໒. ອາຫາຣວຄ຺ໂຄ

໑. ອາຫາຣສຸຕ຺ຕໍ

໑໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ…ເປ… ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາຣາ ຠູຕານໍ ວາ ສຕ຺ຕານໍ ຐິຕິຍາ ສມ຺ຠເວສີນໍ ວາ ອນຸຄ຺ຄຫາຍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ກພຬີກາໂຣ [ກພຬິໍກາໂຣ (ສີ. ປີ.), ກວຬີກາໂຣ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອາຫາໂຣ – ໂອຬາຣິໂກ ວາ ສຸຂຸໂມ ວາ, ຜສ຺ໂສ ທຸຕິໂຍ, ມໂນສຎ຺ເຈຕນາ ຕຕິຍາ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ ຠູຕານໍ ວາ ສຕ຺ຕານໍ ຐິຕິຍາ ສມ຺ຠເວສີນໍ ວາ ອນຸຄ຺ຄຫາຍ’’.

‘‘ອິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ ກິໍນິທານາ ກິໍສມຸທຍາ ກິໍຊາຕິກາ ກິໍປຠວາ? ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ ຕຓ຺ຫານິທານາ ຕຓ຺ຫາສມຸທຍາ ຕຓ຺ຫາຊາຕິກາ ຕຓ຺ຫາປຠວາ. ຕຓ຺ຫາ ຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກິໍນິທານາ ກິໍສມຸທຍາ ກິໍຊາຕິກາ ກິໍປຠວາ? ຕຓ຺ຫາ ເວທນານິທານາ ເວທນາສມຸທຍາ ເວທນາຊາຕິກາ ເວທນາປຠວາ. ເວທນາ ຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກິໍນິທານາ ກິໍສມຸທຍາ ກິໍຊາຕິກາ ກິໍປຠວາ? ເວທນາ ຜສ຺ສນິທານາ ຜສ຺ສສມຸທຍາ ຜສ຺ສຊາຕິກາ ຜສ຺ສປຠວາ. ຜສ຺ໂສ ຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກິໍນິທາໂນ ກິໍສມຸທໂຍ ກິໍຊາຕິໂກ ກິໍປຠໂວ? ຜສ຺ໂສ ສຬາຍຕນນິທາໂນ ສຬາຍຕນສມຸທໂຍ ສຬາຍຕນຊາຕິໂກ ສຬາຍຕນປຠໂວ. ສຬາຍຕນຎ຺ຈິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກິໍນິທານໍ ກິໍສມຸທຍໍ ກິໍຊາຕິກໍ ກິໍປຠວໍ? ສຬາຍຕນໍ ນາມຣູປນິທານໍ ນາມຣູປສມຸທຍໍ ນາມຣູປຊາຕິກໍ ນາມຣູປປຠວໍ. ນາມຣູປຎ຺ຈິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກິໍນິທານໍ ກິໍສມຸທຍໍ ກິໍຊາຕິກໍ ກິໍປຠວໍ? ນາມຣູປໍ ວິຎ຺ຎາຓນິທານໍ ວິຎ຺ຎາຓສມຸທຍໍ ວິຎ຺ຎາຓຊາຕິກໍ ວິຎ຺ຎາຓປຠວໍ. ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກິໍນິທານໍ ກິໍສມຸທຍໍ ກິໍຊາຕິກໍ ກິໍປຠວໍ? ວິຎ຺ຎາຓໍ ສງ຺ຂາຣນິທານໍ ສງ຺ຂາຣສມຸທຍໍ ສງ຺ຂາຣຊາຕິກໍ ສງ຺ຂາຣປຠວໍ. ສງ຺ຂາຣາ ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ກິໍນິທານາ ກິໍສມຸທຍາ ກິໍຊາຕິກາ ກິໍປຠວາ? ສງ຺ຂາຣາ ອວິຊ຺ຊານິທານາ ອວິຊ຺ຊາສມຸທຍາ ອວິຊ຺ຊາຊາຕິກາ ອວິຊ຺ຊາປຠວາ.

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ; ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ. ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ; ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘາ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣໂຘ …ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ໂມຬິຍຜຄ຺ຄຸນສຸຕ຺ຕໍ

໑໒. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາຣາ ຠູຕານໍ ວາ ສຕ຺ຕານໍ ຐິຕິຍາ ສມ຺ຠເວສີນໍ ວາ ອນຸຄ຺ຄຫາຍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ – ໂອຬາຣິໂກ ວາ ສຸຂຸໂມ ວາ, ຜສ຺ໂສ ທຸຕິໂຍ, ມໂນສຎ຺ເຈຕນາ ຕຕິຍາ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ ຠູຕານໍ ວາ ສຕ຺ຕານໍ ຐິຕິຍາ ສມ຺ຠເວສີນໍ ວາ ອນຸຄ຺ຄຫາຍາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ໂມຬິຍຜຄ຺ຄຸໂນ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ວິຎ຺ຎາຓາຫາຣໍ ອາຫາເຣຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ – ‘‘‘ອາຫາເຣຕີ’ຕິ ອຫໍ ນ ວທາມິ. ‘ອາຫາເຣຕີ’ຕິ ຈາຫໍ ວເທຍ຺ຍໍ, ຕຕ຺ຣສ຺ສ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫ – ‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອາຫາເຣຕີ’ຕິ? ເອວໍ ຈາຫໍ ນ ວທາມິ. ເອວໍ ມໍ ອວທນ຺ຕໍ ໂຍ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ – ‘ກິສ຺ສ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ວິຎ຺ຎາຓາຫາໂຣ’ຕິ, ເອສ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫ. ຕຕ຺ຣ ກລ຺ລໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ – ‘ວິຎ຺ຎາຓາຫາໂຣ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈໂຍ, ຕສ຺ມິໍ ຠູເຕ ສຕິ ສຬາຍຕນໍ, ສຬາຍຕນປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ’’’ຕິ.

‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຜຸສຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ – ‘‘‘ຜຸສຕີ’ຕິ ອຫໍ ນ ວທາມິ. ‘ຜຸສຕີ’ຕິ ຈາຫໍ ວເທຍ຺ຍໍ, ຕຕ຺ຣສ຺ສ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫ – ‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຜຸສຕີ’ຕິ? ເອວໍ ຈາຫໍ ນ ວທາມິ. ເອວໍ ມໍ ອວທນ຺ຕໍ ໂຍ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ – ‘ກິໍປຈ຺ຈຍາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຜສ຺ໂສ’ຕິ, ເອສ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫ. ຕຕ຺ຣ ກລ຺ລໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ – ‘ສຬາຍຕນປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ, ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ’’’ຕິ.

‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເວທຍຕີ’’ຕິ [ເວທິຍຕີຕິ (ສີ. ປີ. ກ.)]? ‘‘ໂນ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ – ‘‘‘ເວທຍຕີ’ຕິ ອຫໍ ນ ວທາມິ. ‘ເວທຍຕີ’ຕິ ຈາຫໍ ວເທຍ຺ຍໍ, ຕຕ຺ຣສ຺ສ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫ – ‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເວທຍຕີ’ຕິ? ເອວໍ ຈາຫໍ ນ ວທາມິ. ເອວໍ ມໍ ອວທນ຺ຕໍ ໂຍ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ – ‘ກິໍປຈ຺ຈຍາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເວທນາ’ຕິ, ເອສ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫ. ຕຕ຺ຣ ກລ຺ລໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ – ‘ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ, ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ’’’ຕິ.

‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຕສຕີ’’ຕິ [ຕຓ຺ຫີຍຕີຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)]? ‘‘ໂນ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ – ‘‘‘ຕສຕີ’ຕິ ອຫໍ ນ ວທາມິ. ‘ຕສຕີ’ຕິ ຈາຫໍ ວເທຍ຺ຍໍ, ຕຕ຺ຣສ຺ສ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫ – ‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຕສຕີ’ຕິ? ເອວໍ ຈາຫໍ ນ ວທາມິ. ເອວໍ ມໍ ອວທນ຺ຕໍ ໂຍ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ – ‘ກິໍປຈ຺ຈຍາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຕຓ຺ຫາ’ຕິ, ເອສ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫ. ຕຕ຺ຣ ກລ຺ລໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ – ‘ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ, ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປາທິຍຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ – ‘‘‘ອຸປາທິຍຕີ’ຕິ ອຫໍ ນ ວທາມິ. ‘ອຸປາທິຍຕີ’ຕິ ຈາຫໍ ວເທຍ຺ຍໍ, ຕຕ຺ຣສ຺ສ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫ – ‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປາທິຍຕີ’ຕິ? ເອວໍ ຈາຫໍ ນ ວທາມິ. ເອວໍ ມໍ ອວທນ຺ຕໍ ໂຍ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ – ‘ກິໍປຈ຺ຈຍາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອຸປາທານ’ນ຺ຕິ, ເອສ ກລ຺ໂລ ປຎ຺ໂຫ. ຕຕ຺ຣ ກລ຺ລໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ – ‘ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ; ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ’ຕິ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ.

‘‘ຉນ຺ນໍ ຕ຺ເວວ, ຜຄ຺ຄຸນ, ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ຜສ຺ສນິໂຣໂຘ; ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ເວທນານິໂຣໂຘ; ເວທນານິໂຣຘາ ຕຓ຺ຫານິໂຣໂຘ; ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ; ອຸປາທານນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ; ຠວນິໂຣຘາ ຊາຕິນິໂຣໂຘ; ຊາຕິນິໂຣຘາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓສຸຕ຺ຕໍ

໑໓. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ເຍ ຫິ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ຊຣາມຣຓໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ຊຣາມຣຓສມຸທຍໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ຊຣາມຣຓນິໂຣຘໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ຊຣາມຣຓນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ; ຊາຕິໍ…ເປ… ຠວໍ… ອຸປາທານໍ… ຕຓ຺ຫໍ… ເວທນໍ… ຜສ຺ສໍ… ສຬາຍຕນໍ… ນາມຣູປໍ… ວິຎ຺ຎາຓໍ… ສງ຺ຂາເຣ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ສງ຺ຂາຣສມຸທຍໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ນ ເມ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ສມເຓສຸ ວາ ສມຓສມ຺ມຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສມ຺ມຕາ; ນ ຈ ປນ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ສາມຎ຺ຎຕ຺ຖໍ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎຕ຺ຖໍ [ພ຺ຣາຫ຺ມຎ຺ຎຕ຺ຖໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.) ໂມຄ຺ຄລ຺ລານພ຺ຍາກຣຓໍ ໂອໂລເກຕພ຺ພໍ] ວາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣນ຺ຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ຊຣາມຣຓໍ ປຊານນ຺ຕິ, ຊຣາມຣຓສມຸທຍໍ ປຊານນ຺ຕິ, ຊຣາມຣຓນິໂຣຘໍ ປຊານນ຺ຕິ, ຊຣາມຣຓນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ປຊານນ຺ຕິ; ຊາຕິໍ…ເປ… ຠວໍ… ອຸປາທານໍ… ຕຓ຺ຫໍ… ເວທນໍ… ຜສ຺ສໍ… ສຬາຍຕນໍ… ນາມຣູປໍ… ວິຎ຺ຎາຓໍ… ສງ຺ຂາເຣ ປຊານນ຺ຕິ, ສງ຺ຂາຣສມຸທຍໍ ປຊານນ຺ຕິ, ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘໍ ປຊານນ຺ຕິ, ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ປຊານນ຺ຕິ, ເຕ ໂຂ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ສມເຓສຸ ເຈວ ສມຓສມ຺ມຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສມ຺ມຕາ; ເຕ ຈ ປນາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ສາມຎ຺ຎຕ຺ຖຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎຕ຺ຖຎ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ທຸຕິຍສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓສຸຕ຺ຕໍ

໑໔. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ເຍ ຫິ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ອິເມ ຘມ຺ເມ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ສມຸທຍໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ນິໂຣຘໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ກຕເມ ຘມ຺ເມ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ກຕເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ສມຸທຍໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ກຕເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ນິໂຣຘໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ກຕເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ’’?

‘‘ຊຣາມຣຓໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ຊຣາມຣຓສມຸທຍໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ຊຣາມຣຓນິໂຣຘໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ຊຣາມຣຓນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ; ຊາຕິໍ…ເປ… ຠວໍ… ອຸປາທານໍ… ຕຓ຺ຫໍ… ເວທນໍ… ຜສ຺ສໍ… ສຬາຍຕນໍ… ນາມຣູປໍ… ວິຎ຺ຎາຓໍ… ສງ຺ຂາເຣ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ສງ຺ຂາຣສມຸທຍໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ. ອິເມ ຘມ຺ເມ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ສມຸທຍໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ນິໂຣຘໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ. ນ ເມ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ສມເຓສຸ ວາ ສມຓສມ຺ມຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສມ຺ມຕາ, ນ ຈ ປນ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ສາມຎ຺ຎຕ຺ຖໍ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎຕ຺ຖໍ ວາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣນ຺ຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ອິເມ ຘມ຺ເມ ປຊານນ຺ຕິ, ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ສມຸທຍໍ ປຊານນ຺ຕິ, ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ນິໂຣຘໍ ປຊານນ຺ຕິ, ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ປຊານນ຺ຕິ, ກຕເມ ຘມ຺ເມ ປຊານນ຺ຕິ, ກຕເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ສມຸທຍໍ ປຊານນ຺ຕິ, ກຕເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ນິໂຣຘໍ ປຊານນ຺ຕິ, ກຕເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ປຊານນ຺ຕິ?

‘‘ຊຣາມຣຓໍ ປຊານນ຺ຕິ, ຊຣາມຣຓສມຸທຍໍ ປຊານນ຺ຕິ, ຊຣາມຣຓນິໂຣຘໍ ປຊານນ຺ຕິ, ຊຣາມຣຓນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ປຊານນ຺ຕິ; ຊາຕິໍ…ເປ… ຠວໍ… ອຸປາທານໍ… ຕຓ຺ຫໍ… ເວທນໍ… ຜສ຺ສໍ… ສຬາຍຕນໍ… ນາມຣູປໍ… ວິຎ຺ຎາຓໍ… ສງ຺ຂາເຣ ປຊານນ຺ຕິ, ສງ຺ຂາຣສມຸທຍໍ ປຊານນ຺ຕິ, ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘໍ ປຊານນ຺ຕິ, ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ປຊານນ຺ຕິ. ອິເມ ຘມ຺ເມ ປຊານນ຺ຕິ, ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ສມຸທຍໍ ປຊານນ຺ຕິ, ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ນິໂຣຘໍ ປຊານນ຺ຕິ, ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ປຊານນ຺ຕິ. ເຕ ໂຂ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ສມເຓສຸ ເຈວ ສມຓສມ຺ມຕາ, ພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສມ຺ມຕາ. ເຕ ຈ ປນາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ສາມຎ຺ຎຕ຺ຖຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎຕ຺ຖຎ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ກຈ຺ຈານໂຄຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໑໕. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ກຈ຺ຈານໂຄຕ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ກຈ຺ຈານໂຄຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີ’ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ໂຫຕີ’’ຕິ?

‘‘ທ຺ວຍນິສ຺ສິໂຕ ຂ຺ວາຍໍ, ກຈ຺ຈານ, ໂລໂກ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ – ອຕ຺ຖິຕຎ຺ເຈວ ນຕ຺ຖິຕຎ຺ຈ. ໂລກສມຸທຍໍ ໂຂ, ກຈ຺ຈານ, ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ ຍາ ໂລເກ ນຕ຺ຖິຕາ ສາ ນ ໂຫຕິ. ໂລກນິໂຣຘໍ ໂຂ, ກຈ຺ຈານ, ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ ຍາ ໂລເກ ອຕ຺ຖິຕາ ສາ ນ ໂຫຕິ. ອຸປຍຸປາທານາຠິນິເວສວິນິພນ຺ໂຘ [ອຸປາຍຸປາທານາຠິນິເວສວິນິພນ຺ໂຘ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຂ຺ວາຍໍ, ກຈ຺ຈານ, ໂລໂກ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ. ຕຎ຺ຈາຍໍ ອຸປຍຸປາທານໍ ເຈຕໂສ ອຘິຏ຺ຐານໍ ອຠິນິເວສານຸສຍໍ ນ ອຸເປຕິ ນ ອຸປາທິຍຕິ ນາຘິຏ຺ຐາຕິ – ‘ອຕ຺ຕາ ເມ’ຕິ. ‘ທຸກ຺ຂເມວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ທຸກ຺ຂໍ ນິຣຸຊ຺ຌມານໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’ຕິ ນ ກງ຺ຂຕິ ນ ວິຈິກິຈ຺ຉຕິ ອປຣປຈ຺ຈຍາ ຎາຓເມວສ຺ສ ເອຕ຺ຖ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ກຈ຺ຈານ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ໂຫຕິ.

‘‘‘ສພ຺ພໍ ອຕ຺ຖີ’ຕິ ໂຂ, ກຈ຺ຈານ, ອຍເມໂກ ອນ຺ໂຕ. ‘ສພ຺ພໍ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ອນ຺ໂຕ. ເອເຕ ເຕ, ກຈ຺ຈານ, ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອນຸປຄມ຺ມ ມຊ຺ເຌນ ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ – ‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ; ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ. ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ; ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘາ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ຘມ຺ມກຖິກສຸຕ຺ຕໍ

໑໖. ສາວຕ຺ຖິຍໍ …ເປ… ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘‘ຘມ຺ມກຖິໂກ ຘມ຺ມກຖິໂກ’ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມກຖິໂກ ໂຫຕີ’’ຕິ?

‘‘ຊຣາມຣຓສ຺ສ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ‘ຘມ຺ມກຖິໂກ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍ. ຊຣາມຣຓສ຺ສ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ‘ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍ. ຊຣາມຣຓສ຺ສ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ອນຸປາທາວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ‘ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານປ຺ປຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍ.

‘‘ຊາຕິຍາ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ…ເປ… ຠວສ຺ສ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ… ອຸປາທານສ຺ສ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ… ຕຓ຺ຫາຍ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ… ເວທນາຍ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ… ຜສ຺ສສ຺ສ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ… ສຬາຍຕນສ຺ສ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ… ນາມຣູປສ຺ສ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ… ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ… ສງ຺ຂາຣານໍ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ… ອວິຊ຺ຊາຍ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ‘ຘມ຺ມກຖິໂກ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍ. ອວິຊ຺ຊາຍ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ‘ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍ. ອວິຊ຺ຊາຍ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ອນຸປາທາວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ‘ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານປ຺ປຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ.

໗. ອເຈລກສ຺ສປສຸຕ຺ຕໍ

໑໗. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຣາຊຄຫໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ອເຈໂລ ກສ຺ສໂປ ຠຄວນ຺ຕໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ ອເຈໂລ ກສ຺ສໂປ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ກຎ຺ຈິເທວ [ກິຎ຺ຈິເທວ (ກ.)] ເທສໍ, ສເຈ ໂນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ໂອກາສໍ ກໂຣຕິ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣຓາຍາ’’ຕິ.

‘‘ອກາໂລ ໂຂ ຕາວ, ກສ຺ສປ, ປຎ຺ຫສ຺ສ; ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ຐມ຺ຫາ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອເຈໂລ ກສ຺ສໂປ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ ‘‘ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ກຎ຺ຈິເທວ ເທສໍ, ສເຈ ໂນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ໂອກາສໍ ກໂຣຕິ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣຓາຍາ’’ຕິ. ‘‘ອກາໂລ ໂຂ ຕາວ, ກສ຺ສປ, ປຎ຺ຫສ຺ສ; ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ຐມ຺ຫາ’’ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອເຈໂລ ກສ຺ສໂປ…ເປ… ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ຐມ຺ຫາຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອເຈໂລ ກສ຺ສໂປ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນ ໂຂ ປນ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ພຫຸເທວ ປຸຈ຺ຉິຕຸກາມາ’’ຕິ. ‘‘ປຸຈ຺ຉ, ກສ຺ສປ, ຍທາກງ຺ຂສີ’’ຕິ.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ‘ສຍໍກຕໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ? ‘ມາ ເຫວໍ, ກສ຺ສປາ’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ. ‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຣໍກຕໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ? ‘ມາ ເຫວໍ, ກສ຺ສປາ’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ. ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສຍໍກຕຎ຺ຈ ປຣໍກຕຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ? ‘ມາ ເຫວໍ, ກສ຺ສປາ’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ. ‘ກິໍ ປນ ໂຠ ໂຄຕມ, ອສຍໍກາຣໍ ອປຣໍກາຣໍ ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ? ‘ມາ ເຫວໍ, ກສ຺ສປາ’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ. ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນຕ຺ຖິ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ? ‘ນ ໂຂ, ກສ຺ສປ, ນຕ຺ຖິ ທຸກ຺ຂໍ. ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ກສ຺ສປ, ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ. ‘ເຕນ ຫິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ທຸກ຺ຂໍ ນ ຊານາຕິ, ນ ປສ຺ສຕີ’ຕິ. ‘ນ ຂ຺ວາຫໍ, ກສ຺ສປ, ທຸກ຺ຂໍ ນ ຊານາມິ, ນ ປສ຺ສາມິ. ຊານາມິ ຂ຺ວາຫໍ, ກສ຺ສປ, ທຸກ຺ຂໍ; ປສ຺ສາມິ ຂ຺ວາຫໍ, ກສ຺ສປ, ທຸກ຺ຂ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກິ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ‘ສຍໍກຕໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ມາ ເຫວໍ, ກສ຺ສປາ’ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຣໍກຕໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ມາ ເຫວໍ, ກສ຺ສປາ’ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສຍໍກຕຎ຺ຈ ປຣໍກຕຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ມາ ເຫວໍ, ກສ຺ສປາ’ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອສຍໍກາຣໍ ອປຣໍກາຣໍ ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ມາ ເຫວໍ, ກສ຺ສປາ’ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນຕ຺ຖິ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນ ໂຂ, ກສ຺ສປ, ນຕ຺ຖິ ທຸກ຺ຂໍ, ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ກສ຺ສປ, ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ວເທສິ. ‘ເຕນ ຫິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ທຸກ຺ຂໍ ນ ຊານາຕິ ນ ປສ຺ສຕີ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນ ຂ຺ວາຫໍ, ກສ຺ສປ, ທຸກ຺ຂໍ ນ ຊານາມິ ນ ປສ຺ສາມິ. ຊານາມິ ຂ຺ວາຫໍ, ກສ຺ສປ, ທຸກ຺ຂໍ; ປສ຺ສາມິ ຂ຺ວາຫໍ, ກສ຺ສປ, ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ວເທສິ. ອາຈິກ຺ຂຕຸ ຈ [ອຍໍ ຈກາໂຣ ສີ. ໂປຕ຺ຖເກ ນຕ຺ຖິ] ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ທຸກ຺ຂໍ. ເທເສຕຸ ຈ [ອຍໍ ຈກາໂຣ ສີ. ໂປຕ຺ຖເກ ນຕ຺ຖິ] ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ.

‘‘‘ໂສ ກໂຣຕິ ໂສ ປຏິສໍເວທຍຕີ’ຕິ [ປຏິສໍເວທິຍຕີຕິ (ສີ. ປີ. ກ.)] ໂຂ, ກສ຺ສປ, ອາທິໂຕ ສໂຕ ‘ສຍໍກຕໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ວທໍ ສສ຺ສຕໍ ເອຕໍ ປເຣຕິ. ‘ອຎ຺ໂຎ ກໂຣຕິ ອຎ຺ໂຎ ປຏິສໍເວທຍຕີ’ຕິ ໂຂ, ກສ຺ສປ, ເວທນາຠິຕຸນ຺ນສ຺ສ ສໂຕ ‘ປຣໍກຕໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ວທໍ ອຸຈ຺ເຉທໍ ເອຕໍ ປເຣຕິ. ເອເຕ ເຕ, ກສ຺ສປ, ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອນຸປຄມ຺ມ ມຊ຺ເຌນ ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ – ‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ; ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ. ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ; ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘາ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອເຈໂລ ກສ຺ສໂປ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ…ເປ… ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີຕິ; ເອວເມວໍ ຠຄວຕາ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ລເຠຍ຺ຍາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ລເຠຍ຺ຍໍ ອຸປສມ຺ປທ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ໂຍ ໂຂ, ກສ຺ສປ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍປຸພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອາກງ຺ຂຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ອາກງ຺ຂຕິ ອຸປສມ຺ປທໍ, ໂສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ປຣິວສຕິ. ຈຕຸນ຺ນໍ ມາສານໍ ອຈ຺ຈເຍນ [ອຈ຺ຈເຍນ ປຣິວຸຏ຺ຐປຣິວາສໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] (ປຣິວຸຕ຺ຖປຣິວາສໍ) ອາຣທ຺ຘຈິຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂູ [ຠິກ຺ຂູ ອາກງ຺ຂມານາ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ອຸປສມ຺ປາເທນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸຠາວາຍ. ອປິ ຈ ມຍາ ປຸຄ຺ຄລເວມຕ຺ຕຕາ ວິທິຕາ’’ຕິ.

‘‘ສເຈ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍປຸພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອາກງ຺ຂຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ອາກງ຺ຂຕິ ອຸປສມ຺ປທໍ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ປຣິວສຕິ. ຈຕຸນ຺ນໍ ມາສານໍ ອຈ຺ຈເຍນ [ອຈ຺ຈເຍນ ປຣິວຸຏ຺ຐປຣິວາສໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] (ປຣິວຸຕ຺ຖປຣິວາສໍ) ອາຣທ຺ຘຈິຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂູ [ຠິກ຺ຂູ ອາກງ຺ຂມານາ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ອຸປສມ຺ປາເທນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸຠາວາຍ. ອຫໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ວສ຺ສານິ ປຣິວສິສ຺ສາມິ, ຈຕຸນ຺ນໍ ວສ຺ສານໍ ອຈ຺ຈເຍນ [ອຈ຺ຈເຍນ ປຣິວຸຏ຺ຐປຣິວາສໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] (ປຣິວຸຕ຺ຖປຣິວາສໍ) ອາຣທ຺ຘຈິຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂູ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕຸ ອຸປສມ຺ປາເທນ຺ຕຸ ຠິກ຺ຂຸຠາວາຍາ’’ຕິ.

ອລຕ຺ຖ ໂຂ ອເຈໂລ ກສ຺ສໂປ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ອລຕ຺ຖ ອຸປສມ຺ປທໍ. ອຈິຣູປສມ຺ປນ຺ໂນ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ກສ຺ສໂປ ເອໂກ ວູປກຏ຺ໂຐ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິ. ‘‘ຂີຓາ ຊາຕິ ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’’ຕິ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ກສ຺ສໂປ ອຣຫຕໍ ອໂຫສີຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ຕິມ຺ພຣຸກສຸຕ຺ຕໍ

໑໘. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂຂ ຕິມ຺ພຣຸໂກ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຕິມ຺ພຣຸໂກ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສຍໍກຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ? ‘ມາ ເຫວໍ, ຕິມ຺ພຣຸກາ’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ. ‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຣໍກຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ? ‘ມາ ເຫວໍ, ຕິມ຺ພຣຸກາ’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ. ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສຍໍກຕຎ຺ຈ ປຣໍກຕຎ຺ຈ ສຸຂທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ? ‘ມາ ເຫວໍ, ຕິມ຺ພຣຸກາ’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ. ‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອສຍໍກາຣໍ ອປຣໍກາຣໍ ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ສຸຂທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ? ‘ມາ ເຫວໍ, ຕິມ຺ພຣຸກາ’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ. ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນຕ຺ຖິ ສຸຂທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ? ‘ນ ໂຂ, ຕິມ຺ພຣຸກ, ນຕ຺ຖິ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ; ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ຕິມ຺ພຣຸກ, ສຸຂທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ. ‘ເຕນ ຫິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ນ ຊານາຕິ, ນ ປສ຺ສຕີ’ຕິ? ‘ນ ຂ຺ວາຫໍ, ຕິມ຺ພຣຸກ, ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ນ ຊານາມິ, ນ ປສ຺ສາມິ. ຊານາມິ ຂ຺ວາຫໍ, ຕິມ຺ພຣຸກ, ສຸຂທຸກ຺ຂໍ; ປສ຺ສາມິ ຂ຺ວາຫໍ, ຕິມ຺ພຣຸກ, ສຸຂທຸກ຺ຂ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສຍໍກຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ມາ ເຫວໍ, ຕິມ຺ພຣຸກາ’ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຣໍກຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ມາ ເຫວໍ, ຕິມ຺ພຣຸກາ’ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສຍໍກຕຎ຺ຈ ປຣໍກຕຎ຺ຈ ສຸຂທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ມາ ເຫວໍ, ຕິມ຺ພຣຸກາ’ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອສຍໍກາຣໍ ອປຣໍກາຣໍ ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ສຸຂທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ມາ ເຫວໍ, ຕິມ຺ພຣຸກາ’ຕິ ວເທສິ. ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນຕ຺ຖິ ສຸຂທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນ ໂຂ, ຕິມ຺ພຣຸກ, ນຕ຺ຖິ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ; ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ຕິມ຺ພຣຸກ, ສຸຂທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ວເທສິ. ‘ເຕນ ຫິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ນ ຊານາຕິ, ນ ປສ຺ສຕີ’ຕິ ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ນ ຂ຺ວາຫໍ, ຕິມ຺ພຣຸກ, ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ນ ຊານາມິ, ນ ປສ຺ສາມິ. ຊານາມິ ຂ຺ວາຫໍ, ຕິມ຺ພຣຸກ, ສຸຂທຸກ຺ຂໍ; ປສ຺ສາມິ ຂ຺ວາຫໍ, ຕິມ຺ພຣຸກ, ສຸຂທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ວເທສິ. ອາຈິກ຺ຂຕຸ ຈ ເມ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ. ເທເສຕຸ ຈ ເມ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ສຸຂທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ.

‘‘‘ສາ ເວທນາ, ໂສ ເວທຍຕີ’ຕິ ໂຂ, ຕິມ຺ພຣຸກ, ອາທິໂຕ ສໂຕ ‘ສຍໍກຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ເອວມ຺ປາຫໍ ນ ວທາມິ. ‘ອຎ຺ຎາ ເວທນາ, ອຎ຺ໂຎ ເວທຍຕີ’ຕິ ໂຂ, ຕິມ຺ພຣຸກ, ເວທນາຠິຕຸນ຺ນສ຺ສ ສໂຕ ‘ປຣໍກຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ເອວມ຺ປາຫໍ ນ ວທາມິ. ເອເຕ ເຕ, ຕິມ຺ພຣຸກ, ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ອນຸປຄມ຺ມ ມຊ຺ເຌນ ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ – ‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ; ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ. ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ; ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘາ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣໂຘ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຕິມ຺ພຣຸໂກ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ…ເປ… ເອສາຫໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ພາລປຓ຺ຑິຕສຸຕ຺ຕໍ

໑໙. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ອວິຊ຺ຊານີວຣຓສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ພາລສ຺ສ ຕຓ຺ຫາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ເອວມຍໍ ກາໂຍ ສມຸທາຄໂຕ. ອິຕິ ອຍຎ຺ເຈວ ກາໂຍ ພຫິທ຺ຘາ ຈ ນາມຣູປໍ, ອິຕ຺ເຖຕໍ ທ຺ວຍໍ, ທ຺ວຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ຜສ຺ໂສ ສເຬວາຍຕນານິ [ສຬາຍຕນານິ (ກ.)], ເຍຫິ ຜຸຏ຺ໂຐ ພາໂລ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວທຍຕິ ເອເຕສໍ ວາ ອຎ຺ຎຕເຣນ’’.

‘‘ອວິຊ຺ຊານີວຣຓສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຓ຺ຑິຕສ຺ສ ຕຓ຺ຫາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ເອວມຍໍ ກາໂຍ ສມຸທາຄໂຕ. ອິຕິ ອຍຎ຺ເຈວ ກາໂຍ ພຫິທ຺ຘາ ຈ ນາມຣູປໍ, ອິຕ຺ເຖຕໍ ທ຺ວຍໍ, ທ຺ວຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ຜສ຺ໂສ ສເຬວາຍຕນານິ, ເຍຫິ ຜຸຏ຺ໂຐ ປຓ຺ຑິໂຕ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິສໍເວທຍຕິ ເອເຕສໍ ວາ ອຎ຺ຎຕເຣນ’’.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກ ວິເສໂສ ໂກ ອຘິປ຺ປຍາໂສ [ອຘິປ຺ປາໂຍ (ສີ. ປີ. ກ.), ອຘິປ຺ປາຍໂສ (ສ຺ຍາ. ກໍ.) ອຘິ + ປ + ຍສຸ + ຓ + ສີ = ອຘິປ຺ປຍາໂສ] ກິໍ ນານາກຣຓໍ ປຓ຺ຑິຕສ຺ສ ພາເລນາ’’ຕິ? ‘‘ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ, ຠຄວໍເນຕ຺ຕິກາ, ຠຄວໍປຏິສຣຓາ. ສາຘຸ ວຕ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ປຏິຠາຕຸ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ. ຠຄວໂຕ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ, ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຍາຍ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິຊ຺ຊາຍ ນິວຸຕສ຺ສ ພາລສ຺ສ ຍາຍ ຈ ຕຓ຺ຫາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຍໍ ກາໂຍ ສມຸທາຄໂຕ, ສາ ເຈວ ອວິຊ຺ຊາ ພາລສ຺ສ ອປ຺ປຫີນາ ສາ ຈ ຕຓ຺ຫາ ອປຣິກ຺ຂີຓາ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ພາໂລ ອຈຣິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ. ຕສ຺ມາ ພາໂລ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ກາຍູປໂຄ ໂຫຕິ, ໂສ ກາຍູປໂຄ ສມາໂນ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ຊາຕິຍາ ຊຣາມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ. ນ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ທຸກ຺ຂສ຺ມາຕິ ວທາມິ.

‘‘ຍາຍ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິຊ຺ຊາຍ ນິວຸຕສ຺ສ ປຓ຺ຑິຕສ຺ສ ຍາຍ ຈ ຕຓ຺ຫາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຍໍ ກາໂຍ ສມຸທາຄໂຕ, ສາ ເຈວ ອວິຊ຺ຊາ ປຓ຺ຑິຕສ຺ສ ປຫີນາ, ສາ ຈ ຕຓ຺ຫາ ປຣິກ຺ຂີຓາ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອຈຣິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຓ຺ຑິໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ. ຕສ຺ມາ ປຓ຺ຑິໂຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ນ ກາຍູປໂຄ ໂຫຕິ. ໂສ ອກາຍູປໂຄ ສມາໂນ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ຊາຕິຍາ ຊຣາມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ. ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ທຸກ຺ຂສ຺ມາຕິ ວທາມິ. ອຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິເສໂສ, ອຍໍ ອຘິປ຺ປຍາໂສ, ອິທໍ ນານາກຣຓໍ ປຓ຺ຑິຕສ຺ສ ພາເລນ ຍທິທໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ປຈ຺ຈຍສຸຕ຺ຕໍ

໒໐. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ‘‘ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ເນ ຈ ຘມ຺ເມ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ, ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ? ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊຣາມຣຓໍ. ອຸປ຺ປາທາ ວາ ຕຖາຄຕານໍ ອນຸປ຺ປາທາ ວາ ຕຖາຄຕານໍ, ຐິຕາວ ສາ ຘາຕຸ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາ ຘມ຺ມນິຍາມຕາ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາ. ຕໍ ຕຖາຄໂຕ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌຕິ ອຠິສເມຕິ. ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຠິສເມຕ຺ວາ ອາຈິກ຺ຂຕິ ເທເສຕິ ປຎ຺ຎາເປຕິ ປຏ຺ຐເປຕິ ວິວຣຕິ ວິຠຊຕິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣຕິ. ‘ປສ຺ສຖາ’ຕິ ຈາຫ – ‘ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊຣາມຣຓໍ’’’.

‘‘ຠວປຈ຺ຈຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊາຕິ…ເປ… ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠໂວ… ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາທານໍ… ເວທນາປຈ຺ຈຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຓ຺ຫາ… ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທນາ… ສຬາຍຕນປຈ຺ຈຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜສ຺ໂສ… ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຬາຍຕນໍ… ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ນາມຣູປໍ… ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຎ຺ຎາຓໍ… ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂາຣາ ອຸປ຺ປາທາ ວາ ຕຖາຄຕານໍ ອນຸປ຺ປາທາ ວາ ຕຖາຄຕານໍ, ຐິຕາວ ສາ ຘາຕຸ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາ ຘມ຺ມນິຍາມຕາ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາ. ຕໍ ຕຖາຄໂຕ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌຕິ ອຠິສເມຕິ. ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຠິສເມຕ຺ວາ ອາຈິກ຺ຂຕິ ເທເສຕິ ປຎ຺ຎາເປຕິ ປຏ຺ຐເປຕິ ວິວຣຕິ ວິຠຊຕິ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣຕິ. ‘ປສ຺ສຖາ’ຕິ ຈາຫ ‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຂາຣາ’. ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາ ຕຕ຺ຣ ຕຖຕາ ອວິຕຖຕາ ອນຎ຺ຎຖຕາ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ.

‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຘມ຺ມາ? ຊຣາມຣຓໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈໍ ສງ຺ຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ຂຍຘມ຺ມໍ ວຍຘມ຺ມໍ ວິຣາຄຘມ຺ມໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມໍ. ຊາຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈາ ສງ຺ຂຕາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຂຍຘມ຺ມາ ວຍຘມ຺ມາ ວິຣາຄຘມ຺ມາ ນິໂຣຘຘມ຺ມາ. ຠໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ໂຈ ສງ຺ຂໂຕ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ໂນ ຂຍຘມ຺ໂມ ວຍຘມ຺ໂມ ວິຣາຄຘມ຺ໂມ ນິໂຣຘຘມ຺ໂມ. ອຸປາທານໍ ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ຕຓ຺ຫາ, ຠິກ຺ຂເວ… ເວທນາ, ຠິກ຺ຂເວ… ຜສ຺ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ… ສຬາຍຕນໍ, ຠິກ຺ຂເວ… ນາມຣູປໍ, ຠິກ຺ຂເວ… ວິຎ຺ຎາຓໍ, ຠິກ຺ຂເວ… ສງ຺ຂາຣາ, ຠິກ຺ຂເວ… ອວິຊ຺ຊາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈາ ສງ຺ຂຕາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຂຍຘມ຺ມາ ວຍຘມ຺ມາ ວິຣາຄຘມ຺ມາ ນິໂຣຘຘມ຺ມາ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຘມ຺ມາ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວກສ຺ສ ‘ອຍຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ, ອິເມ ຈ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຘມ຺ມາ’ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ສຸທິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ, ໂສ ວຕ ປຸພ຺ພນ຺ຕໍ ວາ ປຏິຘາວິສ຺ສຕິ – ‘ອໂຫສິໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ [ນຸ ຂ຺ວາຫໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] ອຕີຕມທ຺ຘານໍ, ນນຸ ໂຂ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ, ກຖໍ ນຸ ໂຂ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ, ກິໍ ຫຸຕ຺ວາ ກິໍ ອໂຫສິໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ; ອປຣນ຺ຕໍ ວາ ອຸປຘາວິສ຺ສຕິ [ອປຘາວິສ຺ສຕິ (ກ.)] – ‘ຠວິສ຺ສາມິ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ນນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສາມິ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສາມິ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ກຖໍ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສາມິ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ກິໍ ຫຸຕ຺ວາ ກິໍ ຠວິສ຺ສາມິ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ; ເອຕຣຫິ ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອທ຺ຘານໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ກຖໍກຖີ ຠວິສ຺ສຕິ – ‘ອຫໍ ນຸ ໂຂສ຺ມິ, ໂນ ນຸ ໂຂສ຺ມິ, ກິໍ ນຸ ໂຂສ຺ມິ, ກຖໍ ນຸ ໂຂສ຺ມິ, ອຍໍ ນຸ ໂຂ ສຕ຺ໂຕ ກຸໂຕ ອາຄໂຕ, ໂສ ກຸຫິໍ ຄມິສ຺ສຕີ’ຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອຍຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ອິເມ ຈ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຘມ຺ມາ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ສຸທິຏ຺ຐາ’’ຕິ. ທສມໍ.

ອາຫາຣວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ອາຫາຣໍ ຜຄ຺ຄຸໂນ ເຈວ, ທ຺ເວ ຈ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ;

ກຈ຺ຈານໂຄຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມກຖິກໍ, ອເຈລໍ ຕິມ຺ພຣຸເກນ ຈ;

ພາລປຓ຺ຑິຕໂຕ ເຈວ, ທສໂມ ປຈ຺ຈເຍນ ຈາຕິ.