໙. ສຸນ຺ທຣິກສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໕. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສເລສຸ ວິຫຣຕິ ສຸນ຺ທຣິກາຍ ນທິຍາ ຕີເຣ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສຸນ຺ທຣິກາຍ ນທິຍາ ຕີເຣ ອຄ຺ຄິໍ ຊຸຫຕິ, ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕໍ ປຣິຈຣຕິ. ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຄ຺ຄິໍ ຊຸຫິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕໍ ປຣິຈຣິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ສມນ຺ຕາ ຈຕຸທ຺ທິສາ ອນຸວິໂລເກສິ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມໍ ຫພ຺ຍເສສໍ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ? ອທ຺ທສາ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ສສີສໍ ປາຣຸຕໍ ນິສິນ຺ນໍ. ທິສ຺ວານ ວາເມນ ຫຕ຺ເຖນ ຫພ຺ຍເສສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທກ຺ຂິເຓນ ຫຕ຺ເຖນ ກມຓ຺ຑລຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປທສທ຺ເທນ ສີສໍ ວິວຣິ. ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘ມຸຓ຺ໂຑ ອຍໍ ຠວໍ, ມຸຓ຺ຑໂກ ອຍໍ ຠວ’ນ຺ຕິ ຕໂຕວ ປຸນ ນິວຕ຺ຕິຕຸກາໂມ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ມຸຓ຺ຑາປິ ຫິ ອິເຘກຈ຺ເຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຠວນ຺ຕິ; ຍໍນູນາຫໍ ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຊາຕິໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ກິໍຊຈ຺ໂຈ ຠວ’ນ຺ຕິ?

‘‘ມາ ຊາຕິໍ ປຸຈ຺ຉ ຈຣຓຎ຺ຈ ປຸຈ຺ຉ,

ກຏ຺ຐາ ຫເວ ຊາຍຕິ ຊາຕເວໂທ;

ນີຈາກຸລີໂນປິ ມຸນິ ຘິຕິມາ,

ອາຊານີໂຍ ໂຫຕິ ຫິຣີນິເສໂຘ.

‘‘ສຈ຺ເຈນ ທນ຺ໂຕ ທມສາ ອຸເປໂຕ,

ເວທນ຺ຕຄູ ວຸສິຕພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍ;

ຍຎ຺ໂຎປນີໂຕ ຕມຸປວ຺ຫເຍຖ,

ກາເລນ ໂສ ຊຸຫຕິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍ’’ຕິ.

‘‘ອທ຺ຘາ ສຸຍິຏ຺ຐໍ ສຸຫຸຕໍ ມມ ຍິທໍ,

ຍໍ ຕາທິສໍ ເວທຄຸມທ຺ທສາມິ;

ຕຸມ຺ຫາທິສານຎ຺ຫິ ອທສ຺ສເນນ,

ອຎ຺ໂຎ ຊໂນ ຠຸຎ຺ຊຕິ ຫພ຺ຍເສສ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຠຸຎ຺ຊຕຸ ຠວໍ ໂຄຕໂມ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠວ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຄາຖາຠິຄີຕໍ ເມ ອໂຠຊເນຍ຺ຍໍ,

ສມ຺ປສ຺ສຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ເນສ ຘມ຺ໂມ;

ຄາຖາຠິຄີຕໍ ປນຸທນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘາ,

ຘມ຺ເມ ສຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ວຸຕ຺ຕິເຣສາ.

‘‘ອຎ຺ເຎນ ຈ ເກວລິນໍ ມເຫສິໍ,

ຂີຓາສວໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈວູປສນ຺ຕໍ;

ອນ຺ເນນ ປາເນນ ອຸປຏ຺ຐຫສ຺ສຸ,

ເຂຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຕໍ ປຸຎ຺ຎເປກ຺ຂສ຺ສ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ອຖ ກສ຺ສ ຈາຫໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອິມໍ ຫພ຺ຍເສສໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ? ‘‘ນ ຂ຺ວາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປສ຺ສາມິ ສເທວເກ ໂລເກ ສມາຣເກ ສພ຺ຣຫ຺ມເກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ຍສ຺ເສໂສ ຫພ຺ຍເສໂສ ຠຸຕ຺ໂຕ ສມ຺ມາ ປຣິຓາມໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ວາ ຕຖາຄຕສາວກສ຺ສ ວາ. ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕໍ ຫພ຺ຍເສສໍ ອປ຺ປຫຣິເຕ ວາ ຉຑ຺ເຑຫິ ອປ຺ປາຓເກ ວາ ອຸທເກ ໂອປິລາເປຫີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕໍ ຫພ຺ຍເສສໍ ອປ຺ປາຓເກ ອຸທເກ ໂອປິລາເປສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຫພ຺ຍເສໂສ ອຸທເກ ປກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຈິຈ຺ຈິຏາຍຕິ ຈິຏິຈິຏາຍຕິ ສນ຺ຘູປາຍຕິ ສມ຺ປຘູປາຍຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຜາໂລ [ໂລໂຫ (ກ.)] ທິວສໍສນ຺ຕຕ຺ໂຕ [ທິວສສນ຺ຕຕ຺ໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອຸທເກ ປກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຈິຈ຺ຈິຏາຍຕິ ຈິຏິຈິຏາຍຕິ ສນ຺ຘູປາຍຕິ ສມ຺ປຘູປາຍຕິ; ເອວເມວ ໂສ ຫພ຺ຍເສໂສ ອຸທເກ ປກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຈິຈ຺ຈິຏາຍຕິ ຈິຏິຈິຏາຍຕິ ສນ຺ຘູປາຍຕິ ສມ຺ປຘູປາຍຕິ.

ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສໍວິຄ຺ໂຄ ໂລມຫຏ຺ຐຊາໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕໍ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາຊໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ຠຄວາ ຄາຖາຫິ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ມາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ທາຣຸ ສມາທຫາໂນ,

ສຸທ຺ຘິໍ ອມຎ຺ຎິ ພຫິທ຺ຘາ ຫິ ເອຕໍ;

ນ ຫິ ເຕນ ສຸທ຺ຘິໍ ກຸສລາ ວທນ຺ຕິ,

ໂຍ ພາຫິເຣນ ປຣິສຸທ຺ຘິມິຈ຺ເຉ.

‘‘ຫິຕ຺ວາ ອຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ທາຣຸທາຫໍ

ອຊ຺ຌຕ຺ຕເມວຸຊ຺ຊລຍາມິ [ອຊ຺ຌຕ຺ຕເມວ ຊລຍາມິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ໂຊຕິໍ;

ນິຈ຺ຈຄ຺ຄິນີ ນິຈ຺ຈສມາຫິຕຕ຺ໂຕ,

ອຣຫໍ ອຫໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣາມິ.

‘‘ມາໂນ ຫິ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຂາຣິຠາໂຣ,

ໂກໂຘ ຘຸໂມ ຠສ຺ມນິ ໂມສວຊ຺ຊໍ;

ຊິວ຺ຫາ ສຸຊາ ຫທຍໍ ໂຊຕິຐານໍ,

ອຕ຺ຕາ ສຸທນ຺ໂຕ ປຸຣິສສ຺ສ ໂຊຕິ.

‘‘ຘມ຺ໂມ ຣຫໂທ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ສີລຕິຕ຺ໂຖ,

ອນາວິໂລ ສພ຺ຠິ ສຕໍ ປສຕ຺ໂຖ;

ຍຕ຺ຖ ຫເວ ເວທຄຸໂນ ສິນາຕາ,

ອນລ຺ລຄຕ຺ຕາວ [ອນລ຺ລີນຄຕ຺ຕາວ (ສີ. ປີ. ກ.)] ຕຣນ຺ຕິ ປາຣໍ.

‘‘ສຈ຺ຈໍ ຘມ຺ໂມ ສໍຍໂມ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ,

ມຊ຺ເຌ ສິຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ພ຺ຣຫ຺ມປຕ຺ຕິ;

ສ ຕຸຊ຺ຊຸຠູເຕສຸ ນໂມ ກໂຣຫິ,

ຕມຫໍ ນຣໍ ຘມ຺ມສາຣີຕິ ພ຺ຣູມີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ…ເປ… ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ອຣຫຕໍ ອໂຫສີ’’ຕິ.