໖. ທຸກ຺ຂວຄ຺ໂຄ

໑. ປຣິວີມໍສນສຸຕ຺ຕໍ

໕໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ປຣິວີມໍສມາໂນ ປຣິວີມໍເສຍ຺ຍ ສພ຺ພໂສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍາ’’ຕິ? ‘‘ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ ຠຄວໍເນຕ຺ຕິກາ ຠຄວໍປຏິສຣຓາ. ສາຘຸ ວຕ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ປຏິຠາຕຸ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ. ຠຄວໂຕ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ, ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປຣິວີມໍສມາໂນ ປຣິວີມໍສຕິ – ‘ຍໍ ໂຂ ອິທໍ ອເນກວິຘໍ ນານປ຺ປກາຣກໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຊຣາມຣຓໍ; ອິທໍ ນຸ ໂຂ ທຸກ຺ຂໍ ກິໍນິທານໍ ກິໍສມຸທຍໍ ກິໍຊາຕິກໍ ກິໍປຠວໍ? ກິສ຺ມິໍ ສຕິ ຊຣາມຣຓໍ ໂຫຕິ, ກິສ຺ມິໍ ອສຕິ ຊຣາມຣຓໍ ນ ໂຫຕີ’ຕິ? ໂສ ປຣິວີມໍສມາໂນ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ຍໍ ໂຂ ອິທໍ ອເນກວິຘໍ ນານປ຺ປກາຣກໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຊຣາມຣຓໍ, ອິທໍ ໂຂ ທຸກ຺ຂໍ ຊາຕິນິທານໍ ຊາຕິສມຸທຍໍ ຊາຕິຊາຕິກໍ ຊາຕິປ຺ປຠວໍ. ຊາຕິຍາ ສຕິ ຊຣາມຣຓໍ ໂຫຕິ, ຊາຕິຍາ ອສຕິ ຊຣາມຣຓໍ ນ ໂຫຕີ’’’ຕິ.

‘‘ໂສ ຊຣາມຣຓຎ຺ຈ ປຊານາຕິ, ຊຣາມຣຓສມຸທຍຎ຺ຈ ປຊານາຕິ, ຊຣາມຣຓນິໂຣຘຎ຺ຈ ປຊານາຕິ, ຍາ ຈ ຊຣາມຣຓນິໂຣຘສາຣຸປ຺ປຄາມິນີ ປຏິປທາ ຕຎ຺ຈ ປຊານາຕິ, ຕຖາ ປຏິປນ຺ໂນ ຈ ໂຫຕິ ອນຸຘມ຺ມຈາຣີ; ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ຊຣາມຣຓນິໂຣຘາຍ.

‘‘ອຖາປຣໍ ປຣິວີມໍສມາໂນ ປຣິວີມໍສຕິ – ‘ຊາຕິ ປນາຍໍ ກິໍນິທານາ ກິໍສມຸທຍາ ກິໍຊາຕິກາ ກິໍປຠວາ, ກິສ຺ມິໍ ສຕິ ຊາຕິ ໂຫຕິ, ກິສ຺ມິໍ ອສຕິ ຊາຕິ ນ ໂຫຕີ’ຕິ? ໂສ ປຣິວີມໍສມາໂນ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ຊາຕິ ຠວນິທານາ ຠວສມຸທຍາ ຠວຊາຕິກາ ຠວປ຺ປຠວາ; ຠເວ ສຕິ ຊາຕິ ໂຫຕິ, ຠເວ ອສຕິ ຊາຕິ ນ ໂຫຕີ’’’ຕິ.

‘‘ໂສ ຊາຕິຎ຺ຈ ປຊານາຕິ, ຊາຕິສມຸທຍຎ຺ຈ ປຊານາຕິ, ຊາຕິນິໂຣຘຎ຺ຈ ປຊານາຕິ, ຍາ ຈ ຊາຕິນິໂຣຘສາຣຸປ຺ປຄາມິນີ ປຏິປທາ ຕຎ຺ຈ ປຊານາຕິ, ຕຖາ ປຏິປນ຺ໂນ ຈ ໂຫຕິ ອນຸຘມ຺ມຈາຣີ; ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ຊາຕິນິໂຣຘາຍ.

‘‘ອຖາປຣໍ ປຣິວີມໍສມາໂນ ປຣິວີມໍສຕິ – ‘ຠໂວ ປນາຍໍ ກິໍນິທາໂນ…ເປ… ອຸປາທານໍ ປນິທໍ ກິໍນິທານໍ… ຕຓ຺ຫາ ປນາຍໍ ກິໍນິທານາ… ເວທນາ… ຜສ຺ໂສ… ສຬາຍຕນໍ ປນິທໍ ກິໍນິທານໍ… ນາມຣູປໍ ປນິທໍ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ປນິທໍ… ສງ຺ຂາຣາ ປນິເມ ກິໍນິທານາ ກິໍສມຸທຍາ ກິໍຊາຕິກາ ກິໍປຠວາ; ກິສ຺ມິໍ ສຕິ ສງ຺ຂາຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ກິສ຺ມິໍ ອສຕິ ສງ຺ຂາຣາ ນ ໂຫນ຺ຕີ’ຕິ? ໂສ ປຣິວີມໍສມາໂນ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ສງ຺ຂາຣາ ອວິຊ຺ຊານິທານາ ອວິຊ຺ຊາສມຸທຍາ ອວິຊ຺ຊາຊາຕິກາ ອວິຊ຺ຊາປຠວາ; ອວິຊ຺ຊາຍ ສຕິ ສງ຺ຂາຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ອວິຊ຺ຊາຍ ອສຕິ ສງ຺ຂາຣາ ນ ໂຫນ຺ຕີ’’’ຕິ.

‘‘ໂສ ສງ຺ຂາເຣ ຈ ປຊານາຕິ, ສງ຺ຂາຣສມຸທຍຎ຺ຈ ປຊານາຕິ, ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘຎ຺ຈ ປຊານາຕິ, ຍາ ຈ ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘສາຣຸປ຺ປຄາມິນີ ປຏິປທາ ຕຎ຺ຈ ປຊານາຕິ, ຕຖາ ປຏິປນ຺ໂນ ຈ ໂຫຕິ ອນຸຘມ຺ມຈາຣີ; ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘາຍ.

‘‘ອວິຊ຺ຊາຄໂຕ ຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຸຎ຺ຎໍ ເຈ ສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ປຸຎ຺ຎູປຄໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ. ອປຸຎ຺ຎໍ ເຈ ສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ອປຸຎ຺ຎູປຄໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ. ອາເນຎ຺ຊໍ ເຈ ສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ອາເນຎ຺ຊູປຄໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓໍ. ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອວິຊ຺ຊາ ປຫີນາ ໂຫຕິ ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ໂສ ອວິຊ຺ຊາວິຣາຄາ ວິຊ຺ຊຸປ຺ປາທາ ເນວ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ນ ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ນ ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ. ອນຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ໂຕ ອນຠິສຎ຺ເຈຕຍນ຺ໂຕ ນ ກິຎ຺ຈິ ໂລເກ ອຸປາທິຍຕິ; ອນຸປາທິຍໍ ນ ປຣິຕສ຺ສຕິ, ອປຣິຕສ຺ສໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕິ.

‘‘ໂສ ສຸຂໍ ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ສາ ອນິຈ຺ຈາຕິ ປຊານາຕິ, ອນຊ຺ໂຌສິຕາຕິ ປຊານາຕິ, ອນຠິນນ຺ທິຕາຕິ ປຊານາຕິ. ທຸກ຺ຂໍ ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ສາ ອນິຈ຺ຈາຕິ ປຊານາຕິ, ອນຊ຺ໂຌສິຕາຕິ ປຊານາຕິ, ອນຠິນນ຺ທິຕາຕິ ປຊານາຕິ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ສາ ອນິຈ຺ຈາຕິ ປຊານາຕິ, ອນຊ຺ໂຌສິຕາຕິ ປຊານາຕິ, ອນຠິນນ຺ທິຕາຕິ ປຊານາຕິ. ໂສ ສຸຂໍ ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ. ທຸກ຺ຂໍ ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ນໍ [ຕໍ ເວທນໍ (ສີ. ປີ.), ເວທນໍ (ກ.)] ເວທຍຕິ. ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ເຈ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕິ.

‘‘ໂສ ກາຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍມາໂນ ກາຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍາມີຕິ ປຊານາຕິ, ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍມາໂນ ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍາມີຕິ ປຊານາຕິ. ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ອຸທ຺ຘໍ ຊີວິຕປຣິຍາທານາ ອິເຘວ ສພ຺ພເວທຍິຕານິ ອນຠິນນ຺ທິຕານິ ສີຕີຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ສຣີຣານິ ອວສິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ປຊານາຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິໂສ ກຸມ຺ຠກາຣປາກາ ອຸຓ຺ຫໍ ກຸມ຺ຠໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ສເມ ຠູມິຠາເຄ ປຏິສິສ຺ເສຍ຺ຍ [ປຏິວິເສຍ຺ຍ (ສີ.), ປຕິຏ຺ຐເປຍ຺ຍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.), ປຏິເສເວຍ຺ຍ (ຏີກາ)]. ຕຕ຺ຣ ຍາຍໍ ອຸສ຺ມາ ສາ ຕຕ຺ເຖວ ວູປສເມຍ຺ຍ, ກປລ຺ລານິ ອວສິສ຺ເສຍ຺ຍຸໍ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍມາໂນ ກາຍປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍາມີຕິ ປຊານາຕິ, ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍມາໂນ ຊີວິຕປຣິຍນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ເວທຍາມີຕິ ປຊານາຕິ. ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ອຸທ຺ຘໍ ຊີວິຕປຣິຍາທານາ ອິເຘວ ສພ຺ພເວທຍິຕານິ ອນຠິນນ຺ທິຕານິ ສີຕີຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ສຣີຣານິ ອວສິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ປຊານາຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປິ ນຸ ໂຂ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣໍ ວາ ອຠິສງ຺ຂເຣຍ຺ຍ ອປຸຎ຺ຎາຠິສງ຺ຂາຣໍ ວາ ອຠິສງ຺ຂເຣຍ຺ຍ ອາເນຎ຺ຊາຠິສງ຺ຂາຣໍ ວາ ອຠິສງ຺ຂເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສພ຺ພໂສ ວາ ປນ ສງ຺ຂາເຣສຸ ອສຕິ, ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ວິຎ຺ຎາຓໍ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສພ຺ພໂສ ວາ ປນ ວິຎ຺ຎາເຓ ອສຕິ, ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ນາມຣູປໍ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສພ຺ພໂສ ວາ ປນ ນາມຣູເປ ອສຕິ, ນາມຣູປນິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ສຬາຍຕນໍ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສພ຺ພໂສ ວາ ປນ ສຬາຍຕເນ ອສຕິ, ສຬາຍຕນນິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ຜສ຺ໂສ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສພ຺ພໂສ ວາ ປນ ຜສ຺ເສ ອສຕິ, ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ເວທນາ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສພ຺ພໂສ ວາ ປນ ເວທນາຍ ອສຕິ, ເວທນານິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ຕຓ຺ຫາ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສພ຺ພໂສ ວາ ປນ ຕຓ຺ຫາຍ ອສຕິ, ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ອຸປາທານໍ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສພ຺ພໂສ ວາ ປນ ອຸປາທາເນ ອສຕິ, ອຸປາທານນິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ຠໂວ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ. ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສພ຺ພໂສ ວາ ປນ ຠເວ ອສຕິ, ຠວນິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ຊາຕິ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ສພ຺ພໂສ ວາ ປນ ຊາຕິຍາ ອສຕິ, ຊາຕິນິໂຣຘາ ອປິ ນຸ ໂຂ ຊຣາມຣຓໍ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນຕໍ ອຎ຺ຎຖາ. ສທ຺ທຫຖ ເມ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘິມຸຈ຺ຈຖ, ນິກ຺ກງ຺ຂາ ເອຕ຺ຖ ໂຫຖ ນິພ຺ພິຈິກິຈ຺ຉາ. ເອເສວນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ອຸປາທານສຸຕ຺ຕໍ

໕໒. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ອຸປາທານິເຍສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ປວຑ຺ຒຕິ. ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ; ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ; ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕິ; ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ’’.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສນ຺ນໍ ວາ ກຏ຺ຐວາຫານໍ ວີສາຍ ວາ ກຏ຺ຐວາຫານໍ ຕິໍສາຍ ວາ ກຏ຺ຐວາຫານໍ ຈຕ຺ຕາຣີສາຍ ວາ ກຏ຺ຐວາຫານໍ ມຫາອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ໂຘ ຊເລຍ຺ຍ. ຕຕ຺ຣ ປຸຣິໂສ ກາເລນ ກາລໍ ສຸກ຺ຂານິ ເຈວ ຕິຓານິ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ສຸກ຺ຂານິ ຈ ໂຄມຍານິ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ສຸກ຺ຂານິ ຈ ກຏ຺ຐານິ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ໂຘ ຕທາຫາໂຣ ຕທຸປາທາໂນ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ຊເລຍ຺ຍ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາທານິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ປວຑ຺ຒຕິ. ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ.

‘‘ອຸປາທານິເຍສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ອາທີນວານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ; ອຸປາທານນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ; ຠວນິໂຣຘາ ຊາຕິນິໂຣໂຘ; ຊາຕິນິໂຣຘາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສນ຺ນໍ ວາ ກຏ຺ຐວາຫານໍ ວີສາຍ ວາ ຕິໍສາຍ ວາ ຈຕ຺ຕາຣີສາຍ ວາ ກຏ຺ຐວາຫານໍ ມຫາອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ໂຘ ຊເລຍ຺ຍ; ຕຕ຺ຣ ປຸຣິໂສ ນ ກາເລນ ກາລໍ ສຸກ຺ຂານິ ເຈວ ຕິຓານິ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ນ ສຸກ຺ຂານິ ຈ ໂຄມຍານິ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ນ ສຸກ຺ຂານິ ຈ ກຏ຺ຐານິ ປກ຺ຂິເປຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ໂຘ ປຸຣິມສ຺ສ ຈ ອຸປາທານສ຺ສ ປຣິຍາທານາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ອນຸປຫາຣາ [ອນຸປາຫາຣາ (ປີ.)] ອນາຫາໂຣ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາທານິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອາທີນວານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ສໍໂຍຊນສຸຕ຺ຕໍ

໕໓. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ …ເປ… ‘‘ສໍໂຍຊນິເຍສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ປວຑ຺ຒຕິ. ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ; ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ; ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕິ; ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ’’.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕລຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ວຏ຺ຏິຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ເຕລປ຺ປທີໂປ ຌາເຍຍ຺ຍ. ຕຕ຺ຣ ປຸຣິໂສ ກາເລນ ກາລໍ ເຕລໍ ອາສິຎ຺ເຈຍ຺ຍ ວຏ຺ຏິໍ ອຸປສໍຫເຣຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕລປ຺ປທີໂປ ຕທາຫາໂຣ ຕທຸປາທາໂນ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ຊເລຍ຺ຍ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍໂຍຊນິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ປວຑ຺ຒຕິ. ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ; ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ; ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕິ; ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ.

‘‘ສໍໂຍຊນິເຍສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ອາທີນວານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ; ອຸປາທານນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ; ຠວນິໂຣຘາ ຊາຕິນິໂຣໂຘ; ຊາຕິນິໂຣຘາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕລຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ວຏ຺ຏິຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ເຕລປ຺ປທີໂປ ຌາເຍຍ຺ຍ. ຕຕ຺ຣ ປຸຣິໂສ ນ ກາເລນ ກາລໍ ເຕລໍ ອາສິຎ຺ເຈຍ຺ຍ ນ ວຏ຺ຏິໍ ອຸປສໍຫເຣຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕລປ຺ປທີໂປ ປຸຣິມສ຺ສ ຈ ອຸປາທານສ຺ສ ປຣິຍາທານາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ອນຸປຫາຣາ ອນາຫາໂຣ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍໂຍຊນິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອາທີນວານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ທຸຕິຍສໍໂຍຊນສຸຕ຺ຕໍ

໕໔. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ …ເປ… ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕລຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ວຏ຺ຏິຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ເຕລປ຺ປທີໂປ ຌາເຍຍ຺ຍ. ຕຕ຺ຣ ປຸຣິໂສ ກາເລນ ກາລໍ ເຕລໍ ອາສິຎ຺ເຈຍ຺ຍ ວຏ຺ຏິໍ ອຸປສໍຫເຣຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕລປ຺ປທີໂປ ຕທາຫາໂຣ ຕທຸປາທາໂນ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ຊເລຍ຺ຍ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍໂຍຊນິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ປວຑ຺ຒຕິ. ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ’’.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕລຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ວຏ຺ຏິຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ເຕລປ຺ປທີໂປ ຌາເຍຍ຺ຍ. ຕຕ຺ຣ ປຸຣິໂສ ນ ກາເລນ ກາລໍ ເຕລໍ ອາສິຎ຺ເຈຍ຺ຍ ນ ວຏ຺ຏິໍ ອຸປສໍຫເຣຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕລປ຺ປທີໂປ ປຸຣິມສ຺ສ ຈ ອຸປາທານສ຺ສ ປຣິຍາທານາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ອນຸປຫາຣາ ອນາຫາໂຣ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍໂຍຊນິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອາທີນວານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ມຫາຣຸກ຺ຂສຸຕ຺ຕໍ

໕໕. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ອຸປາທານິເຍສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ປວຑ຺ຒຕິ. ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ; ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ’’.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາຣຸກ຺ໂຂ. ຕສ຺ສ ຍານິ ເຈວ ມູລານິ ອໂຘຄມານິ, ຍານິ ຈ ຕິຣິຍງ຺ຄມານິ, ສພ຺ພານິ ຕານິ ອຸທ຺ຘໍ ໂອຊໍ ອຠິຫຣນ຺ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາຣຸກ຺ໂຂ ຕທາຫາໂຣ ຕທຸປາທາໂນ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາທານິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ປວຑ຺ຒຕິ. ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ.

‘‘ອຸປາທານິເຍສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ອາທີນວານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ; ອຸປາທານນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາຣຸກ຺ໂຂ. ອຖ ປຸຣິໂສ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ກຸທ຺ທາລປິຏກໍ [ກຸທາລປິຏກໍ (ອຎ຺ຎຕ຺ຖ)] ອາທາຍ. ໂສ ຕໍ ຣຸກ຺ຂໍ ມູເລ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ, ມູລໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປລິຂເຓຍ຺ຍ [ປລິໍຂເຓຍ຺ຍ (ປີ. ກ.)], ປລິຂຓິຕ຺ວາ ມູລານິ ອຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍ ອນ຺ຕມໂສ ອຸສີຣນາຬິມຕ຺ຕານິປິ. ໂສ ຕໍ ຣຸກ຺ຂໍ ຂຓ຺ຑາຂຓ຺ຑິກໍ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ, ຂຓ຺ຑາຂຓ຺ຑິກໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຜາເລຍ຺ຍ, ຜາເລຕ຺ວາ ສກລິກໍ ສກລິກໍ ກເຣຍ຺ຍ, ສກລິກໍ ສກລິກໍ ກຣິຕ຺ວາ ວາຕາຕເປ ວິໂສເສຍ຺ຍ; ວາຕາຕເປ ວິໂສເສຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິນາ ຑເຫຍ຺ຍ, ອຄ຺ຄິນາ ຑເຫຕ຺ວາ ມສິໍ ກເຣຍ຺ຍ, ມສິໍ ກຣິຕ຺ວາ ມຫາວາເຕ ວາ ໂອຜຸເຓຍ຺ຍ [ໂອປຸເນຍ຺ຍ (ສີ. ປີ.), ໂອຜຸເນຍ຺ຍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ນທິຍາ ວາ ສີຆໂສຕາຍ ປວາເຫຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາຣຸກ຺ໂຂ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູໂລ ອສ຺ສ ຕາລາວຕ຺ຖຸກໂຕ ອນຠາວໍກໂຕ [ອນຠາວກໂຕ (ສີ.), ອນຠາວງ຺ຄໂຕ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ໂມ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາທານິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອາທີນວານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ; ອຸປາທານນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ທຸຕິຍມຫາຣຸກ຺ຂສຸຕ຺ຕໍ

໕໖. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາຣຸກ຺ໂຂ. ຕສ຺ສ ຍານິ ເຈວ ມູລານິ ອໂຘຄມານິ, ຍານິ ຈ ຕິຣິຍງ຺ຄມານິ, ສພ຺ພານິ ຕານິ ອຸທ຺ຘໍ ໂອຊໍ ອຠິຫຣນ຺ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາຣຸກ຺ໂຂ ຕທາຫາໂຣ ຕທຸປາທາໂນ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາທານິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ປວຑ຺ຒຕິ. ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ …ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ’’.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາຣຸກ຺ໂຂ. ອຖ ປຸຣິໂສ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ກຸທ຺ທາລປິຏກໍ ອາທາຍ. ໂສ ຕໍ ຣຸກ຺ຂໍ ມູເລ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ, ມູເລ ເຉຕ຺ວາ ປລິຂເຓຍ຺ຍ, ປລິຂຓິຕ຺ວາ ມູລານິ ອຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍ…ເປ… ນທິຍາ ວາ ສີຆໂສຕາຍ ປວາເຫຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາຣຸກ຺ໂຂ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູໂລ ອສ຺ສ ຕາລາວຕ຺ຖຸກໂຕ ອນຠາວງ຺ກໂຕ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ໂມ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາທານິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອາທີນວານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ຕຣຸຓຣຸກ຺ຂສຸຕ຺ຕໍ

໕໗. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ສໍໂຍຊນິເຍສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ປວຑ຺ຒຕິ. ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ’’.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຣຸໂຓ ຣຸກ຺ໂຂ. ຕສ຺ສ ປຸຣິໂສ ກາເລນ ກາລໍ ມູລານິ ປລິມຊ຺ເຊຍ຺ຍ [ປລິສນ຺ເນຍ຺ຍ (ສີ.), ປລິສຊ຺ເຊຍ຺ຍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.), ປລິປຏ຺ເຐຍ຺ຍ (ກ.), ປລິສນ຺ເທຍ຺ຍ, ປລິພນ຺ເຘຍ຺ຍ (ຏີການຸຣູປໍ)] ກາເລນ ກາລໍ ປໍສຸໍ ທເທຍ຺ຍ, ກາເລນ ກາລໍ ອຸທກໍ ທເທຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຣຸໂຓ ຣຸກ຺ໂຂ ຕທາຫາໂຣ ຕທຸປາທາໂນ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍໂຍຊນິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ປວຑ຺ຒຕິ. ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ.

‘‘ສໍໂຍຊນິເຍສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ອາທີນວານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຣຸໂຓ ຣຸກ຺ໂຂ. ອຖ ປຸຣິໂສ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ກຸທ຺ທາລປິຏກໍ ອາທາຍ…ເປ… ນທິຍາ ວາ ສີຆໂສຕາຍ ປວາເຫຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຣຸໂຓ ຣຸກ຺ໂຂ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູໂລ ອສ຺ສ ຕາລາວຕ຺ຖຸກໂຕ ອນຠາວງ຺ກໂຕ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ໂມ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍໂຍຊນິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອາທີນວານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ນາມຣູປສຸຕ຺ຕໍ

໕໘. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ສໍໂຍຊນິເຍສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ນາມຣູປສ຺ສ ອວກ຺ກນ຺ຕິ ໂຫຕິ. ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນໍ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ’’.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາຣຸກ຺ໂຂ. ຕສ຺ສ ຍານິ ເຈວ ມູລານິ ອໂຘຄມານິ, ຍານິ ຈ ຕິຣິຍງ຺ຄມານິ, ສພ຺ພານິ ຕານິ ອຸທ຺ຘໍ ໂອຊໍ ອຠິຫຣນ຺ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາຣຸກ຺ໂຂ ຕທາຫາໂຣ ຕທຸປາທາໂນ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍໂຍຊນິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ນາມຣູປສ຺ສ ອວກ຺ກນ຺ຕິ ໂຫຕິ…ເປ….

‘‘ສໍໂຍຊນິເຍສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ອາທີນວານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ນາມຣູປສ຺ສ ອວກ຺ກນ຺ຕິ ນ ໂຫຕິ. ນາມຣູປນິໂຣຘາ ສຬາຍຕນນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາຣຸກ຺ໂຂ. ອຖ ປຸຣິໂສ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ກຸທ຺ທາລປິຏກໍ ອາທາຍ…ເປ… ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ໂມ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍໂຍຊນິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອາທີນວານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ນາມຣູປສ຺ສ ອວກ຺ກນ຺ຕິ ນ ໂຫຕິ. ນາມຣູປນິໂຣຘາ ສຬາຍຕນນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ວິຎ຺ຎາຓສຸຕ຺ຕໍ

໕໙. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ສໍໂຍຊນິເຍສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອວກ຺ກນ຺ຕິ ໂຫຕິ. ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປໍ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ’’.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາຣຸກ຺ໂຂ. ຕສ຺ສ ຍານິ ເຈວ ມູລານິ …ເປ… ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍໂຍຊນິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອວກ຺ກນ຺ຕິ ໂຫຕິ…ເປ….

‘‘ສໍໂຍຊນິເຍສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ອາທີນວານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອວກ຺ກນ຺ຕິ ນ ໂຫຕິ. ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘາ ນາມຣູປນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາຣຸກ຺ໂຂ. ອຖ ປຸຣິໂສ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ກຸທ຺ທາລປິຏກໍ ອາທາຍ…ເປ… ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ໂມ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍໂຍຊນິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອາທີນວານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອວກ຺ກນ຺ຕິ ນ ໂຫຕິ. ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິໂຣຘາ ນາມຣູປນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ນິທານສຸຕ຺ຕໍ

໖໐. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ກຸຣູສຸ ວິຫຣຕິ ກມ຺ມາສຘມ຺ມໍ ນາມ ກຸຣູນໍ ນິຄໂມ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ຍາວ ຄມ຺ຠີໂຣ ຈາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ຄມ຺ຠີຣາວຠາໂສ ຈ, ອຖ ຈ ປນ ເມ ອຸຕ຺ຕານກຸຕ຺ຕານໂກ ວິຍ ຂາຍຕີ’’ຕິ.

‘‘ມາ ເຫວໍ, ອານນ຺ທ, ມາ ເຫວໍ, ອານນ຺ທ [ມາ ເຫວໍ ອານນ຺ທ ອວຈ ມາ ເຫວໍ ອານນ຺ທ ອວຈ (ທີ. ນິ. ໒ ມຫານິທານສຸຕ຺ເຕ)]! ຄມ຺ຠີໂຣ ຈາຍໍ, ອານນ຺ທ, ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ຄມ຺ຠີຣາວຠາໂສ ຈ. ເອຕສ຺ສ, ອານນ຺ທ, ຘມ຺ມສ຺ສ ອນນຸໂພຘາ ອປ຺ປຏິເວຘາ ເອວມຍໍ ປຊາ ຕນ຺ຕາກຸລກຊາຕາ ກຸລຄຓ຺ຐິກຊາຕາ [ຄຸຬາຄຸຓ຺ຐິກຊາຕາ (ສີ.), ຄຸຬີຄຸຓ຺ຐິກຊາຕາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ມຸຎ຺ຊປພ຺ພຊຠູຕາ [ມຸຎ຺ຊພພ຺ພຊຠູຕາ (ສີ.)] ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ສໍສາຣໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ອຸປາທານິເຍສຸ, ອານນ຺ທ, ຘມ຺ເມສຸ ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ປວຑ຺ຒຕິ. ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ; ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ; ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕິ; ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອານນ຺ທ, ມຫາຣຸກ຺ໂຂ. ຕສ຺ສ ຍານິ ເຈວ ມູລານິ ອໂຘຄມານິ, ຍານິ ຈ ຕິຣິຍງ຺ຄມານິ, ສພ຺ພານິ ຕານິ ອຸທ຺ຘໍ ໂອຊໍ ອຠິຫຣນ຺ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ອານນ຺ທ, ມຫາຣຸກ຺ໂຂ ຕທາຫາໂຣ ຕທຸປາທາໂນ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ. ເອວເມວ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອຸປາທານິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອສ຺ສາທານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ປວຑ຺ຒຕິ. ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ; ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ.

‘‘ອຸປາທານິເຍສຸ, ອານນ຺ທ, ຘມ຺ເມສຸ ອາທີນວານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ; ອຸປາທານນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອານນ຺ທ, ມຫາຣຸກ຺ໂຂ. ອຖ ປຸຣິໂສ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ກຸທ຺ທາລປິຏກໍ ອາທາຍ. ໂສ ຕໍ ຣຸກ຺ຂໍ ມູເລ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ, ມູເລ ເຉຕ຺ວາ ປລິຂເຓຍ຺ຍ, ປລິຂຓິຕ຺ວາ ມູລານິ ອຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍ ອນ຺ຕມໂສ ອຸສີຣນາຬິມຕ຺ຕານິປິ. ໂສ ຕໍ ຣຸກ຺ຂໍ ຂຓ຺ຑາຂຓ຺ຑິກໍ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ. ຂຓ຺ຑາຂຓ຺ຑິກໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຜາເລຍ຺ຍ; ຜາເລຕ຺ວາ ສກລິກໍ ສກລິກໍ ກເຣຍ຺ຍ, ສກລິກໍ ສກລິກໍ ກຣິຕ຺ວາ ວາຕາຕເປ ວິໂສເສຍ຺ຍ, ວາຕາຕເປ ວິໂສເສຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິນາ ຑເຫຍ຺ຍ, ອຄ຺ຄິນາ ຑເຫຕ຺ວາ ມສິໍ ກເຣຍ຺ຍ, ມສິໍ ກຣິຕ຺ວາ ມຫາວາເຕ ວາ ໂອຜຸເຓຍ຺ຍ, ນທິຍາ ວາ ສີຆໂສຕາຍ ປວາເຫຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ອານນ຺ທ, ມຫາຣຸກ຺ໂຂ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູໂລ ອສ຺ສ ຕາລາວຕ຺ຖຸກໂຕ ອນຠາວງ຺ກໂຕ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ໂມ. ເອວເມວ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອຸປາທານິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອາທີນວານຸປສ຺ສິໂນ ວິຫຣໂຕ ຕຓ຺ຫາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ; ອຸປາທານນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ; ຠວນິໂຣຘາ ຊາຕິນິໂຣໂຘ; ຊາຕິນິໂຣຘາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ທສມໍ.

ທຸກ຺ຂວຄ຺ໂຄ ຉຏ຺ໂຐ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ປຣິວີມໍສນຸປາທານໍ, ທ຺ເວ ຈ ສໍໂຍຊນານິ ຈ;

ມຫາຣຸກ຺ເຂນ ທ຺ເວ ວຸຕ຺ຕາ, ຕຣຸເຓນ ຈ ສຕ຺ຕມໍ;

ນາມຣູປຎ຺ຈ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ນິທາເນນ ຈ ເຕ ທສາຕິ.