໖. ອຸປຍວຄ຺ໂຄ

໑. ອຸປຍສຸຕ຺ຕໍ

໕໓. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ອຸປໂຍ [ອຸປາໂຍ (ພຫູສຸ)], ຠິກ຺ຂເວ, ອວິມຸຕ຺ໂຕ, ອນຸປໂຍ ວິມຸຕ຺ໂຕ. ຣູປຸປຍໍ [ຣູປູປາຍໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.), ຣູປຸປາຍໍ (ປີ. ກ.)] ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ຕິຏ຺ຐມານໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ຣູປປ຺ປຕິຏ຺ຐໍ ນນ຺ທູປເສຈນໍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ເວທນຸປຍໍ ວາ…ເປ… ສຎ຺ຎຸປຍໍ ວາ…ເປ… ສງ຺ຂາຣຸປຍໍ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ຕິຏ຺ຐມານໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓໍ ສງ຺ຂາຣປ຺ປຕິຏ຺ຐໍ ນນ຺ທູປເສຈນໍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ’’.

‘‘ໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຫມຎ຺ຎຕ຺ຣ ຣູປາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເວທນາຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຎ຺ຎາຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສງ຺ຂາເຣຫິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອາຄຕິໍ ວາ ຄຕິໍ ວາ ຈຸຕິໍ ວາ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ວາ ວຸທ຺ຘິໍ ວາ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ວາ ເວປຸລ຺ລໍ ວາ ປຎ຺ຎາເປສ຺ສາມີ’ຕິ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

‘‘ຣູປຘາຕຸຍາ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ຣາຄສ຺ສ ປຫານາ ໂວຈ຺ຉິຊ຺ຊຕາຣມ຺ມຓໍ ປຕິຏ຺ຐາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ເວທນາຘາຕຸຍາ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ… ສຎ຺ຎາຘາຕຸຍາ ເຈ ຠິກ຺ຂເວ… ສງ຺ຂາຣຘາຕຸຍາ ເຈ ຠິກ຺ຂເວ… ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ຣາຄສ຺ສ ປຫານາ ໂວຈ຺ຉິຊ຺ຊຕາຣມ຺ມຓໍ ປຕິຏ຺ຐາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ຕທປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອວິຣູຬ຺ຫໍ ອນຠິສງ຺ຂຈ຺ຈວິມຸຕ຺ຕໍ. ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຐິຕໍ. ຐິຕຕ຺ຕາ ສນ຺ຕຸສິຕໍ. ສນ຺ຕຸສິຕຕ຺ຕາ ນ ປຣິຕສ຺ສຕິ. ອປຣິຕສ຺ສໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ພີຊສຸຕ຺ຕໍ

໕໔. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ພີຊຊາຕານິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ມູລພີຊໍ, ຂນ຺ຘພີຊໍ, ອຄ຺ຄພີຊໍ, ຜລຸພີຊໍ, ພີຊພີຊຎ຺ເຎວ ປຎ຺ຈມໍ. ອິມານິ ຈສ຺ສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ພີຊຊາຕານິ ອຂຓ຺ຑານິ ອປູຕິການິ ອວາຕາຕປຫຕານິ ສາຣາທານິ [ສາຣາທາຍີນິ (ກຕ຺ຖຈິ)] ສຸຂສຍິຕານິ, ປຖວີ [ປຐວີ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຈ ນາສ຺ສ, ອາໂປ ຈ ນາສ຺ສ; ອປິ ນຸມານິ [ອປິ ນຸ ອິມານິ (ສີ. ປີ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ພີຊຊາຕານິ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ອິມານິ ຈສ຺ສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ພີຊຊາຕານິ ອຂຓ຺ຑານິ…ເປ… ສຸຂສຍິຕານິ, ປຖວີ ຈ ອສ຺ສ, ອາໂປ ຈ ອສ຺ສ; ອປິ ນຸມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ພີຊຊາຕານິ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຖວີຘາຕຸ, ເອວໍ ຈຕສ຺ໂສ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິໂຍ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາໂປຘາຕຸ, ເອວໍ ນນ຺ທິຣາໂຄ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ພີຊຊາຕານິ, ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ສາຫາຣໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ’’.

‘‘ຣູປຸປຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ຕິຏ຺ຐມານໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ຣູປປ຺ປຕິຏ຺ຐໍ ນນ຺ທູປເສຈນໍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ເວທນຸປຍໍ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ຕິຏ຺ຐມານໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ…ເປ… ສຎ຺ຎຸປຍໍ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ຕິຏ຺ຐມານໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ…ເປ… ສງ຺ຂາຣຸປຍໍ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ຕິຏ຺ຐມານໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓໍ ສງ຺ຂາຣປ຺ປຕິຏ຺ຐໍ ນນ຺ທູປເສຈນໍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ.

‘‘ຣູປຘາຕຸຍາ ເຈວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ຣາຄສ຺ສ ປຫານາ ໂວຈ຺ຉິຊ຺ຊຕາຣມ຺ມຓໍ ປຕິຏ຺ຐາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ເວທນາຘາຕຸຍາ ເຈ… ສຎ຺ຎາຘາຕຸຍາ ເຈ… ສງ຺ຂາຣຘາຕຸຍາ ເຈ… ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ຣາຄສ຺ສ ປຫານາ ໂວຈ຺ຉິຊ຺ຊຕາຣມ຺ມຓໍ ປຕິຏ຺ຐາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ຕທປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອວິຣູຬ຺ຫໍ ອນຠິສງ຺ຂຈ຺ຈວິມຸຕ຺ຕໍ. ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຐິຕໍ. ຐິຕຕ຺ຕາ ສນ຺ຕຸສິຕໍ. ສນ຺ຕຸສິຕຕ຺ຕາ ນ ປຣິຕສ຺ສຕິ. ອປຣິຕສ຺ສໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ອຸທານສຸຕ຺ຕໍ

໕໕. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ – ‘‘‘ໂນ ຈສ຺ສໍ, ໂນ ຈ ເມ ສິຍາ, ນາຠວິສ຺ສ, ນ ເມ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ – ເອວໍ ອຘິມຸຈ຺ຈມາໂນ ຠິກ຺ຂຸ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານິ ສໍໂຍຊນານີ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ‘ໂນ ຈສ຺ສໍ, ໂນ ຈ ເມ ສິຍາ, ນາຠວິສ຺ສ, ນ ເມ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ – ເອວໍ ອຘິມຸຈ຺ຈມາໂນ ຠິກ຺ຂຸ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານິ ສໍໂຍຊນານີ’’ຕິ?

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂຸ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວີ…ເປ… ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ເວທນໍ… ສຎ຺ຎໍ… ສງ຺ຂາເຣ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ.

‘‘ໂສ ອນິຈ຺ຈໍ ຣູປໍ ‘ອນິຈ຺ຈໍ ຣູປ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ອນິຈ຺ຈໍ ເວທນໍ ‘ອນິຈ຺ຈາ ເວທນາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ອນິຈ຺ຈໍ ສຎ຺ຎໍ ‘ອນິຈ຺ຈາ ສຎ຺ຎາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ອນິຈ຺ເຈ ສງ຺ຂາເຣ ‘ອນິຈ຺ຈາ ສງ຺ຂາຣາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ອນິຈ຺ຈໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘ອນິຈ຺ຈໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ.

‘‘ທຸກ຺ຂໍ ຣູປໍ ‘ທຸກ຺ຂໍ ຣູປ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ທຸກ຺ຂໍ ເວທນໍ… ທຸກ຺ຂໍ ສຎ຺ຎໍ… ທຸກ຺ເຂ ສງ຺ຂາເຣ… ທຸກ຺ຂໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘ທຸກ຺ຂໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ.

‘‘ອນຕ຺ຕໍ ຣູປໍ ‘ອນຕ຺ຕາ ຣູປ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ອນຕ຺ຕໍ ເວທນໍ ‘ອນຕ຺ຕາ ເວທນາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ອນຕ຺ຕໍ ສຎ຺ຎໍ ‘ອນຕ຺ຕາ ສຎ຺ຎາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ອນຕ຺ເຕ ສງ຺ຂາເຣ ‘ອນຕ຺ຕາ ສງ຺ຂາຣາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ອນຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘ອນຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ.

‘‘ສງ຺ຂຕໍ ຣູປໍ ‘ສງ຺ຂຕໍ ຣູປ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ສງ຺ຂຕໍ ເວທນໍ… ສງ຺ຂຕໍ ສຎ຺ຎໍ… ສງ຺ຂເຕ ສງ຺ຂາເຣ… ສງ຺ຂຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘ສງ຺ຂຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ຣູປໍ ວິຠວິສ຺ສຕີຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ເວທນາ ວິຠວິສ຺ສຕິ… ສຎ຺ຎາ ວິຠວິສ຺ສຕິ… ສງ຺ຂາຣາ ວິຠວິສ຺ສນ຺ຕິ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຠວິສ຺ສຕີຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ.

‘‘ສຸຕວາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ອຣິຍສາວໂກ ອຣິຍານໍ ທສ຺ສາວີ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິໂທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ສຸວິນີໂຕ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ສຸວິນີໂຕ ນ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ…ເປ… ນ ເວທນໍ… ນ ສຎ຺ຎໍ… ນ ສງ຺ຂາເຣ… ນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ.

‘‘ໂສ ອນິຈ຺ຈໍ ຣູປໍ ‘ອນິຈ຺ຈໍ ຣູປ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ອນິຈ຺ຈໍ ເວທນໍ… ອນິຈ຺ຈໍ ສຎ຺ຎໍ… ອນິຈ຺ເຈ ສງ຺ຂາເຣ… ອນິຈ຺ຈໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘ອນິຈ຺ຈໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ທຸກ຺ຂໍ ຣູປໍ…ເປ… ທຸກ຺ຂໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ… ອນຕ຺ຕໍ ຣູປໍ…ເປ… ອນຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ… ສງ຺ຂຕໍ ຣູປໍ…ເປ… ສງ຺ຂຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘ສງ຺ຂຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຣູປໍ ວິຠວິສ຺ສຕີຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ເວທນາ… ສຎ຺ຎາ… ສງ຺ຂາຣາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຠວິສ຺ສຕີຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ.

‘‘ໂສ ຣູປສ຺ສ ວິຠວາ, ເວທນາຍ ວິຠວາ, ສຎ຺ຎາ ວິຠວາ, ສງ຺ຂາຣານໍ ວິຠວາ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວິຠວາ, ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ‘ໂນ ຈສ຺ສໍ, ໂນ ຈ ເມ ສິຍາ, ນາຠວິສ຺ສ, ນ ເມ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ – ເອວໍ ອຘິມຸຈ຺ຈມາໂນ ຠິກ຺ຂຸ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານິ ສໍໂຍຊນານີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ອຘິມຸຈ຺ຈມາໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານິ ສໍໂຍຊນານີ’’ຕິ.

‘‘ກຖໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຊານໂຕ ກຖໍ ປສ຺ສໂຕ ອນນ຺ຕຣາ ອາສວານໍ ຂໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂຸ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຕສິຕາເຍ ຐາເນ ຕາສໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕາໂສ ເຫໂສ [ເຫສາ (ກ.)] ຠິກ຺ຂຸ ອສ຺ສຸຕວໂຕ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ – ‘ໂນ ຈສ຺ສໍ, ໂນ ຈ ເມ ສິຍາ, ນາຠວິສ຺ສ, ນ ເມ ຠວິສ຺ສຕີ’’’ຕິ.

‘‘ສຸຕວາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ອຣິຍສາວໂກ ອຕສິຕາເຍ ຐາເນ ນ ຕາສໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ນ ເຫໂສ [ນ ເຫສາ (ກ.)], ຠິກ຺ຂຸ, ຕາໂສ ສຸຕວໂຕ ອຣິຍສາວກສ຺ສ – ‘ໂນ ຈສ຺ສໍ, ໂນ ຈ ເມ ສິຍາ, ນາຠວິສ຺ສ, ນ ເມ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ຣູປຸປຍໍ ວາ, ຠິກ຺ຂຸ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ຕິຏ຺ຐມານໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ຣູປປ຺ປຕິຏ຺ຐໍ ນນ຺ທູປເສຈນໍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ເວທນຸປຍໍ ວາ, ຠິກ຺ຂຸ… ສຎ຺ຎຸປຍໍ ວາ, ຠິກ຺ຂຸ… ສງ຺ຂາຣຸປຍໍ ວາ, ຠິກ຺ຂຸ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ຕິຏ຺ຐມານໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ, ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓໍ ສງ຺ຂາຣປ຺ປຕິຏ຺ຐໍ ນນ຺ທູປເສຈນໍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ.

‘‘ໂຍ [ໂສ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຫມຎ຺ຎຕ຺ຣ ຣູປາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ເວທນາຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຎ຺ຎາຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສງ຺ຂາເຣຫິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອາຄຕິໍ ວາ ຄຕິໍ ວາ ຈຸຕິໍ ວາ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ວາ ວຸທ຺ຘິໍ ວາ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ວາ ເວປຸລ຺ລໍ ວາ ປຎ຺ຎາເປສ຺ສາມີ’ຕິ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

‘‘ຣູປຘາຕຸຍາ ເຈ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ຣາຄສ຺ສ ປຫານາ ໂວຈ຺ຉິຊ຺ຊຕາຣມ຺ມຓໍ ປຕິຏ຺ຐາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ເວທນາຘາຕຸຍາ ເຈ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸໂນ… ສຎ຺ຎາຘາຕຸຍາ ເຈ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸໂນ… ສງ຺ຂາຣຘາຕຸຍາ ເຈ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸໂນ… ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸຍາ ເຈ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣາໂຄ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ຣາຄສ຺ສ ປຫານາ ໂວຈ຺ຉິຊ຺ຊຕາຣມ຺ມຓໍ ປຕິຏ຺ຐາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ຕທປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອວິຣູຬ຺ຫໍ ອນຠິສງ຺ຂາຣຎ຺ຈ ວິມຸຕ຺ຕໍ. ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຐິຕໍ. ຐິຕຕ຺ຕາ ສນ຺ຕຸສິຕໍ. ສນ຺ຕຸສິຕຕ຺ຕາ ນ ປຣິຕສ຺ສຕິ. ອປຣິຕສ຺ສໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ…ເປ… ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕ ອນນ຺ຕຣາ ອາສວານໍ ຂໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ອຸປາທານປຣິປວຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໕໖. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ຣູປຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເວທນຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສຎ຺ຎຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສງ຺ຂາຣຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ວິຎ຺ຎາຓຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ. ຍາວກີວຎ຺ຈາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘ ຈຕຸປຣິວຏ຺ຏໍ ຍຖາຠູຕໍ ນາພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ເນວ ຕາວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສເທວເກ ໂລເກ ສມາຣເກ ສພ຺ຣຫ຺ມເກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ປຈ຺ຈຎ຺ຎາສິໍ. ຍໂຕ ຈ ຂ຺ວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘ ຈຕຸປຣິວຏ຺ຏໍ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ອຖາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສເທວເກ ໂລເກ…ເປ… ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ປຈ຺ຈຎ຺ຎາສິໍ’’.

‘‘ກຖຎ຺ຈ ຈຕຸປຣິວຏ຺ຏໍ? ຣູປໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ຣູປສມຸທຍໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ຣູປນິໂຣຘໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ຣູປນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ; ເວທນໍ… ສຎ຺ຎໍ… ສງ຺ຂາເຣ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ວິຎ຺ຎາຓສມຸທຍໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປໍ? ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ມຫາຠູຕາ ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຈ ມຫາຠູຕານໍ ອຸປາທາຍ ຣູປໍ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປໍ. ອາຫາຣສມຸທຍາ ຣູປສມຸທໂຍ; ອາຫາຣນິໂຣຘາ ຣູປນິໂຣໂຘ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ຣູປນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ.

‘‘ເຍ ຫິ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ເອວໍ ຣູປໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ຣູປສມຸທຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ຣູປນິໂຣຘໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ຣູປນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນາ. ເຍ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ຄາຘນ຺ຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ເອວໍ ຣູປໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ…ເປ… ເອວໍ ຣູປນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ອນຸປາທາ ວິມຸຕ຺ຕາ ເຕ ສຸວິມຸຕ຺ຕາ. ເຍ ສຸວິມຸຕ຺ຕາ ເຕ ເກວລິໂນ. ເຍ ເກວລິໂນ ວຏ຺ຏໍ ເຕສໍ ນຕ຺ຖິ ປຎ຺ຎາປນາຍ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ? ຉຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາກາຍາ – ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ, ໂສຕສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ, ຆານສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ, ຊິວ຺ຫາສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ, ກາຍສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ, ມໂນສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ. ຜສ຺ສສມຸທຍາ ເວທນາສມຸທໂຍ; ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ເວທນານິໂຣໂຘ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ.

‘‘ເຍ ຫິ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ເອວໍ ເວທນໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ເວທນາສມຸທຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ເວທນານິໂຣຘໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ເວທນາຍ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນາ. ເຍ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ຄາຘນ຺ຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ເອວໍ ເວທນໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ…ເປ… ເອວໍ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ…ເປ… ວຏ຺ຏໍ ເຕສໍ ນຕ຺ຖິ ປຎ຺ຎາປນາຍ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ຎາ? ຉຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ຎາກາຍາ – ຣູປສຎ຺ຎາ, ສທ຺ທສຎ຺ຎາ, ຄນ຺ຘສຎ຺ຎາ, ຣສສຎ຺ຎາ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ພສຎ຺ຎາ, ຘມ຺ມສຎ຺ຎາ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ຎາ. ຜສ຺ສສມຸທຍາ ສຎ຺ຎາສມຸທໂຍ; ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ສຎ຺ຎານິໂຣໂຘ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ສຎ຺ຎານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ…ເປ… ວຏ຺ຏໍ ເຕສໍ ນຕ຺ຖິ ປຎ຺ຎາປນາຍ.

‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂາຣາ? ຉຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຈຕນາກາຍາ – ຣູປສຎ຺ເຈຕນາ, ສທ຺ທສຎ຺ເຈຕນາ, ຄນ຺ຘສຎ຺ເຈຕນາ, ຣສສຎ຺ເຈຕນາ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ພສຎ຺ເຈຕນາ, ຘມ຺ມສຎ຺ເຈຕນາ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂາຣາ. ຜສ຺ສສມຸທຍາ ສງ຺ຂາຣສມຸທໂຍ; ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ.

‘‘ເຍ ຫິ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ເອວໍ ສງ຺ຂາເຣ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ສງ຺ຂາຣສມຸທຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສງ຺ຂາຣານໍ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນາ. ເຍ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ຄາຘນ຺ຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ເອວໍ ສງ຺ຂາເຣ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ສງ຺ຂາຣສມຸທຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສງ຺ຂາຣານໍ ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ອນຸປາທາ ວິມຸຕ຺ຕາ, ເຕ ສຸວິມຸຕ຺ຕາ. ເຍ ສຸວິມຸຕ຺ຕາ, ເຕ ເກວລິໂນ. ເຍ ເກວລິໂນ ວຏ຺ຏໍ ເຕສໍ ນຕ຺ຖິ ປຎ຺ຎາປນາຍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາຓໍ? ຉຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາຓກາຍາ – ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ, ໂສຕວິຎ຺ຎາຓໍ, ຆານວິຎ຺ຎາຓໍ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓໍ, ກາຍວິຎ຺ຎາຓໍ, ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາຓໍ. ນາມຣູປສມຸທຍາ ວິຎ຺ຎາຓສມຸທໂຍ; ນາມຣູປນິໂຣຘາ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣໂຘ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ.

‘‘ເຍ ຫິ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓສມຸທຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນາ. ເຍ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ຄາຘນ຺ຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓສມຸທຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ອນຸປາທາ ວິມຸຕ຺ຕາ, ເຕ ສຸວິມຸຕ຺ຕາ. ເຍ ສຸວິມຸຕ຺ຕາ, ເຕ ເກວລິໂນ. ເຍ ເກວລິໂນ ວຏ຺ຏໍ ເຕສໍ ນຕ຺ຖິ ປຎ຺ຎາປນາຍາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ສຕ຺ຕຏ຺ຐານສຸຕ຺ຕໍ

໕໗. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ສຕ຺ຕຏ຺ຐານກຸສໂລ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕິວິຘູປປຣິກ຺ຂີ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ເກວລີ ວຸສິຕວາ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕ຺ຕຏ຺ຐານກຸສໂລ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຣູປໍ ປຊານາຕິ, ຣູປສມຸທຍໍ ປຊານາຕິ, ຣູປນິໂຣຘໍ ປຊານາຕິ, ຣູປນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ປຊານາຕິ; ຣູປສ຺ສ ອສ຺ສາທໍ ປຊານາຕິ, ຣູປສ຺ສ ອາທີນວໍ ປຊານາຕິ, ຣູປສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ປຊານາຕິ; ເວທນໍ ປຊານາຕິ … ສຎ຺ຎໍ… ສງ຺ຂາເຣ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ປຊານາຕິ, ວິຎ຺ຎາຓສມຸທຍໍ ປຊານາຕິ, ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘໍ ປຊານາຕິ, ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ປຊານາຕິ; ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອສ຺ສາທໍ ປຊານາຕິ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອາທີນວໍ ປຊານາຕິ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ປຊານາຕິ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປໍ? ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ມຫາຠູຕາ, ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຈ ມຫາຠູຕານໍ ອຸປາທາຍ ຣູປໍ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປໍ. ອາຫາຣສມຸທຍາ ຣູປສມຸທໂຍ; ອາຫາຣນິໂຣຘາ ຣູປນິໂຣໂຘ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ຣູປນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ.

‘‘ຍໍ ຣູປໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ – ອຍໍ ຣູປສ຺ສ ອສ຺ສາໂທ. ຍໍ ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ – ອຍໍ ຣູປສ຺ສ ອາທີນໂວ. ໂຍ ຣູປສ຺ມິໍ ຉນ຺ທຣາຄວິນໂຍ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຫານໍ – ອິທໍ ຣູປສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ.

‘‘ເຍ ຫິ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ເອວໍ ຣູປໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ຣູປສມຸທຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ຣູປນິໂຣຘໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ຣູປນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ; ເອວໍ ຣູປສ຺ສ ອສ຺ສາທໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ຣູປສ຺ສ ອາທີນວໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ຣູປສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນາ. ເຍ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ຄາຘນ຺ຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ເອວໍ ຣູປໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ຣູປສມຸທຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ຣູປນິໂຣຘໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ຣູປນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ; ເອວໍ ຣູປສ຺ສ ອສ຺ສາທໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ຣູປສ຺ສ ອາທີນວໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ຣູປສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ອນຸປາທາ ວິມຸຕ຺ຕາ, ເຕ ສຸວິມຸຕ຺ຕາ. ເຍ ສຸວິມຸຕ຺ຕາ, ເຕ ເກວລິໂນ. ເຍ ເກວລິໂນ ວຏ຺ຏໍ ເຕສໍ ນຕ຺ຖິ ປຎ຺ຎາປນາຍ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ? ຉຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາກາຍາ – ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ…ເປ… ມໂນສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ. ຜສ຺ສສມຸທຍາ ເວທນາສມຸທໂຍ; ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ເວທນານິໂຣໂຘ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ.

‘‘ຍໍ ເວທນໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ – ອຍໍ ເວທນາຍ ອສ຺ສາໂທ. ຍາ ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ – ອຍໍ ເວທນາຍ ອາທີນໂວ. ໂຍ ເວທນາຍ ຉນ຺ທຣາຄວິນໂຍ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຫານໍ – ອິທໍ ເວທນາຍ ນິສ຺ສຣຓໍ.

‘‘ເຍ ຫິ, ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ເອວໍ ເວທນໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ເວທນາສມຸທຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ເວທນານິໂຣຘໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ເວທນານິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ; ເອວໍ ເວທນາຍ ອສ຺ສາທໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ເວທນາຍ ອາທີນວໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ເວທນາຍ ນິສ຺ສຣຓໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ເວທນາຍ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນາ. ເຍ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ຄາຘນ຺ຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ເອວໍ ເວທນໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ…ເປ… ວຏ຺ຏໍ ເຕສໍ ນຕ຺ຖິ ປຎ຺ຎາປນາຍ.

‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂາຣາ? ຉຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຈຕນາກາຍາ – ຣູປສຎ຺ເຈຕນາ, ສທ຺ທສຎ຺ເຈຕນາ, ຄນ຺ຘສຎ຺ເຈຕນາ, ຣສສຎ຺ເຈຕນາ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ພສຎ຺ເຈຕນາ, ຘມ຺ມສຎ຺ເຈຕນາ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂາຣາ. ຜສ຺ສສມຸທຍາ ສງ຺ຂາຣສມຸທໂຍ; ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ. ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ.

‘‘ຍໍ ສງ຺ຂາເຣ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ – ອຍໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ອສ຺ສາໂທ. ເຍ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ – ອຍໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ອາທີນໂວ. ໂຍ ສງ຺ຂາເຣສຸ ຉນ຺ທຣາຄວິນໂຍ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຫານໍ – ອິທໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ນິສ຺ສຣຓໍ.

‘‘ເຍ ຫິ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ເອວໍ ສງ຺ຂາເຣ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ສງ຺ຂາຣສມຸທຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ…ເປ… ສງ຺ຂາຣານໍ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ນາ ເຕ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນາ. ເຍ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ຄາຘນ຺ຕິ…ເປ… ວຏ຺ຏໍ ເຕສໍ ນຕ຺ຖິ ປຎ຺ຎາປນາຍ.

‘‘ຍໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ – ອຍໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອສ຺ສາໂທ. ຍໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ – ອຍໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອາທີນໂວ. ໂຍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ຉນ຺ທຣາຄວິນໂຍ ຉນ຺ທຣາຄປ຺ປຫານໍ – ອິທໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ.

‘‘ເຍ ຫິ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓສມຸທຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ; ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອສ຺ສາທໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອາທີນວໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນາ. ເຍ ສຸປ຺ປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ຄາຘນ຺ຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓສມຸທຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ; ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອສ຺ສາທໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອາທີນວໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ອນຸປາທາ ວິມຸຕ຺ຕາ, ເຕ ສຸວິມຸຕ຺ຕາ. ເຍ ສຸວິມຸຕ຺ຕາ, ເຕ ເກວລິໂນ. ເຍ ເກວລິໂນ ວຏ຺ຏໍ ເຕສໍ ນຕ຺ຖິ ປຎ຺ຎາປນາຍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕ຺ຕຏ຺ຐານກຸສໂລ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕິວິຘູປປຣິກ຺ຂີ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຘາຕຸໂສ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ, ອາຍຕນໂສ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ, ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທໂສ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕິວິຘູປປຣິກ຺ຂີ ໂຫຕິ. ສຕ຺ຕຏ຺ຐານກຸສໂລ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕິວິຘູປປຣິກ຺ຂີ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ເກວລີ ວຸສິຕວາ ‘ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສຸຕ຺ຕໍ

໕໘. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ຕຖາຄໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ອນຸປາທາ ວິມຸຕ຺ໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຠິກ຺ຂຸປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ ຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ອນຸປາທາ ວິມຸຕ຺ໂຕ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ຕຖາຄໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເວທນາຍ ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ອນຸປາທາ ວິມຸຕ຺ໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຠິກ຺ຂຸປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ ເວທນາຍ ນິພ຺ພິທາ…ເປ… ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ຕຖາຄໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ສຎ຺ຎາຍ… ສງ຺ຂາຣານໍ… ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ອນຸປາທາ ວິມຸຕ຺ໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຠິກ຺ຂຸປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ອນຸປາທາ ວິມຸຕ຺ໂຕ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກ ວິເສໂສ, ໂກ ອຘິປ຺ປຍາໂສ [ອຘິປ຺ປາໂຍ (ສີ.), ອຘິປ຺ປາຍໂສ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)], ກິໍ ນານາກຣຓໍ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ’’ຕິ? ‘‘ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ ຠຄວໍເນຕ຺ຕິກາ ຠຄວໍປຏິສຣຓາ. ສາຘຸ ວຕ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕຎ຺ເຎວ ປຏິຠາຕຸ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ. ຠຄວໂຕ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຕຖາຄໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸປ຺ປາເທຕາ, ອສຎ຺ຊາຕສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ສຎ຺ຊເນຕາ [ສຎ຺ຊາເນຕາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ອນກ຺ຂາຕສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອກ຺ຂາຕາ ມຄ຺ຄຎ຺ຎູ, ມຄ຺ຄວິທູ, ມຄ຺ຄໂກວິໂທ; ມຄ຺ຄານຸຄາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ສາວກາ ວິຫຣນ຺ຕິ ປຈ຺ຉາສມນ຺ນາຄຕາ. ອຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິເສໂສ, ອຍໍ ອຘິປ຺ປຍາໂສ, ອິທໍ ນານາກຣຓໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓສຸຕ຺ຕໍ

໕໙. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ພາຣາຓສິຍໍ ວິຫຣຕິ ອິສິປຕເນ ມິຄທາເຍ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິເຍ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຕ຺ຕາ. ຣູປຎ຺ຈ ຫິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕາ ອຠວິສ຺ສ, ນຍິທໍ ຣູປໍ ອາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ລພ຺ເຠຖ ຈ ຣູເປ – ‘ເອວໍ ເມ ຣູປໍ ໂຫຕຸ, ເອວໍ ເມ ຣູປໍ ມາ ອໂຫສີ’ຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປໍ ອນຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ຣູປໍ ອາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ນ ຈ ລພ຺ຠຕິ ຣູເປ – ‘ເອວໍ ເມ ຣູປໍ ໂຫຕຸ, ເອວໍ ເມ ຣູປໍ ມາ ອໂຫສີ’’’ຕິ.

‘‘ເວທນາ ອນຕ຺ຕາ. ເວທນາ ຈ ຫິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕາ ອຠວິສ຺ສ, ນຍິທໍ ເວທນາ ອາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ລພ຺ເຠຖ ຈ ເວທນາຍ – ‘ເອວໍ ເມ ເວທນາ ໂຫຕຸ, ເອວໍ ເມ ເວທນາ ມາ ອໂຫສີ’ຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ ອນຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ເວທນາ ອາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ນ ຈ ລພ຺ຠຕິ ເວທນາຍ – ‘ເອວໍ ເມ ເວທນາ ໂຫຕຸ, ເອວໍ ເມ ເວທນາ ມາ ອໂຫສີ’’’ຕິ.

‘‘ສຎ຺ຎາ ອນຕ຺ຕາ…ເປ… ສງ຺ຂາຣາ ອນຕ຺ຕາ. ສງ຺ຂາຣາ ຈ ຫິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕາ ອຠວິສ຺ສໍສຸ, ນຍິທໍ ສງ຺ຂາຣາ ອາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍຸໍ, ລພ຺ເຠຖ ຈ ສງ຺ຂາເຣສຸ – ‘ເອວໍ ເມ ສງ຺ຂາຣາ ໂຫນ຺ຕຸ, ເອວໍ ເມ ສງ຺ຂາຣາ ມາ ອເຫສຸ’ນ຺ຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂາຣາ ອນຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ສງ຺ຂາຣາ ອາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ນ ຈ ລພ຺ຠຕິ ສງ຺ຂາເຣສຸ – ‘ເອວໍ ເມ ສງ຺ຂາຣາ ໂຫນ຺ຕຸ, ເອວໍ ເມ ສງ຺ຂາຣາ ມາ ອເຫສຸ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນຕ຺ຕາ. ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ຫິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕາ ອຠວິສ຺ສ, ນຍິທໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ລພ຺ເຠຖ ຈ ວິຎ຺ຎາເຓ – ‘ເອວໍ ເມ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕຸ, ເອວໍ ເມ ວິຎ຺ຎາຓໍ ມາ ອໂຫສີ’ຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ນ ຈ ລພ຺ຠຕິ ວິຎ຺ຎາເຓ – ‘ເອວໍ ເມ ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຫຕຸ, ເອວໍ ເມ ວິຎ຺ຎາຓໍ ມາ ອໂຫສີ’’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ກລ຺ລໍ ນຸ ຕໍ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ – ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເວທນາ… ສຎ຺ຎາ… ສງ຺ຂາຣາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ກລ຺ລໍ ນຸ ຕໍ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ – ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວາ ໂອຬາຣິກໍ ວາ ສຸຂຸມໍ ວາ ຫີນໍ ວາ ປຓີຕໍ ວາ ຍໍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ວາ, ສພ຺ພໍ ຣູປໍ – ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍາ ກາຈິ ເວທນາ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາ ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວາ…ເປ… ຍາ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ວາ, ສພ຺ພາ ເວທນາ – ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

‘‘ຍາ ກາຈິ ສຎ຺ຎາ…ເປ… ເຍ ເກຈິ ສງ຺ຂາຣາ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວາ…ເປ… ເຍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ວາ, ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ – ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວາ ໂອຬາຣິກໍ ວາ ສຸຂຸມໍ ວາ ຫີນໍ ວາ ປຓີຕໍ ວາ ຍໍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ວາ, ສພ຺ພໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ – ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

‘‘ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ຣູປສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ເວທນາຍປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ສຎ຺ຎາຍປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ສງ຺ຂາເຣສຸປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ. ນິພ຺ພິນ຺ທໍ ວິຣຊ຺ຊຕິ; ວິຣາຄາ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິຍາ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸໍ [ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ (ກ.)].

ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ປນ ເວຍ຺ຍາກຣຓສ຺ມິໍ ຠຎ຺ຎມາເນ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄິຍານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕານິ ວິມຸຈ຺ຈິໍສູຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ມຫາລິສຸຕ຺ຕໍ

໖໐. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ. ອຖ ໂຂ ມຫາລິ ລິຈ຺ຉວິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ …ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ມຫາລິ ລິຈ຺ຉວິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ປູຣໂຓ, ຠນ຺ເຕ, ກສ຺ສໂປ ເອວມາຫ – ‘ນຕ຺ຖິ ເຫຕຸ ນຕ຺ຖິ ປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຕານໍ ສໍກິເລສາຍ; ອເຫຕູ ອປ຺ປຈ຺ຈຍາ ສຕ຺ຕາ ສໍກິລິສ຺ສນ຺ຕິ. ນຕ຺ຖິ ເຫຕຸ ນຕ຺ຖິ ປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຕານໍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ; ອເຫຕູ ອປ຺ປຈ຺ຈຍາ ສຕ຺ຕາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’ຕິ. ອິຘ, ຠຄວາ ກິມາຫາ’’ຕິ?

‘‘ອຕ຺ຖິ, ມຫາລິ, ເຫຕຸ ອຕ຺ຖິ ປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຕານໍ ສໍກິເລສາຍ; ສເຫຕູ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາ ສຕ຺ຕາ ສໍກິລິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຕ຺ຖິ, ມຫາລິ, ເຫຕຸ, ອຕ຺ຖິ ປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຕານໍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ; ສເຫຕູ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາ ສຕ຺ຕາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ ກຕໂມ ປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຕານໍ ສໍກິເລສາຍ; ກຖໍ ສເຫຕູ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາ ສຕ຺ຕາ ສໍກິລິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ?

‘‘ຣູປຎ຺ຈ ຫິທໍ, ມຫາລິ, ເອກນ຺ຕທຸກ຺ຂໍ ອຠວິສ຺ສ ທຸກ຺ຂານຸປຕິຕໍ ທຸກ຺ຂາວກ຺ກນ຺ຕໍ ອນວກ຺ກນ຺ຕໍ ສຸເຂນ, ນຍິທໍ ສຕ຺ຕາ ຣູປສ຺ມິໍ ສາຣຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ມຫາລິ, ຣູປໍ ສຸຂໍ ສຸຂານຸປຕິຕໍ ສຸຂາວກ຺ກນ຺ຕໍ ອນວກ຺ກນ຺ຕໍ ທຸກ຺ເຂນ, ຕສ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຣູປສ຺ມິໍ ສາຣຊ຺ຊນ຺ຕິ; ສາຣາຄາ ສໍຍຸຊ຺ຊນ຺ຕິ; ສໍໂຍຄາ ສໍກິລິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ມຫາລິ, ເຫຕຸ, ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຕານໍ ສໍກິເລສາຍ; ເອວໍ ສເຫຕູ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາ ສຕ຺ຕາ ສໍກິລິສ຺ສນ຺ຕິ.

‘‘ເວທນາ ຈ ຫິທໍ, ມຫາລິ, ເອກນ຺ຕທຸກ຺ຂາ ອຠວິສ຺ສ ທຸກ຺ຂານຸປຕິຕາ ທຸກ຺ຂາວກ຺ກນ຺ຕາ ອນວກ຺ກນ຺ຕາ ສຸເຂນ, ນຍິທໍ ສຕ຺ຕາ ເວທນາຍ ສາຣຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ມຫາລິ, ເວທນາ ສຸຂາ ສຸຂານຸປຕິຕາ ສຸຂາວກ຺ກນ຺ຕາ ອນວກ຺ກນ຺ຕາ ທຸກ຺ເຂນ, ຕສ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ເວທນາຍ ສາຣຊ຺ຊນ຺ຕິ; ສາຣາຄາ ສໍຍຸຊ຺ຊນ຺ຕິ; ສໍໂຍຄາ ສໍກິລິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາລິ, ເຫຕຸ, ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຕານໍ ສໍກິເລສາຍ. ເອວມ຺ປິ ສເຫຕູ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາ ສຕ຺ຕາ ສໍກິລິສ຺ສນ຺ຕິ.

‘‘ສຎ຺ຎາ ຈ ຫິທໍ, ມຫາລິ…ເປ… ສງ຺ຂາຣາ ຈ ຫິທໍ, ມຫາລິ, ເອກນ຺ຕທຸກ຺ຂາ ອຠວິສ຺ສໍສຸ ທຸກ຺ຂານຸປຕິຕາ ທຸກ຺ຂາວກ຺ກນ຺ຕາ ອນວກ຺ກນ຺ຕາ ສຸເຂນ, ນຍິທໍ ສຕ຺ຕາ ສງ຺ຂາເຣສຸ ສາຣຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ມຫາລິ, ສງ຺ຂາຣາ ສຸຂາ ສຸຂານຸປຕິຕາ ສຸຂາວກ຺ກນ຺ຕາ ອນວກ຺ກນ຺ຕາ ທຸກ຺ເຂນ, ຕສ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ສງ຺ຂາເຣສຸ ສາຣຊ຺ຊນ຺ຕິ; ສາຣາຄາ ສໍຍຸຊ຺ຊນ຺ຕິ; ສໍໂຍຄາ ສໍກິລິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາລິ, ເຫຕຸ, ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຕານໍ ສໍກິເລສາຍ. ເອວມ຺ປິ ສເຫຕູ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາ ສຕ຺ຕາ ສໍກິລິສ຺ສນ຺ຕິ.

‘‘ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ຫິທໍ, ມຫາລິ, ເອກນ຺ຕທຸກ຺ຂໍ ອຠວິສ຺ສ ທຸກ຺ຂານຸປຕິຕໍ ທຸກ຺ຂາວກ຺ກນ຺ຕໍ ອນວກ຺ກນ຺ຕໍ ສຸເຂນ, ນຍິທໍ ສຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ສາຣຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ມຫາລິ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ສຸຂໍ ສຸຂານຸປຕິຕໍ ສຸຂາວກ຺ກນ຺ຕໍ ອນວກ຺ກນ຺ຕໍ ທຸກ຺ເຂນ, ຕສ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ສາຣຊ຺ຊນ຺ຕິ; ສາຣາຄາ ສໍຍຸຊ຺ຊນ຺ຕິ; ສໍໂຍຄາ ສໍກິລິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ມຫາລິ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຕານໍ ສໍກິເລສາຍ. ເອວມ຺ປິ ສເຫຕູ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາ ສຕ຺ຕາ ສໍກິລິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ ກຕໂມ ປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຕານໍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ; ກຖໍ ສເຫຕູ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາ ສຕ຺ຕາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ຣູປຎ຺ຈ ຫິທໍ, ມຫາລິ, ເອກນ຺ຕສຸຂໍ ອຠວິສ຺ສ ສຸຂານຸປຕິຕໍ ສຸຂາວກ຺ກນ຺ຕໍ ອນວກ຺ກນ຺ຕໍ ທຸກ຺ເຂນ, ນຍິທໍ ສຕ຺ຕາ ຣູປສ຺ມິໍ ນິພ຺ພິນ຺ເທຍ຺ຍຸໍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ມຫາລິ, ຣູປໍ ທຸກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂານຸປຕິຕໍ ທຸກ຺ຂາວກ຺ກນ຺ຕໍ ອນວກ຺ກນ຺ຕໍ ສຸເຂນ, ຕສ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຣູປສ຺ມິໍ ນິພ຺ພິນ຺ທນ຺ຕິ; ນິພ຺ພິນ຺ທໍ ວິຣຊ຺ຊນ຺ຕິ; ວິຣາຄາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ມຫາລິ, ເຫຕຸ, ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ສຕ຺ຕານໍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ. ເອວໍ ສເຫຕູ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາ ສຕ຺ຕາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ’’.

‘‘ເວທນາ ຈ ຫິທໍ, ມຫາລິ, ເອກນ຺ຕສຸຂາ ອຠວິສ຺ສ…ເປ… ສຎ຺ຎາ ຈ ຫິທໍ, ມຫາລິ…ເປ… ສງ຺ຂາຣາ ຈ ຫິທໍ, ມຫາລິ, ເອກນ຺ຕສຸຂາ ອຠວິສ຺ສໍສຸ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ຫິທໍ, ມຫາລິ, ເອກນ຺ຕສຸຂໍ ອຠວິສ຺ສ ສຸຂານຸປຕິຕໍ ສຸຂາວກ຺ກນ຺ຕໍ ອນວກ຺ກນ຺ຕໍ ທຸກ຺ເຂນ, ນຍິທໍ ສຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ນິພ຺ພິນ຺ເທຍ຺ຍຸໍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ມຫາລິ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ທຸກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂານຸປຕິຕໍ ທຸກ຺ຂາວກ຺ກນ຺ຕໍ ອນວກ຺ກນ຺ຕໍ ສຸເຂນ, ຕສ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ນິພ຺ພິນ຺ທນ຺ຕິ; ນິພ຺ພິນ຺ທໍ ວິຣຊ຺ຊນ຺ຕິ; ວິຣາຄາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ມຫາລິ, ເຫຕຸ, ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ສຕ຺ຕານໍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ. ເອວມ຺ປິ ສເຫຕູ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາ ສຕ຺ຕາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ອາທິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໖໑. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາທິຕ຺ຕໍ, ເວທນາ ອາທິຕ຺ຕາ, ສຎ຺ຎາ ອາທິຕ຺ຕາ, ສງ຺ຂາຣາ ອາທິຕ຺ຕາ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ອາທິຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ຣູປສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ເວທນາຍປິ… ສຎ຺ຎາຍປິ… ສງ຺ຂາເຣສຸປິ… ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ. ນິພ຺ພິນ຺ທໍ ວິຣຊ຺ຊຕິ; ວິຣາຄາ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ນິຣຸຕ຺ຕິປຖສຸຕ຺ຕໍ

໖໒. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຣຸຕ຺ຕິປຖາ ອຘິວຈນປຖາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິປຖາ ອສງ຺ກິຓ຺ຓາ ອສງ຺ກິຓ຺ຓປຸພ຺ພາ, ນ ສງ຺ກີຍນ຺ຕິ, ນ ສງ຺ກີຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ຐາ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫິ. ກຕເມ ຕໂຍ? ຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປໍ ອຕີຕໍ ນິຣຸທ຺ຘໍ ວິປຣິຓຕໍ ‘ອໂຫສີ’ຕິ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ, ‘ອໂຫສີ’ຕິ ຕສ຺ສ ສມຎ຺ຎາ, ‘ອໂຫສີ’ຕິ ຕສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ; ນ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ, ນ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ ‘ຠວິສ຺ສຕີ’’’ຕິ.

‘‘ຍາ ເວທນາ ອຕີຕາ ນິຣຸທ຺ຘາ ວິປຣິຓຕາ ‘ອໂຫສີ’ຕິ ຕສ຺ສາ ສງ຺ຂາ, ‘ອໂຫສີ’ຕິ ຕສ຺ສາ ສມຎ຺ຎາ, ‘ອໂຫສີ’ຕິ ຕສ຺ສາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ; ນ ຕສ຺ສາ ສງ຺ຂາ ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ, ນ ຕສ຺ສາ ສງ຺ຂາ ‘ຠວິສ຺ສຕີ’’’ຕິ.

‘‘ຍາ ສຎ຺ຎາ… ເຍ ສງ຺ຂາຣາ ອຕີຕາ ນິຣຸທ຺ຘາ ວິປຣິຓຕາ ‘ອເຫສຸ’ນ຺ຕິ ເຕສໍ ສງ຺ຂາ, ‘ອເຫສຸ’ນ຺ຕິ ເຕສໍ ສມຎ຺ຎາ, ‘ອເຫສຸ’ນ຺ຕິ ເຕສໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ; ນ ເຕສໍ ສງ຺ຂາ ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ, ນ ເຕສໍ ສງ຺ຂາ ‘ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’’ຕິ.

‘‘ຍໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕີຕໍ ນິຣຸທ຺ຘໍ ວິປຣິຓຕໍ, ‘ອໂຫສີ’ຕິ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ, ‘ອໂຫສີ’ຕິ ຕສ຺ສ ສມຎ຺ຎາ, ‘ອໂຫສີ’ຕິ ຕສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ; ນ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ, ນ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ ‘ຠວິສ຺ສຕີ’’’ຕິ.

‘‘ຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປໍ ອຊາຕໍ ອປາຕຸຠູຕໍ, ‘ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ, ‘ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ຕສ຺ສ ສມຎ຺ຎາ, ‘ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ຕສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ; ນ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ, ນ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ ‘ອໂຫສີ’’’ຕິ.

‘‘ຍາ ເວທນາ ອຊາຕາ ອປາຕຸຠູຕາ, ‘ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ຕສ຺ສາ ສງ຺ຂາ, ‘ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ຕສ຺ສາ ສມຎ຺ຎາ, ‘ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ຕສ຺ສາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ; ນ ຕສ຺ສາ ສງ຺ຂາ ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ, ນ ຕສ຺ສາ ສງ຺ຂາ ‘ອໂຫສີ’’’ຕິ.

‘‘ຍາ ສຎ຺ຎາ… ເຍ ສງ຺ຂາຣາ ອຊາຕາ ອປາຕຸຠູຕາ, ‘ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ ເຕສໍ ສງ຺ຂາ, ‘ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ ເຕສໍ ສມຎ຺ຎາ, ‘ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ ເຕສໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ; ນ ເຕສໍ ສງ຺ຂາ ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ, ນ ເຕສໍ ສງ຺ຂາ ‘ອເຫສຸ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຍໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຊາຕໍ ອປາຕຸຠູຕໍ, ‘ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ, ‘ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ຕສ຺ສ ສມຎ຺ຎາ, ‘ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ຕສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ; ນ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ, ນ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ ‘ອໂຫສີ’’’ຕິ.

‘‘ຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປໍ ຊາຕໍ ປາຕຸຠູຕໍ, ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ, ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ ຕສ຺ສ ສມຎ຺ຎາ, ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ ຕສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ; ນ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ ‘ອໂຫສີ’ຕິ, ນ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ ‘ຠວິສ຺ສຕີ’’’ຕິ.

‘‘ຍາ ເວທນາ ຊາຕາ ປາຕຸຠູຕາ, ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ ຕສ຺ສາ ສງ຺ຂາ, ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ ຕສ຺ສາ ສມຎ຺ຎາ, ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ ຕສ຺ສາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ; ນ ຕສ຺ສາ ສງ຺ຂາ ‘ອໂຫສີ’ຕິ, ນ ຕສ຺ສາ ສງ຺ຂາ ‘ຠວິສ຺ສຕີ’’’ຕິ.

‘‘ຍາ ສຎ຺ຎາ… ເຍ ສງ຺ຂາຣາ ຊາຕາ ປາຕຸຠູຕາ, ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ ເຕສໍ ສງ຺ຂາ, ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ ເຕສໍ ສມຎ຺ຎາ, ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ ເຕສໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ; ນ ເຕສໍ ສງ຺ຂາ ‘ອເຫສຸ’ນ຺ຕິ, ນ ເຕສໍ ສງ຺ຂາ, ‘ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’’ຕິ.

‘‘ຍໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຊາຕໍ ປາຕຸຠູຕໍ, ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ, ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ ຕສ຺ສ ສມຎ຺ຎາ, ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ ຕສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ; ນ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ ‘ອໂຫສີ’ຕິ, ນ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາ ‘ຠວິສ຺ສຕີ’’’ຕິ.

‘‘ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ນິຣຸຕ຺ຕິປຖາ ອຘິວຈນປຖາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິປຖາ ອສງ຺ກິຓ຺ຓາ ອສງ຺ກິຓ຺ຓປຸພ຺ພາ, ນ ສງ຺ກີຍນ຺ຕິ, ນ ສງ຺ກີຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ຐາ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫິ. ເຍປິ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອເຫສຸໍ ອຸກ຺ກລາ ວສ຺ສຠຎ຺ຎາ [ໂອກ຺ກລາ ວຍຠິຎ຺ຎາ (ມ. ນິ. ໓.໓໔໓)] ອເຫຕຸກວາທາ ອກິຣິຍວາທາ ນຕ຺ຖິກວາທາ, ເຕປິເມ ຕໂຍ ນິຣຸຕ຺ຕິປເຖ ອຘິວຈນປເຖ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິປເຖ ນ ຄຣຫິຕພ຺ພໍ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕພ຺ພໍ ອມຎ຺ຎິໍສຸ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນິນ຺ທາຆຏ຺ຏນພ຺ຍາໂຣສອຸປາຣມ຺ຠຠຍາ’’ຕິ [ນິນ຺ທາພ຺ຍາໂຣສອຸປາຣມ຺ຠຠຍາຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.) ມ. ນິ. ໓.໓໔໓].

ອຸປຍວຄ຺ໂຄ ຉຏ຺ໂຐ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ອຸປໂຍ ພີຊໍ ອຸທານໍ, ອຸປາທານປຣິວຕ຺ຕໍ;

ສຕ຺ຕຏ຺ຐານຎ຺ຈ ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ປຎ຺ຈມຫາລິ ອາທິຕ຺ຕາ.

ວຄ຺ໂຄ ນິຣຸຕ຺ຕິປເຖນ ຈາຕິ.