໑໐. ປຸປ຺ຜວຄ຺ໂຄ

໑. ນທີສຸຕ຺ຕໍ

໙໓. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນທີ ປພ຺ພເຕຍ຺ຍາ ໂອຫາຣິນີ ທູຣງ຺ຄມາ ສີຆໂສຕາ. ຕສ຺ສາ ອຸໂຠສຸ ຕີເຣສຸ [ອຸຠໂຕ ຕີເຣ (ສີ.), ອຸຠໂຕ ຕີເຣສຸ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ກາສາ ເຈປິ ຊາຕາ ອສ຺ສຸ, ເຕ ນໍ ອຊ຺ໂຌລມ຺ເພຍ຺ຍຸໍ; ກຸສາ ເຈປິ ຊາຕາ ອສ຺ສຸ, ເຕ ນໍ ອຊ຺ໂຌລມ຺ເພຍ຺ຍຸໍ; ປພ຺ພຊາ [ພພ຺ພຊາ (ສີ. ປີ.)] ເຈປິ ຊາຕາ ອສ຺ສຸ, ເຕ ນໍ ອຊ຺ໂຌລມ຺ເພຍ຺ຍຸໍ; ພີຣຓາ ເຈປິ ຊາຕາ ອສ຺ສຸ, ເຕ ນໍ ອຊ຺ໂຌລມ຺ເພຍ຺ຍຸໍ; ຣຸກ຺ຂາ ເຈປິ ຊາຕາ ອສ຺ສຸ, ເຕ ນໍ ອຊ຺ໂຌລມ຺ເພຍ຺ຍຸໍ. ຕສ຺ສາ ປຸຣິໂສ ໂສເຕນ ວຸຍ຺ຫມາໂນ ກາເສ ເຈປິ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ເຕ ປລຸຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ. ໂສ ຕໂຕນິທານໍ ອນຍພ຺ຍສນໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ກຸເສ ເຈປິ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ປພ຺ພເຊ ເຈປິ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ພີຣເຓ ເຈປິ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ຣຸກ຺ເຂ ເຈປິ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ເຕ ປລຸຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ. ໂສ ຕໂຕນິທານໍ ອນຍພ຺ຍສນໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວີ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ, ສປ຺ປຸຣິສານໍ ອທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ຕສ຺ສ ຕໍ ຣູປໍ ປລຸຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຕໂຕນິທານໍ ອນຍພ຺ຍສນໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເວທນໍ… ສຎ຺ຎໍ… ສງ຺ຂາເຣ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ຕສ຺ສ ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ປລຸຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຕໂຕນິທານໍ ອນຍພ຺ຍສນໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເວທນາ… ສຎ຺ຎາ… ສງ຺ຂາຣາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ…ເປ… ເອວໍ ປສ຺ສໍ…ເປ… ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ປຸປ຺ຜສຸຕ຺ຕໍ

໙໔. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລເກນ ວິວທາມິ, ໂລໂກວ ມຍາ ວິວທຕິ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມວາທີ ເກນຈິ ໂລກສ຺ມິໍ ວິວທຕິ. ຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນຕ຺ຖິສມ຺ມຕໍ ໂລເກ ປຓ຺ຑິຕານໍ, ອຫມ຺ປິ ຕໍ ‘ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາມິ. ຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຖິສມ຺ມຕໍ ໂລເກ ປຓ຺ຑິຕານໍ, ອຫມ຺ປິ ຕໍ ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາມິ’’.

‘‘ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ນຕ຺ຖິສມ຺ມຕໍ ໂລເກ ປຓ຺ຑິຕານໍ, ຍມຫໍ ‘ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາມິ? ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ ນຕ຺ຖິສມ຺ມຕໍ ໂລເກ ປຓ຺ຑິຕານໍ; ອຫມ຺ປິ ຕໍ ‘ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາມິ. ເວທນາ… ສຎ຺ຎາ… ສງ຺ຂາຣາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ ນຕ຺ຖິສມ຺ມຕໍ ໂລເກ ປຓ຺ຑິຕານໍ; ອຫມ຺ປິ ຕໍ ‘ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາມິ. ອິທໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ນຕ຺ຖິສມ຺ມຕໍ ໂລເກ ປຓ຺ຑິຕານໍ; ອຫມ຺ປິ ຕໍ ‘ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາມິ’’.

‘‘ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຖິສມ຺ມຕໍ ໂລເກ ປຓ຺ຑິຕານໍ, ຍມຫໍ ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາມິ? ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ ອຕ຺ຖິສມ຺ມຕໍ ໂລເກ ປຓ຺ຑິຕານໍ; ອຫມ຺ປິ ຕໍ ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາມິ. ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ ອຕ຺ຖິສມ຺ມຕໍ ໂລເກ ປຓ຺ຑິຕານໍ; ອຫມ຺ປິ ຕໍ ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາມິ. ອິທໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຖິສມ຺ມຕໍ ໂລເກ ປຓ຺ຑິຕານໍ; ອຫມ຺ປິ ຕໍ ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາມິ’’.

‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລເກ ໂລກຘມ຺ໂມ, ຕໍ ຕຖາຄໂຕ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌຕິ ອຠິສເມຕິ; ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຠິສເມຕ຺ວາ ຕໍ ອາຈິກ຺ຂຕິ ເທເສຕິ ປຎ຺ຎເປຕິ ປຏ຺ຐເປຕິ ວິວຣຕິ ວິຠຊຕິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣຕິ.

‘‘ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລເກ ໂລກຘມ຺ໂມ, ຕໍ ຕຖາຄໂຕ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌຕິ ອຠິສເມຕິ, ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຠິສເມຕ຺ວາ ອາຈິກ຺ຂຕິ ເທເສຕິ ປຎ຺ຎເປຕິ ປຏ຺ຐເປຕິ ວິວຣຕິ ວິຠຊຕິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣຕິ? ຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລເກ ໂລກຘມ຺ໂມ ຕໍ ຕຖາຄໂຕ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌຕິ ອຠິສເມຕິ. ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຠິສເມຕ຺ວາ ອາຈິກ຺ຂຕິ ເທເສຕິ ປຎ຺ຎເປຕິ ປຏ຺ຐເປຕິ ວິວຣຕິ ວິຠຊຕິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣຕິ.

‘‘ໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄເຕນ ເອວໍ ອາຈິກ຺ຂິຍມາເນ ເທສິຍມາເນ ປຎ຺ຎປິຍມາເນ ປຏ຺ຐປິຍມາເນ ວິວຣິຍມາເນ ວິຠຊິຍມາເນ ອຸຕ຺ຕານີກຣິຍມາເນ ນ ຊານາຕິ ນ ປສ຺ສຕິ ຕມຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ພາລໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນໍ ອນ຺ຘໍ ອຈກ຺ຂຸກໍ ອຊານນ຺ຕໍ ອປສ຺ສນ຺ຕໍ ກິນ຺ຕິ ກໂຣມິ! ເວທນາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລເກ ໂລກຘມ຺ໂມ…ເປ… ສຎ຺ຎາ, ຠິກ຺ຂເວ… ສງ຺ຂາຣາ, ຠິກ຺ຂເວ… ວິຎ຺ຎາຓໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລເກ ໂລກຘມ຺ໂມ ຕໍ ຕຖາຄໂຕ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌຕິ ອຠິສເມຕິ. ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຠິສເມຕ຺ວາ ອາຈິກ຺ຂຕິ ເທເສຕິ ປຎ຺ຎເປຕິ ປຏ຺ຐເປຕິ ວິວຣຕິ ວິຠຊຕິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປ຺ປລໍ ວາ ປທຸມໍ ວາ ປຸຓ຺ຑຣີກໍ ວາ ອຸທເກ ຊາຕໍ ອຸທເກ ສໍວຑ຺ຒໍ ອຸທກາ ອຈ຺ຈຸຄ຺ຄມ຺ມ ຐາຕິ [ຕິຏ຺ຐນ຺ຕໍ (ກ.)] ອນຸປລິຕ຺ຕໍ ອຸທເກນ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ຊາໂຕ ໂລເກ ສໍວຑ຺ໂຒ ໂລກໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫຣຕິ ອນຸປລິຕ຺ໂຕ ໂລເກນາ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ເຜຓປິຓ຺ຑູປມສຸຕ຺ຕໍ

໙໕. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ອຍຸຊ຺ຌາຍໍ [ອໂຍຊ຺ຌາຍໍ (ສີ. ປີ.)] ວິຫຣຕິ ຄງ຺ຄາຍ ນທິຍາ ຕີເຣ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ –

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຍໍ ຄງ຺ຄາ ນທີ ມຫນ຺ຕໍ ເຜຓປິຓ຺ຑໍ ອາວເຫຍ຺ຍ. ຕເມນໍ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ນິຊ຺ຌາເຍຍ຺ຍ ໂຍນິໂສ ອຸປປຣິກ຺ເຂຍ຺ຍ. ຕສ຺ສ ຕໍ ປສ຺ສໂຕ ນິຊ຺ຌາຍໂຕ ໂຍນິໂສ ອຸປປຣິກ຺ຂໂຕ ຣິຕ຺ຕກຎ຺ເຎວ ຂາເຍຍ຺ຍ, ຕຸຈ຺ຉກຎ຺ເຎວ ຂາເຍຍ຺ຍ, ອສາຣກຎ຺ເຎວ ຂາເຍຍ຺ຍ. ກິຎ຺ຫິ ສິຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຜຓປິຓ຺ເຑ ສາໂຣ? ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ…ເປ… ຍໍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸ ປສ຺ສຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ໂຍນິໂສ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ປສ຺ສໂຕ ນິຊ຺ຌາຍໂຕ ໂຍນິໂສ ອຸປປຣິກ຺ຂໂຕ ຣິຕ຺ຕກຎ຺ເຎວ ຂາຍຕິ, ຕຸຈ຺ຉກຎ຺ເຎວ ຂາຍຕິ, ອສາຣກຎ຺ເຎວ ຂາຍຕິ. ກິຎ຺ຫິ ສິຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູເປ ສາໂຣ?

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຣທສມເຍ ຖຸລ຺ລຜຸສິຕເກ ເທເວ ວສ຺ສນ຺ເຕ ອຸທເກ ອຸທກປຸພ຺ພຸຬໍ [ອຸທກພຸພ຺ພຸຬໍ (ສີ. ປີ.)] ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຈວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ຈ. ຕເມນໍ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ນິຊ຺ຌາເຍຍ຺ຍ ໂຍນິໂສ ອຸປປຣິກ຺ເຂຍ຺ຍ. ຕສ຺ສ ຕໍ ປສ຺ສໂຕ ນິຊ຺ຌາຍໂຕ ໂຍນິໂສ ອຸປປຣິກ຺ຂໂຕ ຣິຕ຺ຕກຎ຺ເຎວ ຂາເຍຍ຺ຍ, ຕຸຈ຺ຉກຎ຺ເຎວ ຂາເຍຍ຺ຍ, ອສາຣກຎ຺ເຎວ ຂາເຍຍ຺ຍ. ກິຎ຺ຫິ ສິຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທກປຸພ຺ພຸເຬ ສາໂຣ? ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາ ກາຈິ ເວທນາ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ…ເປ… ຍາ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸ ປສ຺ສຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ໂຍນິໂສ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ປສ຺ສໂຕ ນິຊ຺ຌາຍໂຕ ໂຍນິໂສ ອຸປປຣິກ຺ຂໂຕ ຣິຕ຺ຕກຎ຺ເຎວ ຂາຍຕິ, ຕຸຈ຺ຉກຎ຺ເຎວ ຂາຍຕິ, ອສາຣກຎ຺ເຎວ ຂາຍຕິ. ກິຎ຺ຫິ ສິຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາຍ ສາໂຣ?

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິມ຺ຫານໍ ປຈ຺ຉິເມ ມາເສ ຐິເຕ ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ກາເລ ມຣີຈິກາ ຜນ຺ທຕິ. ຕເມນໍ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ນິຊ຺ຌາເຍຍ຺ຍ ໂຍນິໂສ ອຸປປຣິກ຺ເຂຍ຺ຍ. ຕສ຺ສ ຕໍ ປສ຺ສໂຕ ນິຊ຺ຌາຍໂຕ ໂຍນິໂສ ອຸປປຣິກ຺ຂໂຕ ຣິຕ຺ຕກຎ຺ເຎວ ຂາເຍຍ຺ຍ, ຕຸຈ຺ຉກຎ຺ເຎວ ຂາເຍຍ຺ຍ…ເປ… ກິຎ຺ຫິ ສິຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຣີຈິກາຍ ສາໂຣ? ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາ ກາຈິ ສຎ຺ຎາ…ເປ….

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິໂສ ສາຣຕ຺ຖິໂກ ສາຣຄເວສີ ສາຣປຣິເຍສນໍ ຈຣມາໂນ ຕິຓ຺ຫໍ ກຸຐາຣິໍ [ກຸຘາຣິໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ອາທາຍ ວນໍ ປວິເສຍ຺ຍ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ມຫນ຺ຕໍ ກທລິກ຺ຂນ຺ຘໍ ອຸຊຸໍ ນວໍ ອກຸກ຺ກຸກຊາຕໍ [ອກຸກ຺ກຊາຕໍ (ກ. ສີ. ປີ.), ອກຸສຊາຕໍ (ກ. ສີ.), ອກຸກ຺ກຸຊກຊາຕໍ (ກ.)]. ຕເມນໍ ມູເລ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ; ມູເລ ເຉຕ຺ວາ ອຄ຺ເຄ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ, ອຄ຺ເຄ ເຉຕ຺ວາ ປຕ຺ຕວຏ຺ຏິໍ ວິນິພ຺ຠຸເຊຍ຺ຍ. ໂສ ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕວຏ຺ຏິໍ ວິນິພ຺ຠຸຊນ຺ໂຕ ເຜຄ຺ຄຸມ຺ປິ ນາຘິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ກຸໂຕ ສາຣໍ! ຕເມນໍ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ນິຊ຺ຌາເຍຍ຺ຍ ໂຍນິໂສ ອຸປປຣິກ຺ເຂຍ຺ຍ. ຕສ຺ສ ຕໍ ປສ຺ສໂຕ ນິຊ຺ຌາຍໂຕ ໂຍນິໂສ ອຸປປຣິກ຺ຂໂຕ ຣິຕ຺ຕກຎ຺ເຎວ ຂາເຍຍ຺ຍ, ຕຸຈ຺ຉກຎ຺ເຎວ ຂາເຍຍ຺ຍ, ອສາຣກຎ຺ເຎວ ຂາເຍຍ຺ຍ. ກິຎ຺ຫິ ສິຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ກທລິກ຺ຂນ຺ເຘ ສາໂຣ? ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ເກຈິ ສງ຺ຂາຣາ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ…ເປ… ເຍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸ ປສ຺ສຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ໂຍນິໂສ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ປສ຺ສໂຕ ນິຊ຺ຌາຍໂຕ ໂຍນິໂສ ອຸປປຣິກ຺ຂໂຕ ຣິຕ຺ຕກຎ຺ເຎວ ຂາຍຕິ, ຕຸຈ຺ຉກຎ຺ເຎວ ຂາຍຕິ, ອສາຣກຎ຺ເຎວ ຂາຍຕິ. ກິຎ຺ຫິ ສິຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂາເຣສຸ ສາໂຣ?

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຍາກາໂຣ ວາ ມາຍາກາຣນ຺ເຕວາສີ ວາ ຈຕຸມຫາປເຖ [ຈາຕຸມ຺ມຫາປເຖ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ມາຍໍ ວິທໍເສຍ຺ຍ. ຕເມນໍ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ນິຊ຺ຌາເຍຍ຺ຍ ໂຍນິໂສ ອຸປປຣິກ຺ເຂຍ຺ຍ. ຕສ຺ສ ຕໍ ປສ຺ສໂຕ ນິຊ຺ຌາຍໂຕ ໂຍນິໂສ ອຸປປຣິກ຺ຂໂຕ ຣິຕ຺ຕກຎ຺ເຎວ ຂາເຍຍ຺ຍ, ຕຸຈ຺ຉກຎ຺ເຎວ ຂາເຍຍ຺ຍ, ອສາຣກຎ຺ເຎວ ຂາເຍຍ຺ຍ. ກິຎ຺ຫິ ສິຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຍາຍ ສາໂຣ? ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ…ເປ… ຍໍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ວາ, ຕໍ ຠິກ຺ຂຸ ປສ຺ສຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ໂຍນິໂສ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ປສ຺ສໂຕ ນິຊ຺ຌາຍໂຕ ໂຍນິໂສ ອຸປປຣິກ຺ຂໂຕ ຣິຕ຺ຕກຎ຺ເຎວ ຂາຍຕິ, ຕຸຈ຺ຉກຎ຺ເຎວ ຂາຍຕິ, ອສາຣກຎ຺ເຎວ ຂາຍຕິ. ກິຎ຺ຫິ ສິຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາເຓ ສາໂຣ?

‘‘ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ຣູປສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ, ເວທນາຍປິ… ສຎ຺ຎາຍປິ… ສງ຺ຂາເຣສຸປິ … ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ. ນິພ຺ພິນ຺ທໍ ວິຣຊ຺ຊຕິ; ວິຣາຄາ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕິ…ເປ… ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາຕິ’’.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສຸຄໂຕ ອຖາປຣໍ ເອຕທໂວຈ ສຕ຺ຖາ –

‘‘ເຜຓປິຓ຺ຑູປມໍ ຣູປໍ, ເວທນາ ພຸພ຺ພຸຬູປມາ [ພຸພ຺ພຸລູປມາ (ສີ.), ປຸພ຺ພຸໂຬປມາ (ກ.)];

ມຣີຈິກູປມາ ສຎ຺ຎາ, ສງ຺ຂາຣາ ກທລູປມາ;

ມາຍູປມຎ຺ຈ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ເທສິຕາທິຈ຺ຈພນ຺ຘຸນາ.

‘‘ຍຖາ ຍຖາ ນິຊ຺ຌາຍຕິ, ໂຍນິໂສ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ;

ຣິຕ຺ຕກໍ ຕຸຈ຺ຉກໍ ໂຫຕິ, ໂຍ ນໍ ປສ຺ສຕິ ໂຍນິໂສ.

‘‘ອິມຎ຺ຈ ກາຍໍ ອາຣພ຺ຠ, ຠູຣິປຎ຺ເຎນ ເທສິຕໍ;

ປຫານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຘມ຺ມານໍ, ຣູປໍ ປສ຺ສຖ [ປສ຺ເສຖ (ສີ.)] ຉຑ຺ຑິຕໍ.

‘‘ອາຍຸ ອຸສ຺ມາ ຈ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ຍທາ ກາຍໍ ຊຫນ຺ຕິມໍ;

ອປວິທ຺ໂຘ [ອປວິຏ຺ໂຐ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ຕທາ ເສຕິ, ປຣຠຕ຺ຕໍ ອເຈຕນໍ.

‘‘ເອຕາທິສາຍໍ ສນ຺ຕາໂນ, ມາຍາຍໍ ພາລລາປິນີ;

ວຘໂກ ເອສ ອກ຺ຂາໂຕ, ສາໂຣ ເອຕ຺ຖ ນ ວິຊ຺ຊຕິ.

‘‘ເອວໍ ຂນ຺ເຘ ອເວກ຺ເຂຍ຺ຍ, ຠິກ຺ຂຸ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ;

ທິວາ ວາ ຍທິ ວາ ຣຕ຺ຕິໍ, ສມ຺ປຊາໂນ ປຏິສ຺ສໂຕ.

‘‘ຊເຫຍ຺ຍ ສພ຺ພສໍໂຍຄໍ, ກເຣຍ຺ຍ ສຣຓຕ຺ຕໂນ;

ຈເຣຍ຺ຍາທິຕ຺ຕສີໂສວ, ປຕ຺ຖຍໍ ອຈ຺ຈຸຕໍ ປທ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ;

໔. ໂຄມຍປິຓ຺ຑສຸຕ຺ຕໍ

໙໖. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ ຍໍ ຣູປໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສຕິ? ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກາຈິ ເວທນາ ຍາ ເວທນາ ນິຈ຺ຈາ ຘຸວາ ສສ຺ສຕາ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສຕິ? ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກາຈິ ສຎ຺ຎາ ຍາ ສຎ຺ຎາ…ເປ… ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເກຈິ ສງ຺ຂາຣາ ເຍ ສງ຺ຂາຣາ ນິຈ຺ຈາ ຘຸວາ ສສ຺ສຕາ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສນ຺ຕິ? ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກິຎ຺ຈິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ຍໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ, ຍໍ ຣູປໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສຕິ. ນຕ຺ຖິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ກາຈິ ເວທນາ… ກາຈິ ສຎ຺ຎາ… ເກຈິ ສງ຺ຂາຣາ… ກິຎ຺ຈິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ຍໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຣິຕ຺ຕໍ ໂຄມຍປິຓ຺ຑໍ ປາຓິນາ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອຕ຺ຕໂກປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ ນຕ຺ຖິ ນິຈ຺ໂຈ ຘຸໂວ ສສ຺ສໂຕ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ໂມ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສຕິ. ເອຕ຺ຕໂກ ເຈປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ ອຠວິສ຺ສ ນິຈ຺ໂຈ ຘຸໂວ ສສ຺ສໂຕ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ໂມ, ນຍິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ປຎ຺ຎາເຍຖ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ເອຕ຺ຕໂກປິ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ ນຕ຺ຖິ ນິຈ຺ໂຈ ຘຸໂວ ສສ຺ສໂຕ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ໂມ, ຕສ຺ມາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ປຎ຺ຎາຍຕິ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ.

‘‘ຠູຕປຸພ຺ພາຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຣາຊາ ອໂຫສິໍ ຂຕ຺ຕິໂຍ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ໂຕ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຣຎ຺ໂຎ ສໂຕ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ຕສ຺ສ ຈຕຸຣາສີຕິນຄຣສຫສ຺ສານິ ອເຫສຸໍ ກຸສາວຕີ ຣາຊຘານິປ຺ປມຸຂານິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຣຎ຺ໂຎ ສໂຕ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ຕສ຺ສ ຈຕຸຣາສີຕິປາສາທສຫສ຺ສານິ ອເຫສຸໍ ຘມ຺ມປາສາທປ຺ປມຸຂານິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຣຎ຺ໂຎ ສໂຕ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ຕສ຺ສ ຈຕຸຣາສີຕິກູຏາຄາຣສຫສ຺ສານິ ອເຫສຸໍ ມຫາພ຺ຍູຫກູຏາຄາຣປ຺ປມຸຂານິ [ມຫາວິຍູຫກູຏາຄາຣປ຺ປມຸຂານິ (ທີ. ນິ. ໒.໒໖໓)]. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຣຎ຺ໂຎ ສໂຕ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ຕສ຺ສ ຈຕຸຣາສີຕິປລ຺ລງ຺ກສຫສ຺ສານິ ອເຫສຸໍ ທນ຺ຕມຍານິ ສາຣມຍານິ ໂສວຓ຺ຓມຍານິ ໂຄຓກຕ຺ຖຕານິ ປຏິກຕ຺ຖຕານິ ປຏລິກຕ຺ຖຕານິ ກທລິມິຄປວຣປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓານິ [ກາທລິມິຄປວຣປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓານິ (ສີ.)] ສອຸຕ຺ຕຣຈ຺ຉທານິ ອຸຠໂຕໂລຫິຕກູປຘານານິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຣຎ຺ໂຎ ສໂຕ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ຕສ຺ສ ຈຕຸຣາສີຕິນາຄສຫສ຺ສານິ ອເຫສຸໍ ໂສວຓ຺ຓາລງ຺ກາຣານິ ໂສວຓ຺ຓທ຺ຘຊານິ ເຫມຊາລປຏິຈ຺ຉນ຺ນານິ ອຸໂປສຖນາຄຣາຊປ຺ປມຸຂານິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຣຎ຺ໂຎ ສໂຕ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ຕສ຺ສ ຈຕຸຣາສີຕິອສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອເຫສຸໍ ໂສວຓ຺ຓາລງ຺ກາຣານິ ໂສວຓ຺ຓທ຺ຘຊານິ ເຫມຊາລປຏິຈ຺ຉນ຺ນານິ ວລາຫກອສ຺ສຣາຊປ຺ປມຸຂານິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຣຎ຺ໂຎ ສໂຕ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ຕສ຺ສ ຈຕຸຣາສີຕິຣຖສຫສ຺ສານິ ອເຫສຸໍ ໂສວຓ຺ຓາລງ຺ກາຣານິ ໂສວຓ຺ຓທ຺ຘຊານິ ເຫມຊາລປຏິຈ຺ຉນ຺ນານິ ເວຊຍນ຺ຕຣຖປ຺ປມຸຂານິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຣຎ຺ໂຎ ສໂຕ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ຕສ຺ສ ຈຕຸຣາສີຕິມຓິສຫສ຺ສານິ ອເຫສຸໍ ມຓິຣຕນປ຺ປມຸຂານິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ…ເປ… ຈຕຸຣາສີຕິອິຕ຺ຖິສຫສ຺ສານິ ອເຫສຸໍ ສຸຠທ຺ທາເທວິປ຺ປມຸຂານິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ…ເປ… ຈຕຸຣາສີຕິຂຕ຺ຕິຍສຫສ຺ສານິ ອເຫສຸໍ ອນຸຍນ຺ຕານິ ປຣິຓາຍກຣຕນປ຺ປມຸຂານິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ…ເປ… ຈຕຸຣາສີຕິເຘນຸສຫສ຺ສານິ ອເຫສຸໍ ທຸກູລສນ຺ທນານິ ກໍສູປຘາຣຓານິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ…ເປ… ຈຕຸຣາສີຕິວຕ຺ຖໂກຏິສຫສ຺ສານິ ອເຫສຸໍ ໂຂມສຸຂຸມານິ ໂກເສຍ຺ຍສຸຂຸມານິ ກມ຺ພລສຸຂຸມານິ ກປ຺ປາສິກສຸຂຸມານິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂຸ…ເປ… ຈຕຸຣາສີຕິຖາລິປາກສຫສ຺ສານິ ອເຫສຸໍ; ສາຍໍ ປາຕໍ ຠຕ຺ຕາຠິຫາໂຣ ອຠິຫຣິຍິຕ຺ຖ.

‘‘ເຕສໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ນຄຣສຫສ຺ສານໍ ເອກຎ຺ເຎວ ຕໍ ນຄຣໍ ໂຫຕິ ຍມຫໍ ເຕນ ສມເຍນ ອຊ຺ຌາວສາມິ – ກຸສາວຕີ ຣາຊຘານີ. ເຕສໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ປາສາທສຫສ຺ສານໍ ເອໂກເຍວ ໂສ ປາສາໂທ ໂຫຕິ ຍມຫໍ ເຕນ ສມເຍນ ອຊ຺ຌາວສາມິ – ຘມ຺ໂມ ປາສາໂທ. ເຕສໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ກູຏາຄາຣສຫສ຺ສານໍ ເອກຎ຺ເຎວ ຕໍ ກູຏາຄາຣໍ ໂຫຕິ ຍມຫໍ ເຕນ ສມເຍນ ອຊ຺ຌາວສາມິ – ມຫາພ຺ຍູຫໍ ກູຏາຄາຣໍ. ເຕສໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ປລ຺ລງ຺ກສຫສ຺ສານໍ ເອໂກເຍວ ໂສ ປລ຺ລງ຺ໂກ ໂຫຕິ ຍມຫໍ ເຕນ ສມເຍນ ປຣິຠຸຎ຺ຊາມິ – ທນ຺ຕມໂຍ ວາ ສາຣມໂຍ ວາ ໂສວຓ຺ຓມໂຍ ວາ ຣູປິຍມໂຍ ວາ. ເຕສໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ນາຄສຫສ຺ສານໍ ເອໂກເຍວ ໂສ ນາໂຄ ໂຫຕິ ຍມຫໍ ເຕນ ສມເຍນ ອຠິຣຸຫາມິ – ອຸໂປສໂຖ ນາຄຣາຊາ. ເຕສໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ອສ຺ສສຫສ຺ສານໍ ເອໂກເຍວ ໂສ ອສ຺ໂສ ໂຫຕິ ຍມຫໍ ເຕນ ສມເຍນ ອຠິຣຸຫາມິ – ວລາຫໂກ ອສ຺ສຣາຊາ. ເຕສໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ຣຖສຫສ຺ສານໍ ເອໂກເຍວ ໂສ ຣໂຖ ໂຫຕິ ຍມຫໍ ເຕນ ສມເຍນ ອຠິຣຸຫາມິ – ເວຊຍນ຺ໂຕ ຣໂຖ. ເຕສໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ອິຕ຺ຖິສຫສ຺ສານໍ ເອກາເຍວ ສາ ອິຕ຺ຖີ ໂຫຕິ ຍາ ມໍ ເຕນ ສມເຍນ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາຕິ – ຂຕ຺ຕິຍານີ ວາ ເວລາມິກາ ວາ. ເຕສໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ວຕ຺ຖໂກຏິສຫສ຺ສານໍ ເອກຎ຺ເຎວ ຕໍ ວຕ຺ຖຍຸຄໍ ໂຫຕິ ຍມຫໍ ເຕນ ສມເຍນ ປຣິທຫາມິ – ໂຂມສຸຂຸມໍ ວາ ໂກເສຍ຺ຍສຸຂຸມໍ ວາ ກມ຺ພລສຸຂຸມໍ ວາ ກປ຺ປາສິກສຸຂຸມໍ ວາ. ເຕສໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ຖາລິປາກສຫສ຺ສານໍ ເອໂກເຍວ ໂສ ຖາລິປາໂກ ໂຫຕິ ຍໂຕ ນາຬິໂກທນປຣມໍ ຠຸຎ຺ຊາມິ ຕທຸປິຍຎ຺ຈ ສູເປຍ຺ຍໍ [ສູປພ຺ຍຎ຺ຊນໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)]. ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ສພ຺ເພ ເຕ ສງ຺ຂາຣາ ອຕີຕາ ນິຣຸທ຺ຘາ ວິປຣິຓຕາ. ເອວໍ ອນິຈ຺ຈາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ສງ຺ຂາຣາ. ເອວໍ ອທ຺ຘຸວາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ສງ຺ຂາຣາ. ເອວໍ ອນສ຺ສາສິກາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ສງ຺ຂາຣາ. ຍາວຎ຺ຈິທໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ອລເມວ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ນິພ຺ພິນ຺ທິຕຸໍ, ອລໍ ວິຣຊ຺ຊິຕຸໍ, ອລໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ນຂສິຂາສຸຕ຺ຕໍ

໙໗. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ ຍໍ ຣູປໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສຕິ? ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກາຈິ ເວທນາ ຍາ ເວທນາ ນິຈ຺ຈາ ຘຸວາ ສສ຺ສຕາ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສຕິ? ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກາຈິ ສຎ຺ຎາ…ເປ… ເກຈິ ສງ຺ຂາຣາ, ເຍ ສງ຺ຂາຣາ ນິຈ຺ຈາ ຘຸວາ ສສ຺ສຕາ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສນ຺ຕິ? ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກິຎ຺ຈິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ຍໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ, ຍໍ ຣູປໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສຕິ. ນຕ຺ຖິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ກາຈິ ເວທນາ… ກາຈິ ສຎ຺ຎາ… ເກຈິ ສງ຺ຂາຣາ…ເປ… ກິຎ຺ຈິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ຍໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຣິຕ຺ຕໍ ນຂສິຂາຍໍ ປໍສຸໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຣູປໍ ນຕ຺ຖິ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສຕິ. ເອຕ຺ຕກໍ ເຈປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ຣູປໍ ອຠວິສ຺ສ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ນຍິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ປຎ຺ຎາເຍຖ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ຣູປໍ ນຕ຺ຖິ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ຕສ຺ມາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ປຎ຺ຎາຍຕິ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ’’.

‘‘ເອຕ຺ຕກາປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ເວທນາ ນຕ຺ຖິ ນິຈ຺ຈາ ຘຸວາ ສສ຺ສຕາ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສຕິ. ເອຕ຺ຕກາ ເຈປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ເວທນາ ອຠວິສ຺ສ ນິຈ຺ຈາ ຘຸວາ ສສ຺ສຕາ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ, ນ ຍິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ປຎ຺ຎາເຍຖ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ເອຕ຺ຕກາປິ ເວທນາ ນຕ຺ຖິ ນິຈ຺ຈາ ຘຸວາ ສສ຺ສຕາ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ, ຕສ຺ມາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ປຎ຺ຎາຍຕິ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ.

‘‘ເອຕ຺ຕກາປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ສຎ຺ຎາ ນຕ຺ຖິ…ເປ… ເອຕ຺ຕກາປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ສງ຺ຂາຣາ ນຕ຺ຖິ ນິຈ຺ຈາ ຘຸວາ ສສ຺ສຕາ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຕກາ ເຈປິ, ຠິກ຺ຂຸ, ສງ຺ຂາຣາ ອຠວິສ຺ສໍສຸ ນິຈ຺ຈາ ຘຸວາ ສສ຺ສຕາ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ, ນ ຍິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ປຎ຺ຎາເຍຖ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ເອຕ຺ຕກາປິ ສງ຺ຂາຣາ ນຕ຺ຖິ ນິຈ຺ຈາ ຘຸວາ ສສ຺ສຕາ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ, ຕສ຺ມາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ປຎ຺ຎາຍຕິ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ.

‘‘ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ນຕ຺ຖິ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສຕິ. ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຠວິສ຺ສ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ນ ຍິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ປຎ຺ຎາເຍຖ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນຕ຺ຖິ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ຕສ຺ມາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ປຎ຺ຎາຍຕິ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຠິກ຺ຂຸ, ຣູປໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເວທນາ… ສຎ຺ຎາ… ສງ຺ຂາຣາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ ຠນ຺ເຕ’’…ເປ… ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ…ເປ… ເອວໍ ປສ຺ສໍ…ເປ… ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ສຸທ຺ຘິກສຸຕ຺ຕໍ

໙໘. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ, ຍໍ ຣູປໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສຕິ? ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກາຈິ ເວທນາ…ເປ… ກາຈິ ສຎ຺ຎາ… ເກຈິ ສງ຺ຂາຣາ… ກິຎ຺ຈິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ຍໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ ຍໍ ຣູປໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສຕິ. ນຕ຺ຖິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ກາຈິ ເວທນາ… ກາຈິ ສຎ຺ຎາ… ເກຈິ ສງ຺ຂາຣາ… ກິຎ຺ຈິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ຍໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ຄທ຺ທຸລພທ຺ຘສຸຕ຺ຕໍ

໙໙. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ອນມຕຄ຺ໂຄຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍສາໂຣ. ປຸພ຺ພາ ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ. ໂຫຕິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມໂຍ ຍໍ ມຫາສມຸທ຺ໂທ ອຸສ຺ສຸສ຺ສຕິ ວິສຸສ຺ສຕິ ນ ຠວຕິ; ນ ຕ຺ເວວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍໍ ວທາມິ. ໂຫຕິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມໂຍ ຍໍ ສິເນຣຸ ປພ຺ພຕຣາຊາ ຑຍ຺ຫຕິ ວິນສ຺ສຕິ ນ ຠວຕິ; ນ ຕ຺ເວວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍໍ ວທາມິ. ໂຫຕິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມໂຍ ຍໍ ມຫາປຖວີ ຑຍ຺ຫຕິ ວິນສ຺ສຕິ ນ ຠວຕິ; ນ ຕ຺ເວວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍໍ ວທາມິ’’.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາ ຄທ຺ທຸລພທ຺ໂຘ [ຄທ຺ທູລພນ຺ໂຘ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ທຬ຺ເຫ ຂີເລ ວາ ຖມ຺ເຠ ວາ ອຸປນິພທ຺ໂຘ ຕເມວ ຂີລໍ ວາ ຖມ຺ຠໍ ວາ ອນຸປຣິຘາວຕິ ອນຸປຣິວຕ຺ຕຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວີ…ເປ… ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ…ເປ… ເວທນໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ… ສຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ… ສງ຺ຂາເຣ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ໂສ ຣູປຎ຺ເຎວ ອນຸປຣິຘາວຕິ ອນຸປຣິວຕ຺ຕຕິ, ເວທນຎ຺ເຎວ…ເປ… ສຎ຺ຎຎ຺ເຎວ… ສງ຺ຂາເຣເຍວ… ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ເຎວ ອນຸປຣິຘາວຕິ ອນຸປຣິວຕ຺ຕຕິ. ໂສ ຣູປໍ ອນຸປຣິຘາວໍ ອນຸປຣິວຕ຺ຕໍ, ເວທນໍ…ເປ… ສຎ຺ຎໍ… ສງ຺ຂາເຣ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນຸປຣິຘາວໍ ອນຸປຣິວຕ຺ຕໍ, ນ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ຣູປມ຺ຫາ, ນ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ເວທນາຍ, ນ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ສຎ຺ຎາຍ, ນ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ສງ຺ຂາເຣຫິ, ນ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ວິຎ຺ຎາຓມ຺ຫາ, ນ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ຊາຕິຍາ ຊຣາມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ. ‘ນ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ທຸກ຺ຂສ຺ມາ’ຕິ ວທາມິ’’.

‘‘ສຸຕວາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອຣິຍານໍ ທສ຺ສາວີ…ເປ… ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ສຸວິນີໂຕ, ນ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ…ເປ… ນ ເວທນໍ… ນ ສຎ຺ຎໍ… ນ ສງ຺ຂາເຣ… ນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ນ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ໂສ ຣູປໍ ນານຸປຣິຘາວຕິ ນານຸປຣິວຕ຺ຕຕິ, ເວທນໍ… ສຎ຺ຎໍ… ສງ຺ຂາເຣ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ນານຸປຣິຘາວຕິ ນານຸປຣິວຕ຺ຕຕິ. ໂສ ຣູປໍ ອນນຸປຣິຘາວໍ ອນນຸປຣິວຕ຺ຕໍ, ເວທນໍ… ສຎ຺ຎໍ… ສງ຺ຂາເຣ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນນຸປຣິຘາວໍ ອນນຸປຣິວຕ຺ຕໍ; ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ຣູປມ຺ຫາ, ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ເວທນາຍ, ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ສຎ຺ຎາຍ, ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ສງ຺ຂາເຣຫິ, ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ວິຎ຺ຎາຓມ຺ຫາ, ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ຊາຕິຍາ ຊຣາມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ. ‘ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ທຸກ຺ຂສ຺ມາ’ຕິ ວທາມີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ທຸຕິຍຄທ຺ທຸລພທ຺ຘສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໐. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ອນມຕຄ຺ໂຄຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍສາໂຣ. ປຸພ຺ພາ ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາ ຄທ຺ທຸລພທ຺ໂຘ ທຬ຺ເຫ ຂີເລ ວາ ຖມ຺ເຠ ວາ ອຸປນິພທ຺ໂຘ. ໂສ ຄຈ຺ຉຕິ ເຈປິ ຕເມວ ຂີລໍ ວາ ຖມ຺ຠໍ ວາ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ; ຕິຏ຺ຐຕິ ເຈປິ ຕເມວ ຂີລໍ ວາ ຖມ຺ຠໍ ວາ ອຸປຕິຏ຺ຐຕິ; ນິສີທຕິ ເຈປິ ຕເມວ ຂີລໍ ວາ ຖມ຺ຠໍ ວາ ອຸປນິສີທຕິ; ນິປຊ຺ຊຕິ ເຈປິ ຕເມວ ຂີລໍ ວາ ຖມ຺ຠໍ ວາ ອຸປນິປຊ຺ຊຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຣູປໍ ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ເວທນໍ… ສຎ຺ຎໍ… ສງ຺ຂາເຣ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ໂສ ຄຈ຺ຉຕິ ເຈປິ ອິເມ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ; ຕິຏ຺ຐຕິ ເຈປິ ອິເມ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘ ອຸປຕິຏ຺ຐຕິ; ນິສີທຕິ ເຈປິ ອິເມ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘ ອຸປນິສີທຕິ; ນິປຊ຺ຊຕິ ເຈປິ ອິເມ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘ ອຸປນິປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠິກ຺ຂຓໍ ສກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ທີຆຣຕ຺ຕມິທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສໍກິລິຏ຺ຐໍ ຣາເຄນ ໂທເສນ ໂມເຫນາ’ຕິ. ຈິຕ຺ຕສໍກິເລສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ສໍກິລິສ຺ສນ຺ຕິ; ຈິຕ຺ຕໂວທານາ ສຕ຺ຕາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ.

‘‘ທິຏ຺ຐໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຣຓໍ ນາມ ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຣຓໍ ນາມ ຈິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ເຕເນວ ຈິຕ຺ຕິຕໍ. ເຕນປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຣເຓນ ຈິຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ຈິຕ຺ຕຕຣໍ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠິກ຺ຂຓໍ ສກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ທີຆຣຕ຺ຕມິທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສໍກິລິຏ຺ຐໍ ຣາເຄນ ໂທເສນ ໂມເຫນາ’ຕິ. ຈິຕ຺ຕສໍກິເລສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ສໍກິລິສ຺ສນ຺ຕິ; ຈິຕ຺ຕໂວທານາ ສຕ຺ຕາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ.

‘‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎໍ ເອກນິກາຍມ຺ປິ ສມນຸປສ຺ສາມິ ເອວໍ ຈິຕ຺ຕໍ. ຍຖຍິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາ ປາຓາ, ເຕປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາ ປາຓາ ຈິຕ຺ເຕເນວ ຈິຕ຺ຕິຕາ, ເຕຫິປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິຣຈ຺ຉານຄເຕຫິ ປາເຓຫິ ຈິຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ຈິຕ຺ຕຕຣໍ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠິກ຺ຂຓໍ ສກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ທີຆຣຕ຺ຕມິທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສໍກິລິຏ຺ຐໍ ຣາເຄນ ໂທເສນ ໂມເຫນາ’ຕິ. ຈິຕ຺ຕສໍກິເລສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ສໍກິລິສ຺ສນ຺ຕິ; ຈິຕ຺ຕໂວທານາ ສຕ຺ຕາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຊໂກ ວາ ຈິຕ຺ຕກາຣໂກ ວາ ຣຊນາຍ ວາ ລາຂາຍ ວາ ຫລິທ຺ທິຍາ ວາ ນີລິຍາ ວາ ມຎ຺ຊິຏ຺ຐາຍ [ມຎ຺ເຊຏ຺ຐາຍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.), ມຎ຺ເຊຏ຺ຐິຍາ (ປີ.)] ວາ ສຸປຣິມຏ຺ເຐ ຜລເກ ວາ ຠິຕ຺ຕິຍາ ວາ ທຸສ຺ສປຏ຺ເຏ ວາ ອິຕ຺ຖິຣູປໍ ວາ ປຸຣິສຣູປໍ ວາ ອຠິນິມ຺ມິເນຍ຺ຍ ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄິໍ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຣູປຎ຺ເຎວ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ, ເວທນຎ຺ເຎວ…ເປ… ສຎ຺ຎຎ຺ເຎວ… ສງ຺ຂາເຣ ເຍວ… ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ເຎວ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເວທນາ… ສຎ຺ຎາ… ສງ຺ຂາຣາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ປສ຺ສໍ…ເປ… ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ວາສິຊຏສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໑. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ຊານໂຕ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປສ຺ສໂຕ ອາສວານໍ ຂຍໍ ວທາມິ, ໂນ ອຊານໂຕ ໂນ ອປສ຺ສໂຕ. ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊານໂຕ ກິໍ ປສ຺ສໂຕ ອາສວານໍ ຂໂຍ ໂຫຕິ? ‘ອິຕິ ຣູປໍ, ອິຕິ ຣູປສ຺ສ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ຣູປສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ; ອິຕິ ເວທນາ… ອິຕິ ສຎ຺ຎາ… ອິຕິ ສງ຺ຂາຣາ… ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ’ຕິ – ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕ ອາສວານໍ ຂໂຍ ໂຫຕິ’’.

‘‘ຠາວນານຸໂຍຄໍ ອນນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິຫຣໂຕ ກິຎ຺ຈາປິ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອໂຫ ວຕ ເມ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍາ’ຕິ, ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ເນວ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອຠາວິຕຕ຺ຕາ’ ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ກິສ຺ສ ອຠາວິຕຕ຺ຕາ? ອຠາວິຕຕ຺ຕາ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຕິປຏ຺ຐານານໍ, ອຠາວິຕຕ຺ຕາ ຈຕຸນ຺ນໍ ສມ຺ມປ຺ປຘານານໍ, ອຠາວິຕຕ຺ຕາ ຈຕຸນ຺ນໍ ອິທ຺ຘິປາທານໍ, ອຠາວິຕຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ, ອຠາວິຕຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ພລານໍ, ອຠາວິຕຕ຺ຕາ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ, ອຠາວິຕຕ຺ຕາ ອຣິຍສ຺ສ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ອຓ຺ຑານິ ອຏ຺ຐ ວາ ທສ ວາ ທ຺ວາທສ ວາ. ຕານສ຺ສຸ ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ນ ສມ຺ມາ ອຘິສຍິຕານິ, ນ ສມ຺ມາ ປຣິເສທິຕານິ, ນ ສມ຺ມາ ປຣິຠາວິຕານິ. ກິຎ຺ຈາປິ ຕສ຺ສາ ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອໂຫ, ວຕ ເມ ກຸກ຺ກຸຏໂປຕກາ ປາທນຂສິຂາຍ ວາ ມຸຂຕຸຓ຺ຑເກນ ວາ ອຓ຺ຑໂກສໍ ປທາເລຕ຺ວາ ໂສຕ຺ຖິນາ ອຠິນິພ຺ຠິຊ຺ເຊຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ອຠພ຺ພາວ ເຕ ກຸກ຺ກຸຏໂປຕກາ ປາທນຂສິຂາຍ ວາ ມຸຂຕຸຓ຺ຑເກນ ວາ ອຓ຺ຑໂກສໍ ປທາເລຕ຺ວາ ໂສຕ຺ຖິນາ ອຠິນິພ຺ຠິຊ຺ຊິຕຸໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ອຓ຺ຑານິ ອຏ຺ຐ ວາ ທສ ວາ ທ຺ວາທສ ວາ; ຕານິ ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ນ ສມ຺ມາ ອຘິສຍິຕານິ, ນ ສມ຺ມາ ປຣິເສທິຕານິ, ນ ສມ຺ມາ ປຣິຠາວິຕານິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວນານຸໂຍຄໍ ອນນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິຫຣໂຕ ກິຎ຺ຈາປິ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອໂຫ, ວຕ ເມ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍາ’ຕິ, ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ເນວ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອຠາວິຕຕ຺ຕາ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ກິສ຺ສ ອຠາວິຕຕ຺ຕາ? ອຠາວິຕຕ຺ຕາ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຕິປຏ຺ຐານານໍ…ເປ… ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ.

‘‘ຠາວນານຸໂຍຄໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິຫຣໂຕ ກິຎ຺ຈາປິ ນ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອໂຫ ວຕ ເມ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍາ’ຕິ, ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ຠາວິຕຕ຺ຕາ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ກິສ຺ສ ຠາວິຕຕ຺ຕາ? ຠາວິຕຕ຺ຕາ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຕິປຏ຺ຐານານໍ, ຠາວິຕຕ຺ຕາ ຈຕຸນ຺ນໍ ສມ຺ມປ຺ປຘານານໍ, ຠາວິຕຕ຺ຕາ ຈຕຸນ຺ນໍ ອິທ຺ຘິປາທານໍ, ຠາວິຕຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ, ຠາວິຕຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ພລານໍ, ຠາວິຕຕ຺ຕາ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ, ຠາວິຕຕ຺ຕາ ອຣິຍສ຺ສ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ອຓ຺ຑານິ ອຏ຺ຐ ວາ ທສ ວາ ທ຺ວາທສ ວາ. ຕານສ຺ສຸ ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ສມ຺ມາ ອຘິສຍິຕານິ, ສມ຺ມາ ປຣິເສທິຕານິ, ສມ຺ມາ ປຣິຠາວິຕານິ. ກິຎ຺ຈາປິ ຕສ຺ສາ ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ນ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອໂຫ ວຕ ເມ ກຸກ຺ກຸຏໂປຕກາ ປາທນຂສິຂາຍ ວາ ມຸຂຕຸຓ຺ຑເກນ ວາ ອຓ຺ຑໂກສໍ ປທາເລຕ຺ວາ ໂສຕ຺ຖິນາ ອຠິນິພ຺ຠິຊ຺ເຊຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ຠພ຺ພາວ ເຕ ກຸກ຺ກຸຏໂປຕກາ ປາທນຂສິຂາຍ ວາ ມຸຂຕຸຓ຺ຑເກນ ວາ ອຓ຺ຑໂກສໍ ປທາເລຕ຺ວາ ໂສຕ຺ຖິນາ ອຠິນິພ຺ຠິຊ຺ຊິຕຸໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ອຓ຺ຑານິ ອຏ຺ຐ ວາ ທສ ວາ ທ຺ວາທສ ວາ; ຕານສ຺ສຸ ກຸກ຺ກຸຏິຍາ ສມ຺ມາ ອຘິສຍິຕານິ, ສມ຺ມາ ປຣິເສທິຕານິ, ສມ຺ມາ ປຣິຠາວິຕານິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວນານຸໂຍຄໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິຫຣໂຕ ກິຎ຺ຈາປິ ນ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອໂຫ ວຕ ເມ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍາ’ຕິ, ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ຠາວິຕຕ຺ຕາ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ກິສ຺ສ ຠາວິຕຕ຺ຕາ? ຠາວິຕຕ຺ຕາ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຕິປຏ຺ຐານານໍ…ເປ… ຠາວິຕຕ຺ຕາ ອຣິຍສ຺ສ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປລຄຓ຺ຑສ຺ສ ວາ ປລຄຓ຺ຑນ຺ເຕວາສິສ຺ສ ວາ ວາສິຊເຏ ທິສ຺ສນ຺ເຕວ ອງ຺ຄຸລິປທານິ ທິສ຺ສຕິ ອງ຺ຄຸຏ຺ຐປທໍ. ໂນ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ເອຕ຺ຕກໍ ວຕ ເມ ອຊ຺ຊ ວາສິຊຏສ຺ສ ຂີຓໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ຫິຍ຺ໂຍ, ເອຕ຺ຕກໍ ປເຣ’ຕິ. ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ຂີເຓ ຂີຓນ຺ຕ຺ເວວ ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວນານຸໂຍຄໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິຫຣໂຕ ກິຎ຺ຈາປິ ນ ເອວໍ ຎາຓໍ ໂຫຕິ – ‘ເອຕ຺ຕກໍ ວຕ ເມ ອຊ຺ຊ ອາສວານໍ ຂີຓໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ຫິຍ຺ໂຍ, ເອຕ຺ຕກໍ ປເຣ’ຕິ, ອຖ ຂ຺ວສ຺ສ ຂີເຓ ຂີຓນ຺ຕ຺ເວວ ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາມຸທ຺ທິກາຍ ນາວາຍ ເວຕ຺ຕພນ຺ຘນພທ຺ຘາຍ ວສ຺ສມາສານິ ອຸທເກ ປຣິຍາທາຍ ເຫມນ຺ຕິເກນ ຖລໍ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕາຍ ວາຕາຕປປເຣຕານິ ເວຕ຺ຕພນ຺ຘນານິ. ຕານິ ປາວຸສເກນ ເມເຆນ ອຠິປ຺ປວຸຏ຺ຐານິ ອປ຺ປກສິເຣເນວ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕິ ປູຕິການິ ຠວນ຺ຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວນານຸໂຍຄໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິຫຣໂຕ ອປ຺ປກສິເຣເນວ ສໍໂຍຊນານິ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕິ ປູຕິການິ ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໒. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສພ຺ພໍ ກາມຣາຄໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ສພ຺ພໍ ຣູປຣາຄໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ສພ຺ພໍ ຠວຣາຄໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ສພ຺ພໍ ອວິຊ຺ຊໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ສພ຺ພໍ ອສ຺ມິມານໍ ສມູຫນຕິ’’.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຣທສມເຍ ກສ຺ສໂກ ມຫານງ຺ຄເລນ ກສນ຺ໂຕ ສພ຺ພານິ ມູລສນ຺ຕານການິ ສມ຺ປທາເລນ຺ໂຕ ກສຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສພ຺ພໍ ກາມຣາຄໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ສພ຺ພໍ ຣູປຣາຄໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ສພ຺ພໍ ຠວຣາຄໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ສພ຺ພໍ ອວິຊ຺ຊໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ສພ຺ພໍ ອສ຺ມິມານໍ ສມູຫນຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປພ຺ພຊລາຍໂກ ປພ຺ພຊໍ ລາຍິຕ຺ວາ ອຄ຺ເຄ ຄເຫຕ຺ວາ ໂອຘຸນາຕິ ນິທ຺ຘຸນາຕິ ນິຈ຺ໂຉເຏຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສພ຺ພໍ ກາມຣາຄໍ ປຣິຍາທິຍຕິ…ເປ… ສພ຺ພໍ ອສ຺ມິມານໍ ສມູຫນຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອມ຺ພປິຓ຺ຑິຍາ ວຓ຺ຏຈ຺ຉິນ຺ນາຍ ຍານິ ຕຕ຺ຖ ອມ຺ພານິ ວຓ຺ຏປຏິພນ຺ຘານິ ສພ຺ພານິ ຕານິ ຕທນ຺ວຍານິ ຠວນ຺ຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ຠາວິຕາ…ເປ… ສພ຺ພໍ ອສ຺ມິມານໍ ສມູຫນຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກູຏາຄາຣສ຺ສ ຍາ ກາຈິ ໂຄປານສິໂຍ ສພ຺ພາ ຕາ ກູຏງ຺ຄມາ ກູຏນິນ຺ນາ ກູຏສໂມສຣຓາ, ກູຏໍ ຕາສໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ຠາວິຕາ…ເປ… ສພ຺ພໍ ອສ຺ມິມານໍ ສມູຫນຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ເກຈິ ມູລຄນ຺ຘາ ກາຬານຸສາຣິຄນ຺ໂຘ ເຕສໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ…ເປ… ສພ຺ພໍ ອສ຺ມິມານໍ ສມູຫນຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ເກຈິ ສາຣຄນ຺ຘາ, ໂລຫິຕຈນ຺ທນໍ ເຕສໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ…ເປ… ສພ຺ພໍ ອສ຺ມິມານໍ ສມູຫນຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ເກຈິ ປຸປ຺ຜຄນ຺ຘາ, ວສ຺ສິກໍ ເຕສໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ…ເປ… ສພ຺ພໍ ອສ຺ມິມານໍ ສມູຫນຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ເກຈິ ກຸຏ຺ຏຣາຊາໂນ [ກຸຑ຺ຑຣາຊາໂນ (ສີ.)], ສພ຺ເພເຕ ຣຎ຺ໂຎ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສ຺ສ ອນຸຍນ຺ຕາ ຠວນ຺ຕິ, ຣາຊາ ເຕສໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ…ເປ… ສພ຺ພໍ ອສ຺ມິມານໍ ສມູຫນຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາ ກາຈິ ຕາຣກຣູປານໍ ປຠາ, ສພ຺ພາ ຕາ ຈນ຺ທິມປ຺ປຠາຍ ກລໍ ນາຄ຺ຆນ຺ຕິ ໂສຬສິໍ, ຈນ຺ທປ຺ປຠາ ຕາສໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ…ເປ… ສພ຺ພໍ ອສ຺ມິມານໍ ສມູຫນຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຣທສມເຍ ວິທ຺ເຘ ວິຄຕວລາຫເກ ເທເວ ອາທິຈ຺ໂຈ ນຕໍ ອພ຺ຠຸສ຺ສກ຺ກມາໂນ, ສພ຺ພໍ ອາກາສຄຕໍ ຕມຄຕໍ ອຠິວິຫຈ຺ຈ ຠາສເຕ ຈ ຕປເຕ ຈ ວິໂຣຈເຕ ຈ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສພ຺ພໍ ກາມຣາຄໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ສພ຺ພໍ ຣູປຣາຄໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ສພ຺ພໍ ຠວຣາຄໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ສພ຺ພໍ ອວິຊ຺ຊໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ສພ຺ພໍ ອສ຺ມິມານໍ ສມູຫນຕິ.

‘‘ກຖໍ ຠາວິຕາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ສພ຺ພໍ ກາມຣາຄໍ ປຣິຍາທິຍຕິ…ເປ… ສພ຺ພໍ ອສ຺ມິມານໍ ສມູຫນຕິ? ‘ອິຕິ ຣູປໍ, ອິຕິ ຣູປສ຺ສ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ຣູປສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ; ອິຕິ ເວທນາ… ອິຕິ ສຎ຺ຎາ… ອິຕິ ສງ຺ຂາຣາ… ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສມຸທໂຍ, ອິຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ’ຕິ – ເອວໍ ຠາວິຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ເອວໍ ພຫຸລີກຕາ ສພ຺ພໍ ກາມຣາຄໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ສພ຺ພໍ ຣູປຣາຄໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ສພ຺ພໍ ຠວຣາຄໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ສພ຺ພໍ ອວິຊ຺ຊໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ສພ຺ພໍ ອສ຺ມິມານໍ ສມູຫນຕີ’’ຕິ. ທສມໍ.

ປຸປ຺ຜວຄ຺ໂຄ ທສໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ນທີ ປຸປ຺ຜຎ຺ຈ ເຜຓຎ຺ຈ, ໂຄມຍຎ຺ຈ ນຂາສິຂໍ;

ສຸທ຺ຘິກໍ ທ຺ເວ ຈ ຄທ຺ທຸລາ, ວາສີຊຏໍ ອນິຈ຺ຈຕາຕິ.

ມຊ຺ຌິມປຓ຺ຓາສໂກ ສມຕ຺ໂຕ.

ຕສ຺ສ ມຊ຺ຌິມປຓ຺ຓາສກສ຺ສ ວຄ຺ຄຸທ຺ທານໍ –

ອຸປໂຍ ອຣຫນ຺ໂຕ ຈ, ຂຊ຺ຊນີ ເຖຣສວ຺ຫຍໍ;

ປຸປ຺ຜວຄ຺ເຄນ ປຓ຺ຓາສ, ທຸຕິໂຍ ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ.