໔. ອຣຸຓວຕີສຸຕ຺ຕໍ

໑໘໕. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣາຊາ ອໂຫສິ ອຣຸຓວາ ນາມ. ຣຎ຺ໂຎ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຸຓວໂຕ ອຣຸຓວຕີ ນາມ ຣາຊຘານີ ອໂຫສິ. ອຣຸຓວຕິໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣາຊຘານິໍ [ອຣຸຓວຕິຍໍ ໂຂ ປນ ຠິກ຺ຂເວ ຣາຊຘານິຍໍ (ປີ. ກ.)] ສິຂີ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫາສິ. ສິຂິສ຺ສ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຠິຠູສມ຺ຠວໍ ນາມ ສາວກຍຸຄໍ ອໂຫສິ ອຄ຺ຄໍ ຠທ຺ທຍຸຄໍ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິຂີ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອຠິຠຸໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ອາຍາມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເຍນ ອຎ຺ຎຕໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມໂລໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມ, ຍາວ ຠຕ຺ຕສ຺ສ ກາໂລ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’ຕິ ໂຂ ຠິກ຺ຂເວ, ອຠິຠູ ຠິກ຺ຂຸ ສິຂິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິຂີ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອຠິຠູ ຈ ຠິກ຺ຂຸ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ພລວາ ປຸຣິໂສ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ວາ ພາຫໍ ປສາເຣຍ຺ຍ, ປສາຣິຕໍ ວາ ພາຫໍ ສມິຎ຺ເຊຍ຺ຍ ເອວເມວ – ອຣຸຓວຕິຍາ ຣາຊຘານິຍາ ອນ຺ຕຣຫິຕາ ຕສ຺ມິໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ປາຕຸຣເຫສຸໍ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິຂີ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອຠິຠຸໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ປຏິຠາຕຸ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສາຍ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊານຎ຺ຈ ຘມ຺ມີ ກຖາ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠິຠູ ຠິກ຺ຂຸ ສິຂິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ, ພ຺ຣຫ຺ມານຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ເຊ ຈ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສສິ ສມາທເປສິ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິ ສມ຺ປຫໍເສສິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣຫ຺ມາ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສາ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊາ ຈ ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ຂິຍ຺ຍນ຺ຕິ [ຂີຍນ຺ຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ວິປາເຈນ຺ຕິ – ‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ ວຕ, ໂຠ, ອພ຺ຠຸຕໍ ວຕ ໂຠ, ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ສຕ຺ຖຣິ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ສາວໂກ ຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສຕີ’’’ຕິ!

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິຂີ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອຠິຠຸໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ອຸຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ໂຂ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ພ຺ຣຫ຺ມາ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສາ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊາ ຈ – ອຈ຺ຉຣິຍໍ ວຕ, ໂຠ, ອພ຺ຠຸຕໍ ວຕ, ໂຠ, ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ສຕ຺ຖຣິ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ສາວໂກ ຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສຕີຕິ! ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ພ຺ຣຫ຺ມານຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ເຊ ຈ ສໍເວເຊຫີ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠິຠູ ຠິກ຺ຂຸ ສິຂິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ທິສ຺ສມາເນນປິ ກາເຍນ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ, ອທິສ຺ສມາເນນປິ ກາເຍນ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ, ທິສ຺ສມາເນນປິ ເຫຏ຺ຐິເມນ ອຸປຑ຺ຒກາເຍນ ອທິສ຺ສມາເນນ ອຸປຣິເມນ ອຸປຑ຺ຒກາເຍນ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ, ທິສ຺ສມາເນນປິ ອຸປຣິເມນ ອຸປຑ຺ຒກາເຍນ ອທິສ຺ສມາເນນ ເຫຏ຺ຐິເມນ ອຸປຑ຺ຒກາເຍນ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣຫ຺ມາ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສາ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊາ ຈ ອຈ຺ຉຣິຍພ຺ຠຸຕຈິຕ຺ຕຊາຕາ ອເຫສຸໍ – ‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ ວຕ, ໂຠ, ອພ຺ຠຸຕໍ ວຕ, ໂຠ, ສມຓສ຺ສ ມຫິທ຺ຘິກຕາ ມຫານຸຠາວຕາ’’’ຕິ!

‘‘ອຖ ໂຂ ອຠິຠູ ຠິກ຺ຂຸ ສິຂິໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຣຫນ຺ຕໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ອຠິຊານາມິ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ເອວຣູປິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ – ປໂຫມິ ຂ຺ວາຫໍ ອາວຸໂສ, ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຐິໂຕ ສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸໍ [ສຫສ຺ສີໂລກຘາຕຸໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ສເຣນ ວິຎ຺ຎາເປຕຸ’ນ຺ຕິ. ‘ເອຕສ຺ສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ກາໂລ, ເອຕສ຺ສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ກາໂລ; ຍໍ ຕ຺ວໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຐິໂຕ ສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸໍ ສເຣນ ວິຎ຺ຎາເປຍ຺ຍາສີ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠິຠູ ຠິກ຺ຂຸ ສິຂິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຐິໂຕ ອິມາ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິ –

‘‘ອາຣມ຺ຠຖ [ອາຣພ຺ຠຖ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ນິກ຺ກມຖ [ນິກ຺ຂມຖ (ສີ. ປີ.)], ຍຸຎ຺ຊຖ ພຸທ຺ຘສາສເນ;

ຘຸນາຖ ມຈ຺ຈຸໂນ ເສນໍ, ນຬາຄາຣໍວ ກຸຎ຺ຊໂຣ.

‘‘ໂຍ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ, ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ວິຫສ຺ສຕິ;

ປຫາຍ ຊາຕິສໍສາຣໍ, ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິຂີ ຈ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອຠິຠູ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ພ຺ຣຫ຺ມານຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປຣິສຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ເຊ ຈ ສໍເວເຊຕ຺ວາ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ…ເປ… ຕສ຺ມິໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ອນ຺ຕຣຫິຕາ ອຣຸຓວຕິຍາ ຣາຊຘານິຍາ ປາຕຸຣເຫສຸໍ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິຂີ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ອສ຺ສຸຕ຺ຖ ໂນ, ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠິຠຸສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຐິຕສ຺ສ ຄາຖາໂຍ ຠາສມານສ຺ສາ’ຕິ? ‘ອສ຺ສຸມ຺ຫ ໂຂ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຠິຠຸສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຐິຕສ຺ສ ຄາຖາໂຍ ຠາສມານສ຺ສາ’ຕິ. ‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຸຕ຺ຖ ອຠິຠຸສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຐິຕສ຺ສ ຄາຖາໂຍ ຠາສມານສ຺ສາ’’’ຕິ? ເອວໍ ໂຂ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອສ຺ສຸມ຺ຫ ອຠິຠຸສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຐິຕສ຺ສ ຄາຖາໂຍ ຠາສມານສ຺ສ –

‘‘ອາຣມ຺ຠຖ ນິກ຺ກມຖ, ຍຸຎ຺ຊຖ ພຸທ຺ຘສາສເນ;

ຘຸນາຖ ມຈ຺ຈຸໂນ ເສນໍ, ນຬາຄາຣໍວ ກຸຎ຺ຊໂຣ.

‘‘ໂຍ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ, ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ວິຫສ຺ສຕິ;

ປຫາຍ ຊາຕິສໍສາຣໍ, ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

‘‘‘ເອວໍ ໂຂ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອສ຺ສຸມ຺ຫ ອຠິຠຸສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຐິຕສ຺ສ ຄາຖາໂຍ ຠາສມານສ຺ສາ’ຕິ. ‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ; ສາຘຸ ໂຂ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ! ອສ຺ສຸຕ຺ຖ ອຠິຠຸສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຐິຕສ຺ສ ຄາຖາໂຍ ຠາສມານສ຺ສາ’’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ, ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.