໔. ຠາຣທ຺ວາຊສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໗. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ປິຓ຺ໂຑລຠາຣທ຺ວາໂຊ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣຕິ ໂຆສິຕາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ອຸເທໂນ ເຍນາຍສ຺ມາ ປິຓ຺ໂຑລຠາຣທ຺ວາໂຊ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ປິຓ຺ໂຑລຠາຣທ຺ວາເຊນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຣາຊາ ອຸເທໂນ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປິຓ຺ໂຑລຠາຣທ຺ວາຊໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ຠາຣທ຺ວາຊ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນິເມ ທຫຣາ ຠິກ຺ຂູ ສຸສູ [ສຸສຸ (ສີ. ກ.)] ກາຬເກສາ ຠທ຺ເຣນ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄຕາ ປຐເມນ ວຍສາ ອນິກີຬິຕາວິໂນ ກາເມສຸ ຍາວຊີວໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕິ, ອທ຺ຘານຎ຺ຈ ອາປາເທນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ວຸຕ຺ຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ມຫາຣາຊ, ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ – ‘ເອຖ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕຸມຕ຺ຕີສຸ ມາຕຸຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປຖ, ຠຄິນິມຕ຺ຕີສຸ ຠຄິນິຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປຖ, ຘີຕຸມຕ຺ຕີສຸ ຘີຕຸຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປຖາ’ຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ເຫຕຸ, ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນິເມ ທຫຣາ ຠິກ຺ຂູ ສຸສູ ກາຬເກສາ ຠທ຺ເຣນ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄຕາ ປຐເມນ ວຍສາ ອນິກີຬິຕາວິໂນ ກາເມສຸ ຍາວຊີວໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕິ, ອທ຺ຘານຎ຺ຈ ອາປາເທນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ໂລລໍ [ໂລຬໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ໂຂ, ໂຠ ຠາຣທ຺ວາຊ, ຈິຕ຺ຕໍ. ອປ຺ເປກທາ ມາຕຸມຕ຺ຕີສຸປິ ໂລຠຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຠຄິນິມຕ຺ຕີສຸປິ ໂລຠຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຘີຕຸມຕ຺ຕີສຸປິ ໂລຠຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ຠາຣທ຺ວາຊ, ອຎ຺ໂຎ ຈ ເຫຕຸ, ອຎ຺ໂຎ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນິເມ ທຫຣາ ຠິກ຺ຂູ ສຸສູ ກາຬເກສາ…ເປ… ອທ຺ຘານຎ຺ຈ ອາປາເທນ຺ຕີ’’ຕິ?

‘‘ວຸຕ຺ຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ມຫາຣາຊ, ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ – ‘ເອຖ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມເມວ ກາຍໍ ອຸທ຺ຘໍ ປາທຕລາ ອໂຘ ເກສມຕ຺ຖກາ ຕຈປຣິຍນ຺ຕໍ ປູຣໍ ນານປ຺ປກາຣສ຺ສ ອສຸຈິໂນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຖ – ອຕ຺ຖິ ອິມສ຺ມິໍ ກາເຍ ເກສາ ໂລມາ ນຂາ ທນ຺ຕາ ຕໂຈ ມໍສໍ ນ຺ຫາຣຸ [ນຫາຣຸ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອຏ຺ຐິ ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊໍ [ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊາ (ສີ.)] ວກ຺ກໍ ຫທຍໍ ຍກນໍ ກິໂລມກໍ ປິຫກໍ ປປ຺ຜາສໍ ອນ຺ຕໍ ອນ຺ຕຄຸຓໍ ອຸທຣິຍໍ ກຣີສໍ ປິຕ຺ຕໍ ເສມ຺ຫໍ ປຸພ຺ໂພ ໂລຫິຕໍ ເສໂທ ເມໂທ ອສ຺ສຸ ວສາ ເຂໂຬ ສິງ຺ຆາຓິກາ ລສິກາ ມຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ເຫຕຸ, ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນິເມ ທຫຣາ ຠິກ຺ຂູ ສຸສູ ກາຬເກສາ…ເປ… ອທ຺ຘານຎ຺ຈ ອາປາເທນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ເຍ ເຕ, ໂຠ ຠາຣທ຺ວາຊ, ຠິກ຺ຂູ ຠາວິຕກາຍາ ຠາວິຕສີລາ ຠາວິຕຈິຕ຺ຕາ ຠາວິຕປຎ຺ຎາ, ເຕສໍ ຕໍ ສຸກຣໍ ໂຫຕິ. ເຍ ຈ ໂຂ ເຕ, ໂຠ ຠາຣທ຺ວາຊ, ຠິກ຺ຂູ ອຠາວິຕກາຍາ ອຠາວິຕສີລາ ອຠາວິຕຈິຕ຺ຕາ ອຠາວິຕປຎ຺ຎາ, ເຕສໍ ຕໍ ທຸກ຺ກຣໍ ໂຫຕິ. ອປ຺ເປກທາ, ໂຠ ຠາຣທ຺ວາຊ, ອສຸຠໂຕ ມນສິ ກຣິສ຺ສາມີຕິ [ມນສິ ກຣິສ຺ສາມາຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ສຸຠໂຕວ [ສຸຠໂຕ ວາ (ສີ.), ສຸຠໂຕ ຈ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອາຄຈ຺ຉຕິ. ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ຠາຣທ຺ວາຊ, ອຎ຺ໂຎ ຈ ໂຂ ເຫຕຸ ອຎ຺ໂຎ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນິເມ ທຫຣາ ຠິກ຺ຂູ ສຸສູ ກາຬເກສາ…ເປ… ອທ຺ຘານຎ຺ຈ ອາປາເທນ຺ຕີ’’ຕິ?

‘‘ວຸຕ຺ຕໍ ໂຂ ເອຕໍ, ມຫາຣາຊ, ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ – ‘ເອຖ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣາ ວິຫຣຖ. ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ມາ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫິໂນ ອຫຸວຕ຺ຖ, ມານຸພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄາຫິໂນ. ຍຕ຺ວາຘິກຣຓເມນໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ, ຕສ຺ສ ສໍວຣາຍ ປຏິປຊ຺ຊຖ. ຣກ຺ຂຖ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ; ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຖ. ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ…ເປ… ຆາເນນ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ… ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ… ກາເຍນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ຜຸສິຕ຺ວາ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ມາ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫິໂນ ອຫຸວຕ຺ຖ, ມານຸພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄາຫິໂນ. ຍຕ຺ວາຘິກຣຓເມນໍ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ, ຕສ຺ສ ສໍວຣາຍ ປຏິປຊ຺ຊຖ. ຣກ຺ຂຖ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ; ມນິນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຖາ’ຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນິເມ ທຫຣາ ຠິກ຺ຂູ ສຸສູ ກາຬເກສາ ຠທ຺ເຣນ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄຕາ ປຐເມນ ວຍສາ ອນິກີຬິຕາວິໂນ ກາເມສຸ ຍາວຊີວໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕິ, ອທ຺ຘານຎ຺ຈ ອາປາເທນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ໂຠ ຠາຣທ຺ວາຊ; ອພ຺ຠຸຕໍ, ໂຠ ຠາຣທ຺ວາຊ! ຍາວ ສຸຠາສິຕໍ ຈິທໍ [ຍາວ ສຸຠາສິຕມິທໍ (ສີ.)], ໂຠ ຠາຣທ຺ວາຊ, ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ. ເອໂສວ ໂຂ, ໂຠ ຠາຣທ຺ວາຊ, ເຫຕຸ, ເອສ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນິເມ ທຫຣາ ຠິກ຺ຂູ ສຸສູ ກາຬເກສາ ຠທ຺ເຣນ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄຕາ ປຐເມນ ວຍສາ ອນິກີຬິຕາວິໂນ ກາເມສຸ ຍາວຊີວໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕິ, ອທ຺ຘານຎ຺ຈ ອາປາເທນ຺ຕີຕິ. ອຫມ຺ປິ ໂຂ, ໂຠ [ອຫມ຺ປິ ໂຠ (ສີ. ປີ.)] ຠາຣທ຺ວາຊ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຣກ຺ຂິເຕເນວ ກາເຍນ, ອຣກ຺ຂິຕາຍ ວາຈາຍ, ອຣກ຺ຂິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ, ອນຸປຏ຺ຐິຕາຍ ສຕິຍາ, ອສໍວຸເຕຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ປວິສາມິ, ອຕິວິຍ ມໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂລຠຘມ຺ມາ ປຣິສຫນ຺ຕິ. ຍສ຺ມິຎ຺ຈ ຂ຺ວາຫໍ, ໂຠ ຠາຣທ຺ວາຊ, ສມເຍ ຣກ຺ຂິເຕເນວ ກາເຍນ, ຣກ຺ຂິຕາຍ ວາຈາຍ, ຣກ຺ຂິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ, ອຸປຏ຺ຐິຕາຍ ສຕິຍາ, ສໍວຸເຕຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ອນ຺ເຕປຸຣໍ ປວິສາມິ, ນ ມໍ ຕຖາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂລຠຘມ຺ມາ ປຣິສຫນ຺ຕິ. ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ຠາຣທ຺ວາຊ; ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ຠາຣທ຺ວາຊ! ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ ຠາຣທ຺ວາຊ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ [ນິກຸຊ຺ຊິຕໍ (ປີ.)] ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ, ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີຕິ; ເອວເມວໍ ໂຠຕາ ຠາຣທ຺ວາເຊນ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ, ໂຠ ຠາຣທ຺ວາຊ, ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ, ຘມ຺ມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.