໑໒. ໂລກກາມຄຸຓວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມມາຣປາສສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໔. ‘‘ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ, ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ, ຠິກ຺ຂຸ, ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕິ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອາວາສຄໂຕ ມາຣສ຺ສ, ມາຣສ຺ສ ວສໍ ຄໂຕ [ວສຄໂຕ (ສີ. ອຏ຺ຐ. ສ຺ຍາ. ອຏ຺ຐ.)], ປຏິມຸກ຺ກສ຺ສ ມາຣປາໂສ. ພທ຺ໂຘ ໂສ ມາຣພນ຺ຘເນນ ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ປາປິມໂຕ…ເປ….

‘‘ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ, ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕິ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອາວາສຄໂຕ ມາຣສ຺ສ, ມາຣສ຺ສ ວສໍ ຄໂຕ, ປຏິມຸກ຺ກສ຺ສ ມາຣປາໂສ. ພທ຺ໂຘ ໂສ ມາຣພນ຺ຘເນນ…ເປ….

‘‘ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕິ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອາວາສຄໂຕ ມາຣສ຺ສ, ມາຣສ຺ສ ວສໍ ຄໂຕ, ປຏິມຸກ຺ກສ຺ສ ມາຣປາໂສ. ພທ຺ໂຘ ໂສ ມາຣພນ຺ຘເນນ ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ປາປິມໂຕ.

‘‘ສນ຺ຕິ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ, ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນາຠິນນ຺ທຕິ ນາຠິວທຕິ ນາຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນາວາສຄໂຕ ມາຣສ຺ສ, ນ ມາຣສ຺ສ ວສໍ ຄໂຕ, ອຸມ຺ມຸກ຺ກສ຺ສ ມາຣປາໂສ. ມຸຕ຺ໂຕ ໂສ ມາຣພນ຺ຘເນນ ນ ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ປາປິມໂຕ…ເປ….

‘‘ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ, ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນາຠິນນ຺ທຕິ ນາຠິວທຕິ ນາຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນາວາສຄໂຕ ມາຣສ຺ສ, ນ ມາຣສ຺ສ ວສໍ ຄໂຕ, ອຸມ຺ມຸກ຺ກສ຺ສ ມາຣປາໂສ. ມຸຕ຺ໂຕ ໂສ ມາຣພນ຺ຘເນນ ນ ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ປາປິມໂຕ…ເປ….

‘‘ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນາຠິນນ຺ທຕິ ນາຠິວທຕິ ນາຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນາວາສຄໂຕ ມາຣສ຺ສ, ນ ມາຣສ຺ສ ວສໍ ຄໂຕ, ອຸມ຺ມຸກ຺ກສ຺ສ ມາຣປາໂສ. ມຸຕ຺ໂຕ ໂສ ມາຣພນ຺ຘເນນ ນ ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ປາປິມໂຕ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ທຸຕິຍມາຣປາສສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໕. ‘‘ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ, ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕິ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ພທ຺ໂຘ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຣູເປສຸ, ອາວາສຄໂຕ ມາຣສ຺ສ, ມາຣສ຺ສ ວສໍ ຄໂຕ, ປຏິມຸກ຺ກສ຺ສ ມາຣປາໂສ. ພທ຺ໂຘ ໂສ ມາຣພນ຺ຘເນນ ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ປາປິມໂຕ…ເປ….

‘‘ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ…ເປ… ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕິ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ພທ຺ໂຘ ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ອາວາສຄໂຕ ມາຣສ຺ສ, ມາຣສ຺ສ ວສໍ ຄໂຕ, ປຏິມຸກ຺ກສ຺ສ ມາຣປາໂສ. ພທ຺ໂຘ ໂສ ມາຣພນ຺ຘເນນ ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ປາປິມໂຕ…ເປ….

‘‘ສນ຺ຕິ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ, ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນາຠິນນ຺ທຕິ ນາຠິວທຕິ ນາຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ມຸຕ຺ໂຕ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍຫິ ຣູເປຫິ, ນາວາສຄໂຕ ມາຣສ຺ສ, ນ ມາຣສ຺ສ ວສໍ ຄໂຕ, ອຸມ຺ມຸກ຺ກສ຺ສ ມາຣປາໂສ. ມຸຕ຺ໂຕ ໂສ ມາຣພນ຺ຘເນນ ນ ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ປາປິມໂຕ…ເປ….

‘‘ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ…ເປ… ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນາຠິນນ຺ທຕິ ນາຠິວທຕິ ນາຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ມຸຕ຺ໂຕ ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ, ນາວາສຄໂຕ ມາຣສ຺ສ, ນ ມາຣສ຺ສ ວສໍ ຄໂຕ, ອຸມ຺ມຸກ຺ກສ຺ສ ມາຣປາໂສ. ມຸຕ຺ໂຕ ໂສ ມາຣພນ຺ຘເນນ ນ ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ປາປິມໂຕ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ໂລກນ຺ຕຄມນສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໖. ‘‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄມເນນ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ຎາເຕຍ຺ຍໍ, ທຏ຺ເຐຍ຺ຍໍ [ທິຏ຺ເຐຍ຺ຍໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)], ປຕ຺ເຕຍ຺ຍນ຺ຕິ ວທາມິ. ນ ຈ ປນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປຕ຺ວາ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍໍ ວທາມີ’’ຕິ. ອິທໍ ວຕ຺ວາ ຠຄວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປາວິສິ. ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄມເນນ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ຎາເຕຍ຺ຍໍ, ທຏ຺ເຐຍ຺ຍໍ, ປຕ຺ເຕຍ຺ຍນ຺ຕິ ວທາມິ. ນ ຈ ປນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປຕ຺ວາ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍໍ ວທາມີ’ຕິ. ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ?

ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ, ສມ຺ຠາວິໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ປໂຫຕິ ຈາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕຸໍ. ຍໍນູນ ມຍໍ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ອານນ຺ເທນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈຸໍ –

‘‘ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄມເນນ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ຎາເຕຍ຺ຍໍ, ທຏ຺ເຐຍ຺ຍໍ, ປຕ຺ເຕຍ຺ຍນ຺ຕິ ວທາມິ. ນ ຈ ປນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປຕ຺ວາ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍໍ ວທາມີ’ຕິ. ເຕສໍ ໂນ, ອາວຸໂສ, ອມ຺ຫາກໍ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄມເນນ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ຎາເຕຍ຺ຍໍ, ທຏ຺ເຐຍ຺ຍໍ, ປຕ຺ເຕຍ຺ຍນ຺ຕິ ວທາມິ. ນ ຈ ປນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປຕ຺ວາ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍໍ ວທາມີຕິ. ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠເຊຍ຺ຍາ’ຕິ? ເຕສໍ ໂນ, ອາວຸໂສ, ອມ຺ຫາກໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ, ສມ຺ຠາວິໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ປໂຫຕິ ຈາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕຸໍ. ຍໍນູນ ມຍໍ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ວິຠຊຕາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ’’ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ປຸຣິໂສ ສາຣຕ຺ຖິໂກ ສາຣຄເວສີ ສາຣປຣິເຍສນໍ ຈຣມາໂນ ມຫໂຕ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຕິຏ຺ຐໂຕ ສາຣວໂຕ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ, ມູລໍ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ, ຂນ຺ຘໍ ສາຂາປລາເສ ສາຣໍ ປຣິເຍສິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ; ເອວໍ ສມ຺ປທມິທໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ສຕ຺ຖຣິ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຕິສິຕ຺ວາ ອມ຺ເຫ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຖ [ມຎ຺ເຎຖ (ປີ. ກ.)]. ໂສ ຫາວຸໂສ, ຠຄວາ ຊານໍ ຊານາຕິ, ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕິ – ຈກ຺ຂຸຠູໂຕ, ຎາຓຠູໂຕ, ຘມ຺ມຠູໂຕ, ພ຺ຣຫ຺ມຠູໂຕ, ວຕ຺ຕາ, ປວຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຖສ຺ສ ນິນ຺ເນຕາ, ອມຕສ຺ສ ທາຕາ, ຘມ຺ມສ຺ສາມີ, ຕຖາຄໂຕ. ໂສ ເຈວ ປເນຕສ຺ສ ກາໂລ ອໂຫສິ ຍໍ ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ. ຍຖາ ໂວ ຠຄວາ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ ຕຖາ ໂວ ຘາເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ.

‘‘ອທ຺ຘາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ຠຄວາ ຊານໍ ຊານາຕິ, ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕິ – ຈກ຺ຂຸຠູໂຕ, ຎາຓຠູໂຕ, ຘມ຺ມຠູໂຕ, ພ຺ຣຫ຺ມຠູໂຕ, ວຕ຺ຕາ, ປວຕ຺ຕາ, ອຕ຺ຖສ຺ສ ນິນ຺ເນຕາ, ອມຕສ຺ສ ທາຕາ, ຘມ຺ມສ຺ສາມີ, ຕຖາຄໂຕ. ໂສ ເຈວ ປເນຕສ຺ສ ກາໂລ ອໂຫສິ ຍໍ ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ. ຍຖາ ໂນ ຠຄວາ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາມ. ອປິ ຈາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ, ສມ຺ຠາວິໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ປໂຫຕິ ຈາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕຸໍ. ວິຠຊຕາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອຄຣຸໍ ກຣິຕ຺ວາ’’ຕິ.

‘‘ເຕນຫາວຸໂສ, ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຍໍ ໂຂ ໂວ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄມເນນ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ຎາເຕຍ຺ຍໍ, ທຏ຺ເຐຍ຺ຍໍ, ປຕ຺ເຕຍ຺ຍນ຺ຕິ ວທາມິ. ນ ຈ ປນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປຕ຺ວາ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍໍ ວທາມີ’ຕິ, ອິມສ຺ສ ຂ຺ວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມິ. ເຍນ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂລກສ຺ມິໍ ໂລກສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ ໂລກມານີ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ໂລໂກ. ເກນ ຈາວຸໂສ, ໂລກສ຺ມິໍ ໂລກສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ ໂລກມານີ? ຈກ຺ຂຸນາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂລກສ຺ມິໍ ໂລກສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ ໂລກມານີ. ໂສເຕນ ໂຂ, ອາວຸໂສ… ຆາເນນ ໂຂ, ອາວຸໂສ… ຊິວ຺ຫາຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂລກສ຺ມິໍ ໂລກສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ ໂລກມານີ. ກາເຍນ ໂຂ, ອາວຸໂສ… ມເນນ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂລກສ຺ມິໍ ໂລກສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ ໂລກມານີ. ເຍນ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂລກສ຺ມິໍ ໂລກສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ ໂລກມານີ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ໂລໂກ. ຍໍ ໂຂ ໂວ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄມເນນ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ຎາເຕຍ຺ຍໍ, ທຏ຺ເຐຍ຺ຍໍ, ປຕ຺ເຕຍ຺ຍນ຺ຕິ ວທາມິ. ນ ຈ ປນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປຕ຺ວາ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍໍ ວທາມີ’ຕິ, ອິມສ຺ສ ຂ຺ວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມິ. ອາກງ຺ຂມານາ ຈ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ. ຍຖາ ໂວ ຠຄວາ ພ຺ຍາກໂຣຕິ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ.

‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ –

‘‘ຍໍ ໂຂ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄມເນນ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ຎາເຕຍ຺ຍໍ, ທຏ຺ເຐຍ຺ຍໍ, ປຕ຺ເຕຍ຺ຍນ຺ຕິ ວທາມິ. ນ ຈ ປນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປຕ຺ວາ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍໍ ວທາມີ’ຕິ. ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄມເນນ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ຎາເຕຍ຺ຍໍ, ທຏ຺ເຐຍ຺ຍໍ, ປຕ຺ເຕຍ຺ຍນ຺ຕິ ວທາມິ. ນ ຈ ປນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປຕ຺ວາ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍໍ ວທາມີ’ຕິ. ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠເຊຍ຺ຍາຕິ? ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ, ສມ຺ຠາວິໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ປໂຫຕິ ຈາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕຸໍ. ຍໍນູນ ມຍໍ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິມ຺ຫ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິມ຺ຫ. ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມຕາ ອານນ຺ເທນ ອິເມຫິ ອາກາເຣຫິ ອິເມຫິ ປເທຫິ ອິເມຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ອຕ຺ໂຖ ວິຠຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

‘‘ປຓ຺ຑິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານນ຺ໂທ; ມຫາປຎ຺ໂຎ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານນ຺ໂທ! ມໍ ເຈປິ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ, ອຫມ຺ປິ ຕໍ ເອວເມວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ ຍຖາ ຕໍ ອານນ຺ເທນ ພ຺ຍາກຕໍ. ເອໂສ ເຈເວຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ, ເອວຎ຺ຈ ນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ກາມຄຸຓສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໗. ‘‘ປຸພ຺ເພວ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ໂພຘາ ອນຠິສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ເສວ ສໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘ເຍເມ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ເຈຕໂສ ສມ຺ຜຸຏ຺ຐປຸພ຺ພາ ອຕີຕາ ນິຣຸທ຺ຘາ ວິປຣິຓຕາ, ຕຕ຺ຣ ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ພຫຸລໍ ຄຈ຺ຉມານໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ວາ ອປ຺ປໍ ວາ ອນາຄເຕສຸ’. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ເຍເມ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ເຈຕໂສ ສມ຺ຜຸຏ຺ຐປຸພ຺ພາ ອຕີຕາ ນິຣຸທ຺ຘາ ວິປຣິຓຕາ, ຕຕ຺ຣ ເມ ອຕ຺ຕຣູເປນ ອປ຺ປມາໂທ ສຕິ ເຈຕໂສ ອາຣກ຺ໂຂ ກຣຓີໂຍ’. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຸມ຺ຫາກມ຺ປິ ເຍ ເຕ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ເຈຕໂສ ສມ຺ຜຸຏ຺ຐປຸພ຺ພາ ອຕີຕາ ນິຣຸທ຺ຘາ ວິປຣິຓຕາ, ຕຕ຺ຣ ໂວ ຈິຕ຺ຕໍ ພຫຸລໍ ຄຈ຺ຉມານໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ວາ ອປ຺ປໍ ວາ ອນາຄເຕສຸ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຸມ຺ຫາກມ຺ປິ ເຍ ເຕ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ເຈຕໂສ ສມ຺ຜຸຏ຺ຐປຸພ຺ພາ ອຕີຕາ ນິຣຸທ຺ຘາ ວິປຣິຓຕາ, ຕຕ຺ຣ ໂວ ອຕ຺ຕຣູເປຫິ ອປ຺ປມາໂທ ສຕິ ເຈຕໂສ ອາຣກ຺ໂຂ ກຣຓີໂຍ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ ຍຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຣູປສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ…ເປ… ຍຕ຺ຖ ຊິວ຺ຫາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຣສສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ…ເປ… ຍຕ຺ຖ ມໂນ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຘມ຺ມສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ’’ຕິ. ອິທໍ ວຕ຺ວາ ຠຄວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປາວິສິ.

ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ ຍຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຣູປສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ…ເປ… ຍຕ຺ຖ ຊິວ຺ຫາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຣສສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ…ເປ… ຍຕ຺ຖ ມໂນ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຘມ຺ມສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ’ຕິ. ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ?

‘‘ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ ຍຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຣູປສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ…ເປ… ຍຕ຺ຖ ຊິວ຺ຫາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຣສສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ…ເປ… ຍຕ຺ຖ ມໂນ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຘມ຺ມສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ’ຕິ. ເຕສໍ ໂນ, ອາວຸໂສ, ອມ຺ຫາກໍ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ ຍຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຣູປສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ…ເປ… ຍຕ຺ຖ ຊິວ຺ຫາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຣສສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ…ເປ… ຍຕ຺ຖ ມໂນ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຘມ຺ມສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ’ຕິ. ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠເຊຍ຺ຍາຕິ? ເຕສໍ ໂນ, ອາວຸໂສ, ອມ຺ຫາກໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ, ສມ຺ຠາວິໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ປໂຫຕິ ຈາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕຸໍ. ຍໍນູນ ມຍໍ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ວິຠຊຕາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ’’ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ປຸຣິໂສ ສາຣຕ຺ຖິໂກ ສາຣຄເວສີ ສາຣປຣິເຍສນໍ ຈຣມາໂນ ມຫໂຕ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ…ເປ… ວິຠຊຕາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອຄຣຸໍ ກຣິຕ຺ວາຕິ.

‘‘ຍໍ ໂຂ ໂວ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ ຍຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຣູປສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ…ເປ… ຍຕ຺ຖ ມໂນ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຘມ຺ມສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ’ຕິ. ອິມສ຺ສ ຂ຺ວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມິ. ສຬາຍຕນນິໂຣຘໍ ໂນ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວຕາ ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ – ‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ, ຍຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຣູປສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ…ເປ… ຍຕ຺ຖ ມໂນ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຘມ຺ມສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ’ຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ ຍຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຣູປສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ…ເປ… ຍຕ຺ຖ ມໂນ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຘມ຺ມສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ’ຕິ. ອິມສ຺ສ ຂ຺ວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມິ. ອາກງ຺ຂມານາ ຈ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ອຸປສງ຺ກມຖ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ. ຍຖາ ໂວ ຠຄວາ ພ຺ຍາກໂຣຕິ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ.

‘‘ຍໍ ໂຂ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ ຍຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຣູປສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ…ເປ… ຍຕ຺ຖ ຊິວ຺ຫາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຣສສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ…ເປ… ຍຕ຺ຖ ມໂນ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຘມ຺ມສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ’ຕິ, ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ ຍຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຣູປສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ…ເປ… ຍຕ຺ຖ ມໂນ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຘມ຺ມສຎ຺ຎາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເສ ອາຍຕເນ ເວທິຕພ຺ເພ’ຕິ. ‘ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠເຊຍ຺ຍາ’ຕິ? ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ, ສມ຺ຠາວິໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ປໂຫຕິ ຈາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕຸໍ. ຍໍນູນ ມຍໍ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິມ຺ຫ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິມ຺ຫ. ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມຕາ ອານນ຺ເທນ ອິເມຫິ ອາກາເຣຫິ, ອິເມຫິ ປເທຫິ, ອິເມຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ອຕ຺ໂຖ ວິຠຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

‘‘ປຓ຺ຑິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານນ຺ໂທ; ມຫາປຎ຺ໂຎ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານນ຺ໂທ! ມໍ ເຈປິ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ, ອຫມ຺ປິ ຕໍ ເອວເມວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ ຍຖາ ຕໍ ອານນ຺ເທນ ພ຺ຍາກຕໍ. ເອໂສ ເຈເວຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ. ເອວຎ຺ຈ ນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ສກ຺ກປຎ຺ຫສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໘. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ. ອຖ ໂຂ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ໂນ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕິ? ໂກ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕີ’’ຕິ?

‘‘ສນ຺ຕິ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ, ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕິ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ອຠິນນ຺ທໂຕ ອຠິວທໂຕ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐໂຕ ຕນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕິ ຕທຸປາທານໍ. ສອຸປາທາໂນ, ເທວານມິນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ໂນ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ…ເປ….

‘‘ສນ຺ຕິ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ…ເປ… ສນ຺ຕິ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕິ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ອຠິນນ຺ທໂຕ ອຠິວທໂຕ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐໂຕ ຕນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕິ ຕທຸປາທານໍ. ສອຸປາທາໂນ, ເທວານມິນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ໂນ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ເຫຕຸ, ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ໂນ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕິ.

‘‘ສນ຺ຕິ ຈ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ, ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນາຠິນນ຺ທຕິ ນາຠິວທຕິ ນາຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ອນຠິນນ຺ທໂຕ ອນຠິວທໂຕ ອນຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐໂຕ ນ ຕນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕິ, ນ ຕທຸປາທານໍ. ອນຸປາທາໂນ, ເທວານມິນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ…ເປ….

‘‘ສນ຺ຕິ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ…ເປ… ສນ຺ຕິ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນາຠິນນ຺ທຕິ ນາຠິວທຕິ ນາຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ອນຠິນນ຺ທໂຕ ອນຠິວທໂຕ ອນຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐໂຕ ນ ຕນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕິ ນ ຕທຸປາທານໍ. ອນຸປາທາໂນ, ເທວານມິນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ເທວານມິນ຺ທ, ເຫຕຸ, ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ປຎ຺ຈສິຂສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໙. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ. ອຖ ໂຂ ປຎ຺ຈສິໂຂ ຄນ຺ຘພ຺ພເທວປຸຕ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ ປຎ຺ຈສິໂຂ ຄນ຺ຘພ຺ພເທວປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ໂນ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕິ? ໂກ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ສນ຺ຕິ ໂຂ, ປຎ຺ຈສິຂ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ…ເປ… ສນ຺ຕິ ໂຂ, ປຎ຺ຈສິຂ, ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ, ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຠິນນ຺ທຕິ ອຠິວທຕິ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ອຠິນນ຺ທໂຕ ອຠິວທໂຕ ອຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐໂຕ ຕນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕິ ຕທຸປາທານໍ. ສອຸປາທາໂນ, ປຎ຺ຈສິຂ, ຠິກ຺ຂຸ ໂນ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ປຎ຺ຈສິຂ, ເຫຕຸ, ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ໂນ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕິ’’.

‘‘ສນ຺ຕິ ຈ ໂຂ, ປຎ຺ຈສິຂ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ…ເປ… ສນ຺ຕິ ໂຂ, ປຎ຺ຈສິຂ, ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ຕຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນາຠິນນ຺ທຕິ ນາຠິວທຕິ ນາຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ອນຠິນນ຺ທໂຕ ອນຠິວທໂຕ ອນຊ຺ໂຌສາຍ ຕິຏ຺ຐໂຕ ນ ຕນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕິ, ນ ຕທຸປາທານໍ. ອນຸປາທາໂນ, ປຎ຺ຈສິຂ, ຠິກ຺ຂຸ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ປຎ຺ຈສິຂ, ເຫຕຸ, ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ສາຣິປຸຕ຺ຕສທ຺ຘິວິຫາຣິກສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໐. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

‘‘ເອວເມຕໍ, ອາວຸໂສ, ໂຫຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ອຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣສ຺ສ, ໂຠຊເນ ອມຕ຺ຕຎ຺ຎຸໂນ, ຊາຄຣິຍໍ ອນນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ. ‘ໂສ ວຕາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ອຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ ໂຠຊເນ ອມຕ຺ຕຎ຺ຎູ ຊາຄຣິຍໍ ອນນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຍາວຊີວໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສນ຺ຕາເນສ຺ສຕີ’ຕິ ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ‘ໂສ ວຕາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ, ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ, ຊາຄຣິຍໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຍາວຊີວໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສນ຺ຕາເນສ຺ສຕີ’ຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈາວຸໂສ, ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ ໂຫຕິ? ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕິ ນານຸພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄາຫີ. ຍຕ຺ວາຘິກຣຓເມນໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ ຕສ຺ສ ສໍວຣາຍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ຣກ຺ຂຕິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ… ຆາເນນ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ… ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ… ກາເຍນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ຜຸສິຕ຺ວາ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕິ ນານຸພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄາຫີ. ຍຕ຺ວາຘິກຣຓເມນໍ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ, ຕສ຺ສ ສໍວຣາຍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ຣກ຺ຂຕິ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ມນິນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈາວຸໂສ, ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ ໂຫຕິ? ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ອາຫາຣໍ ອາຫາເຣຕິ – ‘ເນວ ທວາຍ, ນ ມທາຍ, ນ ມຓ຺ຑນາຍ, ນ ວິຠູສນາຍ, ຍາວເທວ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ຐິຕິຍາ ຍາປນາຍ, ວິຫິໍສູປຣຕິຍາ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍານຸຄ຺ຄຫາຍ. ອິຕິ ປຸຣາຓຎ຺ຈ ເວທນໍ ປຏິຫງ຺ຂາມິ, ນວຎ຺ຈ ເວທນໍ ນ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສາມິ, ຍາຕ຺ຣາ ຈ ເມ ຠວິສ຺ສຕິ, ອນວຊ຺ຊຕາ ຈ ຜາສຸວິຫາໂຣ ຈາ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈາວຸໂສ, ຊາຄຣິຍໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ທິວສໍ ຈງ຺ກເມນ ນິສຊ຺ຊາຍ ອາວຣຓີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ. ຣຕ຺ຕິຍາ ປຐມໍ ຍາມໍ ຈງ຺ກເມນ ນິສຊ຺ຊາຍ ອາວຣຓີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ. ຣຕ຺ຕິຍາ ມຊ຺ຌິມໍ ຍາມໍ ທກ຺ຂິເຓນ ປສ຺ເສນ ສີຫເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ ປາເທ ປາທໍ ອຈ຺ຈາຘາຍ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ, ອຸຏ຺ຐານສຎ຺ຎໍ ມນສິ ກຣິຕ຺ວາ. ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຉິມໍ ຍາມໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາຍ ຈງ຺ກເມນ ນິສຊ຺ຊາຍ ອາວຣຓີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຊາຄຣິຍໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາຕິຫາວຸໂສ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣາ ຠວິສ຺ສາມ, ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸໂນ, ຊາຄຣິຍໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ອາວຸໂສ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ຣາຫຸໂລວາທສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໑. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ຠຄວໂຕ ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘‘ປຣິປກ຺ກາ ໂຂ ຣາຫຸລສ຺ສ ວິມຸຕ຺ຕິປຣິປາຈນິຍາ ຘມ຺ມາ; ຍໍນູນາຫໍ ຣາຫຸລໍ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ອາສວານໍ ຂເຍ ວິເນຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຣາຫຸລໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຄຓ຺ຫາຫິ, ຣາຫຸລ, ນິສີທນໍ. ເຍນ ອນ຺ຘວນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມ ທິວາວິຫາຣາຍາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຣາຫຸໂລ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ນິສີທນໍ ອາທາຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພນ຺ຘິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອເນການິ ເທວຕາສຫສ຺ສານິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອນຸພນ຺ຘານິ ໂຫນ຺ຕິ – ‘‘ອຊ຺ຊ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຣາຫຸລໍ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ອາສວານໍ ຂເຍ ວິເນສ຺ສຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອນ຺ຘວນໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ອາຍສ຺ມາປິ ໂຂ ຣາຫຸໂລ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຣາຫຸລໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຣາຫຸລ, ຈກ຺ຂຸ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ກລ຺ລໍ ນຸ ຕໍ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ – ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’’ຕິ?

‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ( ) [(ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ) ເອວມິຕເຣສຸປິ (ມ. ນິ. ໓.໔໑໖-໔໑໗)]

‘‘ຣູປາ ນິຈ຺ຈາ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠນ຺ເຕ’’…ເປ….

‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’…ເປ….

‘‘ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ ນິຈ຺ໂຈ ວາ ອນິຈ຺ໂຈ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ໂຈ, ຠນ຺ເຕ’’…ເປ….

‘‘ຍມ຺ປິທໍ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທນາຄຕໍ, ສຎ຺ຎາຄຕໍ, ສງ຺ຂາຣຄຕໍ, ວິຎ຺ຎາຓຄຕໍ, ຕມ຺ປິ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’…ເປ….

‘‘ຊິວ຺ຫາ ນິຈ຺ຈາ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠນ຺ເຕ’’…ເປ….

‘‘ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’…ເປ….

‘‘ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ໂສ ນິຈ຺ໂຈ ວາ ອນິຈ຺ໂຈ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ໂຈ, ຠນ຺ເຕ’’…ເປ….

‘‘ຍມ຺ປິທໍ ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທນາຄຕໍ, ສຎ຺ຎາຄຕໍ, ສງ຺ຂາຣຄຕໍ, ວິຎ຺ຎາຓຄຕໍ, ຕມ຺ປິ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’…ເປ….

‘‘ມໂນ ນິຈ຺ໂຈ ວາ ອນິຈ຺ໂຈ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ໂຈ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາຕິ?

‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ກລ຺ລໍ ນຸ ຕໍ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’’ຕິ?

‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຘມ຺ມາ ນິຈ຺ຈາ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠນ຺ເຕ’’…ເປ….

‘‘ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’…ເປ….

‘‘ມໂນສມ຺ຜສ຺ໂສ ນິຈ຺ໂຈ ວາ ອນິຈ຺ໂຈ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ໂຈ, ຠນ຺ເຕ’’…ເປ….

‘‘ຍມ຺ປິທໍ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທນາຄຕໍ, ສຎ຺ຎາຄຕໍ, ສງ຺ຂາຣຄຕໍ, ວິຎ຺ຎາຓຄຕໍ, ຕມ຺ປິ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຣາຫຸລ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ຈກ຺ຂຸສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ຣູເປສຸປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ເສປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ຍມ຺ປິທໍ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທນາຄຕໍ ສຎ຺ຎາຄຕໍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ວິຎ຺ຎາຓຄຕໍ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ…ເປ… ຊິວ຺ຫາຍປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ຣເສສຸປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາເຓປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ເສປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ຍມ຺ປິທໍ ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທນາຄຕໍ ສຎ຺ຎາຄຕໍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ວິຎ຺ຎາຓຄຕໍ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ…ເປ….

‘‘ມນສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ຘມ຺ເມສຸປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ມໂນວິຎ຺ຎາເຓປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ມໂນສມ຺ຜສ຺ເສປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ຍມ຺ປິທໍ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທນາຄຕໍ ສຎ຺ຎາຄຕໍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ວິຎ຺ຎາຓຄຕໍ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ. ນິພ຺ພິນ຺ທໍ ວິຣຊ຺ຊຕິ; ວິຣາຄາ ວິມຸຈ຺ຈຕິ; ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມໂນ ອາຍສ຺ມາ ຣາຫຸໂລ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ປນ ເວຍ຺ຍາກຣຓສ຺ມິໍ ຠຎ຺ຎມາເນ ອາຍສ຺ມໂຕ ຣາຫຸລສ຺ສ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິ. ອເນການຎ຺ຈ ເທວຕາສຫສ຺ສານໍ ວິຣຊໍ ວີຕມລໍ ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸໍ ອຸທປາທິ – ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສມຸທຍຘມ຺ມໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ສໍໂຍຊນິຍຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໒. ‘‘ສໍໂຍຊນິເຍ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ເທເສສ຺ສາມິ ສໍໂຍຊນຎ຺ຈ. ຕໍ ສຸຓາຖ. ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍໂຍຊນິຍາ ຘມ຺ມາ, ກຕມຎ຺ຈ ສໍໂຍຊນໍ? ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍໂຍຊນິຍາ ຘມ຺ມາ. ໂຍ ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທຣາໂຄ, ຕໍ ຕຕ຺ຖ ສໍໂຍຊນໍ…ເປ… ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ…ເປ… ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍໂຍຊນິຍາ ຘມ຺ມາ. ໂຍ ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທຣາໂຄ ຕໍ ຕຕ຺ຖ ສໍໂຍຊນ’’ນ຺ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ອຸປາທານິຍຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໓. ‘‘ອຸປາທານິເຍ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ເທເສສ຺ສາມິ ອຸປາທານຎ຺ຈ. ຕໍ ສຸຓາຖ. ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາທານິຍາ ຘມ຺ມາ, ກຕມຎ຺ຈ ອຸປາທານໍ? ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາທານິຍາ ຘມ຺ມາ. ໂຍ ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທຣາໂຄ, ຕໍ ຕຕ຺ຖ ອຸປາທານໍ…ເປ… ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ…ເປ… ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາທານິຍາ ຘມ຺ມາ. ໂຍ ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທຣາໂຄ ຕໍ ຕຕ຺ຖ ອຸປາທານ’’ນ຺ຕິ. ທສມໍ.

ໂລກກາມຄຸຓວຄ຺ໂຄ ທ຺ວາທສໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ມາຣປາເສນ ທ຺ເວ ວຸຕ຺ຕາ, ໂລກກາມຄຸເຓນ ຈ;

ສກ຺ໂກ ປຎ຺ຈສິໂຂ ເຈວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຈ ຣາຫຸໂລ;

ສໍໂຍຊນໍ ອຸປາທານໍ, ວຄ຺ໂຄ ເຕນ ປວຸຈ຺ຈຕີຕິ.