໑. ປຐມວຄ຺ໂຄ

໑. ທາຣຸຓສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໗. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ທາຣຸໂຓ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ກຏຸໂກ ຜຣຸໂສ ອນ຺ຕຣາຍິໂກ ອນຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ໂຍຄກ຺ເຂມສ຺ສ ອຘິຄມາຍ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກໍ ປຊຫິສ຺ສາມ, ນ ຈ ໂນ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຐສ຺ສຕີ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ພຬິສສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໘. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ທາຣຸໂຓ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ກຏຸໂກ ຜຣຸໂສ ອນ຺ຕຣາຍິໂກ ອນຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ໂຍຄກ຺ເຂມສ຺ສ ອຘິຄມາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ພາຬິສິໂກ ອາມິສຄຕໍ ພຬິສໍ ຄມ຺ຠີເຣ ອຸທກຣຫເທ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍ. ຕເມນໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ ອາມິສຈກ຺ຂຸ ມຈ຺ໂຉ ຄິເລຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຈ຺ໂຉ ຄິລພຬິໂສ ພາຬິສິກສ຺ສ ອນຍໍ ອາປນ຺ໂນ ພ຺ຍສນໍ ອາປນ຺ໂນ ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ພາຬິສິກສ຺ສ’’.

‘‘ພາຬິສິໂກຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຣສ຺ເສຕໍ ປາປິມໂຕ ອຘິວຈນໍ. ພຬິສນ຺ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກໍ ອສ຺ສາເທຕິ ນິກາເມຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຄິລພຬິໂສ ມາຣສ຺ສ ອນຍໍ ອາປນ຺ໂນ ພ຺ຍສນໍ ອາປນ຺ໂນ ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ປາປິມໂຕ. ເອວໍ ທາຣຸໂຓ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ກຏຸໂກ ຜຣຸໂສ ອນ຺ຕຣາຍິໂກ ອນຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ໂຍຄກ຺ເຂມສ຺ສ ອຘິຄມາຍ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກໍ ປຊຫິສ຺ສາມ, ນ ຈ ໂນ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຐສ຺ສຕີ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ກຸມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໙. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ທາຣຸໂຓ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ…ເປ… ອຘິຄມາຍ. ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອຸທກຣຫເທ ມຫາກຸມ຺ມກຸລໍ ຈິຣນິວາສິ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ກຸມ຺ໂມ ອຎ຺ຎຕຣໍ ກຸມ຺ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ມາ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ຕາຕ ກຸມ຺ມ, ເອຕໍ ປເທສໍ ອຄມາສີ’ຕິ. ອຄມາສິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສ ກຸມ຺ໂມ ຕໍ ປເທສໍ. ຕເມນໍ ລຸທ຺ໂທ ປປຕາຍ ວິຊ຺ຌິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສ ກຸມ຺ໂມ ເຍນ ໂສ ກຸມ຺ໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສ ກຸມ຺ໂມ ຕໍ ກຸມ຺ມໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ຕໍ ກຸມ຺ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ກຈ຺ຈິ ຕ຺ວໍ, ຕາຕ ກຸມ຺ມ, ນ ຕໍ ປເທສໍ ອຄມາສີ’ຕິ? ‘ອຄມາສິໍ ຂ຺ວາຫໍ, ຕາຕ ກຸມ຺ມ, ຕໍ ປເທສ’ນ຺ຕິ. ‘ກຈ຺ຈິ ປນາສິ, ຕາຕ ກຸມ຺ມ, ອກ຺ຂໂຕ ອນຸປຫໂຕ’ຕິ? ‘ອກ຺ຂໂຕ ໂຂມ຺ຫິ, ຕາຕ ກຸມ຺ມ, ອນຸປຫໂຕ, ອຕ຺ຖິ ຈ ເມ ອິທໍ ສຸຕ຺ຕກໍ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພນ຺ຘ’ນ຺ຕິ. ‘ຕຄ຺ຆສິ, ຕາຕ ກຸມ຺ມ, ຂໂຕ, ຕຄ຺ຆ ອຸປຫໂຕ. ເອເຕນ ຫິ ເຕ, ຕາຕ ກຸມ຺ມ, ສຸຕ຺ຕເກນ ປິຕໂຣ ຈ ປິຕາມຫາ ຈ ອນຍໍ ອາປນ຺ນາ ພ຺ຍສນໍ ອາປນ຺ນາ. ຄຈ຺ຉ ທານິ ຕ຺ວໍ, ຕາຕ ກຸມ຺ມ, ນ ທານິ ຕ຺ວໍ ອມ຺ຫາກ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ລຸທ຺ໂທຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຣສ຺ເສຕໍ ປາປິມໂຕ ອຘິວຈນໍ. ປປຕາຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ສຸຕ຺ຕກນ຺ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ທິຣາຄສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກໍ ອສ຺ສາເທຕິ ນິກາເມຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຄິທ຺ໂຘ ປປຕາຍ [ຠິກ຺ຂຸ ປປຕາຍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ຠິກ຺ຂຸ ວິທ຺ໂຘ ປປຕາຍ (?)] ອນຍໍ ອາປນ຺ໂນ ພ຺ຍສນໍ ອາປນ຺ໂນ ຍຖາກາມກຣຓີໂຍ ປາປິມໂຕ. ເອວໍ ທາຣຸໂຓ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ…ເປ… ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ທີຆໂລມິກສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໐. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ທາຣຸໂຓ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ…ເປ… ອຘິຄມາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທີຆໂລມິກາ ເອຬກາ ກຓ຺ຏກຄຫນໍ ປວິເສຍ຺ຍ. ສາ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ຄຍ຺ເຫຍ຺ຍ [ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ (ສີ.), ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)], ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ພຊ຺ເຌຍ຺ຍ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ອນຍພ຺ຍສນໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ‘ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠິກ຺ຂຸ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລເກນ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິຓ຺ຓຈິຕ຺ໂຕ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ສຊ຺ຊຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ຄຍ຺ຫຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ພຊ຺ຌຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ອນຍພ຺ຍສນໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ທາຣຸໂຓ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ…ເປ… ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’’ນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ມີຬ຺ຫກສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໑. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ທາຣຸໂຓ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ…ເປ… ອຘິຄມາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມີຬ຺ຫກາ ຄູຖາທີ ຄູຖປູຣາ ປຸຓ຺ຓາ ຄູຖສ຺ສ. ປຸຣໂຕ ຈສ຺ສ ມຫາຄູຖປຸຎ຺ໂຊ. ສາ ເຕນ ອຎ຺ຎາ ມີຬ຺ຫກາ ອຕິມຎ຺ເຎຍ຺ຍ – ‘ອຫມ຺ຫິ ຄູຖາທີ ຄູຖປູຣາ ປຸຓ຺ຓາ ຄູຖສ຺ສ, ປຸຣໂຕ ຈ ມ຺ຍາຍໍ ມຫາຄູຖປຸຎ຺ໂຊ’ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠິກ຺ຂຸ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລເກນ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິຓ຺ຓຈິຕ຺ໂຕ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ຠຸຕ຺ຕາວີ ຈ ໂຫຕິ ຍາວທຕ຺ໂຖ, ນິມນ຺ຕິໂຕ ຈ ສ຺ວາຕນາຍ, ປິຓ຺ຑປາໂຕ ຈສ຺ສ ປູໂຣ. ໂສ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸຄຓສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ວິກຕ຺ຖຕິ – ‘ຠຸຕ຺ຕາວີ ຈມ຺ຫິ ຍາວທຕ຺ໂຖ, ນິມນ຺ຕິໂຕ ຈມ຺ຫິ ສ຺ວາຕນາຍ, ປິຓ຺ຑປາໂຕ ຈ ມ຺ຍາຍໍ ປູໂຣ, ລາຠີ ຈມ຺ຫິ ຈີວຣ-ປິຓ຺ຑປາຕ-ເສນາສນ-ຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍ-ເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ, ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປປຸຎ຺ຎາ ອປ຺ເປສກ຺ຂາ ນ ລາຠິໂນ ຈີວຣ-ປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນ-ຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍ-ເຠສຊ຺ຊ-ປຣິກ຺ຂາຣານ’ນ຺ຕິ. ໂສ ເຕນ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລເກນ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິຓ຺ຓຈິຕ຺ໂຕ ອຎ຺ເຎ ເປສເລ ຠິກ຺ຂູ ອຕິມຎ຺ຎຕິ. ຕຎ຺ຫິ ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂມຆປຸຣິສສ຺ສ ໂຫຕິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ. ເອວໍ ທາຣຸໂຓ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ…ເປ… ເອວຎ຺ຫິ ໂວ ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ອສນິສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໒. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ທາຣຸໂຓ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ…ເປ… ອຘິຄມາຍ. [ອຸປຣິ ຕຕິຍວຄ຺ເຄ ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖສຸຕ຺ເຕສຸ ‘‘ມາ ຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ ຕາຕ ເສຂໍ… ອນຸປາປຸຓາຕູ’’ຕິ ອາຄຕໍ. ເຕນ ນເຍນ ອິຘາປິ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ກິໍ ສທ຺ເທນ ປຏິກ຺ເຂປຕ຺ໂຖປິ ສກ຺ກາ ຎາຕຸໍ, ຍຖາ ‘‘ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ກມຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ກໍ… ອາຄຈ຺ຉຕູຕິ ເອຕ຺ຖ ກມປິ… ມາ ອາຄຈ຺ຉຕູຕິ ຈ, ກໍ ເສຂໍ… ອນຸປາປຸຓາຕູຕິ ເອຕ຺ຖ ກມປິ ເສຂໍ… ມາ ປາປຸຓາຕູຕິ ຈ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຏ຺ຐກຖາຏີກາສຸ ຈ ອຍເມວຕ຺ໂຖ ຎາປິໂຕ] ກໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສນິວິຈກ຺ກໍ ອາຄຈ຺ຉຕຸ [ອຸປຣິ ຕຕິຍວຄ຺ເຄ ຕຣິຍຈຕຸຕ຺ຖສຸຕ຺ເຕສຸ ‘‘ມາ ຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ ຕາຕ ເສຂໍ… ອນຸປາປຸຓາຕູ’’ຕິ ອາຄຕໍ. ເຕນ ນເຍນ ອິຘາປິ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ກິໍ ສທ຺ເທນ ປຏິກ຺ເຂປຕ຺ໂຖປິ ສກ຺ກາ ຎາຕຸໍ, ຍຖາ ‘‘ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ກມຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ກໍ… ອາຄຈ຺ຉຕູຕິ ເອຕ຺ຖ ກມປິ… ມາ ອາຄຈ຺ຉຕູຕິຈ, ຕໍ ເສຂໍ… ອນຸປາປຸຓາຕູຕິ ເອຕ຺ຖ ກມປິ ເສຂໍ… ມາ ປາປຸຓາຕູຕິ ຈ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຏ຺ຐກຖາຏີກາສຸ ຈ ອຍເມວຕ຺ໂຖ ຎາປິໂຕ], ເສຂໍ [ອສນິວິຈກ຺ກໍ, ຕໍ ເສຂໍ (ປີ. ກ.), ອສນິວິຈກ຺ກໍ, ເສຂໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ອສນິວິຈກ຺ກໍ ອາຄຈ຺ຉຕຸ, ກໍ ເສຂໍ (?)] ອປ຺ປຕ຺ຕມານສໍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອນຸປາປຸຓາຕຸ’’ [ອນຸປາປຸຓາຕິ (ປີ. ກ.)].

‘‘ອສນິວິຈກ຺ກນ຺ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເອວໍ ທາຣຸໂຓ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ…ເປ… ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ທິທ຺ຘສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໓. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ທາຣຸໂຓ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ…ເປ… ອຘິຄມາຍ. ກໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິທ຺ຘຄເຕນ ວິສລ຺ເລນ ສລ຺ເລນ [ທິຏ຺ຐິຄເຕນ ວິສລ຺ເລນ (ກ. ສີ.), ທິຏ຺ຐິຄເຕນ ສລ຺ເລນ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ທິຏ຺ຐິຄເຕນ ວິສລ຺ເລນ ສລ຺ເລນ (ກ.), ທິຏ຺ຐຄເຕນ ວິສລ຺ເລນ ສລ຺ເລນ (ປີ.)] ວິຊ຺ຌຕຸ, ເສຂໍ [ວິຊ຺ຌຕຸ, ຕໍ ເສຂໍ (ສີ.), ວິຊ຺ຌຕິ, ຕໍ ເສຂໍ (ປີ. ກ.)] ອປ຺ປຕ຺ຕມານສໍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອນຸປາປຸຓາຕຸ’’ [ອນຸປາປຸຓາຕິ (ປີ. ກ.)].

‘‘ສລ຺ລນ຺ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ເອວໍ ທາຣຸໂຓ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ…ເປ… ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ສິງ຺ຄາລສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໔. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ທາຣຸໂຓ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ…ເປ… ອຘິຄມາຍ. ອສ຺ສຸຕ຺ຖ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈູສສມຍໍ ຊຣສິງ຺ຄາລສ຺ສ [ສິງ຺ຄາລສ຺ສ (ກ.), ຊຣສິຄາລສ຺ສ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ວສ຺ສມານສ຺ສາ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເອໂສ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊຣສິງ຺ຄາໂລ ອຸກ຺ກຓ຺ຑເກນ [ອຸກ຺ກຓ຺ຑເກນ (ສີ.), ອຸກ຺ກຓ຺ຓເກນ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ນາມ ໂຣຄຊາເຕນ ຜຸຏ຺ໂຐ ເນວ ພິລຄໂຕ ຣມຕິ, ນ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ຣມຕິ, ນ ອຊ຺ໂຌກາສຄໂຕ ຣມຕິ; ເຍນ ເຍນ ຄຈ຺ຉຕິ, ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ນິສີທຕິ, ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ນິປຊ຺ຊຕິ; ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອນຍພ຺ຍສນໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠິກ຺ຂຸ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລເກນ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິຓ຺ຓຈິຕ຺ໂຕ ເນວ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ຣມຕິ, ນ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ຣມຕິ, ນ ອຊ຺ໂຌກາສຄໂຕ ຣມຕິ; ເຍນ ເຍນ ຄຈ຺ຉຕິ, ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ນິສີທຕິ, ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ນິປຊ຺ຊຕິ; ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອນຍພ຺ຍສນໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ທາຣຸໂຓ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ…ເປ… ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ເວຣມ຺ຠສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໕. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ທາຣຸໂຓ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ…ເປ… ອຘິຄມາຍ. ອຸປຣິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາກາເສ ເວຣມ຺ຠາ [ເວຣມ຺ພາ (ສີ. ປີ.)] ນາມ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ປກ຺ຂີ ຄຈ຺ຉຕິ ຕເມນໍ ເວຣມ຺ຠາ ວາຕາ ຂິປນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ເວຣມ຺ຠວາຕກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ອຎ຺ເຎເນວ ປາທາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎນ ປກ຺ຂາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎນ ສີສໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຎ຺ເຎນ ກາໂຍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠິກ຺ຂຸ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລເກນ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິຓ຺ຓຈິຕ຺ໂຕ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ ອຣກ຺ຂິເຕເນວ ກາເຍນ ອຣກ຺ຂິຕາຍ ວາຈາຍ ອຣກ຺ຂິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ, ອນຸປຏ຺ຐິຕາຍ ສຕິຍາ, ອສໍວຸເຕຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ປສ຺ສຕິ ມາຕຸຄາມໍ ທຸນ຺ນິວຕ຺ຖໍ ວາ ທຸປ຺ປາຣຸຕໍ ວາ. ຕສ຺ສ ມາຕຸຄາມໍ ທິສ຺ວາ ທຸນ຺ນິວຕ຺ຖໍ ວາ ທຸປ຺ປາຣຸຕໍ ວາ ຣາໂຄ ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸທ຺ຘໍເສຕິ. ໂສ ຣາຄານຸທ຺ຘໍສິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ. ຕສ຺ສ ອຎ຺ເຎ ຈີວຣໍ ຫຣນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎ ປຕ຺ຕໍ ຫຣນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎ ນິສີທນໍ ຫຣນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎ ສູຈິຆຣໍ ຫຣນ຺ຕິ, ເວຣມ຺ຠວາຕກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ເສວ ສກຸຓສ຺ສ. ເອວໍ ທາຣຸໂຓ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ…ເປ… ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ສຄາຖກສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໖. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ທາຣຸໂຓ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ…ເປ… ອຘິຄມາຍ. ອິຘາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ຈໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ປສ຺ສາມິ ສກ຺ກາເຣນ ອຠິຠູຕໍ ປຣິຍາທິຓ຺ຓຈິຕ຺ຕໍ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນໍ. ອິຘ ປນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ຈໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ປສ຺ສາມິ ອສກ຺ກາເຣນ ອຠິຠູຕໍ ປຣິຍາທິຓ຺ຓຈິຕ຺ຕໍ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນໍ. ອິຘ ປນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ຈໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ປສ຺ສາມິ ສກ຺ກາເຣນ ຈ ອສກ຺ກາເຣນ ຈ ຕທຸຠເຍນ ອຠິຠູຕໍ ປຣິຍາທິຓ຺ຓຈິຕ຺ຕໍ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນໍ. ເອວໍ ທາຣຸໂຓ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ…ເປ… ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສຸຄໂຕ ອຖາປຣໍ ເອຕທໂວຈ ສຕ຺ຖາ –

‘‘ຍສ຺ສ ສກ຺ກຣິຍມານສ຺ສ, ອສກ຺ກາເຣນ ຈູຠຍໍ;

ສມາຘິ ນ ວິກມ຺ປຕິ, ອປ຺ປມາຓວິຫາຣິໂນ [ອປ຺ປມາທວິຫາຣິໂນ (ປີ. ກ.) ອປ຺ປມາໂຓຕິ ເຫຕ຺ຖ ຜລສມາຘິ, ນ ສຕິ].

‘‘ຕໍ ຌາຍິນໍ ສາຕຕິກໍ, ສຸຂຸມໍ ທິຏ຺ຐິວິປສ຺ສກໍ;

ອຸປາທານກ຺ຂຍາຣາມໍ, ອາຫຸ ສປ຺ປຸຣິໂສ ອິຕີ’’ຕິ. ທສມໍ;

ປຐໂມ ວຄ຺ໂຄ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ທາຣຸໂຓ ພຬິສໍ ກຸມ຺ມໍ, ທີຆໂລມິ ຈ ມີຬ຺ຫກໍ;

ອສນິ ທິທ຺ຘໍ ສິງ຺ຄາລໍ, ເວຣມ຺ເຠນ ສຄາຖກນ຺ຕິ.