໑. ອຏ຺ຐິສຸຕ຺ຕໍ

໒໐໒. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ຈ ລກ຺ຂໂຓ ອາຍສ຺ມາ ຈ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ [ມຫາໂມຄ຺ຄລາໂນ (ກ.)] ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ ວິຫຣນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນາຍສ຺ມາ ລກ຺ຂໂຓ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ລກ຺ຂຓໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອາຍາມາວຸໂສ [ເອຫິ ອາວຸໂສ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ລກ຺ຂຓ, ຣາຊຄຫໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ລກ຺ຂໂຓ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຄິຊ຺ຌກູຏາ ປພ຺ພຕາ ໂອໂຣຫນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ປເທເສ ສິຕໍ ປາຕ຺ວາກາສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ລກ຺ຂໂຓ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ສິຕສ຺ສ ປາຕຸກມ຺ມາຍາ’’ຕິ? ‘‘ອກາໂລ ໂຂ, ອາວຸໂສ ລກ຺ຂຓ, ເອຕສ຺ສ ປຎ຺ຫສ຺ສ. ຠຄວໂຕ ມໍ ສນ຺ຕິເກ ເອຕໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຈ ລກ຺ຂໂຓ ອາຍສ຺ມາ ຈ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຣາຊຄເຫ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ຕາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ລກ຺ຂໂຓ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຘາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຄິຊ຺ຌກູຏາ ປພ຺ພຕາ ໂອໂຣຫນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ປເທເສ ສິຕໍ ປາຕ຺ວາກາສິ. ໂກ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ສິຕສ຺ສ ປາຕຸກມ຺ມາຍາ’’ຕິ?

‘‘ອິຘາຫໍ, ອາວຸໂສ, ຄິຊ຺ຌກູຏາ ປພ຺ພຕາ ໂອໂຣຫນ຺ໂຕ ອທ຺ທສໍ ອຏ຺ຐິກສງ຺ຂລິກໍ ເວຫາສໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິໍ. ຕເມນໍ ຄິຊ຺ຌາປິ ກາກາປິ ກຸລລາປິ ອນຸປຕິຕ຺ວາ ອນຸປຕິຕ຺ວາ ຜາສຸຬນ຺ຕຣິກາຫິ ວິຕຸເທນ຺ຕິ ວິຕຈ຺ເຉນ຺ຕິ ວິຣາເຊນ຺ຕິ [ວິຕຸເທນ຺ຕິ (ສີ.), ວິຕຈ຺ເຉນ຺ຕິ ວິຠເຊນ຺ຕິ (ປີ. ກ.)]. ສາ ສຸທໍ ອຏ຺ຏສ຺ສຣໍ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ ວຕ, ໂຠ, ອພ຺ຠຸຕໍ ວຕ, ໂຠ! ເອວຣູໂປປິ ນາມ ສຕ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ! ເອວຣູໂປປິ ນາມ ຍກ຺ໂຂ ຠວິສ຺ສຕິ! ເອວຣູໂປປິ ນາມ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ ຠວິສ຺ສຕີ’’’ຕິ!!

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຈກ຺ຂຸຠູຕາ ວຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາວກາ ວິຫຣນ຺ຕິ; ຎາຓຠູຕາ ວຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາວກາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ສາວໂກ ເອວຣູປໍ ຎສ຺ສຕິ ວາ ທກ຺ຂຕິ ວາ ສກ຺ຂິໍ ວາ ກຣິສ຺ສຕິ. ປຸພ຺ເພວ ເມ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ໂຕ ທິຏ຺ໂຐ ອໂຫສິ, ອປິ ຈາຫໍ ນ ພ຺ຍາກາສິໍ. ອຫຎ຺ເຈຕໍ [ອຫເມເວຕໍ (ສີ.)] ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ, ປເຣ ຈ ເມ [ປເຣ ເມ (ສີ.)] ນ ສທ຺ທເຫຍ຺ຍຸໍ. ເຍ ເມ ນ ສທ຺ທເຫຍ຺ຍຸໍ, ເຕສໍ ຕໍ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ. ເອໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ຣາຊຄເຫ ໂຄຆາຕໂກ ອໂຫສິ. ໂສ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາເກນ ພຫູນິ ວສ຺ສານິ ພຫູນິ ວສ຺ສສຕານິ ພຫູນິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ພຫູນິ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສານິ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກາວເສເສນ ເອວຣູປໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ປຏິສໍເວທຍຕີ’’ຕິ. (ສພ຺ເພສໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕານໍ ເອເສວ ເປຍ຺ຍາໂລ). ປຐມໍ.