອນຸຣາໂຘ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຘາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣ ອຣຎ຺ຎກຸຏິກາຍໍ ວິຫຣາມິ. ອຖ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ພຫຸລາ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເຍນາຫໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເຕ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ມໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ໂຍ ໂສ, ອາວຸໂສ ອນຸຣາຘ, ຕຖາຄໂຕ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສ ປຣມປຸຣິໂສ ປຣມປຕ຺ຕິປຕ຺ໂຕ, ຕໍ ຕຖາຄໂຕ ອິເມສຸ ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ ປຎ຺ຎາປຍມາໂນ ປຎ຺ຎາເປຕິ – ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ’’ຕິ? ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຕ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິເຍ ປຣິພ຺ພາຊເກ ເອຕທໂວຈໍ – ‘‘ໂຍ ໂສ, ອາວຸໂສ, ຕຖາຄໂຕ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສ ປຣມປຸຣິໂສ ປຣມປຕ຺ຕິປຕ຺ໂຕ, ຕໍ ຕຖາຄໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ຐາເນຫິ ປຎ຺ຎາປຍມາໂນ ປຎ຺ຎາເປຕິ – ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ເຕ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ມໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ໂສ ຈາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ນໂວ ຠວິສ຺ສຕິ ອຈິຣປພ຺ພຊິໂຕ ເຖໂຣ ວາ ປນ ພາໂລ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຕ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ນວວາເທນ ຈ ພາລວາເທນ ຈ ອປສາເທຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຈິຣປກ຺ກນ຺ເຕສຸ ເຕສຸ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິເຍສຸ ປຣິພ຺ພາຊເກສຸ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ສເຈ ໂຂ ມໍ ເຕ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ກຖໍ ພ຺ຍາກຣມາໂນ ນຸ ຂ຺ວາຫໍ ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ວຸຕ຺ຕວາທີ ເຈວ ຠຄວໂຕ ອສ຺ສໍ, ນ ຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠູເຕນ ອພ຺ຠາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍໍ, ຘມ຺ມສ຺ສ ຈານຸຘມ຺ມໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ, ນ ຈ ໂກຈິ ສຫຘມ຺ມິໂກ ວາທານຸວາໂທ ຄາຣຍ຺ຫໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ?

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອນຸຣາຘ, ຣູປໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ກລ຺ລໍ ນຸ ຕໍ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ – ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’’ຕິ?

‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ເວທນາ ນິຈ຺ຈາ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ວາ’’ຕິ?…ເປ… ສຎ຺ຎາ …ເປ… ສງ຺ຂາຣາ…ເປ… ‘‘ວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ອນຸຣາຘ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວາ ໂອຬາຣິກໍ ວາ ສຸຂຸມໍ ວາ ຫີນໍ ວາ ປຓີຕໍ ວາ ຍໍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ວາ, ສພ຺ພໍ ຣູປໍ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍາ ກາຈິ ເວທນາ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ…ເປ… ຍາ ກາຈິ ສຎ຺ຎາ…ເປ… ເຍ ເກຈິ ສງ຺ຂາຣາ…ເປ… ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວາ ໂອຬາຣິກໍ ວາ ສຸຂຸມໍ ວາ ຫີນໍ ວາ ປຓີຕໍ ວາ ຍໍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ວາ, ສພ຺ພໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ອນຸຣາຘ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ຣູປສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ເວທນາຍປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ສຎ຺ຎາຍປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ສງ຺ຂາເຣສຸປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ. ນິພ຺ພິນ຺ທໍ ວິຣຊ຺ຊຕິ; ວິຣາຄາ ວິມຸຈ຺ຈຕິ; ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອນຸຣາຘ, ຣູປໍ ຕຖາຄໂຕຕິ ສມນຸປສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເວທນໍ ຕຖາຄໂຕຕິ ສມນຸປສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສຎ຺ຎໍ ຕຖາຄໂຕຕິ ສມນຸປສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສງ຺ຂາເຣ ຕຖາຄໂຕຕິ ສມນຸປສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ວິຎ຺ຎາຓໍ ຕຖາຄໂຕຕິ ສມນຸປສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອນຸຣາຘ, ຣູປສ຺ມິໍ ຕຖາຄໂຕຕິ ສມນຸປສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຣູປາ ຕຖາຄໂຕຕິ ສມນຸປສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເວທນາຍ…ເປ… ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເວທນາຍ…ເປ… ສຎ຺ຎາຍ…ເປ… ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຎ຺ຎາຍ…ເປ… ສງ຺ຂາເຣສຸ…ເປ… ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສງ຺ຂາເຣຫິ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ຕຖາຄໂຕຕິ ສມນຸປສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ວິຎ຺ຎາຓາ ຕຖາຄໂຕຕິ ສມນຸປສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອນຸຣາຘ, ຣູປໍ, ເວທນໍ, ສຎ຺ຎໍ, ສງ຺ຂາເຣ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ຕຖາຄໂຕຕິ ສມນຸປສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອນຸຣາຘ, ອຍໍ ໂສ ອຣູປີ ອເວທໂນ ອສຎ຺ຎີ ອສງ຺ຂາໂຣ ອວິຎ຺ຎາໂຓ ຕຖາຄໂຕຕິ ສມນຸປສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈ ເຕ, ອນຸຣາຘ, ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ຕຖາຄເຕ ອນຸປລພ຺ຠິຍມາເນ [ຕຖາຄໂຕ ອນຸປລພ຺ຠິຍມາໂນ (ສ຺ຍາ. ກ.), ຕຖາຄເຕ ອນຸປລພ຺ຠມາເນ (?)] ກລ຺ລໍ ນຸ ເຕ ຕໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ [ເວຍ຺ຍາກຣຓາຍ (ສີ.)] – ໂຍ ໂສ, ອາວຸໂສ, ຕຖາຄໂຕ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສ ປຣມປຸຣິໂສ ປຣມປຕ຺ຕິປຕ຺ໂຕ, ຕໍ ຕຖາຄໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ຐາເນຫິ ປຎ຺ຎາປຍມາໂນ ປຎ຺ຎາເປຕິ – ‘‘‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ອນຸຣາຘ! ປຸພ຺ເພ ຈາຫໍ, ອນຸຣາຘ, ເອຕຣຫິ ຈ ທຸກ຺ຂຎ຺ເຈວ ປຎ຺ຎາເປມິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ນິໂຣຘ’’ນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ປຐມສາຣິປຸຕ຺ຕໂກຏ຺ຐິກສຸຕ຺ຕໍ

໔໑໒. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ຈ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ, ອາຍສ຺ມາ ຈ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ ພາຣາຓສິຍໍ ວິຫຣນ຺ຕິ ອິສິປຕເນ ມິຄທາເຍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວຕາ – ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນາວຸໂສ, ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ – ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວຕາ – ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນາວຸໂສ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ – ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ.

‘‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ, ‘ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວຕາ – ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວເທສິ…ເປ… ‘ກິໍ ປນາວຸໂສ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ – ‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ – ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວເທສິ. ໂກ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍເນຕໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ?

‘‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຣູປຄຕເມຕໍ. ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ, ຣູປຄຕເມຕໍ. ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ, ຣູປຄຕເມຕໍ. ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ, ຣູປຄຕເມຕໍ. ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເວທນາຄຕເມຕໍ. ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ, ເວທນາຄຕເມຕໍ. ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ, ເວທນາຄຕເມຕໍ. ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ, ເວທນາຄຕເມຕໍ. ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສຎ຺ຎາຄຕເມຕໍ. ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ, ສຎ຺ຎາຄຕເມຕໍ. ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ, ສຎ຺ຎາຄຕເມຕໍ. ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ, ສຎ຺ຎາຄຕເມຕໍ. ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສງ຺ຂາຣຄຕເມຕໍ. ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ, ສງ຺ຂາຣຄຕເມຕໍ. ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ, ສງ຺ຂາຣຄຕເມຕໍ. ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ, ສງ຺ຂາຣຄຕເມຕໍ. ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ວິຎ຺ຎາຓຄຕເມຕໍ. ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ, ວິຎ຺ຎາຓຄຕເມຕໍ. ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ, ວິຎ຺ຎາຓຄຕເມຕໍ. ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ, ວິຎ຺ຎາຓຄຕເມຕໍ. ອຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍເນຕໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ທຸຕິຍສາຣິປຸຕ຺ຕໂກຏ຺ຐິກສຸຕ຺ຕໍ

໔໑໓. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ຈ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ, ອາຍສ຺ມາ ຈ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ ພາຣາຓສິຍໍ ວິຫຣນ຺ຕິ ອິສິປຕເນ ມິຄທາເຍ…ເປ… (ສາເຍວ ປຸຈ຺ຉາ) ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍເນຕໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ? ‘‘ຣູປໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຊານໂຕ ອປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ຣູປສມຸທຍໍ ອຊານໂຕ ອປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ຣູປນິໂຣຘໍ ອຊານໂຕ ອປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ຣູປນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຊານໂຕ ອປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ; ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ; ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ; ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ. ເວທນໍ…ເປ… ສຎ຺ຎໍ…ເປ… ສງ຺ຂາເຣ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຊານໂຕ ອປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ວິຎ຺ຎາຓສມຸທຍໍ ອຊານໂຕ ອປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘໍ ອຊານໂຕ ອປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຊານໂຕ ອປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ; ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ; ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ; ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ.

‘‘ຣູປຎ຺ຈ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຊານໂຕ ປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ຣູປສມຸທຍໍ ຊານໂຕ ປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ຣູປນິໂຣຘໍ ຊານໂຕ ປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ຣູປນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ຊານໂຕ ປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ເວທນໍ…ເປ… ສຎ຺ຎໍ…ເປ… ສງ຺ຂາເຣ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ຊານໂຕ ປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ວິຎ຺ຎາຓສມຸທຍໍ ຊານໂຕ ປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘໍ ຊານໂຕ ປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ຊານໂຕ ປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ; ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ; ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ; ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍເນຕໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ຕຕິຍສາຣິປຸຕ຺ຕໂກຏ຺ຐິກສຸຕ຺ຕໍ

໔໑໔. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ຈ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ, ອາຍສ຺ມາ ຈ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ ພາຣາຓສິຍໍ ວິຫຣນ຺ຕິ ອິສິປຕເນ ມິຄທາເຍ…ເປ… (ສາເຍວ ປຸຈ຺ຉາ) ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍເນຕໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ? ‘‘ຣູເປ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອວິຄຕຣາຄສ຺ສ ອວິຄຕຈ຺ຉນ຺ທສ຺ສ ອວິຄຕເປມສ຺ສ ອວິຄຕປິປາສສ຺ສ ອວິຄຕປຣິຬາຫສ຺ສ ອວິຄຕຕຓ຺ຫສ຺ສ ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ. ເວທນາຍ…ເປ… ສຎ຺ຎາຍ…ເປ… ສງ຺ຂາເຣສຸ…ເປ… ວິຎ຺ຎາເຓ ອວິຄຕຣາຄສ຺ສ ອວິຄຕຈ຺ຉນ຺ທສ຺ສ ອວິຄຕເປມສ຺ສ ອວິຄຕປິປາສສ຺ສ ອວິຄຕປຣິຬາຫສ຺ສ ອວິຄຕຕຓ຺ຫສ຺ສ ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ. ຣູເປ ຈ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ວິຄຕຣາຄສ຺ສ…ເປ… ເວທນາຍ…ເປ… ສຎ຺ຎາຍ…ເປ… ສງ຺ຂາເຣສຸ…ເປ… ວິຎ຺ຎາເຓ ວິຄຕຣາຄສ຺ສ ວິຄຕຈ຺ຉນ຺ທສ຺ສ ວິຄຕເປມສ຺ສ ວິຄຕປິປາສສ຺ສ ວິຄຕປຣິຬາຫສ຺ສ ວິຄຕຕຓ຺ຫສ຺ສ ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເຫຕຸ, ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍເນຕໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ຈຕຸຕ຺ຖສາຣິປຸຕ຺ຕໂກຏ຺ຐິກສຸຕ຺ຕໍ

໔໑໕. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ຈ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ, ອາຍສ຺ມາ ຈ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ ພາຣາຓສິຍໍ ວິຫຣນ຺ຕິ ອິສິປຕເນ ມິຄທາເຍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ມຫາໂກຏ຺ຐິເກນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາໂກຏ຺ຐິກໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ໂກຏ຺ຐິກ, ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ…ເປ… ‘ກິໍ ປນາວຸໂສ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ – ‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ – ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວເທສິ’’. ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍເນຕໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ?

‘‘ຣູປາຣາມສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຣູປຣຕສ຺ສ ຣູປສມ຺ມຸທິຕສ຺ສ ຣູປນິໂຣຘໍ ອຊານໂຕ ອປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ; ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ; ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ; ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ. ເວທນາຣາມສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເວທນາຣຕສ຺ສ ເວທນາສມ຺ມຸທິຕສ຺ສ, ເວທນານິໂຣຘໍ ອຊານໂຕ ອປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ…ເປ… ສຎ຺ຎາຣາມສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ…ເປ… ສງ຺ຂາຣາຣາມສ຺ສ ໂຂ ອາວຸໂສ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓາຣາມສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ວິຎ຺ຎາຓຣຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓສມ຺ມຸທິຕສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘໍ ອຊານໂຕ ອປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ’’.

‘‘ນ ຣູປາຣາມສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ນ ຣູປຣຕສ຺ສ ນ ຣູປສມ຺ມຸທິຕສ຺ສ, ຣູປນິໂຣຘໍ ຊານໂຕ ປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ນ ເວທນາຣາມສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ…ເປ… ນ ສຎ຺ຎາຣາມສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ…ເປ… ນ ສງ຺ຂາຣາຣາມສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ…ເປ… ນ ວິຎ຺ຎາຓາຣາມສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ນ ວິຎ຺ຎາຓຣຕສ຺ສ ນ ວິຎ຺ຎາຓສມ຺ມຸທິຕສ຺ສ, ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘໍ ຊານໂຕ ປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເຫຕຸ, ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍເນຕໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ.

‘‘ສິຍາ ປນາວຸໂສ, ອຎ຺ໂຎປິ ປຣິຍາໂຍ, ເຍເນຕໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ? ‘‘ສິຍາ, ອາວຸໂສ. ຠວາຣາມສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠວຣຕສ຺ສ ຠວສມ຺ມຸທິຕສ຺ສ, ຠວນິໂຣຘໍ ອຊານໂຕ ອປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ. ນ ຠວາຣາມສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ນ ຠວຣຕສ຺ສ ນ ຠວສມ຺ມຸທິຕສ຺ສ, ຠວນິໂຣຘໍ ຊານໂຕ ປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຣິຍາໂຍ, ເຍເນຕໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ.

‘‘ສິຍາ ປນາວຸໂສ, ອຎ຺ໂຎປິ ປຣິຍາໂຍ, ເຍເນຕໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ? ‘‘ສິຍາ, ອາວຸໂສ. ອຸປາທານາຣາມສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຸປາທານຣຕສ຺ສ ອຸປາທານສມ຺ມຸທິຕສ຺ສ, ອຸປາທານນິໂຣຘໍ ອຊານໂຕ ອປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ. ນ ອຸປາທານາຣາມສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ນ ອຸປາທານຣຕສ຺ສ ນ ອຸປາທານສມ຺ມຸທິຕສ຺ສ, ອຸປາທານນິໂຣຘໍ ຊານໂຕ ປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ…ເປ… ‘ເນວ, ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ ອາວຸໂສ, ປຣິຍາໂຍ, ເຍເນຕໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ.

‘‘ສິຍາ ປນາວຸໂສ, ອຎ຺ໂຎປິ ປຣິຍາໂຍ, ເຍເນຕໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ? ‘‘ສິຍາ, ອາວຸໂສ. ຕຓ຺ຫາຣາມສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕຓ຺ຫາຣຕສ຺ສ ຕຓ຺ຫາສມ຺ມຸທິຕສ຺ສ, ຕຓ຺ຫານິໂຣຘໍ ອຊານໂຕ ອປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ໂຫຕິ. ນ ຕຓ຺ຫາຣາມສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ນ ຕຓ຺ຫາຣຕສ຺ສ ນ ຕຓ຺ຫາສມ຺ມຸທິຕສ຺ສ, ຕຓ຺ຫານິໂຣຘໍ ຊານໂຕ ປສ຺ສໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ…ເປ. … ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຣິຍາໂຍ, ເຍເນຕໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ.

‘‘ສິຍາ ປນາວຸໂສ, ອຎ຺ໂຎປິ ປຣິຍາໂຍ, ເຍເນຕໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ? ‘‘ເອຕ຺ຖ ທານິ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ກິໍ ອິຈ຺ຉສິ? ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂຍວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຏ຺ຏໍ [ວຕ຺ຕໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.) ວທ຺ຘໍ (ປີ.)] ນຕ຺ຖິ ປຎ຺ຎາປນາຍາ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ໂມຄ຺ຄລ຺ລານສຸຕ຺ຕໍ

໔໑໖. ອຖ ໂຂ ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’’ຕິ? ‘‘ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ວຈ຺ຉ, ຠຄວຕາ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’’ຕິ? ‘‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ – ‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ’’ຕິ? ‘‘ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ວຈ຺ຉ, ຠຄວຕາ – ‘ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ’’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ’’ຕິ? ‘‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ – ‘ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ’’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ວຈ຺ຉ, ຠຄວຕາ – ‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣ’’’ນ຺ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ – ‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣ’’’ນ຺ຕິ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ວຈ຺ຉ, ຠຄວຕາ – ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ – ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ວຈ຺ຉ, ຠຄວຕາ – ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ – ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ.

‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐານໍ ເອວໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ໂຫຕິ – ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກຕິ ວາ, ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກຕິ ວາ, ອນ຺ຕວາ ໂລໂກຕິ ວາ, ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກຕິ ວາ, ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ວາ, ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ວາ, ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ວາ, ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ວາ, ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ວາ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ວາ? ໂກ ປນ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐສ຺ສ ນ ເອວໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ໂຫຕິ – ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກຕິປິ, ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກຕິປິ, ອນ຺ຕວາ ໂລໂກຕິປິ, ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກຕິປິ, ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣນ຺ຕິປິ, ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣນ຺ຕິປິ, ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິປິ, ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິປິ, ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິປິ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິປີ’’ຕິ?

‘‘ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ປຣິພ຺ພາຊກາ ຈກ຺ຂຸໍ ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕິ…ເປ… ຊິວ຺ຫໍ ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕິ…ເປ… ມນໍ ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐານໍ ເອວໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ໂຫຕິ – ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກຕິ ວາ…ເປ… ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິ ວາ. ຕຖາຄໂຕ ຈ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຈກ຺ຂຸໍ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສຕິ…ເປ… ຊິວ຺ຫໍ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສຕິ…ເປ… ມນໍ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ຕສ຺ມາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐສ຺ສ ນ ເອວໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ໂຫຕິ – ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກຕິປິ…ເປ… ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາຕິປີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’’ຕິ? ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ວຈ຺ຉ, ມຍາ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ…ເປ…. ‘‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ອພ຺ຍາກຕໍ ມຍາ – ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ.

‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐານໍ ເອວໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ ວາ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ? ໂກ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐສ຺ສ ນ ເອວໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິປິ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປີ’’ຕິ?

‘‘ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ປຣິພ຺ພາຊກາ ຈກ຺ຂຸໍ ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕິ…ເປ… ຊິວ຺ຫໍ ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕິ…ເປ… ມນໍ ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐານໍ ເອວໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ ວາ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ. ຕຖາຄໂຕ ຈ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຈກ຺ຂຸໍ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສຕິ…ເປ… ຊິວ຺ຫໍ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສຕິ…ເປ… ມນໍ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ຕສ຺ມາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐສ຺ສ ນ ເອວໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິປິ, ‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິປິ, ‘ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ’ຕິປິ, ‘ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ’ຕິປິ, ‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣ’ນ຺ຕິປິ, ‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣ’ນ຺ຕິປິ, ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ, ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ, ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ, ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປີ’’ຕິ.

‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ! ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ສຕ຺ຖຸ ຈ [ສຕ຺ຖຸສ຺ສ ຈ (ສີ. ປີ.), ສຕ຺ຖຸ ເຈວ (ເຂມາສຸຕ຺ເຕ)] ສາວກສ຺ສ ຈ ອຕ຺ເຖນ ອຕ຺ໂຖ ພ຺ຍຎ຺ຊເນນ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ສໍສນ຺ທິສ຺ສຕິ ສເມສ຺ສຕິ ນ ວິໂຣຘຍິສ຺ສຕິ, ຍທິທໍ ອຄ຺ຄປທສ຺ມິໍ. ອິທານາຫໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສມຓໍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອປຸຈ຺ຉິໍ. ສມໂຓປິ ເມ ໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ເອເຕຫິ ປເທຫິ ເອເຕຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກາສິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ. ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ! ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ສຕ຺ຖຸ ຈ ສາວກສ຺ສ ຈ ອຕ຺ເຖນ ອຕ຺ໂຖ ພ຺ຍຎ຺ຊເນນ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ສໍສນ຺ທິສ຺ສຕິ ສເມສ຺ສຕິ ນ ວິໂຣຘຍິສ຺ສຕິ, ຍທິທໍ ອຄ຺ຄປທສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໔໑໗. ອຖ ໂຂ ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’’ຕິ? ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ວຈ຺ຉ, ມຍາ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ…ເປ…. ‘‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ? ‘‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ອພ຺ຍາກຕໍ ມຍາ – ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ.

‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐານໍ ເອວໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ ວາ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ? ໂກ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐສ຺ສ ນ ເອວໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິປິ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປີ’’ຕິ?

‘‘ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ປຣິພ຺ພາຊກາ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕິ, ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ເວທນໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕິ…ເປ… ສຎ຺ຎໍ…ເປ… ສງ຺ຂາເຣ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕິ, ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ຕສ຺ມາ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐານໍ ເອວໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ ວາ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ. ຕຖາຄໂຕ ຈ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ນ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ນ ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ນ ເວທນໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ…ເປ… ນ ສຎ຺ຎໍ…ເປ… ນ ສງ຺ຂາເຣ…ເປ… ນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ນ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ຕສ຺ມາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐສ຺ສ ນ ເອວໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິປິ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’’ຕິ? ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ວຈ຺ຉ, ຠຄວຕາ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ…ເປ…. ‘‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ? ‘‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ – ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ.

‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐານໍ ເອວໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ ວາ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ? ໂກ ປນ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐສ຺ສ ນ ເອວໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິປິ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປີ’’ຕິ?

‘‘ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ປຣິພ຺ພາຊກາ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕິ, ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ເວທນໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕິ…ເປ… ສຎ຺ຎໍ…ເປ… ສງ຺ຂາເຣ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕິ, ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ຕສ຺ມາ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐານໍ ເອວໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິ ວາ…ເປ… ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວາ. ຕຖາຄໂຕ ຈ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ນ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ນ ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ນ ເວທນໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ…ເປ… ນ ສຎ຺ຎໍ…ເປ… ນ ສງ຺ຂາເຣ…ເປ… ນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ນ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ຕສ຺ມາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐສ຺ສ ນ ເອວໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ໂຫຕິ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິປິ, ‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ’ຕິປິ, ‘ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ’ຕິປິ, ‘ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ’ຕິປິ, ‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣ’ນ຺ຕິປິ, ‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣ’ນ຺ຕິປິ, ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ, ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ, ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປິ, ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິປີ’’ຕິ.

‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ! ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ສຕ຺ຖຸ ຈ ສາວກສ຺ສ ຈ ອຕ຺ເຖນ ອຕ຺ໂຖ ພ຺ຍຎ຺ຊເນນ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ສໍສນ຺ທິສ຺ສຕິ, ສເມສ຺ສຕິ, ນ ວິໂຣຘຍິສ຺ສຕິ, ຍທິທໍ ອຄ຺ຄປທສ຺ມິໍ. ອິທານາຫໍ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອປຸຈ຺ຉິໍ. ສມໂຓປິ ເມ ໂຄຕໂມ ເອເຕຫິ ປເທຫິ ເອເຕຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກາສິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ຠວໍ ໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ. ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ໂຠ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ! ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ສຕ຺ຖຸ ຈ ສາວກສ຺ສ ຈ ອຕ຺ເຖນ ອຕ຺ໂຖ ພ຺ຍຎ຺ຊເນນ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ສໍສນ຺ທິສ຺ສຕິ ສເມສ຺ສຕິ ນ ວິໂຣຘຍິສ຺ສຕິ, ຍທິທໍ ອຄ຺ຄປທສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ກຸຕູຫລສາລາສຸຕ຺ຕໍ

໔໑໘. ອຖ ໂຂ ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ປຸຣິມານິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ທິວສານິ ປຸຣິມຕຣານິ ສມ຺ພຫຸລານໍ ນານາຕິຕ຺ຖິຍານໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ກຸຕູຫລສາລາຍໍ ສນ຺ນິສິນ຺ນານໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ອຍມນ຺ຕຣາກຖາ ອຸທປາທິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ປູຣໂຓ ກສ຺ສໂປ ສງ຺ຆີ ເຈວ ຄຓີ ຈ ຄຓາຈຣິໂຍ ຈ ຎາໂຕ ຍສສ຺ສີ ຕິຕ຺ຖກໂຣ ສາຘຸສມ຺ມໂຕ ພຫຸຊນສ຺ສ. ໂສປິ ສາວກໍ ອພ຺ຠຕີຕໍ ກາລງ຺ກຕໍ ອຸປປຕ຺ຕີສຸ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ອສຸ ອມຸຕ຺ຣ ອຸປປນ຺ໂນ, ອສຸ ອມຸຕ຺ຣ ອຸປປນ຺ໂນ’ຕິ. ໂຍປິສ຺ສ ສາວໂກ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສ ປຣມປຸຣິໂສ ປຣມປຕ຺ຕິປຕ຺ໂຕ ຕມ຺ປິ ສາວກໍ ອພ຺ຠຕີຕໍ ກາລງ຺ກຕໍ ອຸປປຕ຺ຕີສຸ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ອສຸ ອມຸຕ຺ຣ ອຸປປນ຺ໂນ, ອສຸ ອມຸຕ຺ຣ ອຸປປນ຺ໂນ’’’ຕິ.

‘‘ອຍມ຺ປິ ໂຂ ມກ຺ຂລິ ໂຄສາໂລ…ເປ… ອຍມ຺ປິ ໂຂ ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ…ເປ… ອຍມ຺ປິ ໂຂ ສຎ຺ຈໂຍ [ສຎ຺ຊໂຍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ເພລຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ…ເປ… ອຍມ຺ປິ ໂຂ ປກຸໂຘ [ປກຸທ຺ໂຘ (ປີ.)] ກຈ຺ຈາໂນ…ເປ… ອຍມ຺ປິ ໂຂ ອຊິໂຕ ເກສກມ຺ພໂລ ສງ຺ຆີ ເຈວ ຄຓີ ຈ ຄຓາຈຣິໂຍ ຈ ຎາໂຕ ຍສສ຺ສີ ຕິຕ຺ຖກໂຣ ສາຘຸສມ຺ມໂຕ ພຫຸຊນສ຺ສ. ໂສປິ ສາວກໍ ອພ຺ຠຕີຕໍ ກາລງ຺ກຕໍ ອຸປປຕ຺ຕີສຸ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ອສຸ ອມຸຕ຺ຣ ອຸປປນ຺ໂນ, ອສຸ ອມຸຕ຺ຣ ອຸປປນ຺ໂນ’ຕິ. ໂຍປິສ຺ສ ສາວໂກ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສ ປຣມປຸຣິໂສ ປຣມປຕ຺ຕິປຕ຺ໂຕ ຕມ຺ປິ ສາວກໍ ອພ຺ຠຕີຕໍ ກາລງ຺ກຕໍ ອຸປປຕ຺ຕີສຸ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ອສຸ ອມຸຕ຺ຣ ອຸປປນ຺ໂນ, ອສຸ ອມຸຕ຺ຣ ອຸປປນ຺ໂນ’’’ຕິ.

‘‘ອຍມ຺ປິ ໂຂ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສງ຺ຆີ ເຈວ ຄຓີ ຈ ຄຓາຈຣິໂຍ ຈ ຎາໂຕ ຍສສ຺ສີ ຕິຕ຺ຖກໂຣ ສາຘຸສມ຺ມໂຕ ພຫຸຊນສ຺ສ. ໂສປິ ສາວກໍ ອພ຺ຠຕີຕໍ ກາລງ຺ກຕໍ ອຸປປຕ຺ຕີສຸ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ອສຸ ອມຸຕ຺ຣ ອຸປປນ຺ໂນ, ອສຸ ອມຸຕ຺ຣ ອຸປປນ຺ໂນ’ຕິ. ໂຍປິສ຺ສ [ໂຍ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ (ປີ.)] ສາວໂກ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສ ປຣມປຸຣິໂສ ປຣມປຕ຺ຕິປຕ຺ໂຕ ຕຎ຺ຈ ສາວກໍ ອພ຺ຠຕີຕໍ ກາລງ຺ກຕໍ ອຸປປຕ຺ຕີສຸ ນ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ອສຸ ອມຸຕ຺ຣ ອຸປປນ຺ໂນ, ອສຸ ອມຸຕ຺ຣ ອຸປປນ຺ໂນ’ຕິ. ອປິ ຈ ໂຂ ນໍ ເອວໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ອຈ຺ເຉຈ຺ຉິ ຕຓ຺ຫໍ, ວິວຕ຺ຕຍິ ສໍໂຍຊນໍ, ສມ຺ມາ ມານາຠິສມຍາ ອນ຺ຕມກາສິ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຫຸ ເທວ ກງ຺ຂາ, ອຫຸ ວິຈິກິຈ຺ຉາ – ‘ກຖໍ ນາມ [ກຖຎ຺ຫິ ນາມ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.) ກຖໍ ກຖໍ ນາມ (ຉກ຺ກງ຺ຄຸຕ຺ຕເຣ ປຎ຺ຈມວຄ຺ເຄ ທຸຕິຍສຸຕ຺ເຕ)] ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຘມ຺ໂມ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ’’’ຕິ [ຘມ຺ມາຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍາຕິ (ປີ. ກ.) ຘມ຺ໂມ… ອຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ (ຉກ຺ກງ຺ຄຸຕ຺ຕເຣ)]?

‘‘ອລຎ຺ຫິ ເຕ, ວຈ຺ຉ, ກງ຺ຂິຕຸໍ, ອລໍ ວິຈິກິຈ຺ຉິຕຸໍ. ກງ຺ຂນີເຍ ຈ ປນ ເຕ ຐາເນ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ສອຸປາທານສ຺ສ ຂ຺ວາຫໍ, ວຈ຺ຉ, ອຸປປຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາເປມິ ໂນ ອນຸປາທານສ຺ສ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ວຈ຺ຉ, ອຄ຺ຄິ ສອຸປາທາໂນ ຊລຕິ, ໂນ ອນຸປາທາໂນ; ເອວເມວ ຂ຺ວາຫໍ, ວຈ຺ຉ, ສອຸປາທານສ຺ສ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາເປມິ, ໂນ ອນຸປາທານສ຺ສາ’’ຕິ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສມເຍ ອຈ຺ຈິ ວາເຕນ ຂິຕ຺ຕາ ທູຣມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ, ອິມສ຺ສ ປນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ກິໍ ອຸປາທານສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎາເປຕີ’’ຕິ? ‘‘ຍສ຺ມິໍ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ສມເຍ ອຈ຺ຈິ ວາເຕນ ຂິຕ຺ຕາ ທູຣມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕມຫໍ ວາຕູປາທານໍ ປຎ຺ຎາເປມິ. ວາໂຕ ຫິສ຺ສ, ວຈ຺ຉ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຸປາທານໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ‘‘ຍສ຺ມິຎ຺ຈ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສມເຍ ອິມຎ຺ຈ ກາຍໍ ນິກ຺ຂິປຕິ, ສຕ຺ໂຕ ຈ ອຎ຺ຎຕຣໍ ກາຍໍ ອນຸປປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສ ປນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ກິໍ ອຸປາທານສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎາເປຕີ’’ຕິ? ‘‘ຍສ຺ມິໍ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ສມເຍ ອິມຎ຺ຈ ກາຍໍ ນິກ຺ຂິປຕິ, ສຕ຺ໂຕ ຈ ອຎ຺ຎຕຣໍ ກາຍໍ ອນຸປປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ຕມຫໍ ຕຓ຺ຫູປາທານໍ ວທາມິ. ຕຓ຺ຫາ ຫິສ຺ສ, ວຈ຺ຉ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຸປາທານໍ ໂຫຕີ’’ຕິ [ໂຫຕີຕິ…ເປ… (ກ.)]. ນວມໍ.

໑໐. ອານນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໔໑໙. ອຖ ໂຂ ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຕ຺ຖຕ຺ຕາ’’ຕິ? ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນຕ຺ຖຕ຺ຕາ’’ຕິ? ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ເຕ ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ເຕ ປຣິພ຺ພາຊເກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ນ ພ຺ຍາກາສີ’’ຕິ? ‘‘ອຫຎ຺ຈານນ຺ທ, ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ‘ອຕ຺ຖຕ຺ຕາ’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ອຕ຺ຖຕ຺ຕາ’ຕິ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ, ເຍ ເຕ, ອານນ຺ທ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສສ຺ສຕວາທາ ເຕສເມຕໍ ສທ຺ຘິໍ [ເຕສເມຕໍ ລທ຺ຘິ (ສີ.)] ອຠວິສ຺ສ. ອຫຎ຺ຈານນ຺ທ, ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ‘ນຕ຺ຖຕ຺ຕາ’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນຕ຺ຖຕ຺ຕາ’ຕິ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ, ເຍ ເຕ, ອານນ຺ທ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອຸຈ຺ເຉທວາທາ ເຕສເມຕໍ ສທ຺ຘິໍ ອຠວິສ຺ສ. ອຫຎ຺ຈານນ຺ທ, ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ‘ອຕ຺ຖຕ຺ຕາ’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ອຕ຺ຖຕ຺ຕາ’ຕິ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ, ອປິ ນຸ ເມ ຕໍ, ອານນ຺ທ, ອນຸໂລມໍ ອຠວິສ຺ສ ຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ – ‘ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ອນຕ຺ຕາ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ອຫຎ຺ຈານນ຺ທ, ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ‘ນຕ຺ຖຕ຺ຕາ’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນຕ຺ຖຕ຺ຕາ’ຕິ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ, ສມ຺ມູຬ຺ຫສ຺ສ, ອານນ຺ທ, ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ຠິຍ຺ໂຍ ສມ຺ໂມຫາຍ ອຠວິສ຺ສ – ‘ອຫຸວາ ເມ ນູນ ປຸພ຺ເພ ອຕ຺ຕາ, ໂສ ເອຕຣຫິ ນຕ຺ຖີ’’’ຕິ. ທສມໍ.

໑໑. ສຠິຍກຈ຺ຈານສຸຕ຺ຕໍ

໔໒໐. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ສຠິໂຍ ກຈ຺ຈາໂນ ຎາຕິເກ ວິຫຣຕິ ຄິຎ຺ຊກາວສເຖ. ອຖ ໂຂ ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຍນາຍສ຺ມາ ສຠິໂຍ ກຈ຺ຈາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ສຠິເຍນ ກຈ຺ຈາເນນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສຠິຍໍ ກຈ຺ຈານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ໂຠ, ກຈ຺ຈານ, ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ວຈ຺ຉ, ຠຄວຕາ – ‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ, ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ – ‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ, ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ວຈ຺ຉ, ຠຄວຕາ – ‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ? ‘‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ – ‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’’’ຕິ.

‘‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ, ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ – ‘ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ວຈ຺ຉ, ຠຄວຕາ – ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ, ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ – ‘ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ວຈ຺ຉ, ຠຄວຕາ – ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ, ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ – ‘ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ວຈ຺ຉ, ຠຄວຕາ – ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ, ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ, ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ – ‘ເອຕມ຺ປິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ອພ຺ຍາກຕໍ ຠຄວຕາ – ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ’ຕິ ວເທສິ. ໂກ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍເນຕໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ສມເຓນ ໂຄຕເມນາ’’ຕິ? ‘‘ໂຍ ຈ, ວຈ຺ຉ, ເຫຕຸ, ໂຍ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ປຎ຺ຎາປນາຍ ຣູປີຕິ ວາ ອຣູປີຕິ ວາ ສຎ຺ຎີຕິ ວາ ອສຎ຺ຎີຕິ ວາ ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎີຕິ ວາ, ໂສ ຈ ເຫຕຸ, ໂສ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພໍ ອປຣິເສສໍ ນິຣຸຊ຺ເຌຍ຺ຍ. ເກນ ນໍ ປຎ຺ຎາປຍມາໂນ ປຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ ຣູປີຕິ ວາ ອຣູປີຕິ ວາ ສຎ຺ຎີຕິ ວາ ອສຎ຺ຎີຕິ ວາ ເນວສຎ຺ຎີນາສຎ຺ຎີຕິ ວາ’’ຕິ. ‘‘ກີວຈິຣໍ ປພ຺ພຊິໂຕສິ, ໂຠ ກຈ຺ຈານາ’’ຕິ? ‘‘ນຈິຣໍ, ອາວຸໂສ, ຕີຓິ ວສ຺ສານີ’’ຕິ. ‘‘ຍສ຺ສປ’ສ຺ສ, ອາວຸໂສ, ເອຕເມຕ຺ຕເກນ ເອຕ຺ຕກເມວ ຕໍປ’ສ຺ສ ພຫຸ, ໂກ ປນ ວາໂທ ເອວໍ [ໂກ ປນ ວາໂທ ເອວ (ສີ. ປີ.)] ອຠິກ຺ກນ຺ເຕ’’ຕິ! ເອກາທສມໍ.

ອພ຺ຍາກຕສໍຍຸຕ຺ຕໍ ສມຕ຺ຕໍ.