໔. ປຐມທາຣຸກ຺ຂນ຺ໂຘປມສຸຕ຺ຕໍ

໒໔໑. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣຕິ ຄງ຺ຄາຍ ນທິຍາ ຕີເຣ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ມຫນ຺ຕໍ ທາຣຸກ຺ຂນ຺ຘໍ ຄງ຺ຄາຍ ນທິຍາ ໂສເຕນ ວຸຍ຺ຫມານໍ. ທິສ຺ວານ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ປສ຺ສຖ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອມຸໍ ມຫນ຺ຕໍ ທາຣຸກ຺ຂນ຺ຘໍ ຄງ຺ຄາຍ ນທິຍາ ໂສເຕນ ວຸຍ຺ຫມານ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສເຈ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ທາຣຸກ຺ຂນ຺ໂຘ ນ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ, ນ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ, ນ ມຊ຺ເຌ ສໍສີທິສ຺ສຕິ, ນ ຖເລ ອຸສ຺ສີທິສ຺ສຕິ, ນ ມນຸສ຺ສຄ຺ຄາໂຫ ຄເຫສ຺ສຕິ, ນ ອມນຸສ຺ສຄ຺ຄາໂຫ ຄເຫສ຺ສຕິ, ນ ອາວຏ຺ຏຄ຺ຄາໂຫ ຄເຫສ຺ສຕິ, ນ ອນ຺ໂຕປູຕິ ຠວິສ຺ສຕິ; ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ທາຣຸກ຺ຂນ຺ໂຘ ສມຸທ຺ທນິນ຺ໂນ ຠວິສ຺ສຕິ ສມຸທ຺ທໂປໂຓ ສມຸທ຺ທປພ຺ຠາໂຣ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສມຸທ຺ທນິນ຺ໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄງ຺ຄາຍ ນທິຍາ ໂສໂຕ ສມຸທ຺ທໂປໂຓ ສມຸທ຺ທປພ຺ຠາໂຣ.

‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສເຈ ຕຸມ຺ເຫປິ ນ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ ອຸປຄຈ຺ຉຖ, ນ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ ອຸປຄຈ຺ຉຖ; ນ ມຊ຺ເຌ ສໍສີທິສ຺ສຖ, ນ ຖເລ ອຸສ຺ສີທິສ຺ສຖ, ນ ມນຸສ຺ສຄ຺ຄາໂຫ ຄເຫສ຺ສຕິ, ນ ອມນຸສ຺ສຄ຺ຄາໂຫ ຄເຫສ຺ສຕິ, ນ ອາວຏ຺ຏຄ຺ຄາໂຫ ຄເຫສ຺ສຕິ, ນ ອນ຺ໂຕປູຕີ ຠວິສ຺ສຖ; ເອວໍ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິພ຺ພານນິນ຺ນາ ຠວິສ຺ສຖ ນິພ຺ພານໂປຓາ ນິພ຺ພານປພ຺ຠາຣາ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນິພ຺ພານນິນ຺ນາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ນິພ຺ພານໂປຓາ ນິພ຺ພານປພ຺ຠາຣາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ກິໍ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ, ໂກ ມຊ຺ເຌ ສໍສາໂທ [ສໍສີໂທ (ກ.), ສໍສີທິໂຕ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ໂກ ຖເລ ອຸສ຺ສາໂທ, ໂກ ມນຸສ຺ສຄ຺ຄາໂຫ, ໂກ ອມນຸສ຺ສຄ຺ຄາໂຫ, ໂກ ອາວຏ຺ຏຄ຺ຄາໂຫ, ໂກ ອນ຺ໂຕປູຕິຠາໂວ’’ຕິ?

‘‘‘ໂອຣິມໍ ຕີຣ’ນ຺ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຉນ຺ເນຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການໍ ອາຍຕນານໍ ອຘິວຈນໍ. ‘ປາຣິມໍ ຕີຣ’ນ຺ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຉນ຺ເນຕໍ ພາຫິຣານໍ ອາຍຕນານໍ ອຘິວຈນໍ. ‘ມຊ຺ເຌ ສໍສາໂທ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ນນ຺ທີຣາຄສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ‘ຖເລ ອຸສ຺ສາໂທ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ອສ຺ມິມານສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂຸ, ມນຸສ຺ສຄ຺ຄາໂຫ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂຸ, ຄິຫີຫິ ສໍສຏ຺ໂຐ [ຄິຫິສໍສຏ຺ໂຐ (ກ.)] ວິຫຣຕິ, ສຫນນ຺ທີ ສຫໂສກີ, ສຸຂິເຕສຸ ສຸຂິໂຕ, ທຸກ຺ຂິເຕສຸ ທຸກ຺ຂິໂຕ, ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ກິຈ຺ຈກຣຓີເຍສຸ ອຕ຺ຕນາ ເຕສຸ ໂຍຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂຸ, ມນຸສ຺ສຄ຺ຄາໂຫ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂຸ, ອມນຸສ຺ສຄ຺ຄາໂຫ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂຸ, ເອກຈ຺ໂຈ ອຎ຺ຎຕຣໍ ເທວນິກາຍໍ ປຓິຘາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ – ‘ອິມິນາຫໍ ສີເລນ ວາ ວເຕນ ວາ ຕເປນ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ ວາ ເທໂວ ວາ ຠວິສ຺ສາມິ ເທວຎ຺ຎຕໂຣ ວາ’ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂຸ, ອມນຸສ຺ສຄ຺ຄາໂຫ. ‘ອາວຏ຺ຏຄ຺ຄາໂຫ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ປຎ຺ຈນ຺ເນຕໍ ກາມຄຸຓານໍ ອຘິວຈນໍ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂຸ, ອນ຺ໂຕປູຕິຠາໂວ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂຸ, ເອກຈ຺ໂຈ ທຸສ຺ສີໂລ ໂຫຕິ ປາປຘມ຺ໂມ ອສຸຈິສງ຺ກສ຺ສຣສມາຈາໂຣ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກມ຺ມນ຺ໂຕ ອສ຺ສມໂຓ ສມຓປຏິຎ຺ໂຎ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ໂຎ ອນ຺ໂຕປູຕິ ອວສ຺ສຸໂຕ ກສມ຺ພຸຊາໂຕ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂຸ, ‘ອນ຺ໂຕປູຕິຠາໂວ’’’ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ນນ຺ໂທ ໂຄປາລໂກ ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣ ຐິໂຕ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ນນ຺ໂທ ໂຄປາລໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຫໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ນ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ ອຸປຄຈ຺ຉາມິ, ນ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ ອຸປຄຈ຺ຉາມິ, ນ ມຊ຺ເຌ ສໍສີທິສ຺ສາມິ, ນ ຖເລ ອຸສ຺ສີທິສ຺ສາມິ, ນ ມໍ ມນຸສ຺ສຄ຺ຄາໂຫ ຄເຫສ຺ສຕິ, ນ ອມນຸສ຺ສຄ຺ຄາໂຫ ຄເຫສ຺ສຕິ, ນ ອາວຏ຺ຏຄ຺ຄາໂຫ ຄເຫສ຺ສຕິ, ນ ອນ຺ໂຕປູຕິ ຠວິສ຺ສາມິ. ລເຠຍ຺ຍາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ລເຠຍ຺ຍໍ ອຸປສມ຺ປທ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ນນ຺ທ, ສາມິການໍ ຄາໂວ ນິຍ຺ຍາເຕຫີ’’ຕິ [ນີຍ຺ຍາເທຫີຕິ (ສີ.), ນິຍ຺ຍາເທຫີຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]. ‘‘ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ຄາໂວ ວຈ຺ຉຄິທ຺ຘິນິໂຍ’’ຕິ. ‘‘ນິຍ຺ຍາເຕເຫວ ຕ຺ວໍ, ນນ຺ທ, ສາມິການໍ ຄາໂວ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ນນ຺ໂທ ໂຄປາລໂກ ສາມິການໍ ຄາໂວ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນິຍ຺ຍາຕິຕາ [ນິຍ຺ຍາຕາ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ. ສີ. ອຏ຺ຐ.)], ຠນ຺ເຕ, ສາມິການໍ ຄາໂວ. ລເຠຍ຺ຍາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ລເຠຍ຺ຍໍ ອຸປສມ຺ປທ’’ນ຺ຕິ. ອລຕ຺ຖ ໂຂ ນນ຺ໂທ ໂຄປາລໂກ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ອລຕ຺ຖ ອຸປສມ຺ປທໍ. ອຈິຣູປສມ຺ປນ຺ໂນ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ນນ຺ໂທ ເອໂກ ວູປກຏ຺ໂຐ…ເປ… ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ນນ຺ໂທ ອຣຫຕໍ ອໂຫສີຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.