໙. ຉນ຺ນວຄ຺ໂຄ

໑. ປໂລກຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໘໔. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘‘ໂລໂກ, ໂລໂກ’ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ໂລໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ? ‘‘ຍໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ປໂລກຘມ຺ມໍ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ໂລໂກ. ກິຎ຺ຈ, ອານນ຺ທ, ປໂລກຘມ຺ມໍ? ຈກ຺ຂຸ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ປໂລກຘມ຺ມໍ, ຣູປາ ປໂລກຘມ຺ມາ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ປໂລກຘມ຺ມໍ, ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ ປໂລກຘມ຺ໂມ, ຍມ຺ປິທໍ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ…ເປ… ຕມ຺ປິ ປໂລກຘມ຺ມໍ…ເປ… ຊິວ຺ຫາ ປໂລກຘມ຺ມາ, ຣສາ ປໂລກຘມ຺ມາ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓໍ ປໂລກຘມ຺ມໍ, ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ໂສ ປໂລກຘມ຺ໂມ, ຍມ຺ປິທໍ ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ…ເປ… ຕມ຺ປິ ປໂລກຘມ຺ມໍ…ເປ… ມໂນ ປໂລກຘມ຺ໂມ, ຘມ຺ມາ ປໂລກຘມ຺ມາ, ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ ປໂລກຘມ຺ມໍ, ມໂນສມ຺ຜສ຺ໂສ ປໂລກຘມ຺ໂມ, ຍມ຺ປິທໍ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ປໂລກຘມ຺ມໍ. ຍໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ປໂລກຘມ຺ມໍ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ໂລໂກ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ສຸຎ຺ຎຕໂລກສຸຕ຺ຕໍ

໘໕. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ…ເປ… ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘‘ສຸຎ຺ໂຎ ໂລໂກ, ສຸຎ຺ໂຎ ໂລໂກ’ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຎ຺ໂຎ ໂລໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ? ‘‘ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສຸຎ຺ຎໍ ອຕ຺ເຕນ ວາ ອຕ຺ຕນິເຍນ ວາ ຕສ຺ມາ ສຸຎ຺ໂຎ ໂລໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຎ຺ຈ, ອານນ຺ທ, ສຸຎ຺ຎໍ ອຕ຺ເຕນ ວາ ອຕ຺ຕນິເຍນ ວາ? ຈກ຺ຂຸ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສຸຎ຺ຎໍ ອຕ຺ເຕນ ວາ ອຕ຺ຕນິເຍນ ວາ. ຣູປາ ສຸຎ຺ຎາ ອຕ຺ເຕນ ວາ ອຕ຺ຕນິເຍນ ວາ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ສຸຎ຺ຎໍ ອຕ຺ເຕນ ວາ ອຕ຺ຕນິເຍນ ວາ, ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ ສຸຎ຺ໂຎ ອຕ຺ເຕນ ວາ ອຕ຺ຕນິເຍນ ວາ…ເປ… ຍມ຺ປິທໍ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ສຸຎ຺ຎໍ ອຕ຺ເຕນ ວາ ອຕ຺ຕນິເຍນ ວາ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສຸຎ຺ຎໍ ອຕ຺ເຕນ ວາ ອຕ຺ຕນິເຍນ ວາ, ຕສ຺ມາ ສຸຎ຺ໂຎ ໂລໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ສໍຂິຕ຺ຕຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໘໖. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸ, ຍມຫໍ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ເອໂກ ວູປກຏ຺ໂຐ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອານນ຺ທ, ຈກ຺ຂຸ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ກລ຺ລໍ ນຸ ຕໍ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ – ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’’ຕິ?

‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຣູປາ ນິຈ຺ຈາ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠນ຺ເຕ’’…ເປ….

‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ຍມ຺ປິທໍ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’…ເປ….

‘‘ຊິວ຺ຫາ ນິຈ຺ຈາ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠນ຺ເຕ’’…ເປ….

‘‘ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓໍ… ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ໂສ…ເປ… ຍມ຺ປິທໍ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’…ເປ….

‘‘ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ອານນ຺ທ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ຈກ຺ຂຸສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ…ເປ… ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ເສປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ…ເປ… ຍມ຺ປິທໍ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ. ນິພ຺ພິນ຺ທໍ ວິຣຊ຺ຊຕິ; ວິຣາຄາ ວິມຸຈ຺ຈຕິ; ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ຉນ຺ນສຸຕ຺ຕໍ

໘໗. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ຈ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມາ ຈ ມຫາຈຸນ຺ໂທ ອາຍສ຺ມາ ຈ ຉນ຺ໂນ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ເຍນ ອາຍສ຺ມາ ຉນ຺ໂນ ອາພາຘິໂກ ໂຫຕິ ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາຈຸນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາຈຸນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອາຍາມາວຸໂສ ຈຸນ຺ທ, ເຍນາຍສ຺ມາ ຉນ຺ໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມ ຄິລານປຸຈ຺ຉກາ’’ຕິ. ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາຈຸນ຺ໂທ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຈ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມາ ຈ ມຫາຈຸນ຺ໂທ ເຍນາຍສ຺ມາ ຉນ຺ໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິໍສຸ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຉນ຺ນໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຈ຺ຈິ ເຕ, ອາວຸໂສ ຉນ຺ນ, ຂມນີຍໍ, ກຈ຺ຈິ ຍາປນີຍໍ, ກຈ຺ຈິ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ປຏິກ຺ກມນ຺ຕິ ໂນ ອຠິກ຺ກມນ຺ຕິ, ປຏິກ຺ກໂມສານໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ ໂນ ອຠິກ຺ກໂມ’’ຕິ?

‘‘ນ ເມ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຂມນີຍໍ ນ ຍາປນີຍໍ, ພາຬ຺ຫາ ເມ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ອຠິກ຺ກມນ຺ຕິ ໂນ ປຏິກ຺ກມນ຺ຕິ, ອຠິກ຺ກໂມສານໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ ໂນ ປຏິກ຺ກໂມ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ພລວາ ປຸຣິໂສ ຕິຓ຺ເຫນ ສິຂເຣນ [ຂຄ຺ເຄນ (ກ.)] ມຸທ຺ຘນິ [ມຸທ຺ຘານໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອຠິມຕ຺ເຖຍ຺ຍ [ອຠິມນ຺ເຖຍ຺ຍ (ສີ.)]; ເອວເມວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຘິມຕ຺ຕາ ວາຕາ ມຸທ຺ຘນິ [ມຸທ຺ຘານໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອູຫນນ຺ຕິ [ອຸປຫນນ຺ຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.), ອຸຫນນ຺ຕິ (ກ.)]. ນ ເມ, ອາວຸໂສ, ຂມນີຍໍ, ນ ຍາປນີຍໍ…ເປ… ໂນ ປຏິກ຺ກໂມ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ພລວາ ປຸຣິໂສ ທຬ຺ເຫນ ວຣຕ຺ຕກ຺ຂຓ຺ເຑນ ສີເສ ສີສເວຐໍ ທເທຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຘິມຕ຺ຕາ ສີເສ ສີສເວທນາ. ນ ເມ, ອາວຸໂສ, ຂມນີຍໍ, ນ ຍາປນີຍໍ…ເປ… ໂນ ປຏິກ຺ກໂມ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ທກ຺ໂຂ ໂຄຆາຕໂກ ວາ ໂຄຆາຕກນ຺ເຕວາສີ ວາ ຕິຓ຺ເຫນ ໂຄວິກນ຺ຕເນນ ກຸຈ຺ຉິໍ ປຣິກນ຺ເຕຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ ອຘິມຕ຺ຕາ ວາຕາ ກຸຈ຺ຉິໍ ປຣິກນ຺ຕນ຺ຕິ. ນ ເມ, ອາວຸໂສ, ຂມນີຍໍ, ນ ຍາປນີຍໍ…ເປ… ໂນ ປຏິກ຺ກໂມ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ທ຺ເວ ພລວນ຺ໂຕ ປຸຣິສາ ທຸພ຺ພລຕຣໍ ປຸຣິສໍ ນານາພາຫາສຸ ຄເຫຕ຺ວາ ອງ຺ຄາຣກາສຸຍາ ສນ຺ຕາເປຍ຺ຍຸໍ ສມ຺ປຣິຕາເປຍ຺ຍຸໍ; ເອວເມວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຘິມຕ຺ໂຕ ກາຍສ຺ມິໍ ຑາໂຫ. ນ ເມ, ອາວຸໂສ, ຂມນີຍໍ, ນ ຍາປນີຍໍ, ພາຬ຺ຫາ ເມ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ອຠິກ຺ກມນ຺ຕິ ໂນ ປຏິກ຺ກມນ຺ຕິ, ອຠິກ຺ກໂມສານໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ ໂນ ປຏິກ຺ກໂມ. ສຕ຺ຖໍ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອາຫຣິສ຺ສາມິ, ນາວກງ຺ຂາມິ [ນາປິ ກງ຺ຂາມິ (ກ.)] ຊີວິຕ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ມາ ອາຍສ຺ມາ ຉນ຺ໂນ ສຕ຺ຖໍ ອາຫເຣສິ. ຍາເປຕາຍສ຺ມາ ຉນ຺ໂນ, ຍາເປນ຺ຕໍ ມຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຉນ຺ນໍ ອິຈ຺ຉາມ. ສເຈ ອາຍສ຺ມໂຕ ຉນ຺ນສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ສປ຺ປາຍານິ ໂຠຊນານິ, ອຫໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ຉນ຺ນສ຺ສ ສປ຺ປາຍານິ ໂຠຊນານິ ປຣິເຍສິສ຺ສາມິ. ສເຈ ອາຍສ຺ມໂຕ ຉນ຺ນສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ສປ຺ປາຍານິ ເຠສຊ຺ຊານິ, ອຫໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ຉນ຺ນສ຺ສ ສປ຺ປາຍານິ ເຠສຊ຺ຊານິ ປຣິເຍສິສ຺ສາມິ. ສເຈ ອາຍສ຺ມໂຕ ຉນ຺ນສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ປຕິຣູປາ ອຸປຏ຺ຐາກາ, ອຫໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຉນ຺ນໍ ອຸປຏ຺ຐຫິສ຺ສາມິ. ມາ ອາຍສ຺ມາ ຉນ຺ໂນ ສຕ຺ຖໍ ອາຫເຣສິ. ຍາເປຕາຍສ຺ມາ ຉນ຺ໂນ, ຍາເປນ຺ຕໍ ມຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຉນ຺ນໍ ອິຈ຺ຉາມາ’’ຕິ.

‘‘ນ ເມ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ນຕ຺ຖິ ສປ຺ປາຍານິ ໂຠຊນານິ; ອຕ຺ຖິ ເມ ສປ຺ປາຍານິ ໂຠຊນານິ. ນປິ ເມ ນຕ຺ຖິ ສປ຺ປາຍານິ ເຠສຊ຺ຊານິ; ອຕ຺ຖິ ເມ ສປ຺ປາຍານິ ເຠສຊ຺ຊານິ. ນປິ ເມ ນຕ຺ຖິ ປຕິຣູປາ ອຸປຏ຺ຐາກາ; ອຕ຺ຖິ ເມ ປຕິຣູປາ ອຸປຏ຺ຐາກາ. ອປິ ຈ ເມ, ອາວຸໂສ, ສຕ຺ຖາ ປຣິຈິຓ຺ໂຓ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ມນາເປເນວ, ໂນ ອມນາເປນ. ເອຕຎ຺ຫິ, ອາວຸໂສ, ສາວກສ຺ສ ປຕິຣູປໍ ຍໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ປຣິຈເຣຍ຺ຍ ມນາເປເນວ, ໂນ ອມນາເປນ. ‘ອນຸປວຊ຺ຊໍ [ຕໍ ອນຸປວຊ຺ຊໍ (ພຫູສຸ)] ຉນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸ ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣິສ຺ສຕີ’ຕິ – ເອວເມຕໍ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຘາເຣຫີ’’ຕິ.

‘‘ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ ມຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຉນ຺ນໍ ກຎ຺ຈິເທວ [ກິຎ຺ຈິເທວ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] ເທສໍ, ສເຈ ອາຍສ຺ມາ ຉນ຺ໂນ ໂອກາສໍ ກໂຣຕິ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣຓາຍາ’’ຕິ. ‘‘ປຸຈ຺ຉາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຸຕ຺ວາ ເວທິສ຺ສາມາ’’ຕິ.

‘‘ຈກ຺ຂຸໍ, ອາວຸໂສ ຉນ຺ນ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສສິ…ເປ… ຊິວ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ ຉນ຺ນ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓໍ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສສິ…ເປ… ມນໍ, ອາວຸໂສ ຉນ຺ນ, ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສສີ’’ຕິ?

‘‘ຈກ຺ຂຸໍ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສາມິ…ເປ… ຊິວ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓໍ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສາມິ…ເປ… ມນໍ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສາມີ’’ຕິ.

‘‘ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ ຉນ຺ນ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກິໍ ທິສ຺ວາ ກິໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ຈກ຺ຂຸໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສສິ… ຊິວ຺ຫາຍ, ອາວຸໂສ ຉນ຺ນ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາເຓ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກິໍ ທິສ຺ວາ ກິໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ຊິວ຺ຫໍ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓໍ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສສິ… ມນສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ ຉນ຺ນ, ມໂນວິຎ຺ຎາເຓ ມໂນວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກິໍ ທິສ຺ວາ ກິໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ມນໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສສີ’’ຕິ?

‘‘ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນິໂຣຘໍ ທິສ຺ວາ ນິໂຣຘໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ຈກ຺ຂຸໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສາມິ…ເປ… ຊິວ຺ຫາຍ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາເຓ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນິໂຣຘໍ ທິສ຺ວາ ນິໂຣຘໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ຊິວ຺ຫໍ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓໍ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສາມິ…ເປ… ມນສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ມໂນວິຎ຺ຎາເຓ ມໂນວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນິໂຣຘໍ ທິສ຺ວາ ນິໂຣຘໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ມນໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພ ຘມ຺ເມ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສາມີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ມຫາຈຸນ຺ໂທ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຉນ຺ນໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ອາວຸໂສ ຉນ຺ນ, ອິທມ຺ປິ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ນິຈ຺ຈກປ຺ປໍ ສາຘຸກໍ ມນສິ ກາຕພ຺ພໍ – ‘ນິສ຺ສິຕສ຺ສ ຈລິຕໍ, ອນິສ຺ສິຕສ຺ສ ຈລິຕໍ ນຕ຺ຖິ. ຈລິເຕ ອສຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິ ໂຫຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ສຕິ ນຕິ ນ ໂຫຕິ. ນຕິຍາ ອສຕິ ອາຄຕິຄຕິ ນ ໂຫຕິ. ອາຄຕິຄຕິຍາ ອສຕິ ຈຸຕູປປາໂຕ ນ ໂຫຕິ. ຈຸຕູປປາເຕ ອສຕິ ເນວິຘ ນ ຫຸຣໍ ນ ອຸຠຍມນ຺ຕເຣນ. ເອເສວນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຈ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມາ ຈ ມຫາຈຸນ຺ໂທ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຉນ຺ນໍ ອິມິນາ ໂອວາເທນ ໂອວທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຉນ຺ໂນ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ເຕສຸ ເຕສຸ ອາຍສ຺ມນ຺ເຕສຸ ສຕ຺ຖໍ ອາຫເຣສິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອາຍສ຺ມຕາ, ຠນ຺ເຕ, ຉນ຺ເນນ ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣິຕໍ. ຕສ຺ສ ກາ ຄຕິ ໂກ ອຠິສມ຺ປຣາໂຍ’’ຕິ? ‘‘ນນຸ ເຕ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຉນ຺ເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສມ຺ມຸຂາເຍວ ອນຸປວຊ຺ຊຕາ ພ຺ຍາກຕາ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພວິຊ຺ຊນໍ [ປຸພ຺ພວິຈິຣໍ (ສີ.), ປຸພ຺ພວິຊ຺ຌນໍ (ປີ.), ປຸພ຺ພຊິຣໍ (ມ. ນິ. ໓.໓໙໔] ນາມ ວຊ຺ຊິຄາໂມ. ຕຕ຺ຖາຍສ຺ມໂຕ ຉນ຺ນສ຺ສ ມິຕ຺ຕກຸລານິ ສຸຫຊ຺ຊກຸລານິ ອຸປວຊ຺ຊກຸລານີ’’ຕິ. ‘‘ໂຫນ຺ຕິ ເຫເຕ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຉນ຺ນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ມິຕ຺ຕກຸລານິ ສຸຫຊ຺ຊກຸລານິ ອຸປວຊ຺ຊກຸລານິ. ນ ໂຂ ປນາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ສອຸປວຊ຺ໂຊຕິ ວທາມິ. ໂຍ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຎ຺ຈ ກາຍໍ ນິກ຺ຂິປຕິ, ອຎ຺ຎຎ຺ຈ ກາຍໍ ອຸປາທິຍຕິ, ຕມຫໍ ສອຸປວຊ຺ໂຊຕິ ວທາມິ. ຕໍ ຉນ຺ນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນຕ຺ຖິ. ‘ອນຸປວຊ຺ຊໍ ຉນ຺ເນນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣິຕ’ນ຺ຕິ – ເອວເມຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຘາເຣຫີ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຸຓ຺ຓສຸຕ຺ຕໍ

໘໘. ອຖ [ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ (?) ມ. ນິ. ໓.໓໙໕ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸ, ຍມຫໍ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ເອໂກ ວູປກຏ຺ໂຐ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສນ຺ຕິ ໂຂ, ປຸຓ຺ຓ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕິ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ອຠິນນ຺ທໂຕ ອຠິວທໂຕ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນນ຺ທີ. ‘ນນ຺ທິສມຸທຍາ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ, ປຸຓ຺ຓາ’ຕິ ວທາມິ…ເປ… ສນ຺ຕິ ໂຂ, ປຸຓ຺ຓ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ…ເປ… ສນ຺ຕິ ໂຂ, ປຸຓ຺ຓ, ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕິ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ອຠິນນ຺ທໂຕ ອຠິວທໂຕ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນນ຺ທີ. ‘ນນ຺ທິສມຸທຍາ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ, ປຸຓ຺ຓາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ສນ຺ຕິ ໂຂ, ປຸຓ຺ຓ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນາຠິນນ຺ທຕິ ນາຠິວທຕິ ນາຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ອນຠິນນ຺ທໂຕ ອນຠິວທໂຕ ອນຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐໂຕ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ນນ຺ທີ. ‘ນນ຺ທິນິໂຣຘາ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ, ປຸຓ຺ຓາ’ຕິ ວທາມິ…ເປ… ສນ຺ຕິ ໂຂ, ປຸຓ຺ຓ, ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນາຠິນນ຺ທຕິ ນາຠິວທຕິ ນາຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ອນຠິນນ຺ທໂຕ ອນຠິວທໂຕ ອນຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐໂຕ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ນນ຺ທີ. ‘ນນ຺ທິນິໂຣຘາ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ, ປຸຓ຺ຓາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ອິມິນາ ຕ຺ວໍ [ອິມິນາ ຈ ຕ຺ວໍ], ປຸຓ຺ຓ, ມຍາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ໂອວາເທນ ໂອວທິໂຕ ກຕມສ຺ມິໍ [ກຕຣສ຺ມິໍ (ມ. ນິ. ໓.໓໙໕)] ຊນປເທ ວິຫຣິສ຺ສສີ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠນ຺ເຕ, ສຸນາປຣນ຺ໂຕ ນາມ ຊນປໂທ, ຕຕ຺ຖາຫໍ ວິຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ.

‘‘ຈຓ຺ຑາ ໂຂ, ປຸຓ຺ຓ, ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ; ຜຣຸສາ ໂຂ, ປຸຓ຺ຓ, ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ. ສເຈ ຕໍ, ປຸຓ຺ຓ, ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ ອກ຺ໂກສິສ຺ສນ຺ຕິ ປຣິຠາສິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ເຕ, ປຸຓ຺ຓ, ກິນ຺ຕິ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ?

‘‘ສເຈ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ ອກ຺ໂກສິສ຺ສນ຺ຕິ ປຣິຠາສິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ເມ ເອວໍ ຠວິສ຺ສຕິ – ‘ຠທ຺ທກາ ວຕິເມ ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ, ສຸຠທ຺ທກາ ວຕິເມ ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ, ຍໍ ເມ [ມໍ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ນຍິເມ ປາຓິນາ ປຫາຣໍ ເທນ຺ຕີ’ຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ [ເອວມ຺ເມຕ຺ຖ (?)], ຠຄວາ, ຠວິສ຺ສຕິ; ເອວເມຕ຺ຖ, ສຸຄຕ, ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

‘‘ສເຈ ປນ ເຕ, ປຸຓ຺ຓ, ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ ປາຓິນາ ປຫາຣໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ປນ ເຕ, ປຸຓ຺ຓ, ກິນ຺ຕິ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ?

‘‘ສເຈ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ ປາຓິນາ ປຫາຣໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ເມ ເອວໍ ຠວິສ຺ສຕິ – ‘ຠທ຺ທກາ ວຕິເມ ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ, ສຸຠທ຺ທກາ ວຕິເມ ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ, ຍໍ ເມ [ເອວມ຺ເມຕ຺ຖ (?)] ນຍິເມ ເລຑ຺ຑຸນາ ປຫາຣໍ ເທນ຺ຕີ’ຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ, ຠຄວາ, ຠວິສ຺ສຕິ; ເອວເມຕ຺ຖ, ສຸຄຕ, ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

‘‘ສເຈ ປນ ເຕ, ປຸຓ຺ຓ, ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ ເລຑ຺ຑຸນາ ປຫາຣໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ປນ ເຕ, ປຸຓ຺ຓ, ກິນ຺ຕິ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ?

‘‘ສເຈ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ ເລຑ຺ຑຸນາ ປຫາຣໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ເມ ເອວໍ ຠວິສ຺ສຕິ – ‘ຠທ຺ທກາ ວຕິເມ ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ, ສຸຠທ຺ທກາ ວຕິເມ ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ, ຍໍ ເມ ນຍິເມ ທຓ຺ເຑນ ປຫາຣໍ ເທນ຺ຕີ’ຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ, ຠຄວາ, ຠວິສ຺ສຕິ; ເອວເມຕ຺ຖ, ສຸຄຕ, ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

‘‘ສເຈ ປນ ປຸຓ຺ຓ, ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ ທຓ຺ເຑນ ປຫາຣໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ປນ ເຕ, ປຸຓ຺ຓ, ກິນ຺ຕິ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ?

‘‘ສເຈ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ ທຓ຺ເຑນ ປຫາຣໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ເມ ເອວໍ ຠວິສ຺ສຕິ – ‘ຠທ຺ທກາ ວຕິເມ ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ, ສຸຠທ຺ທກາ ວຕິເມ ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ, ຍໍ ເມ ນຍິເມ ສຕ຺ເຖນ ປຫາຣໍ ເທນ຺ຕີ’ຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ, ຠຄວາ, ຠວິສ຺ສຕິ; ເອວເມຕ຺ຖ, ສຸຄຕ, ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

‘‘ສເຈ ປນ ເຕ, ປຸຓ຺ຓ, ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ ສຕ຺ເຖນ ປຫາຣໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ປນ ເຕ, ປຸຓ຺ຓ, ກິນ຺ຕິ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ?

‘‘ສເຈ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ ສຕ຺ເຖນ ປຫາຣໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ເມ ເອວໍ ຠວິສ຺ສຕິ – ‘ຠທ຺ທກາ ວຕິເມ ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ, ສຸຠທ຺ທກາ ວຕິເມ ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ, ຍໍ ມໍ ນຍິເມ ຕິຓ຺ເຫນ ສຕ຺ເຖນ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປນ຺ຕີ’ຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ, ຠຄວາ, ຠວິສ຺ສຕິ; ເອວເມຕ຺ຖ, ສຸຄຕ, ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

‘‘ສເຈ ປນ ຕໍ, ປຸຓ຺ຓ, ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ ຕິຓ຺ເຫນ ສຕ຺ເຖນ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ປນ ເຕ, ປຸຓ຺ຓ, ກິນ຺ຕິ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ?

‘‘ສເຈ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ສຸນາປຣນ຺ຕກາ ມນຸສ຺ສາ ຕິຓ຺ເຫນ ສຕ຺ເຖນ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ເມ ເອວໍ ຠວິສ຺ສຕິ – ‘ສນ຺ຕິ ໂຂ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາວກາ ກາເຍນ ຈ ຊີວິເຕນ ຈ ອຏ຺ຏີຍມານາ ຫຣາຍມານາ ຊິຄຸຈ຺ຉມານາ ສຕ຺ຖຫາຣກໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ, ຕໍ ເມ ອິທໍ ອປຣິຍິຏ຺ຐຎ຺ເຎວ ສຕ຺ຖຫາຣກໍ ລທ຺ຘ’ນ຺ຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ, ຠຄວາ, ຠວິສ຺ສຕິ; ເອວເມຕ຺ຖ, ສຸຄຕ, ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ປຸຓ຺ຓ! ສກ຺ຂິສ຺ສສິ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ປຸຓ຺ຓ, ອິມິນາ ທມູປສເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສຸນາປຣນ຺ຕສ຺ມິໍ ຊນປເທ ວຕ຺ຖຸໍ. ຍສ຺ສ ທານິ ຕ຺ວໍ, ປຸຓ຺ຓ, ກາລໍ ມຎ຺ຎສີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ໂຓ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເສນາສນໍ ສໍສາເມຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ສຸນາປຣນ຺ໂຕ ຊນປໂທ ເຕນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກາມິ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ສຸນາປຣນ຺ໂຕ ຊນປໂທ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ອາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ໂຓ ສຸນາປຣນ຺ຕສ຺ມິໍ ຊນປເທ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ໂຓ ເຕເນວນ຺ຕຣວສ຺ເສນ ປຎ຺ຈມຕ຺ຕານິ ອຸປາສກສຕານິ ປຏິເວເທສິ [ປຏິປາເທສິ (ສີ. ປີ.), ປຏິເທເສສິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)]. ເຕເນວນ຺ຕຣວສ຺ເສນ ປຎ຺ຈມຕ຺ຕານິ ອຸປາສິກາສຕານິ ປຏິເວເທສິ. ເຕເນວນ຺ຕຣວສ຺ເສນ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ສຈ຺ຉາກາສິ. ເຕເນວນ຺ຕຣວສ຺ເສນ ປຣິນິພ຺ພາຍິ.

ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ໂຍ ໂສ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຓ຺ໂຓ ນາມ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ໂອວາເທນ ໂອວທິໂຕ, ໂສ ກາລງ຺ກໂຕ. ຕສ຺ສ ກາ ຄຕິ ໂກ ອຠິສມ຺ປຣາໂຍ’’ຕິ?

‘‘ປຓ຺ຑິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຓ຺ໂຓ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ [ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)], ປຈ຺ຈປາທິ [ສຈ຺ຈວາທີ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ຘມ຺ມສ຺ສານຸຘມ຺ມໍ, ນ ຈ ມໍ ຘມ຺ມາຘິກຣຓໍ ວິເຫເສສິ [ວິເຫເຐສິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)]. ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຓ຺ໂຓ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ພາຫິຍສຸຕ຺ຕໍ

໘໙. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ພາຫິໂຍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ພາຫິໂຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸ, ຍມຫໍ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ເອໂກ ວູປກຏ຺ໂຐ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ພາຫິຍ, ຈກ຺ຂຸ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຣູປາ ນິຈ຺ຈາ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠນ຺ເຕ’’…ເປ… ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ…ເປ… ຍມ຺ປິທໍ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ພາຫິຍ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ຈກ຺ຂຸສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ຣູເປສຸປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ເສປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ…ເປ… ຍມ຺ປິທໍ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ. ນິພ຺ພິນ຺ທໍ ວິຣຊ຺ຊຕິ; ວິຣາຄາ ວິມຸຈ຺ຈຕິ; ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ພາຫິໂຍ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ພາຫິໂຍ ເອໂກ ວູປກຏ຺ໂຐ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິ. ‘‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’’ຕິ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ພາຫິໂຍ ອຣຫຕໍ ອໂຫສີຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ປຐມເອຊາສຸຕ຺ຕໍ

໙໐. ‘‘ເອຊາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຣໂຄ, ເອຊາ ຄຓ຺ໂຑ, ເອຊາ ສລ຺ລໍ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ອເນໂຊ ວິຫຣຕິ ວີຕສລ຺ໂລ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈປິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ‘ອເນໂຊ ວິຫເຣຍ຺ຍໍ [ວິຫເຣຍ຺ຍ (ສີ. ປີ. ກ.)] ວີຕສລ຺ໂລ’ຕິ, ຈກ຺ຂຸໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຈກ຺ຂຸໂຕ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຈກ຺ຂຸ ເມຕິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ; ຣູເປ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຣູເປສຸ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຣູປໂຕ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຣູປາ ເມຕິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ; ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໂຕ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ; ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສສ຺ມິໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສໂຕ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ ເມຕິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ. ຍມ຺ປິທໍ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕໂຕປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ.

‘‘ໂສຕໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ…ເປ… ຆານໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ…ເປ… ຊິວ຺ຫໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຊິວ຺ຫາຍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຊິວ຺ຫາໂຕ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຊິວ຺ຫາ ເມຕິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ; ຣເສ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ…ເປ… ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ…ເປ… ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ສໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ…ເປ… ຍມ຺ປິທໍ ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕໂຕປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ.

‘‘ກາຍໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ…ເປ… ມນໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ມນສ຺ມິໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ມນໂຕ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ມໂນ ເມຕິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ; ຘມ຺ເມ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ…ເປ… ມໂນ ວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ມໂນສມ຺ຜສ຺ສໍ…ເປ… ຍມ຺ປິທໍ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕໂຕປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ; ສພ຺ພໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ສພ຺ພສ຺ມິໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ສພ຺ພໂຕ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ສພ຺ພໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ.

‘‘ໂສ ເອວໍ ອມຎ຺ຎມາໂນ ນ ກິຎ຺ຈິປິ ໂລເກ ອຸປາທິຍຕິ. ອນຸປາທິຍໍ ນ ປຣິຕສ຺ສຕິ. ອປຣິຕສ຺ສໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ທຸຕິຍເອຊາສຸຕ຺ຕໍ

໙໑. ‘‘ເອຊາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຣໂຄ, ເອຊາ ຄຓ຺ໂຑ, ເອຊາ ສລ຺ລໍ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ອເນໂຊ ວິຫຣຕິ ວີຕສລ຺ໂລ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈປິ ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ‘ອເນໂຊ ວິຫເຣຍ຺ຍໍ ວີຕສລ຺ໂລ’ຕິ, ຈກ຺ຂຸໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຈກ຺ຂຸໂຕ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຈກ຺ຂຸ ເມຕິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ; ຣູເປ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ… ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ… ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສໍ… ຍມ຺ປິທໍ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕໂຕປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ. ຍຎ຺ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຎ຺ຎຕິ, ຍສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ຍໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ຍໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ຕໂຕ ຕໍ ໂຫຕິ ອຎ຺ຎຖາ. ອຎ຺ຎຖາຠາວີ ຠວສຕ຺ໂຕ ໂລໂກ ຠວເມວ ອຠິນນ຺ທຕິ…ເປ….

‘‘ຊິວ຺ຫໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຊິວ຺ຫາຍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຊິວ຺ຫາໂຕ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຊິວ຺ຫາ ເມຕິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ; ຣເສ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ… ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓໍ… ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ສໍ… ຍມ຺ປິທໍ ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕໂຕປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ. ຍຎ຺ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຎ຺ຎຕິ, ຍສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ຍໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ຍໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ຕໂຕ ຕໍ ໂຫຕິ ອຎ຺ຎຖາ. ອຎ຺ຎຖາຠາວີ ຠວສຕ຺ໂຕ ໂລໂກ ຠວເມວ ອຠິນນ຺ທຕິ…ເປ….

‘‘ມນໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ມນສ຺ມິໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ມນໂຕ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ມໂນ ເມຕິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ… ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ… ມໂນສມ຺ຜສ຺ສໍ… ຍມ຺ປິທໍ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕໂຕປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ. ຍຎ຺ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຎ຺ຎຕິ, ຍສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ຍໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ຍໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ຕໂຕ ຕໍ ໂຫຕິ ອຎ຺ຎຖາ. ອຎ຺ຎຖາຠາວີ ຠວສຕ຺ໂຕ ໂລໂກ ຠວເມວ ອຠິນນ຺ທຕິ.

‘‘ຍາວຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນາ ຕມ຺ປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕໂຕປິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ຕໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ. ໂສ ເອວໍ ອມຎ຺ຎມາໂນ ນ ກິຎ຺ຈິ ໂລເກ ອຸປາທິຍຕິ. ອນຸປາທິຍໍ ນ ປຣິຕສ຺ສຕິ. ອປຣິຕສ຺ສໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ປຐມທ຺ວຍສຸຕ຺ຕໍ

໙໒. ‘‘ທ຺ວຍໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ. ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ວຍໍ? ຈກ຺ຂຸຎ຺ເຈວ ຣູປາ ຈ, ໂສຕຎ຺ເຈວ ສທ຺ທາ ຈ, ຆານຎ຺ເຈວ ຄນ຺ຘາ ຈ, ຊິວ຺ຫາ ເຈວ ຣສາ ຈ, ກາໂຍ ເຈວ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ຈ, ມໂນ ເຈວ ຘມ຺ມາ ຈ – ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ວຍໍ.

‘‘ໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຫເມຕໍ ທ຺ວຍໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ອຎ຺ຎໍ ທ຺ວຍໍ ປຎ຺ຎເປສ຺ສາມີ’ຕິ, ຕສ຺ສ ວາຈາວຕ຺ຖຸກເມວສ຺ສ. ປຸຏ຺ໂຐ ຈ ນ ສມ຺ປາເຍຍ຺ຍ. ອຸຕ຺ຕຣິຎ຺ຈ ວິຆາຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຍຖາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິສຍສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ທຸຕິຍທ຺ວຍສຸຕ຺ຕໍ

໙໓. ‘‘ທ຺ວຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິຈ຺ຈ ວິຎ຺ຎາຓໍ ສມ຺ໂຠຕິ. ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ວຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ວິຎ຺ຎາຓໍ ສມ຺ໂຠຕິ? ຈກ຺ຂຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣູເປ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ. ຈກ຺ຂຸ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມິ ອຎ຺ຎຖາຠາວິ. ຣູປາ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມິໂນ ອຎ຺ຎຖາຠາວິໂນ. ອິຕ຺ເຖຕໍ ທ຺ວຍໍ ຈລຎ຺ເຈວ ພ຺ຍຖຎ຺ຈ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມິ ອຎ຺ຎຖາຠາວິ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມິ ອຎ຺ຎຖາຠາວິ. ໂຍປິ ເຫຕຸ ໂຍປິ ປຈ຺ຈໂຍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ໂສປິ ເຫຕຸ ໂສປິ ປຈ຺ຈໂຍ ອນິຈ຺ໂຈ ວິປຣິຓາມີ ອຎ຺ຎຖາຠາວີ. ອນິຈ຺ຈໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ຈຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ກຸໂຕ ນິຈ຺ຈໍ ຠວິສ຺ສຕິ! ຍາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຘມ຺ມານໍ ສງ຺ຄຕິ ສນ຺ນິປາໂຕ ສມວາໂຍ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ. ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສປິ ອນິຈ຺ໂຈ ວິປຣິຓາມີ ອຎ຺ຎຖາຠາວີ. ໂຍປິ ເຫຕຸ ໂຍປິ ປຈ຺ຈໂຍ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ໂສປິ ເຫຕຸ ໂສປິ ປຈ຺ຈໂຍ ອນິຈ຺ໂຈ ວິປຣິຓາມີ ອຎ຺ຎຖາຠາວີ. ອນິຈ຺ຈໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ຈຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ ກຸໂຕ ນິຈ຺ໂຈ ຠວິສ຺ສຕິ! ຜຸຏ຺ໂຐ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວເທຕິ, ຜຸຏ຺ໂຐ ເຈເຕຕິ, ຜຸຏ຺ໂຐ ສຎ຺ຊານາຕິ. ອິຕ຺ເຖເຕປິ ຘມ຺ມາ ຈລາ ເຈວ ພ຺ຍຖາ ຈ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມິໂນ ອຎ຺ຎຖາຠາວິໂນ. ໂສຕໍ…ເປ….

‘‘ຊິວ຺ຫຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣເສ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓໍ. ຊິວ຺ຫາ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມີ ອຎ຺ຎຖາຠາວີ [ວິປຣິຓາມິນີ ອຎ຺ຎຖາຠາວິນີ (?)]. ຣສາ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມິໂນ ອຎ຺ຎຖາຠາວິໂນ. ອິຕ຺ເຖຕໍ ທ຺ວຍໍ ຈລຎ຺ເຈວ ພ຺ຍຖຎ຺ຈ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມິ ອຎ຺ຎຖາຠາວິ. ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມິ ອຎ຺ຎຖາຠາວິ. ໂຍປິ ເຫຕຸ ໂຍປິ ປຈ຺ຈໂຍ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ໂສປິ ເຫຕຸ ໂສປິ ປຈ຺ຈໂຍ ອນິຈ຺ໂຈ ວິປຣິຓາມີ ອຎ຺ຎຖາຠາວີ. ອນິຈ຺ຈໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ຈຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓໍ, ກຸໂຕ ນິຈ຺ຈໍ ຠວິສ຺ສຕິ! ຍາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຘມ຺ມານໍ ສງ຺ຄຕິ ສນ຺ນິປາໂຕ ສມວາໂຍ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ໂສ. ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ໂສປິ ອນິຈ຺ໂຈ ວິປຣິຓາມີ ອຎ຺ຎຖາຠາວີ. ໂຍປິ ເຫຕຸ ໂຍປິ ປຈ຺ຈໂຍ ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ສສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ໂສປິ ເຫຕຸ ໂສປິ ປຈ຺ຈໂຍ ອນິຈ຺ໂຈ ວິປຣິຓາມີ ອຎ຺ຎຖາຠາວີ. ອນິຈ຺ຈໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ຈຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ໂສ, ກຸໂຕ ນິຈ຺ໂຈ ຠວິສ຺ສຕິ! ຜຸຏ຺ໂຐ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວເທຕິ, ຜຸຏ຺ໂຐ ເຈເຕຕິ, ຜຸຏ຺ໂຐ ສຎ຺ຊານາຕິ. ອິຕ຺ເຖເຕປິ ຘມ຺ມາ ຈລາ ເຈວ ພ຺ຍຖາ ຈ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມິໂນ ອຎ຺ຎຖາຠາວິໂນ. ກາຍໍ…ເປ….

‘‘ມນຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຘມ຺ເມ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ. ມໂນ ອນິຈ຺ໂຈ ວິປຣິຓາມີ ອຎ຺ຎຖາຠາວີ. ຘມ຺ມາ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມິໂນ ອຎ຺ຎຖາຠາວິໂນ. ອິຕ຺ເຖຕໍ ທ຺ວຍໍ ຈລຎ຺ເຈວ ພ຺ຍຖຎ຺ຈ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມິ ອຎ຺ຎຖາຠາວິ. ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມິ ອຎ຺ຎຖາຠາວິ. ໂຍປິ ເຫຕຸ ໂຍປິ ປຈ຺ຈໂຍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ໂສປິ ເຫຕຸ ໂສປິ ປຈ຺ຈໂຍ ອນິຈ຺ໂຈ ວິປຣິຓາມີ ອຎ຺ຎຖາຠາວີ. ອນິຈ຺ຈໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ຈຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ, ກຸໂຕ ນິຈ຺ຈໍ ຠວິສ຺ສຕິ! ຍາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຘມ຺ມານໍ ສງ຺ຄຕິ ສນ຺ນິປາໂຕ ສມວາໂຍ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ມໂນສມ຺ຜສ຺ໂສ. ມໂນສມ຺ຜສ຺ໂສປິ ອນິຈ຺ໂຈ ວິປຣິຓາມີ ອຎ຺ຎຖາຠາວີ. ໂຍປິ ເຫຕຸ ໂຍປິ ປຈ຺ຈໂຍ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາຍ, ໂສປິ ເຫຕຸ ໂສປິ ປຈ຺ຈໂຍ ອນິຈ຺ໂຈ ວິປຣິຓາມີ ອຎ຺ຎຖາຠາວີ. ອນິຈ຺ຈໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ຈຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ມໂນສມ຺ຜສ຺ໂສ, ກຸໂຕ ນິຈ຺ໂຈ ຠວິສ຺ສຕິ! ຜຸຏ຺ໂຐ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວເທຕິ, ຜຸຏ຺ໂຐ ເຈເຕຕິ, ຜຸຏ຺ໂຐ ສຎ຺ຊານາຕິ. ອິຕ຺ເຖເຕປິ ຘມ຺ມາ ຈລາ ເຈວ ພ຺ຍຖາ ຈ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມິໂນ ອຎ຺ຎຖາຠາວິໂນ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ວຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ວິຎ຺ຎາຓໍ ສມ຺ໂຠຕີ’’ຕິ. ທສມໍ.

ຉນ຺ນວຄ຺ໂຄ ນວໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ປໂລກສຸຎ຺ຎາ ສໍຂິຕ຺ຕໍ, ຉນ຺ໂນ ປຸຓ຺ໂຓ ຈ ພາຫິໂຍ;

ເອເຊນ ຈ ທຸເວ ວຸຕ຺ຕາ, ທ຺ວເຍຫິ ອປເຣ ທຸເວຕິ.