໑. ອຣຫນ຺ຕວຄ຺ໂຄ

໑. ຘນຎ຺ຊານີສຸຕ຺ຕໍ

໑໘໗. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຠາຣທ຺ວາຊໂຄຕ຺ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຘນຎ຺ຊານີ [ຘານຎ຺ຊານີ (ປີ. ສີ. ອຏ຺ຐ.)] ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ອຠິປ຺ປສນ຺ນາ ໂຫຕິ ພຸທ຺ເຘ ຈ ຘມ຺ເມ ຈ ສງ຺ເຆ ຈ. ອຖ ໂຂ ຘນຎ຺ຊານີ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ຠາຣທ຺ວາຊໂຄຕ຺ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຠຕ຺ຕໍ ອຸປສໍຫຣນ຺ຕີ ອຸປກ຺ຂລິຕ຺ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ;

ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ;

ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠາຣທ຺ວາຊໂຄຕ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຘນຎ຺ຊານິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອວເມວໍ ປນາຍໍ ວສລີ ຍສ຺ມິໍ ວາ ຕສ຺ມິໍ ວາ ຕສ຺ສ ມຸຓ຺ຑກສ຺ສ ສມຓສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ. ອິທານິ ຕ຺ຍາຫໍ, ວສລິ, ຕສ຺ສ ສຕ຺ຖຸໂນ ວາທໍ ອາໂຣເປສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ນ ຂ຺ວາຫໍ ຕໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປສ຺ສາມິ ສເທວເກ ໂລເກ ສມາຣເກ ສພ຺ຣຫ຺ມເກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ, ໂຍ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວາທໍ ອາໂຣເປຍ຺ຍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ອປິ ຈ ຕ຺ວໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຄຈ຺ຉ, ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິຊານິສ຺ສສີ’’ຕິ [ຄນ຺ຕ຺ວາປິ ຊານິສ຺ສສີຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)].

ອຖ ໂຂ ຠາຣທ຺ວາຊໂຄຕ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຠາຣທ຺ວາຊໂຄຕ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ກິໍສຸ ເຉຕ຺ວາ ສຸຂໍ ເສຕິ, ກິໍສຸ ເຉຕ຺ວາ ນ ໂສຈຕິ;

ກິສ຺ສສ຺ສຸ ເອກຘມ຺ມສ຺ສ, ວຘໍ ໂຣເຈສິ ໂຄຕມາ’’ຕິ.

‘‘ໂກຘໍ ເຉຕ຺ວາ ສຸຂໍ ເສຕິ, ໂກຘໍ ເຉຕ຺ວາ ນ ໂສຈຕິ;

ໂກຘສ຺ສ ວິສມູລສ຺ສ, ມຘຸຣຄ຺ຄສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ;

ວຘໍ ອຣິຍາ ປສໍສນ຺ຕິ, ຕຎ຺ຫິ ເຉຕ຺ວາ ນ ໂສຈຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠາຣທ຺ວາຊໂຄຕ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ! ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ – ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີຕິ; ເອວເມວໍ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ລເຠຍ຺ຍາຫໍ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ລເຠຍ຺ຍໍ ອຸປສມ຺ປທ’’ນ຺ຕິ.

ອລຕ຺ຖ ໂຂ ຠາຣທ຺ວາຊໂຄຕ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ອລຕ຺ຖ ອຸປສມ຺ປທໍ. ອຈິຣູປສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຂ ປນາຍສ຺ມາ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ເອໂກ ວູປກຏ຺ໂຐ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິ. ‘‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’’ຕິ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ອຣຫຕໍ ອໂຫສີຕິ.

໒. ອກ຺ໂກສສຸຕ຺ຕໍ

໑໘໘. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ອກ຺ໂກສກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ – ‘‘ຠາຣທ຺ວາຊໂຄຕ຺ໂຕ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ’’ຕິ ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອສພ຺ຠາຫິ ຜຣຸສາຫິ ວາຈາຫິ ອກ຺ໂກສຕິ ປຣິຠາສຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠຄວາ ອກ຺ໂກສກຠາຣທ຺ວາຊໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອປິ ນຸ ໂຂ ເຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈາ ຎາຕິສາໂລຫິຕາ ອຕິຖິໂຍ [ອຕິຖໂຍ (?)]’’ຕິ? ‘‘ອປ຺ເປກທາ ເມ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈາ ຎາຕິສາໂລຫິຕາ ອຕິຖິໂຍ’’ຕິ. ‘‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອປິ ນຸ ເຕສໍ ອນຸປ຺ປເທສິ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ສາຍນີຍໍ ວາ’’’ຕິ? ‘‘‘ອປ຺ເປກທາ ເນສາຫໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອນຸປ຺ປເທມິ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ສາຍນີຍໍ ວາ’’’ຕິ. ‘‘‘ສເຈ ໂຂ ປນ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ນປ຺ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ກສ຺ສ ຕໍ ໂຫຕີ’’’ຕິ? ‘‘‘ສເຈ ເຕ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນປ຺ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ອມ຺ຫາກເມວ ຕໍ ໂຫຕີ’’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ອມ຺ເຫ ອນກ຺ໂກສນ຺ເຕ ອກ຺ໂກສສິ, ອໂຣເສນ຺ເຕ ໂຣເສສິ, ອຠຓ຺ຑນ຺ເຕ ຠຓ຺ຑສິ, ຕໍ ເຕ ມຍໍ ນປ຺ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມ. ຕເວເວຕໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂຫຕິ; ຕເວເວຕໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂຫຕິ’’.

‘‘ໂຍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອກ຺ໂກສນ຺ຕໍ ປຈ຺ຈກ຺ໂກສຕິ, ໂຣເສນ຺ຕໍ ປຏິໂຣເສຕິ, ຠຓ຺ຑນ຺ຕໍ ປຏິຠຓ຺ຑຕິ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສມ຺ຠຸຎ຺ຊຕິ ວີຕິຫຣຕີຕິ. ເຕ ມຍໍ ຕຍາ ເນວ ສມ຺ຠຸຎ຺ຊາມ ນ ວີຕິຫຣາມ. ຕເວເວຕໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂຫຕິ; ຕເວເວຕໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂຫຕີ’’ຕິ. ‘‘ຠວນ຺ຕໍ ໂຂ ໂຄຕມໍ ສຣາຊິກາ ປຣິສາ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ອຣຫໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’ຕິ. ອຖ ຈ ປນ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ກຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ.

‘‘ອກ຺ໂກຘສ຺ສ ກຸໂຕ ໂກໂຘ, ທນ຺ຕສ຺ສ ສມຊີວິໂນ;

ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ, ອຸປສນ຺ຕສ຺ສ ຕາທິໂນ.

‘‘ຕສ຺ເສວ ເຕນ ປາປິໂຍ, ໂຍ ກຸທ຺ຘໍ ປຏິກຸຊ຺ຌຕິ;

ກຸທ຺ຘໍ ອປ຺ປຏິກຸຊ຺ຌນ຺ໂຕ, ສງ຺ຄາມໍ ເຊຕິ ທຸຊ຺ຊຍໍ.

‘‘ອຸຠິນ຺ນມຕ຺ຖໍ ຈຣຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປຣສ຺ສ ຈ;

ປຣໍ ສງ຺ກຸປິຕໍ ຎຕ຺ວາ, ໂຍ ສໂຕ ອຸປສມ຺ມຕິ.

‘‘ອຸຠິນ຺ນໍ ຕິກິຈ຺ຉນ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປຣສ຺ສ ຈ;

ຊນາ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ ພາໂລຕິ, ເຍ ຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິທາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອກ຺ໂກສກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ…ເປ… ເອສາຫໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ລເຠຍ຺ຍາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ລເຠຍ຺ຍໍ ອຸປສມ຺ປທ’’ນ຺ຕິ.

ອລຕ຺ຖ ໂຂ ອກ຺ໂກສກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ອລຕ຺ຖ ອຸປສມ຺ປທໍ. ອຈິຣູປສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຂ ປນາຍສ຺ມາ ອກ຺ໂກສກຠາຣທ຺ວາໂຊ ເອໂກ ວູປກຏ຺ໂຐ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິ. ‘‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’’ຕິ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ອຣຫຕໍ ອໂຫສີຕິ.

໓. ອສຸຣິນ຺ທກສຸຕ຺ຕໍ

໑໘໙. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ອສຸຣິນ຺ທກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ – ‘‘ຠາຣທ຺ວາຊໂຄຕ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ກິຣ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ’’ຕິ ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອສພ຺ຠາຫິ ຜຣຸສາຫິ ວາຈາຫິ ອກ຺ໂກສຕິ ປຣິຠາສຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ອສຸຣິນ຺ທກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຊິໂຕສິ, ສມຓ, ຊິໂຕສິ, ສມຓາ’’ຕິ.

‘‘ຊຍໍ ເວ ມຎ຺ຎຕິ ພາໂລ, ວາຈາຍ ຜຣຸສໍ ຠຓໍ;

ຊຍຎ຺ເຈວສ຺ສ ຕໍ ໂຫຕິ, ຍາ ຕິຕິກ຺ຂາ ວິຊານໂຕ.

‘‘ຕສ຺ເສວ ເຕນ ປາປິໂຍ, ໂຍ ກຸທ຺ຘໍ ປຏິກຸຊ຺ຌຕິ;

ກຸທ຺ຘໍ ອປ຺ປຏິກຸຊ຺ຌນ຺ໂຕ, ສງ຺ຄາມໍ ເຊຕິ ທຸຊ຺ຊຍໍ.

‘‘ອຸຠິນ຺ນມຕ຺ຖໍ ຈຣຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປຣສ຺ສ ຈ;

ປຣໍ ສງ຺ກຸປິຕໍ ຎຕ຺ວາ, ໂຍ ສໂຕ ອຸປສມ຺ມຕິ.

‘‘ອຸຠິນ຺ນໍ ຕິກິຈ຺ຉນ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປຣສ຺ສ ຈ;

ຊນາ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ ພາໂລຕິ, ເຍ ຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິທາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອສຸຣິນ຺ທກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ…ເປ… ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ອຣຫຕໍ ອໂຫສີ’’ຕິ.

໔. ພິລງ຺ຄິກສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໐. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ພິລງ຺ຄິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ – ‘‘ຠາຣທ຺ວາຊໂຄຕ຺ໂຕ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ’’ຕິ ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີຠູໂຕ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ພິລງ຺ຄິກສ຺ສ ຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ເຈຕສາ ເຈໂຕປຣິວິຕກ຺ກມຎ຺ຎາຍ ພິລງ຺ຄິກໍ ຠາຣທ຺ວາຊໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ໂຍ ອປ຺ປທຸຏ຺ຐສ຺ສ ນຣສ຺ສ ທຸສ຺ສຕິ,

ສຸທ຺ຘສ຺ສ ໂປສສ຺ສ ອນງ຺ຄຓສ຺ສ;

ຕເມວ ພາລໍ ປຈ຺ເຈຕິ ປາປໍ,

ສຸຂຸໂມ ຣໂຊ ປຏິວາຕໍວ ຂິຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ວິລງ຺ຄິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ…ເປ… ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ອຣຫຕໍ ອໂຫສີ’’ຕິ.

໕. ອຫິໍສກສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໑. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ອຫິໍສກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອຫິໍສກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຫິໍສກາຫໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຫິໍສກາຫໍ, ໂຠ ໂຄຕມາ’’ຕິ.

‘‘ຍຖາ ນາມໍ ຕຖາ ຈສ຺ສ, ສິຍາ ໂຂ ຕ຺ວໍ ອຫິໍສໂກ;

ໂຍ ຈ ກາເຍນ ວາຈາຍ, ມນສາ ຈ ນ ຫິໍສຕິ;

ສ ເວ ອຫິໍສໂກ ໂຫຕິ, ໂຍ ປຣໍ ນ ວິຫິໍສຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຫິໍສກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ…ເປ… ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ອຫິໍສກຠາຣທ຺ວາໂຊ ອຣຫຕໍ ອໂຫສີ’’ຕິ.

໖. ຊຏາສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໒. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ຊຏາຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຊຏາຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ອນ຺ໂຕຊຏາ ພຫິຊຏາ, ຊຏາຍ ຊຏິຕາ ປຊາ;

ຕໍ ຕໍ ໂຄຕມ ປຸຈ຺ຉາມິ, ໂກ ອິມໍ ວິຊຏເຍ ຊຏ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ນໂຣ ສປຎ຺ໂຎ, ຈິຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ຠາວຍໍ;

ອາຕາປີ ນິປໂກ ຠິກ຺ຂຸ, ໂສ ອິມໍ ວິຊຏເຍ ຊຏໍ.

‘‘ເຍສໍ ຣາໂຄ ຈ ໂທໂສ ຈ, ອວິຊ຺ຊາ ຈ ວິຣາຊິຕາ;

ຂີຓາສວາ ອຣຫນ຺ໂຕ, ເຕສໍ ວິຊຏິຕາ ຊຏາ.

‘‘ຍຕ຺ຖ ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈ, ອເສສໍ ອຸປຣຸຊ຺ຌຕິ;

ປຏິຆໍ ຣູປສຎ຺ຎາ ຈ, ເອຕ຺ເຖສາ ຉິຊ຺ຊເຕ ຊຏາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຊຏາຠາຣທ຺ວາໂຊ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ…ເປ… ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ອຣຫຕໍ ອໂຫສີ’’ຕິ.

໗. ສຸທ຺ຘິກສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໓. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ສຸທ຺ຘິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ສຸທ຺ຘິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ອິມໍ ຄາຖໍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ [ນາພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ (?)] ສຸຊ຺ຌຕິ ໂກຈິ, ໂລເກ ສີລວາປິ ຕໂປກຣໍ;

ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ, ໂສ ສຸຊ຺ຌຕິ ນ ອຎ຺ຎາ ອິຕຣາ ປຊາ’’ຕິ.

‘‘ພຫຸມ຺ປິ ປລປໍ ຊປ຺ປໍ, ນ ຊຈ຺ຈາ ໂຫຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ;

ອນ຺ໂຕກສມ຺ພຸ ສງ຺ກິລິຏ຺ໂຐ, ກຸຫນໍ ອຸປນິສ຺ສິໂຕ.

‘‘ຂຕ຺ຕິໂຍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເວສ຺ໂສ, ສຸທ຺ໂທ ຈຓ຺ຑາລປຸກ຺ກຸໂສ;

ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ປຫິຕຕ຺ໂຕ, ນິຈ຺ຈໍ ທຬ຺ຫປຣກ຺ກໂມ;

ປປ຺ໂປຕິ ປຣມໍ ສຸທ຺ຘິໍ, ເອວໍ ຊານາຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ສຸທ຺ຘິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ…ເປ… ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ອຣຫຕໍ ອໂຫສີ’’ຕິ.

໘. ອຄ຺ຄິກສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໔. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຄ຺ຄິກຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ສປ຺ປິນາ ປາຍໂສ ສນ຺ນິຫິໂຕ ໂຫຕິ – ‘‘ອຄ຺ຄິໍ ຊຸຫິສ຺ສາມິ, ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕໍ ປຣິຈຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຣາຊຄຫໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ຣາຊຄເຫ ສປທານໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ອຄ຺ຄິກຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ອຄ຺ຄິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຐິຕໍ. ທິສ຺ວານ ຠຄວນ຺ຕໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ຕີຫິ ວິຊ຺ຊາຫິ ສມ຺ປນ຺ໂນ, ຊາຕິມາ ສຸຕວາ ພຫູ;

ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ, ໂສມໍ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ປາຍສ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ພຫຸມ຺ປິ ປລປໍ ຊປ຺ປໍ, ນ ຊຈ຺ຈາ ໂຫຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ;

ອນ຺ໂຕກສມ຺ພຸ ສໍກິລິຏ຺ໂຐ, ກຸຫນາປຣິວາຣິໂຕ.

‘‘ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ໂຍ ເວທີ, ສຄ຺ຄາປາຍຎ຺ຈ ປສ຺ສຕິ;

ອໂຖ ຊາຕິກ຺ຂຍໍ ປຕ຺ໂຕ, ອຠິຎ຺ຎາໂວສິໂຕ ມຸນິ.

‘‘ເອຕາຫິ ຕີຫິ ວິຊ຺ຊາຫິ, ເຕວິຊ຺ໂຊ ໂຫຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ;

ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ, ໂສມໍ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ປາຍສ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຠຸຎ຺ຊຕຸ ຠວໍ ໂຄຕໂມ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠວ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຄາຖາຠິຄີຕໍ ເມ ອໂຠຊເນຍ຺ຍໍ,

ສມ຺ປສ຺ສຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ເນສ ຘມ຺ໂມ;

ຄາຖາຠິຄີຕໍ ປນຸທນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘາ,

ຘມ຺ເມ ສຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ວຸຕ຺ຕິເຣສາ.

‘‘ອຎ຺ເຎນ ຈ ເກວລິນໍ ມເຫສິໍ,

ຂີຓາສວໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈວູປສນ຺ຕໍ;

ອນ຺ເນນ ປາເນນ ອຸປຏ຺ຐຫສ຺ສຸ,

ເຂຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຕໍ ປຸຎ຺ຎເປກ຺ຂສ຺ສ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຄ຺ຄິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ…ເປ… ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ອຄ຺ຄິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ອຣຫຕໍ ອໂຫສີ’’ຕິ.

໙. ສຸນ຺ທຣິກສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໕. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສເລສຸ ວິຫຣຕິ ສຸນ຺ທຣິກາຍ ນທິຍາ ຕີເຣ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສຸນ຺ທຣິກາຍ ນທິຍາ ຕີເຣ ອຄ຺ຄິໍ ຊຸຫຕິ, ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕໍ ປຣິຈຣຕິ. ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຄ຺ຄິໍ ຊຸຫິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕໍ ປຣິຈຣິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ສມນ຺ຕາ ຈຕຸທ຺ທິສາ ອນຸວິໂລເກສິ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມໍ ຫພ຺ຍເສສໍ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ? ອທ຺ທສາ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ສສີສໍ ປາຣຸຕໍ ນິສິນ຺ນໍ. ທິສ຺ວານ ວາເມນ ຫຕ຺ເຖນ ຫພ຺ຍເສສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ທກ຺ຂິເຓນ ຫຕ຺ເຖນ ກມຓ຺ຑລຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປທສທ຺ເທນ ສີສໍ ວິວຣິ. ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘ມຸຓ຺ໂຑ ອຍໍ ຠວໍ, ມຸຓ຺ຑໂກ ອຍໍ ຠວ’ນ຺ຕິ ຕໂຕວ ປຸນ ນິວຕ຺ຕິຕຸກາໂມ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘ມຸຓ຺ຑາປິ ຫິ ອິເຘກຈ຺ເຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຠວນ຺ຕິ; ຍໍນູນາຫໍ ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຊາຕິໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ກິໍຊຈ຺ໂຈ ຠວ’ນ຺ຕິ?

‘‘ມາ ຊາຕິໍ ປຸຈ຺ຉ ຈຣຓຎ຺ຈ ປຸຈ຺ຉ,

ກຏ຺ຐາ ຫເວ ຊາຍຕິ ຊາຕເວໂທ;

ນີຈາກຸລີໂນປິ ມຸນິ ຘິຕິມາ,

ອາຊານີໂຍ ໂຫຕິ ຫິຣີນິເສໂຘ.

‘‘ສຈ຺ເຈນ ທນ຺ໂຕ ທມສາ ອຸເປໂຕ,

ເວທນ຺ຕຄູ ວຸສິຕພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍ;

ຍຎ຺ໂຎປນີໂຕ ຕມຸປວ຺ຫເຍຖ,

ກາເລນ ໂສ ຊຸຫຕິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍ’’ຕິ.

‘‘ອທ຺ຘາ ສຸຍິຏ຺ຐໍ ສຸຫຸຕໍ ມມ ຍິທໍ,

ຍໍ ຕາທິສໍ ເວທຄຸມທ຺ທສາມິ;

ຕຸມ຺ຫາທິສານຎ຺ຫິ ອທສ຺ສເນນ,

ອຎ຺ໂຎ ຊໂນ ຠຸຎ຺ຊຕິ ຫພ຺ຍເສສ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຠຸຎ຺ຊຕຸ ຠວໍ ໂຄຕໂມ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠວ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຄາຖາຠິຄີຕໍ ເມ ອໂຠຊເນຍ຺ຍໍ,

ສມ຺ປສ຺ສຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ເນສ ຘມ຺ໂມ;

ຄາຖາຠິຄີຕໍ ປນຸທນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘາ,

ຘມ຺ເມ ສຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ວຸຕ຺ຕິເຣສາ.

‘‘ອຎ຺ເຎນ ຈ ເກວລິນໍ ມເຫສິໍ,

ຂີຓາສວໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈວູປສນ຺ຕໍ;

ອນ຺ເນນ ປາເນນ ອຸປຏ຺ຐຫສ຺ສຸ,

ເຂຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຕໍ ປຸຎ຺ຎເປກ຺ຂສ຺ສ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ອຖ ກສ຺ສ ຈາຫໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອິມໍ ຫພ຺ຍເສສໍ ທມ຺ມີ’’ຕິ? ‘‘ນ ຂ຺ວາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປສ຺ສາມິ ສເທວເກ ໂລເກ ສມາຣເກ ສພ຺ຣຫ຺ມເກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ຍສ຺ເສໂສ ຫພ຺ຍເສໂສ ຠຸຕ຺ໂຕ ສມ຺ມາ ປຣິຓາມໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ວາ ຕຖາຄຕສາວກສ຺ສ ວາ. ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕໍ ຫພ຺ຍເສສໍ ອປ຺ປຫຣິເຕ ວາ ຉຑ຺ເຑຫິ ອປ຺ປາຓເກ ວາ ອຸທເກ ໂອປິລາເປຫີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕໍ ຫພ຺ຍເສສໍ ອປ຺ປາຓເກ ອຸທເກ ໂອປິລາເປສິ. ອຖ ໂຂ ໂສ ຫພ຺ຍເສໂສ ອຸທເກ ປກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຈິຈ຺ຈິຏາຍຕິ ຈິຏິຈິຏາຍຕິ ສນ຺ຘູປາຍຕິ ສມ຺ປຘູປາຍຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຜາໂລ [ໂລໂຫ (ກ.)] ທິວສໍສນ຺ຕຕ຺ໂຕ [ທິວສສນ຺ຕຕ຺ໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອຸທເກ ປກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຈິຈ຺ຈິຏາຍຕິ ຈິຏິຈິຏາຍຕິ ສນ຺ຘູປາຍຕິ ສມ຺ປຘູປາຍຕິ; ເອວເມວ ໂສ ຫພ຺ຍເສໂສ ອຸທເກ ປກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຈິຈ຺ຈິຏາຍຕິ ຈິຏິຈິຏາຍຕິ ສນ຺ຘູປາຍຕິ ສມ຺ປຘູປາຍຕິ.

ອຖ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສໍວິຄ຺ໂຄ ໂລມຫຏ຺ຐຊາໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕໍ ໂຂ ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາຊໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ຠຄວາ ຄາຖາຫິ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ມາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ທາຣຸ ສມາທຫາໂນ,

ສຸທ຺ຘິໍ ອມຎ຺ຎິ ພຫິທ຺ຘາ ຫິ ເອຕໍ;

ນ ຫິ ເຕນ ສຸທ຺ຘິໍ ກຸສລາ ວທນ຺ຕິ,

ໂຍ ພາຫິເຣນ ປຣິສຸທ຺ຘິມິຈ຺ເຉ.

‘‘ຫິຕ຺ວາ ອຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ທາຣຸທາຫໍ

ອຊ຺ຌຕ຺ຕເມວຸຊ຺ຊລຍາມິ [ອຊ຺ຌຕ຺ຕເມວ ຊລຍາມິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ໂຊຕິໍ;

ນິຈ຺ຈຄ຺ຄິນີ ນິຈ຺ຈສມາຫິຕຕ຺ໂຕ,

ອຣຫໍ ອຫໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣາມິ.

‘‘ມາໂນ ຫິ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຂາຣິຠາໂຣ,

ໂກໂຘ ຘຸໂມ ຠສ຺ມນິ ໂມສວຊ຺ຊໍ;

ຊິວ຺ຫາ ສຸຊາ ຫທຍໍ ໂຊຕິຐານໍ,

ອຕ຺ຕາ ສຸທນ຺ໂຕ ປຸຣິສສ຺ສ ໂຊຕິ.

‘‘ຘມ຺ໂມ ຣຫໂທ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ສີລຕິຕ຺ໂຖ,

ອນາວິໂລ ສພ຺ຠິ ສຕໍ ປສຕ຺ໂຖ;

ຍຕ຺ຖ ຫເວ ເວທຄຸໂນ ສິນາຕາ,

ອນລ຺ລຄຕ຺ຕາວ [ອນລ຺ລີນຄຕ຺ຕາວ (ສີ. ປີ. ກ.)] ຕຣນ຺ຕິ ປາຣໍ.

‘‘ສຈ຺ຈໍ ຘມ຺ໂມ ສໍຍໂມ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ,

ມຊ຺ເຌ ສິຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ພ຺ຣຫ຺ມປຕ຺ຕິ;

ສ ຕຸຊ຺ຊຸຠູເຕສຸ ນໂມ ກໂຣຫິ,

ຕມຫໍ ນຣໍ ຘມ຺ມສາຣີຕິ ພ຺ຣູມີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ສຸນ຺ທຣິກຠາຣທ຺ວາໂຊ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ…ເປ… ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ອຣຫຕໍ ອໂຫສີ’’ຕິ.

໑໐. ພຫຸຘີຕຣສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໖. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສເລສຸ ວິຫຣຕິ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວນສຓ຺ເຑ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຠາຣທ຺ວາຊໂຄຕ຺ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຈຕຸທ຺ທສ ພລີພທ຺ທາ ນຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠາຣທ຺ວາຊໂຄຕ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຕ ພລີພທ຺ເທ ຄເວສນ຺ໂຕ ເຍນ ໂສ ວນສຓ຺ໂຑ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອທ຺ທສ ຠຄວນ຺ຕໍ ຕສ຺ມິໍ ວນສຓ຺ເຑ ນິສິນ຺ນໍ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ທິສ຺ວານ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ອິມາ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິ –

‘‘ນ ຫິ ນູນິມສ຺ສ [ນຫນູນິມສ຺ສ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ສມຓສ຺ສ, ພລີພທ຺ທາ ຈຕຸທ຺ທສ;

ອຊ຺ຊສຏ຺ຐິໍ ນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕນາຍໍ ສມໂຓ ສຸຂີ.

‘‘ນ ຫິ ນູນິມສ຺ສ ສມຓສ຺ສ, ຕິລາເຂຕ຺ຕສ຺ມິ ປາປກາ;

ເອກປຓ຺ຓາ ທຸປຓ຺ຓາ [ທ຺ວິປຓ຺ຓາ (ສີ. ປີ.)] ຈ, ເຕນາຍໍ ສມໂຓ ສຸຂີ.

‘‘ນ ຫິ ນູນິມສ຺ສ ສມຓສ຺ສ, ຕຸຈ຺ຉໂກຏ຺ຐສ຺ມິ ມູສິກາ;