໘. ກິໍສຸໂກປມສຸຕ຺ຕໍ

໒໔໕. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນໍ ສຸວິສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຉນ຺ນໍ ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນໍ ສຸວິສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປຎ຺ຫເວຍ຺ຍາກຣເຓນ [ປຎ຺ຫາເວຍ຺ຍາກຣເຓນ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)], ເຍນຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນໍ ສຸວິສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນໍ ສຸວິສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປຎ຺ຫເວຍ຺ຍາກຣເຓນ, ເຍນຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນໍ ສຸວິສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນໍ ສຸວິສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປຎ຺ຫເວຍ຺ຍາກຣເຓນ, ເຍນຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນໍ ສຸວິສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສມຸທຍຘມ຺ມໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ, ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນໍ ສຸວິສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປຎ຺ຫເວຍ຺ຍາກຣເຓນ, ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຘາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຍນຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈໍ – ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນໍ ສຸວິສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕີ’ຕິ? ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ຍໂຕ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຉນ຺ນໍ ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນໍ ສຸວິສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕີ’ຕິ. ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປຎ຺ຫເວຍ຺ຍາກຣເຓນ, ເຍນຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນໍ ສຸວິສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕີ’ຕິ? ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ຍໂຕ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘານໍ…ເປ… ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ…ເປ… ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສມຸທຍຘມ຺ມໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນໍ ສຸວິສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕີ’ຕິ. ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປຎ຺ຫເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ ( ) [(ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈໍ) (ກ.)]. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນໍ ສຸວິສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕີ’’ຕິ?

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ປຸຣິສສ຺ສ ກິໍສຸໂກ ອທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ ອສ຺ສ. ໂສ ເຍນຎ຺ຎຕໂຣ ປຸຣິໂສ ກິໍສຸກສ຺ສ ທສ຺ສາວີ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ. ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ປຸຣິສໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ກີທິໂສ, ໂຠ ປຸຣິສ, ກິໍສຸໂກ’ຕິ? ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ກາຬໂກ ໂຂ, ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ກິໍສຸໂກ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ຌາມຂາຓູ’ຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ສມເຍນ ຕາທິໂສວສ຺ສ ກິໍສຸໂກ ຍຖາປິ [ຍຖາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.) ທຸຕິຍວາຣາທີສຸ ປນ ‘‘ຍຖາປິ’’ຕ຺ເວວ ທິສ຺ສຕິ] ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ທສ຺ສນໍ. ອຖ ໂຂ, ໂສ ຠິກ຺ຂຸ, ປຸຣິໂສ ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ປຎ຺ຫເວຍ຺ຍາກຣເຓນ, ເຍນຎ຺ຎຕໂຣ ປຸຣິໂສ ກິໍສຸກສ຺ສ ທສ຺ສາວີ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ປຸຣິສໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ກີທິໂສ, ໂຠ ປຸຣິສ, ກິໍສຸໂກ’ຕິ? ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ໂລຫິຕໂກ ໂຂ, ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ກິໍສຸໂກ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ມໍສເປສີ’ຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ສມເຍນ ຕາທິໂສວສ຺ສ ກິໍສຸໂກ ຍຖາປິ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ທສ຺ສນໍ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ປຸຣິໂສ ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ປຎ຺ຫເວຍ຺ຍາກຣເຓນ, ເຍນຎ຺ຎຕໂຣ ປຸຣິໂສ ກິໍສຸກສ຺ສ ທສ຺ສາວີ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ປຸຣິສໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ກີທິໂສ, ໂຠ ປຸຣິສ, ກິໍສຸໂກ’ຕິ? ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ໂອຈີຣກຊາໂຕ [ໂອຊີຣກຊາໂຕ (ສີ.), ໂອທີຣກຊາໂຕ (ປີ.)] ໂຂ, ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ກິໍສຸໂກ ອາທິນ຺ນສິປາຏິໂກ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ສິຣີໂສ’ຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ສມເຍນ ຕາທິໂສວສ຺ສ ກິໍສຸໂກ, ຍຖາປິ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ທສ຺ສນໍ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ປຸຣິໂສ ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ປຎ຺ຫເວຍ຺ຍາກຣເຓນ, ເຍນຎ຺ຎຕໂຣ ປຸຣິໂສ ກິໍສຸກສ຺ສ ທສ຺ສາວີ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ປຸຣິສໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ກີທິໂສ, ໂຠ ປຸຣິສ, ກິໍສຸໂກ’ຕິ? ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ພຫລປຕ຺ຕປລາໂສ ສນ຺ທຈ຺ຉາໂຍ [ສຓ຺ຑຈ຺ຉາໂຍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ໂຂ, ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ກິໍສຸໂກ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ນິຄ຺ໂຣໂຘ’ຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ສມເຍນ ຕາທິໂສວສ຺ສ ກິໍສຸໂກ, ຍຖາປິ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ທສ຺ສນໍ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຍຖາ ຍຖາ ອຘິມຸຕ຺ຕານໍ ເຕສໍ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ທສ຺ສນໍ ສຸວິສຸທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ໂຂ ເຕຫິ ສປ຺ປຸຣິເສຫິ ພ຺ຍາກຕໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ຣຎ຺ໂຎ ປຈ຺ຈນ຺ຕິມໍ ນຄຣໍ ທຬ຺ຫຸທ຺ຘາປໍ [ທຬ຺ຫຸທ຺ທາປໍ (ສີ. ປີ.)] ທຬ຺ຫປາກາຣໂຕຣຓໍ ຉທ຺ວາຣໍ. ຕຕ຺ຣສ຺ສ ໂທວາຣິໂກ ປຓ຺ຑິໂຕ ພ຺ຍຕ຺ໂຕ ເມຘາວີ, ອຎ຺ຎາຕານໍ ນິວາເຣຕາ, ຎາຕານໍ ປເວເສຕາ. ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສີຆໍ ທູຕຍຸຄໍ ຕໍ ໂທວາຣິກໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ກຫໍ, ໂຠ ປຸຣິສ, ອິມສ຺ສ ນຄຣສ຺ສ ນຄຣສ຺ສາມີ’ຕິ? ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ເອໂສ, ຠນ຺ເຕ, ມຊ຺ເຌ ສິງ຺ຆາຏເກ ນິສິນ຺ໂນ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຕໍ ສີຆໍ ທູຕຍຸຄໍ ນຄຣສ຺ສາມິກສ຺ສ ຍຖາຠູຕໍ ວຈນໍ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ຍຖາຄຕມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ປຈ຺ຉິມາຍ ທິສາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສີຆໍ ທູຕຍຸຄໍ…ເປ… ອຸຕ຺ຕຣາຍ ທິສາຍ… ທກ຺ຂິຓາຍ ທິສາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສີຆໍ ທູຕຍຸຄໍ ຕໍ ໂທວາຣິກໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ກຫໍ, ໂຠ ປຸຣິສ, ອິມສ຺ສ ນຄຣສ຺ສາມີ’ຕິ? ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ເອໂສ, ຠນ຺ເຕ, ມຊ຺ເຌ ສິງ຺ຆາຏເກ ນິສິນ຺ໂນ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຕໍ ສີຆໍ ທູຕຍຸຄໍ ນຄຣສ຺ສາມິກສ຺ສ ຍຖາຠູຕໍ ວຈນໍ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ຍຖາຄຕມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ເຊຍ຺ຍ.

‘‘ອຸປມາ ໂຂ ມ຺ຍາຍໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ກຕາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນາຍ. ອຍຎ຺ເຈຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ‘ນຄຣ’ນ຺ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ອິມສ຺ເສຕໍ ຈາຕຸມຫາຠູຕິກສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ອຘິວຈນໍ ມາຕາເປຕ຺ຕິກສມ຺ຠວສ຺ສ ໂອທນກຸມ຺ມາສູປຈຍສ຺ສ ອນິຈ຺ຈຸຈ຺ຉາທນປຣິມທ຺ທນເຠທນວິທ຺ຘໍສນຘມ຺ມສ຺ສ. ‘ຉ ທ຺ວາຣາ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຉນ຺ເນຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການໍ ອາຍຕນານໍ ອຘິວຈນໍ. ‘ໂທວາຣິໂກ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ສຕິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ‘ສີຆໍ ທູຕຍຸຄ’ນ຺ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ສມຖວິປສ຺ສນາເນຕໍ ອຘິວຈນໍ. ‘ນຄຣສ຺ສາມີ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ‘ມຊ຺ເຌ ສິງ຺ຆາຏໂກ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຈຕຸນ຺ເນຕໍ ມຫາຠູຕານໍ ອຘິວຈນໍ – ປຖວີຘາຕຸຍາ, ອາໂປຘາຕຸຍາ, ເຕໂຊຘາຕຸຍາ, ວາໂຍຘາຕຸຍາ. ‘ຍຖາຠູຕໍ ວຈນ’ນ຺ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ນິພ຺ພານສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ‘ຍຖາຄຕມຄ຺ໂຄ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ອຣິຍສ຺ເສຕໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຘິວຈນໍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສາ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.