໔. ກຬາຣຂຕ຺ຕິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ຠູຕສຸຕ຺ຕໍ

໓໑. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ວຸຕ຺ຕມິທໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປາຣາຍເນ [ປາຣາຍເຓ (ສີ.)] ອຊິຕປຎ຺ເຫ –

‘‘ເຍ ຈ ສງ຺ຂາຕຘມ຺ມາເສ, ເຍ ຈ ເສກ຺ຂາ ປຸຖູ ອິຘ;

ເຕສໍ ເມ ນິປໂກ ອິຣິຍໍ, ປຸຏ຺ໂຐ ປພ຺ຣູຫິ ມາຣິສາ’’ຕິ.

‘‘ອິມສ຺ສ ນຸ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ກຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ? ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ…ເປ… ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ວຸຕ຺ຕມິທໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປາຣາຍເນ ອຊິຕປຎ຺ເຫ –

‘‘ເຍ ຈ ສງ຺ຂາຕຘມ຺ມາເສ, ເຍ ຈ ເສກ຺ຂາ ປຸຖູ ອິຘ;

ເຕສໍ ເມ ນິປໂກ ອິຣິຍໍ, ປຸຏ຺ໂຐ ປພ຺ຣູຫິ ມາຣິສາ’’ຕິ.

‘‘ອິມສ຺ສ ນຸ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ກຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ? ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ.

‘‘ຠູຕມິທນ຺ຕິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປສ຺ສສີ’’ຕິ? ຠູຕມິທນ຺ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ. ຠູຕມິທນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ຠູຕສ຺ສ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຕທາຫາຣສມ຺ຠວນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ. ຕທາຫາຣສມ຺ຠວນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ອາຫາຣສມ຺ຠວສ຺ສ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຕທາຫາຣນິໂຣຘາ ຍໍ ຠູຕໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ. ຕທາຫາຣນິໂຣຘາ ຍໍ ຠູຕໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ນິໂຣຘຘມ຺ມສ຺ສ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເສກ຺ໂຂ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຂາຕຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ? ຠູຕມິທນ຺ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ. ຠູຕມິທນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ຠູຕສ຺ສ ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ອນຸປາທາ ວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຕທາຫາຣສມ຺ຠວນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ. ຕທາຫາຣສມ຺ຠວນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ອາຫາຣສມ຺ຠວສ຺ສ ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ອນຸປາທາ ວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຕທາຫາຣນິໂຣຘາ ຍໍ ຠູຕໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ. ຕທາຫາຣນິໂຣຘາ ຍໍ ຠູຕໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ນິໂຣຘຘມ຺ມສ຺ສ ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ອນຸປາທາ ວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຂາຕຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ. ອິຕິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ປາຣາຍເນ ອຊິຕປຎ຺ເຫ –

‘‘ເຍ ຈ ສງ຺ຂາຕຘມ຺ມາເສ, ເຍ ຈ ເສກ຺ຂາ ປຸຖູ ອິຘ;

ເຕສໍ ເມ ນິປໂກ ອິຣິຍໍ, ປຸຏ຺ໂຐ ປພ຺ຣູຫິ ມາຣິສາ’’ຕິ.

‘‘ອິມສ຺ສ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມີ’’ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠູຕມິທນ຺ຕິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ. ຠູຕມິທນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ຠູຕສ຺ສ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຕທາຫາຣສມ຺ຠວນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ. ຕທາຫາຣສມ຺ຠວນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ອາຫາຣສມ຺ຠວສ຺ສ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຕທາຫາຣນິໂຣຘາ ຍໍ ຠູຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ. ຕທາຫາຣນິໂຣຘາ ຍໍ ຠູຕໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ນິໂຣຘຘມ຺ມສ຺ສ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເສກ຺ໂຂ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສງ຺ຂາຕຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ? ຠູຕມິທນ຺ຕິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ. ຠູຕມິທນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ຠູຕສ຺ສ ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ອນຸປາທາ ວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຕທາຫາຣສມ຺ຠວນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ. ຕທາຫາຣສມ຺ຠວນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ອາຫາຣສມ຺ຠວສ຺ສ ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ອນຸປາທາ ວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຕທາຫາຣນິໂຣຘາ ຍໍ ຠູຕໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ. ຕທາຫາຣນິໂຣຘາ ຍໍ ຠູຕໍ ຕໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາ ທິສ຺ວາ ນິໂຣຘຘມ຺ມສ຺ສ ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ອນຸປາທາ ວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສງ຺ຂາຕຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ. ອິຕິ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ປາຣາຍເນ ອຊິຕປຎ຺ເຫ –

‘‘ເຍ ຈ ສງ຺ຂາຕຘມ຺ມາເສ, ເຍ ຈ ເສກ຺ຂາ ປຸຖູ ອິຘ;

ເຕສໍ ເມ ນິປໂກ ອິຣິຍໍ, ປຸຏ຺ໂຐ ປພ຺ຣູຫິ ມາຣິສາ’’ຕິ.

‘‘ອິມສ຺ສ ໂຂ ສາຣິປຸຕ຺ຕ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ກຬາຣສຸຕ຺ຕໍ

໓໒. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂຂ ກຬາຣຂຕ຺ຕິໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ກຬາຣຂຕ຺ຕິໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂມຬິຍຜຄ຺ຄຸໂນ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ໂຕຕິ. ນ ຫິ ນູນ ໂສ ອາຍສ຺ມາ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອສ຺ສາສມລຕ຺ຖາຕິ. ເຕນ ຫາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອສ຺ສາສໍ ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ?

‘‘ນ ຂ຺ວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ກງ຺ຂາມີ’’ຕິ. ‘‘ອາຍຕິໍ, ປນາວຸໂສ’’ຕິ?

‘‘ນ ຂ຺ວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ວິຈິກິຈ຺ຉາມີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ມມ ວຈເນນ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕຫິ – ‘ສຕ຺ຖາ ຕໍ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອາມນ຺ເຕຕີ’’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຕ຺ຖາ ຕໍ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອາມນ຺ເຕຕີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ອາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຍາ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຎ຺ຎາ ພ຺ຍາກຕາ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາມີ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເອເຕຫິ ປເທຫິ ເອເຕຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ອຕ຺ໂຖ [ອຕ຺ໂຖ ຈ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ວຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ‘‘ເຍນ ເກນຈິປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຣິຍາເຍນ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ, ອຖ ໂຂ ພ຺ຍາກຕໍ ພ຺ຍາກຕໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ນນຸ ອຫມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ວທາມິ – ‘ນ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເອເຕຫິ ປເທຫິ ເອເຕຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ’’’ຕິ.

‘‘ສເຈ ຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ກຖໍ ຊານຕາ ປນ ຕຍາ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກຖໍ ປສ຺ສຕາ ອຎ຺ຎາ ພ຺ຍາກຕາ – ຂີຓາ ຊາຕິ ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ກຕໍ ກຣຓີຍໍ ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາມີ’ຕິ. ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຕ຺ວໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກິນ຺ຕິ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ?

‘‘ສເຈ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ກຖໍ ຊານຕາ ປນ ຕຍາ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກຖໍ ປສ຺ສຕາ ອຎ຺ຎາ ພ຺ຍາກຕາ – ຂີຓາ ຊາຕິ ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ກຕໍ ກຣຓີຍໍ ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາມີ’ຕິ; ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐຫໍ [ປຸຏ຺ໂຐ ອຫໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ປຸຏ຺ຐາຫໍ (ປີ. ກ.)], ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ – ‘ຍໍນິທານາ, ອາວຸໂສ, ຊາຕິ, ຕສ຺ສ ນິທານສ຺ສ ຂຍາ ຂີຓສ຺ມິໍ ຂີຓາມ຺ຫີຕິ ວິທິຕໍ. ຂີຓາມ຺ຫີຕິ ວິທິຕ຺ວາ – ຂີຓາຊາຕິ ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ກຕໍ ກຣຓີຍໍ ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາມີ’ຕິ. ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສເຈ ປນ ຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ຊາຕິ ປນາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກິໍນິທານາ ກິໍສມຸທຍາ ກິໍຊາຕິກາ ກິໍປຠວາ’ຕິ? ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກິນ຺ຕິ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ? ‘‘ສເຈ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ຊາຕິ ປນາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກິໍນິທານາ ກິໍສມຸທຍາ ກິໍຊາຕິກາ ກິໍປຠວາ’ຕິ? ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ – ‘ຊາຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຠວນິທານາ ຠວສມຸທຍາ ຠວຊາຕິກາ ຠວປ຺ປຠວາ’ຕິ. ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສເຈ ປນ ຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ຠໂວ ປນາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກິໍນິທາໂນ ກິໍສມຸທໂຍ ກິໍຊາຕິໂກ ກິໍປຠໂວ’ຕິ? ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຕ຺ວໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກິນ຺ຕິ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ? ‘‘ສເຈ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ຠໂວ ປນາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກິໍນິທາໂນ ກິໍສມຸທໂຍ ກິໍຊາຕິໂກ ກິໍປຠໂວ’ຕິ? ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ – ‘ຠໂວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຸປາທານນິທາໂນ ອຸປາທານສມຸທໂຍ ອຸປາທານຊາຕິໂກ ອຸປາທານປ຺ປຠໂວ’ຕິ. ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສເຈ ປນ ຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ອຸປາທານໍ ປນາວຸໂສ…ເປ… ສເຈ ປນ ຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ຕຓ຺ຫາ ປນາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກິໍນິທານາ ກິໍສມຸທຍາ ກິໍຊາຕິກາ ກິໍປຠວາ’ຕິ? ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຕ຺ວໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກິນ຺ຕິ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ? ‘‘ສເຈ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ຕຓ຺ຫາ ປນາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກິໍນິທານາ ກິໍສມຸທຍາ ກິໍຊາຕິກາ ກິໍປຠວາ’ຕິ? ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ – ‘ຕຓ຺ຫາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເວທນານິທານາ ເວທນາສມຸທຍາ ເວທນາຊາຕິກາ ເວທນາປຠວາ’ຕິ. ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສເຈ ປນ ຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ກຖໍ ຊານໂຕ ປນ ເຕ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກຖໍ ປສ຺ສໂຕ ຍາ ເວທນາສຸ ນນ຺ທີ ສາ ນ ອຸປຏ຺ຐາສີ’ຕິ. ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຕ຺ວໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກິນ຺ຕິ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ? ‘‘ສເຈ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ກຖໍ ຊານໂຕ ປນ ເຕ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກຖໍ ປສ຺ສໂຕ ຍາ ເວທນາສຸ ນນ຺ທີ ສາ ນ ອຸປຏ຺ຐາສີ’ຕິ ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ – ‘ຕິສ຺ໂສ ໂຂ ອິມາ, ອາວຸໂສ, ເວທນາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ. ອິມາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວິທິຕໍ [ວິທິຕາ (ຏີກາ)], ຍາ ເວທນາສຸ ນນ຺ທີ ສາ ນ ອຸປຏ຺ຐາສີ’ຕິ. ເອວໍ, ປຸຏ຺ໂຐຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຣິຍາໂຍ, ເອຕສ຺ເສວ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ເວຍ຺ຍາກຣຓາຍ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ມິ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສເຈ ປນ ຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ກຖໍ ວິໂມກ຺ຂາ ປນ ຕຍາ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຎ຺ຎາ ພ຺ຍາກຕາ – ຂີຓາ ຊາຕິ ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ກຕໍ ກຣຓີຍໍ ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາມີ’ຕິ? ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຕ຺ວໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກິນ຺ຕິ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ? ‘‘ສເຈ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ກຖໍ ວິໂມກ຺ຂາ ປນ ຕຍາ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຎ຺ຎາ ພ຺ຍາກຕາ – ຂີຓາ ຊາຕິ ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ກຕໍ ກຣຓີຍໍ ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາມີ’ຕິ. ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ – ‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວິໂມກ຺ຂາ ຂ຺ວາຫໍ, ອາວຸໂສ, ສພ຺ພຸປາທານກ຺ຂຍາ ຕຖາ ສໂຕ ວິຫຣາມິ ຍຖາ ສຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອາສວາ ນານຸສ຺ສວນ຺ຕິ, ອຕ຺ຕານຎ຺ຈ ນາວຊານາມີ’ຕິ. ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຣິຍາໂຍ ເອຕສ຺ເສວ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ເວຍ຺ຍາກຣຓາຍ – ເຍ ອາສວາ ສມເຓນ ວຸຕ຺ຕາ ເຕສ຺ວາຫໍ ນ ກງ຺ຂາມິ, ເຕ ເມ ປຫີນາຕິ ນ ວິຈິກິຈ຺ຉາມີ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອິທໍ ວຕ຺ວາ ສຸຄໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປາວິສິ.

ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ປຸພ຺ເພ ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕໍ ມໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ປຐມໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ, ຕສ຺ສ ເມ ອໂຫສິ ທນ຺ຘາຍິຕຕ຺ຕໍ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ ເມ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ປຐມໍ ປຎ຺ຫໍ ອນຸໂມທິ, ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ, ເອຕທໂຫສິ – ທິວສໍ ເຈປິ ມໍ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປເທຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປຣິຍາເຍຫິ, ທິວສມ຺ປາຫໍ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປເທຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປຣິຍາເຍຫິ. ຣຕ຺ຕິໍ ເຈປິ ມໍ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປເທຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປຣິຍາເຍຫິ, ຣຕ຺ຕິມ຺ປາຫໍ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປເທຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປຣິຍາເຍຫິ. ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ [ຣຕ຺ຕິທິວໍ (ກ.)] ເຈປິ ມໍ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປເທຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປຣິຍາເຍຫິ, ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວມ຺ປາຫໍ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປເທຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປຣິຍາເຍຫິ. ທ຺ເວ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິ ເຈປິ ມໍ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ…ເປ… ທ຺ເວ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິປາຫໍ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ…ເປ… ຕີຓິ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິ ເຈປິ ມໍ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ…ເປ… ຕີຓິ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິປາຫໍ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ…ເປ… ຈຕ຺ຕາຣິ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິ ເຈປິ ມໍ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ…ເປ… ຈຕ຺ຕາຣິ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິປາຫໍ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ…ເປ… ປຎ຺ຈ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິ ເຈປິ ມໍ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ…ເປ… ປຎ຺ຈ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິປາຫໍ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ…ເປ… ຉ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິ ເຈປິ ມໍ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ…ເປ… ຉ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິປາຫໍ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ…ເປ… ສຕ຺ຕ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິ ເຈປິ ມໍ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປເທຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປຣິຍາເຍຫິ, ສຕ຺ຕ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິປາຫໍ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປເທຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປຣິຍາເຍຫີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ກຬາຣຂຕ຺ຕິໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ກຬາຣຂຕ຺ຕິໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອາຍສ຺ມຕາ, ຠນ຺ເຕ, ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ສີຫນາໂທ ນທິໂຕ – ປຸພ຺ເພ ອປ຺ປຏິສໍວິທິຕໍ ມໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ປຐມໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ, ຕສ຺ສ ເມ ອໂຫສິ ທນ຺ຘາຍິຕຕ຺ຕໍ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ ເມ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ປຐມໍ ປຎ຺ຫໍ ອນຸໂມທິ, ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອາວຸໂສ, ເອຕທໂຫສິ – ທິວສໍ ເຈປິ ມໍ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປເທຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປຣິຍາເຍຫິ, ທິວສມ຺ປາຫໍ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປເທຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປຣິຍາເຍຫິ; ຣຕ຺ຕິໍ ເຈປິ…ເປ… ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ເຈປິ ມໍ ຠຄວາ…ເປ… ທ຺ເວ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິ ເຈປິ ມໍ ຠຄວາ…ເປ… ຕີຓິ… ຈຕ຺ຕາຣິ… ປຎ຺ຈ… ຉ… ສຕ຺ຕ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິ ເຈປິ ມໍ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປເທຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປຣິຍາເຍຫິ, ສຕ຺ຕ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິປາຫໍ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປເທຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປຣິຍາເຍຫີ’’ຕິ.

‘‘ສາ ຫິ, ຠິກ຺ຂຸ, ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມຘາຕຸ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ, ຍສ຺ສາ ຘມ຺ມຘາຕຸຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘຕ຺ຕາ ທິວສໍ ເຈປາຫໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປເທຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປຣິຍາເຍຫິ, ທິວສມ຺ປິ ເມ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປເທຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປຣິຍາເຍຫິ. ຣຕ຺ຕິໍ ເຈປາຫໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປເທຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປຣິຍາເຍຫິ, ຣຕ຺ຕິມ຺ປິ ເມ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ…ເປ… ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ເຈປາຫໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວມ຺ປິ ເມ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ… ທ຺ເວ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິ ເຈປາຫໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ທ຺ເວ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິປິ ເມ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ… ຕີຓິ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິ ເຈປາຫໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ຕີຓິ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິປິ ເມ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ… ຈຕ຺ຕາຣິ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິ ເຈປາຫໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິປິ ເມ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ… ປຎ຺ຈ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິ ເຈປາຫໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ປຎ຺ຈ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິປິ ເມ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ… ຉ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິ ເຈປາຫໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ຉ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິປິ ເມ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ… ສຕ຺ຕ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິ ເຈປາຫໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປເທຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປຣິຍາເຍຫິ, ສຕ຺ຕ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວານິປິ ເມ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປເທຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎຫິ ປຣິຍາເຍຫີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ຎາຓວຕ຺ຖຸສຸຕ຺ຕໍ

໓໓. ສາວຕ຺ຖິຍໍ…ເປ… ‘‘ຈຕຸຈຕ຺ຕາຣີສໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຎາຓວຕ຺ຖູນິ ເທເສສ຺ສາມິ, ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕມານິ [ກຕມານິ ຈ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຈຕ຺ຕາຣີສໍ ຎາຓວຕ຺ຖູນິ? ຊຣາມຣເຓ ຎາຓໍ, ຊຣາມຣຓສມຸທເຍ ຎາຓໍ, ຊຣາມຣຓນິໂຣເຘ ຎາຓໍ, ຊຣາມຣຓນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ຎາຓໍ; ຊາຕິຍາ ຎາຓໍ, ຊາຕິສມຸທເຍ ຎາຓໍ, ຊາຕິນິໂຣເຘ ຎາຓໍ, ຊາຕິນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ຎາຓໍ; ຠເວ ຎາຓໍ, ຠວສມຸທເຍ ຎາຓໍ, ຠວນິໂຣເຘ ຎາຓໍ, ຠວນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ຎາຓໍ; ອຸປາທາເນ ຎາຓໍ, ອຸປາທານສມຸທເຍ ຎາຓໍ, ອຸປາທານນິໂຣເຘ ຎາຓໍ, ອຸປາທານນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ຎາຓໍ; ຕຓ຺ຫາຍ ຎາຓໍ, ຕຓ຺ຫາສມຸທເຍ ຎາຓໍ, ຕຓ຺ຫານິໂຣເຘ ຎາຓໍ, ຕຓ຺ຫານິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ຎາຓໍ; ເວທນາຍ ຎາຓໍ, ເວທນາສມຸທເຍ ຎາຓໍ, ເວທນານິໂຣເຘ ຎາຓໍ, ເວທນານິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ຎາຓໍ; ຜສ຺ເສ ຎາຓໍ…ເປ… ສຬາຍຕເນ ຎາຓໍ… ນາມຣູເປ ຎາຓໍ… ວິຎ຺ຎາເຓ ຎາຓໍ… ສງ຺ຂາເຣສຸ ຎາຓໍ, ສງ຺ຂາຣສມຸທເຍ ຎາຓໍ, ສງ຺ຂາຣນິໂຣເຘ ຎາຓໍ, ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ຎາຓໍ. ອິມານິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຈຕ຺ຕາຣີສໍ ຎາຓວຕ຺ຖູນິ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊຣາມຣຓໍ? ຍາ ເຕສໍ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕມ຺ຫິ ຕມ຺ຫິ ສຕ຺ຕນິກາເຍ ຊຣາ ຊີຣຓຕາ ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈໍ ປາລິຈ຺ຈໍ ວລິຕ຺ຕຈຕາ ອາຍຸໂນ ສໍຫານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຣິປາໂກ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຊຣາ. ຍາ ເຕສໍ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕມ຺ຫາ ຕມ຺ຫາ ສຕ຺ຕນິກາຍາ ຈຸຕິ ຈວນຕາ ເຠໂທ ອນ຺ຕຣຘານໍ ມຈ຺ຈຸ ມຣຓໍ ກາລກິຣິຍາ ຂນ຺ຘານໍ ເຠໂທ ກເຬວຣສ຺ສ ນິກ຺ເຂໂປ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ມຣຓໍ. ອິຕິ ອຍຎ຺ຈ ຊຣາ, ອິທຎ຺ຈ ມຣຓໍ; ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊຣາມຣຓໍ.

‘‘ຊາຕິສມຸທຍາ ຊຣາມຣຓສມຸທໂຍ; ຊາຕິນິໂຣຘາ ຊຣາມຣຓນິໂຣໂຘ; ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ຊຣາມຣຓນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ຊຣາມຣຓໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ຊຣາມຣຓສມຸທຍໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ຊຣາມຣຓນິໂຣຘໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ຊຣາມຣຓນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ປຊານາຕິ, ອິທມສ຺ສ ຘມ຺ເມ ຎາຓໍ. ໂສ ອິມິນາ ຘມ຺ເມນ ທິຏ຺ເຐນ ວິທິເຕນ ອກາລິເກນ ປຕ຺ເຕນ ປຣິໂຍຄາຬ຺ເຫນ ອຕີຕານາຄເຕນ ຍໍ ເນຕິ.

‘‘ເຍ ໂຂ ເກຈິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ຊຣາມຣຓໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎໍສຸ, ຊຣາມຣຓສມຸທຍໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎໍສຸ, ຊຣາມຣຓນິໂຣຘໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎໍສຸ, ຊຣາມຣຓນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎໍສຸ, ສພ຺ເພ ເຕ ເອວເມວ ອພ຺ຠຎ຺ຎໍສຸ, ເສຍ຺ຍຖາປາຫໍ ເອຕຣຫິ.

‘‘ເຍປິ ຫິ ເກຈິ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ຊຣາມຣຓໍ ອຠິຊານິສ຺ສນ຺ຕິ, ຊຣາມຣຓສມຸທຍໍ ອຠິຊານິສ຺ສນ຺ຕິ, ຊຣາມຣຓນິໂຣຘໍ ອຠິຊານິສ຺ສນ຺ຕິ, ຊຣາມຣຓນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຠິຊານິສ຺ສນ຺ຕິ, ສພ຺ເພ ເຕ ເອວເມວ ອຠິຊານິສ຺ສນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປາຫໍ ເອຕຣຫີຕິ. ອິທມສ຺ສ ອນ຺ວເຍ ຎາຓໍ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອິມານິ ທ຺ເວ ຎາຓານິ ປຣິສຸທ຺ຘານິ ໂຫນ຺ຕິ ປຣິໂຍທາຕານິ – ຘມ຺ເມ ຎາຓຎ຺ຈ ອນ຺ວເຍ ຎາຓຎ຺ຈ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ອິຕິປິ, ທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ໂນ ອິຕິປິ, ອາຄໂຕ ອິມໍ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ອິຕິປິ, ປສ຺ສຕິ ອິມໍ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ອິຕິປິ, ເສກ຺ເຂນ ຎາເຓນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອິຕິປິ, ເສກ຺ຂາຍ ວິຊ຺ຊາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອິຕິປິ, ຘມ຺ມໂສຕໍ ສມາປນ຺ໂນ ອິຕິປິ, ອຣິໂຍ ນິພ຺ເພຘິກປຎ຺ໂຎ ອິຕິປິ, ອມຕທ຺ວາຣໍ ອາຫຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕິ ອິຕິປີຕິ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊາຕິ…ເປ… ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠໂວ… ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາທານໍ… ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ ຕຓ຺ຫາ… ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ… ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜສ຺ໂສ… ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຬາຍຕນໍ… ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ນາມຣູປໍ … ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາຓໍ… ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂາຣາ? ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂາຣາ – ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣຕິ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂາຣາ.

‘‘ອວິຊ຺ຊາສມຸທຍາ ສງ຺ຂາຣສມຸທໂຍ; ອວິຊ຺ຊານິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ; ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ສມ຺ມາສມາຘິ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ເອວໍ ສງ຺ຂາເຣ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ສງ຺ຂາຣສມຸທຍໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘໍ ປຊານາຕິ, ເອວໍ ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ປຊານາຕິ, ອິທມສ຺ສ ຘມ຺ເມ ຎາຓໍ. ໂສ ອິມິນາ ຘມ຺ເມນ ທິຏ຺ເຐນ ວິທິເຕນ ອກາລິເກນ ປຕ຺ເຕນ ປຣິໂຍຄາຬ຺ເຫນ ອຕີຕານາຄເຕນ ຍໍ ເນຕິ.

‘‘ເຍ ໂຂ ເກຈິ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ສງ຺ຂາເຣ ອພ຺ຠຎ຺ຎໍສຸ, ສງ຺ຂາຣສມຸທຍໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎໍສຸ, ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎໍສຸ, ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎໍສຸ, ສພ຺ເພ ເຕ ເອວເມວ ອພ຺ຠຎ຺ຎໍສຸ, ເສຍ຺ຍຖາປາຫໍ ເອຕຣຫິ.

‘‘ເຍປິ ຫິ ເກຈິ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ສງ຺ຂາເຣ ອຠິຊານິສ຺ສນ຺ຕິ, ສງ຺ຂາຣສມຸທຍໍ ອຠິຊານິສ຺ສນ຺ຕິ, ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘໍ ອຠິຊານິສ຺ສນ຺ຕິ, ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຠິຊານິສ຺ສນ຺ຕິ, ສພ຺ເພ ເຕ ເອວເມວ ອຠິຊານິສ຺ສນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປາຫໍ ເອຕຣຫິ. ອິທມສ຺ສ ອນ຺ວເຍ ຎາຓໍ.

໔. ທຸຕິຍຎາຓວຕ຺ຖຸສຸຕ຺ຕໍ

໓໔. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ສຕ຺ຕສຕ຺ຕຣິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຎາຓວຕ຺ຖູນິ ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕສຕ຺ຕຣິ ຎາຓວຕ຺ຖູນິ? ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓນ຺ຕິ ຎາຓໍ; ອສຕິ ຊາຕິຍາ ນຕ຺ຖິ ຊຣາມຣຓນ຺ຕິ ຎາຓໍ; ອຕີຕມ຺ປິ ອທ຺ຘານໍ ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓນ຺ຕິ ຎາຓໍ, ອສຕິ ຊາຕິຍາ ນຕ຺ຖິ ຊຣາມຣຓນ຺ຕິ ຎາຓໍ; ອນາຄຕມ຺ປິ ອທ຺ຘານໍ ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓນ຺ຕິ ຎາຓໍ, ອສຕິ ຊາຕິຍາ ນຕ຺ຖິ ຊຣາມຣຓນ຺ຕິ ຎາຓໍ; ຍມ຺ປິສ຺ສ ຕໍ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິຎາຓໍ ຕມ຺ປິ ຂຍຘມ຺ມໍ ວຍຘມ຺ມໍ ວິຣາຄຘມ຺ມໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມນ຺ຕິ ຎາຓໍ.

‘‘ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕີຕິ ຎາຓໍ…ເປ… ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວຕິ ຎາຓໍ… ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານນ຺ຕິ ຎາຓໍ… ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາຕິ ຎາຓໍ… ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາຕິ ຎາຓໍ… ສຬາຍຕນປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສຕິ ຎາຓໍ… ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນນ຺ຕິ ຎາຓໍ… ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປນ຺ຕິ ຎາຓໍ… ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ຎາຓໍ; ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາຕິ ຎາຓໍ, ອສຕິ ອວິຊ຺ຊາຍ ນຕ຺ຖິ ສງ຺ຂາຣາຕິ ຎາຓໍ; ອຕີຕມ຺ປິ ອທ຺ຘານໍ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາຕິ ຎາຓໍ, ອສຕິ ອວິຊ຺ຊາຍ ນຕ຺ຖິ ສງ຺ຂາຣາຕິ ຎາຓໍ; ອນາຄຕມ຺ປິ ອທ຺ຘານໍ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາຕິ ຎາຓໍ, ອສຕິ ອວິຊ຺ຊາຍ ນຕ຺ຖິ ສງ຺ຂາຣາຕິ ຎາຓໍ; ຍມ຺ປິສ຺ສ ຕໍ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິຎາຓໍ ຕມ຺ປິ ຂຍຘມ຺ມໍ ວຍຘມ຺ມໍ ວິຣາຄຘມ຺ມໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມນ຺ຕິ ຎາຓໍ. ອິມານິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕສຕ຺ຕຣິ ຎາຓວຕ຺ຖູນີ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍສຸຕ຺ຕໍ

໓໕. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂາຣາ; ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘‘ກຕມໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຊຣາມຣຓໍ, ກສ຺ສ ຈ ປນິທໍ ຊຣາມຣຓ’ນ຺ຕິ? ‘ໂນ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫ’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ, ‘ກຕມໍ ຊຣາມຣຓໍ, ກສ຺ສ ຈ ປນິທໍ ຊຣາມຣຓ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂຸ, ໂຍ ວເທຍ຺ຍ, ‘ອຎ຺ຎໍ ຊຣາມຣຓໍ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ປນິທໍ ຊຣາມຣຓ’ນ຺ຕິ, ອິຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂຸ, ໂຍ ວເທຍ຺ຍ, ອຸຠຍເມຕໍ ເອກຕ຺ຖໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານໍ. ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂຸ, ທິຏ຺ຐິຍາ ສຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ນ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂຸ, ທິຏ຺ຐິຍາ ສຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ນ ໂຫຕິ. ເອເຕ ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ, ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອນຸປຄມ຺ມ ມຊ຺ເຌນ ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ – ‘ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກຕມາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຊາຕິ, ກສ຺ສ ຈ ປນາຍໍ ຊາຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ, ‘‘‘ກຕມາ ຊາຕິ, ກສ຺ສ ຈ ປນາຍໍ ຊາຕີ’ຕິ ອິຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂຸ, ໂຍ ວເທຍ຺ຍ, ‘ອຎ຺ຎາ ຊາຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ປນາຍໍ ຊາຕີ’ຕິ ອິຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂຸ, ໂຍ ວເທຍ຺ຍ, ອຸຠຍເມຕໍ ເອກຕ຺ຖໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານໍ. ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂຸ, ທິຏ຺ຐິຍາ ສຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ນ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂຸ, ທິຏ຺ຐິຍາ ສຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ນ ໂຫຕິ. ເອເຕ ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ, ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອນຸປຄມ຺ມ ມຊ຺ເຌນ ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ – ‘ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕີ’’’ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠໂວ, ກສ຺ສ ຈ ປນາຍໍ ຠໂວ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ, ‘‘‘ກຕໂມ ຠໂວ, ກສ຺ສ ຈ ປນາຍໍ ຠໂວ’ຕິ ອິຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂຸ, ໂຍ ວເທຍ຺ຍ, ‘ອຎ຺ໂຎ ຠໂວ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ປນາຍໍ ຠໂວ’ຕິ ອິຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂຸ, ໂຍ ວເທຍ຺ຍ, ອຸຠຍເມຕໍ ເອກຕ຺ຖໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານໍ. ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂຸ, ທິຏ຺ຐິຍາ ສຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ນ ໂຫຕິ; ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂຸ, ທິຏ຺ຐິຍາ ສຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ນ ໂຫຕິ. ເອເຕ ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ, ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອນຸປຄມ຺ມ ມຊ຺ເຌນ ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ – ‘ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ’ຕິ…ເປ… ‘ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານນ຺ຕິ… ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາຕິ… ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາຕິ… ສຬາຍຕນປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສຕິ… ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນນ຺ຕິ… ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປນ຺ຕິ… ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກຕເມ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສງ຺ຂາຣາ, ກສ຺ສ ຈ ປນິເມ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ, ‘‘‘ກຕເມ ສງ຺ຂາຣາ ກສ຺ສ ຈ ປນິເມ ສງ຺ຂາຣາ’ຕິ ອິຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂຸ, ໂຍ ວເທຍ຺ຍ, ‘ອຎ຺ເຎ ສງ຺ຂາຣາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ປນິເມ ສງ຺ຂາຣາ’ຕິ ອິຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂຸ, ໂຍ ວເທຍ຺ຍ, ອຸຠຍເມຕໍ ເອກຕ຺ຖໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານໍ. ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂຸ, ທິຏ຺ຐິຍາ ສຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ນ ໂຫຕິ; ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂຸ, ທິຏ຺ຐິຍາ ສຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ນ ໂຫຕິ. ເອເຕ ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ, ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອນຸປຄມ຺ມ ມຊ຺ເຌນ ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ – ‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’’ຕິ.

‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວ, ຠິກ຺ຂຸ, ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ຍານິສ຺ສ ຕານິ ວິສູກາຍິການິ ວິເສວິຕານິ ວິປ຺ຜນ຺ທິຕານິ ການິຈິ ການິຈິ. ‘ກຕມໍ ຊຣາມຣຓໍ, ກສ຺ສ ຈ ປນິທໍ ຊຣາມຣຓໍ’ ອິຕິ ວາ, ‘ອຎ຺ຎໍ ຊຣາມຣຓໍ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ປນິທໍ ຊຣາມຣຓໍ’ ອິຕິ ວາ, ‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ’ ອິຕິ ວາ, ‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ’ ອິຕິ ວາ. ສພ຺ພານິສ຺ສ ຕານິ ປຫີນານິ ຠວນ຺ຕິ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລານິ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕານິ ອນຠາວງ຺ກຕານິ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມານິ.

‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວ, ຠິກ຺ຂຸ, ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ຍານິສ຺ສ ຕານິ ວິສູກາຍິການິ ວິເສວິຕານິ ວິປ຺ຜນ຺ທິຕານິ ການິຈິ ການິຈິ. ‘ກຕມາ ຊາຕິ, ກສ຺ສ ຈ ປນາຍໍ ຊາຕິ’ ອິຕິ ວາ, ‘ອຎ຺ຎາ ຊາຕິ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ປນາຍໍ ຊາຕິ’ ອິຕິ ວາ, ‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ’ ອິຕິ ວາ, ‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ’ ອິຕິ ວາ. ສພ຺ພານິສ຺ສ ຕານິ ປຫີນານິ ຠວນ຺ຕິ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລານິ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕານິ ອນຠາວງ຺ກຕານິ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມານິ.

‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວ, ຠິກ຺ຂຸ, ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ຍານິສ຺ສ ຕານິ ວິສູກາຍິການິ ວິເສວິຕານິ ວິປ຺ຜນ຺ທິຕານິ ການິຈິ ການິຈິ. ກຕໂມ ຠໂວ…ເປ… ກຕມໍ ອຸປາທານໍ… ກຕມາ ຕຓ຺ຫາ… ກຕມາ ເວທນາ… ກຕໂມ ຜສ຺ໂສ… ກຕມໍ ສຬາຍຕນໍ… ກຕມໍ ນາມຣູປໍ… ກຕມໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ….

‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວ, ຠິກ຺ຂຸ, ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ຍານິສ຺ສ ຕານິ ວິສູກາຍິການິ ວິເສວິຕານິ ວິປ຺ຜນ຺ທິຕານິ ການິຈິ ການິຈິ. ‘ກຕເມ ສງ຺ຂາຣາ, ກສ຺ສ ຈ ປນິເມ ສງ຺ຂາຣາ’ ອິຕິ ວາ, ‘ອຎ຺ເຎ ສງ຺ຂາຣາ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ປນິເມ ສງ຺ຂາຣາ’ ອິຕິ ວາ, ‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ’ ອິຕິ ວາ, ‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ, ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ’ ອິຕິ ວາ. ສພ຺ພານິສ຺ສ ຕານິ ປຫີນານິ ຠວນ຺ຕິ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລານິ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕານິ ອນຠາວງ຺ກຕານິ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມານີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ທຸຕິຍອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍສຸຕ຺ຕໍ

໓໖. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂາຣາ; ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ.

‘‘‘ກຕມໍ ຊຣາມຣຓໍ, ກສ຺ສ ຈ ປນິທໍ ຊຣາມຣຓ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ວເທຍ຺ຍ, ‘ອຎ຺ຎໍ ຊຣາມຣຓໍ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ປນິທໍ ຊຣາມຣຓ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ວເທຍ຺ຍ, ອຸຠຍເມຕໍ ເອກຕ຺ຖໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານໍ. ‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ’ ອິຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິຏ຺ຐິຍາ ສຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ນ ໂຫຕິ. ‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ’ ອິຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິຏ຺ຐິຍາ ສຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ນ ໂຫຕິ. ເອເຕ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອນຸປຄມ຺ມ ມຊ຺ເຌນ ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ – ‘ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກຕມາ ຊາຕິ…ເປ… ກຕໂມ ຠໂວ… ກຕມໍ ອຸປາທານໍ… ກຕມາ ຕຓ຺ຫາ… ກຕມາ ເວທນາ… ກຕໂມ ຜສ຺ໂສ… ກຕມໍ ສຬາຍຕນໍ… ກຕມໍ ນາມຣູປໍ… ກຕມໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ… ກຕເມ ສງ຺ຂາຣາ, ກສ຺ສ ຈ ປນິເມ ສງ຺ຂາຣາຕິ ອິຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ວເທຍ຺ຍ, ‘ອຎ຺ເຎ ສງ຺ຂາຣາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ປນິເມ ສງ຺ຂາຣາ’ຕິ ອິຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ວເທຍ຺ຍ, ອຸຠຍເມຕໍ ເອກຕ຺ຖໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານໍ. ‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ’ ອິຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິຏ຺ຐິຍາ ສຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ນ ໂຫຕິ. ‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ’ ອິຕິ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິຏ຺ຐິຍາ ສຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ ນ ໂຫຕິ. ເອເຕ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອນຸປຄມ຺ມ ມຊ຺ເຌນ ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ – ‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’’ຕິ.

‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ຍານິສ຺ສ ຕານິ ວິສູກາຍິການິ ວິເສວິຕານິ ວິປ຺ຜນ຺ທິຕານິ ການິຈິ ການິຈິ. ‘ກຕມໍ ຊຣາມຣຓໍ, ກສ຺ສ ຈ ປນິທໍ ຊຣາມຣຓໍ’ ອິຕິ ວາ, ‘ອຎ຺ຎໍ ຊຣາມຣຓໍ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ປນິທໍ ຊຣາມຣຓໍ’ ອິຕິ ວາ, ‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ’ ອິຕິ ວາ, ‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ, ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ’ ອິຕິ ວາ. ສພ຺ພານິສ຺ສ ຕານິ ປຫີນານິ ຠວນ຺ຕິ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລານິ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕານິ ອນຠາວງ຺ກຕານິ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມານິ.

‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ຍານິສ຺ສ ຕານິ ວິສູກາຍິການິ ວິເສວິຕານິ ວິປ຺ຜນ຺ທິຕານິ ການິຈິ ການິຈິ. ກຕມາ ຊາຕິ…ເປ… ກຕໂມ ຠໂວ… ກຕມໍ ອຸປາທານໍ… ກຕມາ ຕຓ຺ຫາ… ກຕມາ ເວທນາ… ກຕໂມ ຜສ຺ໂສ… ກຕມໍ ສຬາຍຕນໍ… ກຕມໍ ນາມຣູປໍ… ກຕມໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ… ‘ກຕເມ ສງ຺ຂາຣາ, ກສ຺ສ ຈ ປນິເມ ສງ຺ຂາຣາ’ ອິຕິ ວາ, ‘ອຎ຺ເຎ ສງ຺ຂາຣາ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ປນິເມ ສງ຺ຂາຣາ’ ອິຕິ ວາ; ‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ’ ອິຕິ ວາ, ‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ’ ອິຕິ ວາ. ສພ຺ພານິສ຺ສ ຕານິ ປຫີນານິ ຠວນ຺ຕິ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລານິ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕານິ ອນຠາວງ຺ກຕານິ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມານີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ນຕຸມ຺ຫສຸຕ຺ຕໍ

໓໗. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ນາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາໂຍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ນປິ ອຎ຺ເຎສໍ. ປຸຣາຓມິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກມ຺ມໍ ອຠິສງ຺ຂຕໍ ອຠິສຎ຺ເຈຕຍິຕໍ ເວທນິຍໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ’’.

‘‘ຕຕ຺ຣ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທຎ຺ເຎວ ສາຘຸກໍ ໂຍນິໂສ ມນສິ ກໂຣຕິ – ‘ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຕິ ອິທໍ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສຸປ຺ປາທາ ອິທໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ; ອິມສ຺ມິໍ ອສຕິ ອິທໍ ນ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສ ນິໂຣຘາ ອິທໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຍທິທໍ – ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ; ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ. ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ; ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘາ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ເຈຕນາສຸຕ຺ຕໍ

໓໘. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ‘‘ຍຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຈເຕຕິ ຍຎ຺ຈ ປກປ຺ເປຕິ ຍຎ຺ຈ ອນຸເສຕິ, ອາຣມ຺ມຓເມຕໍ [ອາຣມຓເມຕໍ (?)] ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຐິຕິຍາ. ອາຣມ຺ມເຓ ສຕິ ປຕິຏ຺ຐາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ວິຎ຺ຎາເຓ ວິຣູຬ຺ເຫ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ ສຕິ ອາຍຕິໍ ຊາຕິ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ’’.

‘‘ໂນ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຈເຕຕິ ໂນ ເຈ ປກປ຺ເປຕິ, ອຖ ເຈ ອນຸເສຕິ, ອາຣມ຺ມຓເມຕໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຐິຕິຍາ. ອາຣມ຺ມເຓ ສຕິ ປຕິຏ຺ຐາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ວິຎ຺ຎາເຓ ວິຣູຬ຺ເຫ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ ສຕິ ອາຍຕິໍ ຊາຕິຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂນ ເຈວ ເຈເຕຕິ ໂນ ຈ ປກປ຺ເປຕິ ໂນ ຈ ອນຸເສຕິ, ອາຣມ຺ມຓເມຕໍ ນ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຐິຕິຍາ. ອາຣມ຺ມເຓ ອສຕິ ປຕິຏ຺ຐາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ຕທປ຺ປຕິຏ຺ຐິເຕ ວິຎ຺ຎາເຓ ອວິຣູຬ຺ເຫ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ ນ ໂຫຕິ. ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ ອສຕິ ອາຍຕິໍ ຊາຕິຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ທຸຕິຍເຈຕນາສຸຕ຺ຕໍ

໓໙. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ຍຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຈເຕຕິ ຍຎ຺ຈ ປກປ຺ເປຕິ ຍຎ຺ຈ ອນຸເສຕິ, ອາຣມ຺ມຓເມຕໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຐິຕິຍາ. ອາຣມ຺ມເຓ ສຕິ ປຕິຏ຺ຐາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ວິຎ຺ຎາເຓ ວິຣູຬ຺ເຫ ນາມຣູປສ຺ສ ອວກ຺ກນ຺ຕິ ໂຫຕິ. ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນໍ; ສຬາຍຕນປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ; ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ…ເປ… ຕຓ຺ຫາ… ອຸປາທານໍ… ຠໂວ… ຊາຕິ… ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ’’.

‘‘ໂນ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຈເຕຕິ ໂນ ເຈ ປກປ຺ເປຕິ, ອຖ ເຈ ອນຸເສຕິ, ອາຣມ຺ມຓເມຕໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຐິຕິຍາ. ອາຣມ຺ມເຓ ສຕິ ປຕິຏ຺ຐາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ວິຎ຺ຎາເຓ ວິຣູຬ຺ເຫ ນາມຣູປສ຺ສ ອວກ຺ກນ຺ຕິ ໂຫຕິ. ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນໍ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂນ ເຈວ ເຈເຕຕິ ໂນ ຈ ປກປ຺ເປຕິ ໂນ ຈ ອນຸເສຕິ, ອາຣມ຺ມຓເມຕໍ ນ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຐິຕິຍາ. ອາຣມ຺ມເຓ ອສຕິ ປຕິຏ຺ຐາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ຕທປ຺ປຕິຏ຺ຐິເຕ ວິຎ຺ຎາເຓ ອວິຣູຬ຺ເຫ ນາມຣູປສ຺ສ ອວກ຺ກນ຺ຕິ ນ ໂຫຕິ. ນາມຣູປນິໂຣຘາ ສຬາຍຕນນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ຕຕິຍເຈຕນາສຸຕ຺ຕໍ

໔໐. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ຍຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຈເຕຕິ ຍຎ຺ຈ ປກປ຺ເປຕິ ຍຎ຺ຈ ອນຸເສຕິ ອາຣມ຺ມຓເມຕໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຐິຕິຍາ. ອາຣມ຺ມເຓ ສຕິ ປຕິຏ຺ຐາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ວິຎ຺ຎາເຓ ວິຣູຬ຺ເຫ ນຕິ ໂຫຕິ. ນຕິຍາ ສຕິ ອາຄຕິຄຕິ ໂຫຕິ. ອາຄຕິຄຕິຍາ ສຕິ ຈຸຕູປປາໂຕ ໂຫຕິ. ຈຸຕູປປາເຕ ສຕິ ອາຍຕິໍ ຊາຕິຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ’’.

‘‘ໂນ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຈເຕຕິ ໂນ ເຈ ປກປ຺ເປຕິ ອຖ ເຈ ອນຸເສຕິ, ອາຣມ຺ມຓເມຕໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຐິຕິຍາ. ອາຣມ຺ມເຓ ສຕິ ປຕິຏ຺ຐາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ວິຎ຺ຎາເຓ ວິຣູຬ຺ເຫ ນຕິ ໂຫຕິ. ນຕິຍາ ສຕິ ອາຄຕິຄຕິ ໂຫຕິ. ອາຄຕິຄຕິຍາ ສຕິ ຈຸຕູປປາໂຕ ໂຫຕິ. ຈຸຕູປປາເຕ ສຕິ ອາຍຕິໍ ຊາຕິຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂນ ເຈວ ເຈເຕຕິ ໂນ ຈ ປກປ຺ເປຕິ ໂນ ຈ ອນຸເສຕິ, ອາຣມ຺ມຓເມຕໍ ນ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຐິຕິຍາ. ອາຣມ຺ມເຓ ອສຕິ ປຕິຏ຺ຐາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ຕທປ຺ປຕິຏ຺ຐິເຕ ວິຎ຺ຎາເຓ ອວິຣູຬ຺ເຫ ນຕິ ນ ໂຫຕິ. ນຕິຍາ ອສຕິ ອາຄຕິຄຕິ ນ ໂຫຕິ. ອາຄຕິຄຕິຍາ ອສຕິ ຈຸຕູປປາໂຕ ນ ໂຫຕິ. ຈຸຕູປປາເຕ ອສຕິ ອາຍຕິໍ ຊາຕິ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ທສມໍ.

ກຬາຣຂຕ຺ຕິຍວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ຠູຕມິທໍ ກຬາຣຎ຺ຈ, ທຸເວ ຈ ຎາຓວຕ຺ຖູນິ;

ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ຈ ທ຺ເວ, ນຕຸມ຺ຫາ ເຈຕນາ ຕໂຍຕິ.