໑໐. ສຬວຄ຺ໂຄ

໑. ອທນ຺ຕອຄຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໙໔. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ຉຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜສ຺ສາຍຕນາ ອທນ຺ຕາ ອຄຸຕ຺ຕາ ອຣກ຺ຂິຕາ ອສໍວຸຕາ ທຸກ຺ຂາຘິວາຫາ ໂຫນ຺ຕິ. ກຕເມ ຉ? ຈກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜສ຺ສາຍຕນໍ ອທນ຺ຕໍ ອຄຸຕ຺ຕໍ ອຣກ຺ຂິຕໍ ອສໍວຸຕໍ ທຸກ຺ຂາຘິວາຫໍ ໂຫຕິ…ເປ… ຊິວ຺ຫາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜສ຺ສາຍຕນໍ ອທນ຺ຕໍ ອຄຸຕ຺ຕໍ ອຣກ຺ຂິຕໍ ອສໍວຸຕໍ ທຸກ຺ຂາຘິວາຫໍ ໂຫຕິ…ເປ… ມໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜສ຺ສາຍຕນໍ ອທນ຺ຕໍ ອຄຸຕ຺ຕໍ ອຣກ຺ຂິຕໍ ອສໍວຸຕໍ ທຸກ຺ຂາຘິວາຫໍ ໂຫຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉ ຜສ຺ສາຍຕນາ ອທນ຺ຕາ ອຄຸຕ຺ຕາ ອຣກ຺ຂິຕາ ອສໍວຸຕາ ທຸກ຺ຂາຘິວາຫາ ໂຫນ຺ຕິ’’.

‘‘ຉຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜສ຺ສາຍຕນາ ສຸທນ຺ຕາ ສຸຄຸຕ຺ຕາ ສຸຣກ຺ຂິຕາ ສຸສໍວຸຕາ ສຸຂາຘິວາຫາ ໂຫນ຺ຕິ. ກຕເມ ຉ? ຈກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜສ຺ສາຍຕນໍ ສຸທນ຺ຕໍ ສຸຄຸຕ຺ຕໍ ສຸຣກ຺ຂິຕໍ ສຸສໍວຸຕໍ ສຸຂາຘິວາຫໍ ໂຫຕິ…ເປ… ຊິວ຺ຫາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜສ຺ສາຍຕນໍ ສຸທນ຺ຕໍ ສຸຄຸຕ຺ຕໍ ສຸຣກ຺ຂິຕໍ ສຸສໍວຸຕໍ ສຸຂາຘິວາຫໍ ໂຫຕິ…ເປ… ມໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜສ຺ສາຍຕນໍ ສຸທນ຺ຕໍ ສຸຄຸຕ຺ຕໍ ສຸຣກ຺ຂິຕໍ ສຸສໍວຸຕໍ ສຸຂາຘິວາຫໍ ໂຫຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉ ຜສ຺ສາຍຕນາ ສຸທນ຺ຕາ ສຸຄຸຕ຺ຕາ ສຸຣກ຺ຂິຕາ ສຸສໍວຸຕາ ສຸຂາຘິວາຫາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ…ເປ… ເອຕທໂວຈ ສຕ຺ຖາ –

‘‘ສເຬວ [ຉເຬວ (ກ.)] ຜສ຺ສາຍຕນານິ ຠິກ຺ຂໂວ,

ອສໍວຸໂຕ ຍຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂໍ ນິຄຈ຺ຉຕິ;

ເຕສຎ຺ຈ ເຍ ສໍວຣຓໍ ອເວທິສຸໍ,

ສທ຺ຘາທຸຕິຍາ ວິຫຣນ຺ຕານວສ຺ສຸຕາ.

‘‘ທິສ຺ວານ ຣູປານິ ມໂນຣມານິ,

ອໂຖປິ ທິສ຺ວານ ອມໂນຣມານິ;

ມໂນຣເມ ຣາຄປຖໍ ວິໂນທເຍ,

ນ ຈາປ຺ປິຍໍ ເມຕິ ມນໍ ປໂທສເຍ.

‘‘ສທ຺ທຎ຺ຈ ສຸຕ຺ວາ ທຸຠຍໍ ປິຍາປ຺ປິຍໍ,

ປິຍມ຺ຫິ ສທ຺ເທ ນ ສມຸຈ຺ຉິໂຕ ສິຍາ;

ອໂຖປ຺ປິເຍ ໂທສຄຕໍ ວິໂນທເຍ,

ນ ຈາປ຺ປິຍໍ ເມຕິ ມນໍ ປໂທສເຍ.

‘‘ຄນ຺ຘຎ຺ຈ ຆຕ຺ວາ ສຸຣຠິໍ ມໂນຣມໍ,

ອໂຖປິ ຆຕ຺ວາ ອສຸຈິໍ ອກນ຺ຕິຍໍ;

ອກນ຺ຕິຍສ຺ມິໍ ປຏິຆໍ ວິໂນທເຍ,

ຉນ຺ທານຸນີໂຕ ນ ຈ ກນ຺ຕິເຍ ສິຍາ.

‘‘ຣສຎ຺ຈ ໂຠຕ຺ວານ ອສາທິຕຎ຺ຈ ສາທຸໍ,

ອໂຖປິ ໂຠຕ຺ວານ ອສາທຸເມກທາ;

ສາທຸໍ ຣສໍ ນາຊ຺ໂຌສາຍ ຠຸຎ຺ເຊ,

ວິໂຣຘມາສາທຸສຸ ໂນປທໍສເຍ.

‘‘ຜສ຺ເສນ ຜຸຏ຺ໂຐ ນ ສຸເຂນ ມຊ຺ເຊ [ມຊ຺ເຌ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)],

ທຸກ຺ເຂນ ຜຸຏ຺ໂຐປິ ນ ສມ຺ປເວເຘ;

ຜສ຺ສທ຺ວຍໍ ສຸຂທຸກ຺ເຂ ອຸເປກ຺ເຂ,

ອນານຸຣຸທ຺ໂຘ ອວິຣຸທ຺ຘ ເກນຈິ.

‘‘ປປຎ຺ຈສຎ຺ຎາ ອິຕຣີຕຣາ ນຣາ,

ປປຎ຺ຈຍນ຺ຕາ ອຸປຍນ຺ຕິ ສຎ຺ຎິໂນ;

ມໂນມຍໍ ເຄຫສິຕຎ຺ຈ ສພ຺ພໍ,

ປນຸຊ຺ຊ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕໍ ອິຣີຍຕິ.

‘‘ເອວໍ ມໂນ ຉສ຺ສຸ ຍທາ ສຸຠາວິໂຕ,

ຜຸຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ວິກມ຺ປເຕ ກ຺ວຈິ;

ເຕ ຣາຄໂທເສ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຠິກ຺ຂໂວ,

ຠວຕ຺ຖ [ຠວຖ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ຊາຕິມຣຓສ຺ສ ປາຣຄາ’’ຕິ. ປຐມໍ;

໒. ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໙໕. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ [ມາລຸງ຺ກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ (ສີ.)] ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸ, ຍມຫໍ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ເອໂກ ວູປກຏ຺ໂຐ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ເອຕ຺ຖ ທານິ, ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ກິໍ ທຫເຣ ຠິກ຺ຂູ ວກ຺ຂາມ! ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຊິຓ຺ໂຓ ວຸທ຺ໂຘ ມຫລ຺ລໂກ ອທ຺ຘຄໂຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ໂອວາທໍ ຍາຈສີ’’ຕິ.

‘‘ກິຎ຺ຈາປາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຊິຓ຺ໂຓ ວຸທ຺ໂຘ ມຫລ຺ລໂກ ອທ຺ຘຄໂຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ. ເທເສຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຘມ຺ມໍ, ເທເສຕຸ ສຸຄໂຕ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຘມ຺ມໍ, ອປ຺ເປວ ນາມາຫໍ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອາຊາເນຍ຺ຍໍ. ອປ຺ເປວ ນາມາຫໍ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕສ຺ສ ທາຍາໂທ ອສ຺ສ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ເຍ ເຕ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອທິຏ຺ຐາ ອທິຏ຺ຐປຸພ຺ພາ, ນ ຈ ປສ຺ສສິ, ນ ຈ ເຕ ໂຫຕິ ປສ຺ເສຍ຺ຍນ຺ຕິ? ອຕ຺ຖິ ເຕ ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ໂທ ວາ ຣາໂຄ ວາ ເປມໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ເຍ ເຕ ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ສທ຺ທາ ອສ຺ສຸຕາ ອສ຺ສຸຕປຸພ຺ພາ, ນ ຈ ສຸຓາສິ, ນ ຈ ເຕ ໂຫຕິ ສຸເຓຍ຺ຍນ຺ຕິ? ອຕ຺ຖິ ເຕ ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ໂທ ວາ ຣາໂຄ ວາ ເປມໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ເຍ ເຕ ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຄນ຺ຘາ ອຆາຍິຕາ ອຆາຍິຕປຸພ຺ພາ, ນ ຈ ຆາຍສິ, ນ ຈ ເຕ ໂຫຕິ ຆາເຍຍ຺ຍນ຺ຕິ? ອຕ຺ຖິ ເຕ ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ໂທ ວາ ຣາໂຄ ວາ ເປມໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ເຍ ເຕ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ ອສາຍິຕາ ອສາຍິຕປຸພ຺ພາ, ນ ຈ ສາຍສິ, ນ ຈ ເຕ ໂຫຕິ ສາເຍຍ຺ຍນ຺ຕິ? ອຕ຺ຖິ ເຕ ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ໂທ ວາ ຣາໂຄ ວາ ເປມໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ເຍ ເຕ ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ອສມ຺ຜຸຏ຺ຐາ ອສມ຺ຜຸຏ຺ຐປຸພ຺ພາ, ນ ຈ ຜຸສສິ, ນ ຈ ເຕ ໂຫຕິ ຜຸເສຍ຺ຍນ຺ຕິ? ອຕ຺ຖິ ເຕ ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ໂທ ວາ ຣາໂຄ ວາ ເປມໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ເຍ ເຕ ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ ອວິຎ຺ຎາຕາ ອວິຎ຺ຎາຕປຸພ຺ພາ, ນ ຈ ວິຊານາສິ, ນ ຈ ເຕ ໂຫຕິ ວິຊາເນຍ຺ຍນ຺ຕິ? ອຕ຺ຖິ ເຕ ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ໂທ ວາ ຣາໂຄ ວາ ເປມໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ເອຕ຺ຖ ຈ ເຕ, ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ທິຏ຺ຐສຸຕມຸຕວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ທິຏ຺ເຐ ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ສຸເຕ ສຸຕມຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ມຸເຕ ມຸຕມຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ວິຎ຺ຎາເຕ ວິຎ຺ຎາຕມຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຍໂຕ ໂຂ ເຕ, ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ທິຏ຺ຐສຸຕມຸຕວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ທິຏ຺ເຐ ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ສຸເຕ ສຸຕມຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ມຸເຕ ມຸຕມຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ວິຎ຺ຎາເຕ ວິຎ຺ຎາຕມຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ; ຕໂຕ ຕ຺ວໍ, ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ນ ເຕນ. ຍໂຕ ຕ຺ວໍ, ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ນ ເຕນ; ຕໂຕ ຕ຺ວໍ, ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ນ ຕຕ຺ຖ. ຍໂຕ ຕ຺ວໍ, ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ນ ຕຕ຺ຖ; ຕໂຕ ຕ຺ວໍ, ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ເນວິຘ, ນ ຫຸຣໍ, ນ ອຸຠຍມນ຺ຕເຣນ. ເອເສວນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ.

‘‘ອິມສ຺ສ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມິ –

‘‘ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ສຕິ ມຸຏ຺ຐາ, ປິຍໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິ ກໂຣໂຕ;

ສາຣຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ເວເທຕິ, ຕຎ຺ຈ ອຊ຺ໂຌສ [ອຊ຺ໂຌສາຍ (ສີ.)] ຕິຏ຺ຐຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ ເວທນາ, ອເນກາ ຣູປສມ຺ຠວາ;

ອຠິຊ຺ຌາ ຈ ວິເຫສາ ຈ, ຈິຕ຺ຕມສ຺ສູປຫຎ຺ຎຕິ;

ເອວໍ ອາຈິນໂຕ ທຸກ຺ຂໍ, ອາຣາ ນິພ຺ພານມຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ສຕິ ມຸຏ຺ຐາ, ປິຍໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິ ກໂຣໂຕ;

ສາຣຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ເວເທຕິ, ຕຎ຺ຈ ອຊ຺ໂຌສ ຕິຏ຺ຐຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ ເວທນາ, ອເນກາ ສທ຺ທສມ຺ຠວາ;

ອຠິຊ຺ຌາ ຈ ວິເຫສາ ຈ, ຈິຕ຺ຕມສ຺ສູປຫຎ຺ຎຕິ;

ເອວໍ ອາຈິນໂຕ ທຸກ຺ຂໍ, ອາຣາ ນິພ຺ພານມຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ຄນ຺ຘໍ ຆຕ຺ວາ ສຕິ ມຸຏ຺ຐາ, ປິຍໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິ ກໂຣໂຕ;

ສາຣຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ເວເທຕິ, ຕຎ຺ຈ ອຊ຺ໂຌສ ຕິຏ຺ຐຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ ເວທນາ, ອເນກາ ຄນ຺ຘສມ຺ຠວາ;

ອຠິຊ຺ຌາ ຈ ວິເຫສາ ຈ, ຈິຕ຺ຕມສ຺ສູປຫຎ຺ຎຕິ;

ເອວໍ ອາຈິນໂຕ ທຸກ຺ຂໍ, ອາຣາ ນິພ຺ພານມຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ຣສໍ ໂຠຕ຺ວາ ສຕິ ມຸຏ຺ຐາ, ປິຍໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິ ກໂຣໂຕ;

ສາຣຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ເວເທຕິ, ຕຎ຺ຈ ອຊ຺ໂຌສ ຕິຏ຺ຐຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ ເວທນາ, ອເນກາ ຣສສມ຺ຠວາ;

ອຠິຊ຺ຌາ ຈ ວິເຫສາ ຈ, ຈິຕ຺ຕມສ຺ສູປຫຎ຺ຎຕິ;

ເອວໍ ອາຈິນໂຕ ທຸກ຺ຂໍ, ອາຣາ ນິພ຺ພານມຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ຜສ຺ສໍ ຜຸສ຺ສ ສຕິ ມຸຏ຺ຐາ, ປິຍໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິ ກໂຣໂຕ;

ສາຣຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ເວເທຕິ, ຕຎ຺ຈ ອຊ຺ໂຌສ ຕິຏ຺ຐຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ ເວທນາ, ອເນກາ ຜສ຺ສສມ຺ຠວາ;

ອຠິຊ຺ຌາ ຈ ວິເຫສາ ຈ, ຈິຕ຺ຕມສ຺ສູປຫຎ຺ຎຕິ;

ເອວໍ ອາຈິນໂຕ ທຸກ຺ຂໍ, ອາຣາ ນິພ຺ພານມຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ຘມ຺ມໍ ຎຕ຺ວາ ສຕິ ມຸຏ຺ຐາ, ປິຍໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິ ກໂຣໂຕ;

ສາຣຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ເວເທຕິ, ຕຎ຺ຈ ອຊ຺ໂຌສ ຕິຏ຺ຐຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ ເວທນາ, ອເນກາ ຘມ຺ມສມ຺ຠວາ;

ອຠິຊ຺ຌາ ຈ ວິເຫສາ ຈ, ຈິຕ຺ຕມສ຺ສູປຫຎ຺ຎຕິ;

ເອວໍ ອາຈິນໂຕ ທຸກ຺ຂໍ, ອາຣາ ນິພ຺ພານມຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ນ ໂສ ຣຊ຺ຊຕິ ຣູເປສຸ, ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ປຏິສ຺ສໂຕ;

ວິຣຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ເວເທຕິ, ຕຎ຺ຈ ນາຊ຺ໂຌສ ຕິຏ຺ຐຕິ.

‘‘ຍຖາສ຺ສ ປສ຺ສໂຕ ຣູປໍ, ເສວໂຕ ຈາປິ ເວທນໍ;

ຂີຍຕິ ໂນປຈີຍຕິ, ເອວໍ ໂສ ຈຣຕີ ສໂຕ;

ເອວໍ ອປຈິນໂຕ ທຸກ຺ຂໍ, ສນ຺ຕິເກ ນິພ຺ພານມຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ນ ໂສ ຣຊ຺ຊຕິ ສທ຺ເທສຸ, ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ປຏິສ຺ສໂຕ;

ວິຣຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ເວເທຕິ, ຕຎ຺ຈ ນາຊ຺ໂຌສ ຕິຏ຺ຐຕິ.

‘‘ຍຖາສ຺ສ ສຸຓໂຕ ສທ຺ທໍ, ເສວໂຕ ຈາປິ ເວທນໍ;

ຂີຍຕິ ໂນປຈີຍຕິ, ເອວໍ ໂສ ຈຣຕີ ສໂຕ;

ເອວໍ ອປຈິນໂຕ ທຸກ຺ຂໍ, ສນ຺ຕິເກ ນິພ຺ພານມຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ນ ໂສ ຣຊ຺ຊຕິ ຄນ຺ເຘສຸ, ຄນ຺ຘໍ ຆຕ຺ວາ ປຏິສ຺ສໂຕ;

ວິຣຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ເວເທຕິ, ຕຎ຺ຈ ນາຊ຺ໂຌສ ຕິຏ຺ຐຕິ.

‘‘ຍຖາສ຺ສ ຆາຍໂຕ ຄນ຺ຘໍ, ເສວໂຕ ຈາປິ ເວທນໍ;

ຂີຍຕິ ໂນປຈີຍຕິ, ເອວໍ ໂສ ຈຣຕີ ສໂຕ;

ເອວໍ ອປຈິນໂຕ ທຸກ຺ຂໍ, ສນ຺ຕິເກ ນິພ຺ພານມຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ນ ໂສ ຣຊ຺ຊຕິ ຣເສສຸ, ຣສໍ ໂຠຕ຺ວາ ປຏິສ຺ສໂຕ;

ວິຣຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ເວເທຕິ, ຕຎ຺ຈ ນາຊ຺ໂຌສ ຕິຏ຺ຐຕິ.

‘‘ຍຖາສ຺ສ ສາຍໂຕ ຣສໍ, ເສວໂຕ ຈາປິ ເວທນໍ;

ຂີຍຕິ ໂນປຈີຍຕິ, ເອວໍ ໂສ ຈຣຕີ ສໂຕ;

ເອວໍ ອປຈິນໂຕ ທຸກ຺ຂໍ, ສນ຺ຕິເກ ນິພ຺ພານມຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ນ ໂສ ຣຊ຺ຊຕິ ຜສ຺ເສສຸ, ຜສ຺ສໍ ຜຸສ຺ສ ປຏິສ຺ສໂຕ;

ວິຣຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ເວເທຕິ, ຕຎ຺ຈ ນາຊ຺ໂຌສ ຕິຏ຺ຐຕິ.

‘‘ຍຖາສ຺ສ ຜຸສໂຕ ຜສ຺ສໍ, ເສວໂຕ ຈາປິ ເວທນໍ;

ຂີຍຕິ ໂນປຈີຍຕິ, ເອວໍ ໂສ ຈຣຕີ ສໂຕ;

ເອວໍ ອປຈິນໂຕ ທຸກ຺ຂໍ, ສນ຺ຕິເກ ນິພ຺ພານມຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ນ ໂສ ຣຊ຺ຊຕິ ຘມ຺ເມສຸ, ຘມ຺ມໍ ຎຕ຺ວາ ປຏິສ຺ສໂຕ;

ວິຣຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ເວເທຕິ, ຕຎ຺ຈ ນາຊ຺ໂຌສ ຕິຏ຺ຐຕິ.

‘‘ຍຖາສ຺ສ ຊານໂຕ ຘມ຺ມໍ, ເສວໂຕ ຈາປິ ເວທນໍ;

ຂີຍຕິ ໂນປຈີຍຕິ, ເອວໍ ໂສ ຈຣຕີ ສໂຕ;

ເອວໍ ອປຈິນໂຕ ທຸກ຺ຂໍ, ສນ຺ຕິເກ ນິພ຺ພານມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

‘‘ອິມສ຺ສ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມີ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ຕ! ສາຘຸ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ມຍາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາສິ –

‘‘ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ສຕິ ມຸຏ຺ຐາ, ປິຍໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິ ກໂຣໂຕ;

ສາຣຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ເວເທຕິ, ຕຎ຺ຈ ອຊ຺ໂຌສ ຕິຏ຺ຐຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ ເວທນາ, ອເນກາ ຣູປສມ຺ຠວາ;

ອຠິຊ຺ຌາ ຈ ວິເຫສາ ຈ, ຈິຕ຺ຕມສ຺ສູປຫຎ຺ຎຕິ;

ເອວໍ ອາຈິນໂຕ ທຸກ຺ຂໍ, ອາຣາ ນິພ຺ພານມຸຈ຺ຈຕິ.…ເປ….

‘‘ນ ໂສ ຣຊ຺ຊຕິ ຘມ຺ເມສຸ, ຘມ຺ມໍ ຎຕ຺ວາ ປຏິສ຺ສໂຕ;

ວິຣຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ເວເທຕິ, ຕຎ຺ຈ ນາຊ຺ໂຌສ ຕິຏ຺ຐຕິ.

‘‘ຍຖາສ຺ສ ວິຊານໂຕ ຘມ຺ມໍ, ເສວໂຕ ຈາປິ ເວທນໍ;

ຂີຍຕິ ໂນປຈີຍຕິ, ເອວໍ ໂສ ຈຣຕີ ສໂຕ;

ເອວໍ ອປຈິນໂຕ ທຸກ຺ຂໍ, ສນ຺ຕິເກ ນິພ຺ພານມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

‘‘ອິມສ຺ສ ໂຂ, ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ມຍາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ເອໂກ ວູປກຏ຺ໂຐ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິ. ‘‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’’ຕິ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ອຣຫຕໍ ອໂຫສີຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ປຣິຫານຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໙໖. ‘‘ປຣິຫານຘມ຺ມຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ ອປຣິຫານຘມ຺ມຎ຺ຈ ຉ ຈ ອຠິຠາຍຕນານິ. ຕໍ ສຸຓາຖ. ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຫານຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ປາປກາ ອກຸສລາ ສຣສງ຺ກປ຺ປາ [ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສຣສງ຺ກປ຺ປາ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.) ອຸປຣິ ອາສີວິສວຄ຺ເຄ ສຕ຺ຕມສຸຕ຺ເຕ ປນ ‘‘ອາກຸສລາ ສຣສງ຺ກປ຺ປາ’’ ຕ຺ເວວ ສພ຺ພຕ຺ຖ ທິສ຺ສຕິ] ສໍໂຍຊນິຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຘິວາເສຕິ ນປ຺ປຊຫຕິ ນ ວິໂນເທຕິ ນ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ [ພ຺ຍນ຺ຕິກໂຣຕິ (ປີ.) ພ຺ຍນ຺ຕິໍ ກໂຣຕິ (ກ.)] ນ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ, ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ – ‘ປຣິຫາຍາມິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ’. ປຣິຫານຎ຺ເຫຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາຕິ…ເປ….

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ…ເປ… ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ປາປກາ ອກຸສລາ ສຣສງ຺ກປ຺ປາ ສໍໂຍຊນິຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຘິວາເສຕິ ນປ຺ປຊຫຕິ ນ ວິໂນເທຕິ ນ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ ນ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ, ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ – ‘ປຣິຫາຍາມິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ’. ປຣິຫານຎ຺ເຫຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຫານຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປຣິຫານຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ປາປກາ ອກຸສລາ ສຣສງ຺ກປ຺ປາ ສໍໂຍຊນິຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນາຘິວາເສຕິ ປຊຫຕິ ວິໂນເທຕິ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ, ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ – ‘ນ ປຣິຫາຍາມິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ’. ອປຣິຫານຎ຺ເຫຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາຕິ…ເປ….

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ…ເປ… ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ປາປກາ ອກຸສລາ ສຣສງ຺ກປ຺ປາ ສໍໂຍຊນິຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນາຘິວາເສຕິ ປຊຫຕິ ວິໂນເທຕິ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ, ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ – ‘ນ ປຣິຫາຍາມິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ’. ອປຣິຫານຎ຺ເຫຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປຣິຫານຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ.

‘‘ກຕມານິ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉ ອຠິຠາຍຕນານິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ປາປກາ ອກຸສລາ ສຣສງ຺ກປ຺ປາ ສໍໂຍຊນິຍາ. ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ – ‘ອຠິຠູຕເມຕໍ ອາຍຕນໍ’. ອຠິຠາຍຕນຎ຺ເຫຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາຕິ…ເປ… ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສຣສງ຺ກປ຺ປາ ສໍໂຍຊນິຍາ. ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ – ‘ອຠິຠູຕເມຕໍ ອາຍຕນໍ’. ອຠິຠາຍຕນຎ຺ເຫຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາຕິ. ອິມານິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉ ອຠິຠາຍຕນານີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ປມາທວິຫາຣີສຸຕ຺ຕໍ

໙໗. ‘‘ປມາທວິຫາຣິຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ ອປ຺ປມາທວິຫາຣິຎ຺ຈ. ຕໍ ສຸຓາຖ. ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປມາທວິຫາຣີ ໂຫຕິ? ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາສິຎ຺ຈຕິ [ພ຺ຍາສິຈ຺ຈຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)]. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຣູເປສຸ ຕສ຺ສ ພ຺ຍາສິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປາໂມຊ຺ຊໍ ນ ໂຫຕິ. ປາໂມຊ຺ເຊ ອສຕິ ປີຕິ ນ ໂຫຕິ. ປີຕິຍາ ອສຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິ ນ ໂຫຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ອສຕິ ທຸກ຺ຂໍ ໂຫຕິ. ທຸກ຺ຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ສມາຘິຍຕິ. ອສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ຘມ຺ມາ ນ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ. ຘມ຺ມານໍ ອປາຕຸຠາວາ ປມາທວິຫາຣີ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ…ເປ… ຊິວ຺ຫິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາສິຎ຺ຈຕິ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຣເສສຸ, ຕສ຺ສ ພ຺ຍາສິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ…ເປ… ປມາທວິຫາຣີ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ…ເປ… ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາສິຎ຺ຈຕິ ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ສ ພ຺ຍາສິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປາໂມຊ຺ຊໍ ນ ໂຫຕິ. ປາໂມຊ຺ເຊ ອສຕິ ປີຕິ ນ ໂຫຕິ. ປີຕິຍາ ອສຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິ ນ ໂຫຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ອສຕິ ທຸກ຺ຂໍ ໂຫຕິ. ທຸກ຺ຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ສມາຘິຍຕິ. ອສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ຘມ຺ມາ ນ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ. ຘມ຺ມານໍ ອປາຕຸຠາວາ ປມາທວິຫາຣີ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປມາທວິຫາຣີ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປມາທວິຫາຣີ ໂຫຕິ? ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສໍວຸຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ພ຺ຍາສິຎ຺ຈຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຣູເປສຸ, ຕສ຺ສ ອພ຺ຍາສິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ. ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ. ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ວິຫຣຕິ. ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ຘມ຺ມາ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ. ຘມ຺ມານໍ ປາຕຸຠາວາ ອປ຺ປມາທວິຫາຣີ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ…ເປ… ຊິວ຺ຫິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສໍວຸຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ພ຺ຍາສິຎ຺ຈຕິ…ເປ… ອປ຺ປມາທວິຫາຣີ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສໍວຸຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ພ຺ຍາສິຎ຺ຈຕິ, ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ສ ອພ຺ຍາສິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊາຍຕິ. ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ຊາຍຕິ. ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ວິຫຣຕິ. ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ. ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ຘມ຺ມາ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ. ຘມ຺ມານໍ ປາຕຸຠາວາ ອປ຺ປມາທວິຫາຣີ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປມາທວິຫາຣີ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ສໍວຣສຸຕ຺ຕໍ

໙໘. ‘‘ສໍວຣຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ, ອສໍວຣຎ຺ຈ. ຕໍ ສຸຓາຖ. ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສໍວໂຣ ໂຫຕິ? ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕິ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ – ‘ປຣິຫາຍາມິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ’. ປຣິຫານຎ຺ເຫຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາຕິ…ເປ… ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ…ເປ… ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕິ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ – ‘ປຣິຫາຍາມິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ’. ປຣິຫານຎ຺ເຫຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສໍວໂຣ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍວໂຣ ໂຫຕິ? ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນາຠິນນ຺ທຕິ ນາຠິວທຕິ ນາຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ – ‘ນ ປຣິຫາຍາມິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ’. ອປຣິຫານຎ຺ເຫຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາຕິ …ເປ… ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ…ເປ… ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນາຠິນນ຺ທຕິ ນາຠິວທຕິ ນາຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ ຠິກ຺ຂຸນາ – ‘ນ ປຣິຫາຍາມິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ’. ອປຣິຫານຎ຺ເຫຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍວໂຣ ໂຫຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ສມາຘິສຸຕ຺ຕໍ

໙໙. ‘‘ສມາຘິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາເວຖ. ສມາຫິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ກິຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ? ‘ຈກ຺ຂຸ ອນິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ; ‘ຣູປາ ອນິຈ຺ຈາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ; ‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ; ‘ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ ອນິຈ຺ໂຈ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ‘ຍມ຺ປິທໍ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ມໂນ ອນິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຘມ຺ມາ… ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ… ມໂນສມ຺ຜສ຺ໂສ… ‘ຍມ຺ປິທໍ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ສມາຘິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາເວຖ. ສມາຫິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ປຏິສລ຺ລານສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໐. ‘‘ປຏິສລ຺ລາເນ [ປຏິສລ຺ລານໍ (ສີ. ປີ. ກ.), ປຏິສລ຺ລີນາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍຄມາປຊ຺ຊຖ. ປຏິສລ຺ລີໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ກິຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ? ‘ຈກ຺ຂຸ ອນິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ; ‘ຣູປາ ອນິຈ຺ຈາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ; ‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ; ‘ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ ອນິຈ຺ໂຈ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ‘ຍມ຺ປິທໍ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ຍມ຺ປິທໍ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ປຏິສລ຺ລາເນ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍຄມາປຊ຺ຊຖ. ປຏິສລ຺ລີໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ປຐມນຕຸມ຺ຫາກໍສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໑. ‘‘ຍໍ [ຍມ຺ປິ (ປີ. ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ, ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ? ຈກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຣູປາ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ເຕ ປຊຫຖ. ເຕ ໂວ ປຫີນາ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ໂສ ໂວ ປຫີໂນ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຍມ຺ປິທໍ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ໂສຕໍ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ສທ຺ທາ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ເຕ ປຊຫຖ. ເຕ ໂວ ປຫີນາ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ໂສຕວິຎ຺ຎາຓໍ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ໂສຕສມ຺ຜສ຺ໂສ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ໂສ ໂວ ປຫີນາ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຍມ຺ປິທໍ ໂສຕສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຆານໍ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຄນ຺ຘາ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ເຕ ປຊຫຖ. ເຕ ໂວ ປຫີນາ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ຆານວິຎ຺ຎາຓໍ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຆານສມ຺ຜສ຺ໂສ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ໂສ ໂວ ປຫີນາ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຍມ຺ປິທໍ ຆານສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ.

ຊິວ຺ຫາ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ສາ ໂວ ປຫີນາ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຣສາ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ເຕ ປຊຫຖ. ເຕ ໂວ ປຫີນາ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓໍ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ໂສ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ໂສ ໂວ ປຫີນາ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຍມ຺ປິທໍ ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ …ເປ….

ມໂນ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ໂສ ໂວ ປຫີໂນ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຘມ຺ມາ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ເຕ ປຊຫຖ. ເຕ ໂວ ປຫີນາ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ມໂນສມ຺ຜສ຺ໂສ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ໂສ ໂວ ປຫີໂນ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຍມ຺ປິທໍ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ເຊຕວເນ ຕິຓກຏ຺ຐສາຂາປລາສໍ ຕໍ ຊໂນ ຫເຣຍ຺ຍ ວາ ຑເຫຍ຺ຍ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກເຣຍ຺ຍ, ອປິ ນຸ ຕຸມ຺ຫາກໍ ເອວມສ຺ສ – ‘ອມ຺ເຫ ຊໂນ ຫຣຕິ ວາ ຑຫຕິ ວາ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກໂຣຕີ’’’ຕິ?

‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’?

‘‘ນ ຫິ ໂນ ເອຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຕາ ວາ ອຕ຺ຕນິຍໍ ວາ’’ຕິ.

‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈກ຺ຂຸ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຣູປາ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ… ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ… ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ…ເປ… ຍມ຺ປິທໍ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ທຸຕິຍນຕຸມ຺ຫາກໍສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໒. ‘‘ຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ? ຈກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຣູປາ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ເຕ ປຊຫຖ. ເຕ ໂວ ປຫີນາ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ໂສ ໂວ ປຫີໂນ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ…ເປ… ຍມ຺ປິທໍ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕມ຺ປິ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ, ຕໍ ປຊຫຖ. ຕໍ ໂວ ປຫີນໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ອຸທກສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໓. ‘‘ອຸທໂກ [ອຸທ຺ທໂກ (ສີ. ປີ.)] ສຸທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣາມປຸຕ຺ໂຕ ເອວໍ ວາຈໍ ຠາສຕິ – ‘ອິທໍ ຊາຕຸ ເວທຄູ, ອິທໍ ຊາຕຸ ສພ຺ພຊີ [ສພ຺ພຊິ (ປີ.)], ອິທໍ ຊາຕຸ ອປລິຂຕໍ ຄຓ຺ຑມູລໍ ປລິຂຓິ’ນ຺ຕິ. ຕໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທໂກ ຣາມປຸຕ຺ໂຕ ອເວທຄູເຍວ ສມາໂນ ‘ເວທຄູສ຺ມີ’ຕິ ຠາສຕິ, ອສພ຺ພຊີເຍວ ສມາໂນ ‘ສພ຺ພຊີສ຺ມີ’ຕິ ຠາສຕິ, ອປລິຂຕໍເຍວ ຄຓ຺ຑມູລໍ ປລິຂຕໍ ເມ ‘ຄຓ຺ຑມູລ’ນ຺ຕິ ຠາສຕິ. ອິຘ ໂຂ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອິທໍ ຊາຕຸ ເວທຄູ, ອິທໍ ຊາຕຸ ສພ຺ພຊີ, ອິທໍ ຊາຕຸ ອປລິຂຕໍ ຄຓ຺ຑມູລໍ ປລິຂຓິ’’’ນ຺ຕິ.