໔. ນນ຺ທໂກວາທສຸຕ຺ຕໍ

໓໙໘. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ມຫາປຊາປຕິໂຄຕມີ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸນິສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ ມຫາປຊາປຕິໂຄຕມີ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂອວທຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ; ອນຸສາສຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ; ກໂຣຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ຘມ຺ມິໍ ກຖ’’ນ຺ຕິ [ຘມ຺ມິກຖນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)].

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ໂອວທນ຺ຕິ ປຣິຍາເຍນ. ອາຍສ຺ມາ ນນ຺ທໂກ ນ ອິຈ຺ຉຕິ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ໂອວທິຕຸໍ ປຣິຍາເຍນ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກສ຺ສ ນຸ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອຊ຺ຊ ປຣິຍາໂຍ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ໂອວທິຕຸໍ ປຣິຍາເຍນາ’’ຕິ? ‘‘ສພ຺ເພເຫວ, ຠນ຺ເຕ, ກໂຕ [ນນ຺ທກສ຺ສ ຠນ຺ເຕ (ສີ. ປີ.)] ປຣິຍາໂຍ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ໂອວທິຕຸໍ ປຣິຍາເຍນ. ອຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ນນ຺ທໂກ ນ ອິຈ຺ຉຕິ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ໂອວທິຕຸໍ ປຣິຍາເຍນາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນນ຺ທກໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ໂອວທ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ; ອນຸສາສ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ; ກໂຣຫິ ຕ຺ວໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ຘມ຺ມິໍ ກຖ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ນນ຺ທໂກ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕທຸຕິໂຍ ເຍນ ຣາຊກາຣາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອທ຺ທສໍສຸ ໂຂ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນນ຺ທກໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປສຸໍ, ອຸທກຎ຺ຈ ປາທານໍ ອຸປຏ຺ຐເປສຸໍ. ນິສີທິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ນນ຺ທໂກ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ. ນິສຊ຺ຊ ປາເທ ປກ຺ຂາເລສິ. ຕາປິ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນນ຺ທກໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອາຍສ຺ມາ ນນ຺ທໂກ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ປຏິປຸຈ຺ຉກຖາ ໂຂ, ຠຄິນິໂຍ, ຠວິສ຺ສຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາຊານນ຺ຕີຫິ – ‘ອາຊານາມາ’ ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ, ນ ອາຊານນ຺ຕີຫິ – ‘ນ ອາຊານາມາ’ ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ຍສ຺ສາ ວາ ປນສ຺ສ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ ອຫເມວ ຕຕ຺ຖ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ – ‘ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຖໍ; ອິມສ຺ສ ກ຺ວຕ຺ໂຖ’’’ຕິ? ‘‘ເອຕ຺ຕເກນປິ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ຍສ຺ສ ນນ຺ທກສ຺ສ ອຕ຺ຕມນາ ອຠິຣທ຺ຘາ [ອຠິນນ຺ທາມ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ຍໍ ໂນ ອຍ຺ໂຍ ນນ຺ທໂກ ປວາເຣຕີ’’ຕິ.

໓໙໙. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠຄິນິໂຍ, ຈກ຺ຂຸ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ກລ຺ລໍ ນຸ ຕໍ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ – ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠຄິນິໂຍ, ໂສຕໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ…ເປ… ຆານໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’… ‘‘ຊິວ຺ຫາ ນິຈ຺ຈາ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠນ຺ເຕ’’… ‘‘ກາໂຍ ນິຈ຺ໂຈ ວາ ອນິຈ຺ໂຈ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ໂຈ, ຠນ຺ເຕ’’… ‘‘ມໂນ ນິຈ຺ໂຈ ວາ ອນິຈ຺ໂຈ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ໂຈ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ກລ຺ລໍ ນຸ ຕໍ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ – ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ປຸພ຺ເພວ ໂນ ເອຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ສຸທິຏ຺ຐໍ – ‘ອິຕິປິເມ ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາ ອາຍຕນາ ອນິຈ຺ຈາ’’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ສາຘຸ, ຠຄິນິໂຍ! ເອວຎ຺ເຫຕໍ, ຠຄິນິໂຍ, ໂຫຕິ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ’’.

໔໐໐. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠຄິນິໂຍ, ຣູປາ ນິຈ຺ຈາ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ກລ຺ລໍ ນຸ ຕໍ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ – ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠຄິນິໂຍ, ສທ຺ທາ ນິຈ຺ຈາ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠນ຺ເຕ…ເປ… ຄນ຺ຘາ ນິຈ຺ຈາ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠນ຺ເຕ’’… ‘‘ຣສາ ນິຈ຺ຈາ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠນ຺ເຕ’’… ‘‘ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ນິຈ຺ຈາ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠນ຺ເຕ’’… ‘‘ຘມ຺ມາ ນິຈ຺ຈາ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ກລ຺ລໍ ນຸ ຕໍ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ – ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ປຸພ຺ເພວ ໂນ ເອຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ສຸທິຏ຺ຐໍ – ‘ອິຕິປິເມ ຉ ພາຫິຣາ ອາຍຕນາ ອນິຈ຺ຈາ’’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ສາຘຸ, ຠຄິນິໂຍ! ເອວຎ຺ເຫຕໍ, ຠຄິນິໂຍ, ໂຫຕິ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ’’.

໔໐໑. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠຄິນິໂຍ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ກລ຺ລໍ ນຸ ຕໍ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ – ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠຄິນິໂຍ, ໂສຕວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ…ເປ… ຆານວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’… ‘‘ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’… ‘‘ກາຍວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’… ‘‘ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາຕິ’’? ‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ກລ຺ລໍ ນຸ ຕໍ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ – ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ປຸພ຺ເພວ ໂນ ເອຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ສຸທິຏ຺ຐໍ – ‘ອິຕິປິເມ ຉ ວິຎ຺ຎາຓກາຍາ ອນິຈ຺ຈາ’’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ສາຘຸ, ຠຄິນິໂຍ! ເອວຎ຺ເຫຕໍ, ຠຄິນິໂຍ, ໂຫຕິ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ’’.

໔໐໒. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠຄິນິໂຍ, ເຕລປ຺ປທີປສ຺ສ ຌາຍໂຕ ເຕລມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ວຏ຺ຏິປິ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ, ອຈ຺ຈິປິ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ, ອາຠາປິ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ. ໂຍ ນຸ ໂຂ, ຠຄິນິໂຍ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອມຸສ຺ສ ເຕລປ຺ປທີປສ຺ສ ຌາຍໂຕ ເຕລມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ວຏ຺ຏິປິ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ, ອຈ຺ຈິປິ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ; ຍາ ຈ ຂ຺ວາສ຺ສ ອາຠາ ສາ ນິຈ຺ຈາ ຘຸວາ ສສ຺ສຕາ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ’ຕິ; ສມ຺ມາ ນຸ ໂຂ ໂສ, ຠຄິນິໂຍ, ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ອມຸສ຺ສ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ເຕລປ຺ປທີປສ຺ສ ຌາຍໂຕ ເຕລມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ວຏ຺ຏິປິ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ, ອຈ຺ຈິປິ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ; ປເຄວສ຺ສ ອາຠາ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຠຄິນິໂຍ, ໂຍ ນຸ ໂຂ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຉ ໂຂເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາ ອາຍຕນາ ອນິຈ຺ຈາ [ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ (?)]; ຍຎ຺ຈ ໂຂ ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິເກ ອາຍຕເນ ປຏິຈ຺ຈ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມ’ນ຺ຕິ; ສມ຺ມາ ນຸ ໂຂ ໂສ, ຠຄິນິໂຍ, ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ຕຊ຺ຊໍ ຕຊ຺ຊໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຈ຺ຈຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕຊ຺ຊາ ຕຊ຺ຊາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕຊ຺ຊສ຺ສ ຕຊ຺ຊສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ນິໂຣຘາ ຕຊ຺ຊາ ຕຊ຺ຊາ ເວທນາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ສາຘຸ, ຠຄິນິໂຍ! ເອວຎ຺ເຫຕໍ, ຠຄິນິໂຍ, ໂຫຕິ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ’’.

໔໐໓. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠຄິນິໂຍ, ມຫໂຕ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຕິຏ຺ຐໂຕ ສາຣວໂຕ ມູລມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ຂນ຺ໂຘປິ ອນິຈ຺ໂຈ ວິປຣິຓາມຘມ຺ໂມ, ສາຂາປລາສມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ຉາຍາປິ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ. ໂຍ ນຸ ໂຂ, ຠຄິນິໂຍ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອມຸສ຺ສ ມຫໂຕ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຕິຏ຺ຐໂຕ ສາຣວໂຕ ມູລມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ຂນ຺ໂຘປິ ອນິຈ຺ໂຈ ວິປຣິຓາມຘມ຺ໂມ, ສາຂາປລາສມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ຍາ ຈ ຂ຺ວາສ຺ສ ຉາຍາ ສາ ນິຈ຺ຈາ ຘຸວາ ສສ຺ສຕາ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ’ຕິ; ສມ຺ມາ ນຸ ໂຂ ໂສ, ຠຄິນິໂຍ, ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ອມຸສ຺ສ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ມຫໂຕ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຕິຏ຺ຐໂຕ ສາຣວໂຕ ມູລມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ຂນ຺ໂຘປິ ອນິຈ຺ໂຈ ວິປຣິຓາມຘມ຺ໂມ, ສາຂາປລາສມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ; ປເຄວສ຺ສ ຉາຍາ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຠຄິນິໂຍ, ໂຍ ນຸ ໂຂ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຉ ໂຂເມ ພາຫິຣາ ອາຍຕນາ ອນິຈ຺ຈາ [ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ (ສີ. ປີ.)]. ຍຎ຺ຈ ໂຂ ຉ ພາຫິເຣ ອາຍຕເນ ປຏິຈ຺ຈ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມ’ນ຺ຕິ; ສມ຺ມາ ນຸ ໂຂ ໂສ, ຠຄິນິໂຍ, ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ຕຊ຺ຊໍ ຕຊ຺ຊໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຈ຺ຈຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕຊ຺ຊາ ຕຊ຺ຊາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕຊ຺ຊສ຺ສ ຕຊ຺ຊສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ນິໂຣຘາ ຕຊ຺ຊາ ຕຊ຺ຊາ ເວທນາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ສາຘຸ, ຠຄິນິໂຍ! ເອວຎ຺ເຫຕໍ, ຠຄິນິໂຍ, ໂຫຕິ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ’’.

໔໐໔. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠຄິນິໂຍ, ທກ຺ໂຂ ໂຄຆາຕໂກ ວາ ໂຄຆາຕກນ຺ເຕວາສີ ວາ ຄາວິໍ ວຘິຕ຺ວາ ຕິຓ຺ເຫນ ໂຄວິກນ຺ຕເນນ ຄາວິໍ ສງ຺ກນ຺ເຕຍ຺ຍ ອນຸປຫຈ຺ຈ ອນ຺ຕຣໍ ມໍສກາຍໍ ອນຸປຫຈ຺ຈ ພາຫິຣໍ ຈມ຺ມກາຍໍ. ຍໍ ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ອນ຺ຕຣາ ວິລິມໍສໍ [ວິລິມໍ (ສີ. ປີ. ກ.)] ອນ຺ຕຣາ ນ຺ຫາຣຸ ອນ຺ຕຣາ ພນ຺ຘນໍ ຕໍ ຕເທວ ຕິຓ຺ເຫນ ໂຄວິກນ຺ຕເນນ ສຎ຺ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ ສງ຺ກນ຺ເຕຍ຺ຍ ສມ຺ປກນ຺ເຕຍ຺ຍ ສມ຺ປຣິກນ຺ເຕຍ຺ຍ. ສຎ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສງ຺ກນ຺ຕິຕ຺ວາ ສມ຺ປກນ຺ຕິຕ຺ວາ ສມ຺ປຣິກນ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຘຸນິຕ຺ວາ ພາຫິຣໍ ຈມ຺ມກາຍໍ ເຕເນວ ຈມ຺ເມນ ຕໍ ຄາວິໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຕເຖວາຍໍ ຄາວີ ສໍຍຸຕ຺ຕາ ອິມິນາວ ຈມ຺ເມນາ’ຕິ; ສມ຺ມາ ນຸ ໂຂ ໂສ, ຠຄິນິໂຍ, ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ອມຸ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ທກ຺ໂຂ ໂຄຆາຕໂກ ວາ ໂຄຆາຕກນ຺ເຕວາສີ ວາ ຄາວິໍ ວຘິຕ຺ວາ ຕິຓ຺ເຫນ ໂຄວິກນ຺ຕເນນ ຄາວິໍ ສງ຺ກນ຺ເຕຍ຺ຍ ອນຸປຫຈ຺ຈ ອນ຺ຕຣໍ ມໍສກາຍໍ ອນຸປຫຈ຺ຈ ພາຫິຣໍ ຈມ຺ມກາຍໍ. ຍໍ ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ອນ຺ຕຣາ ວິລິມໍສໍ ອນ຺ຕຣາ ນ຺ຫາຣຸ ອນ຺ຕຣາ ພນ຺ຘນໍ ຕໍ ຕເທວ ຕິຓ຺ເຫນ ໂຄວິກນ຺ຕເນນ ສຎ຺ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ ສງ຺ກນ຺ເຕຍ຺ຍ ສມ຺ປກນ຺ເຕຍ຺ຍ ສມ຺ປຣິກນ຺ເຕຍ຺ຍ. ສຎ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສງ຺ກນ຺ຕິຕ຺ວາ ສມ຺ປກນ຺ຕິຕ຺ວາ ສມ຺ປຣິກນ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຘຸນິຕ຺ວາ ພາຫິຣໍ ຈມ຺ມກາຍໍ ເຕເນວ ຈມ຺ເມນ ຕໍ ຄາວິໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈາປິ ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຕເຖວາຍໍ ຄາວີ ສໍຍຸຕ຺ຕາ ອິມິນາວ ຈມ຺ເມນາ’ຕິ; ອຖ ໂຂ ສາ ຄາວີ ວິສໍຍຸຕ຺ຕາ ເຕເນວ ຈມ຺ເມນາ’’ຕິ.

‘‘ອຸປມາ ໂຂ ເມ ອຍໍ, ຠຄິນິໂຍ, ກຕາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນາຍ. ອຍເມເວຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ; ‘ອນ຺ຕຣາ ມໍສກາໂຍ’ຕິ ໂຂ, ຠຄິນິໂຍ, ຉນ຺ເນຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການໍ ອາຍຕນານໍ ອຘິວຈນໍ; ‘ພາຫິໂຣ ຈມ຺ມກາໂຍ’ຕິ ໂຂ ຠຄິນິໂຍ, ຉນ຺ເນຕໍ ພາຫິຣານໍ ອາຍຕນານໍ ອຘິວຈນໍ; ‘ອນ຺ຕຣາ ວິລິມໍສໍ, ອນ຺ຕຣາ ນ຺ຫາຣຸ, ອນ຺ຕຣາ ພນ຺ຘນ’ນ຺ຕິ ໂຂ, ຠຄິນິໂຍ, ນນ຺ທີຣາຄສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ; ‘ຕິຓ຺ຫໍ ໂຄວິກນ຺ຕນ’ນ຺ຕິ ໂຂ, ຠຄິນິໂຍ, ອຣິຍາເຍຕໍ ປຎ຺ຎາຍ ອຘິວຈນໍ; ຍາຍໍ ອຣິຍາ ປຎ຺ຎາ ອນ຺ຕຣາ ກິເລສໍ ອນ຺ຕຣາ ສໍໂຍຊນໍ ອນ຺ຕຣາ ພນ຺ຘນໍ ສຎ຺ຉິນ຺ທຕິ ສງ຺ກນ຺ຕຕິ ສມ຺ປກນ຺ຕຕິ ສມ຺ປຣິກນ຺ຕຕິ.

໔໐໕. ‘‘ສຕ຺ຕ ໂຂ ປນິເມ, ຠຄິນິໂຍ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ເຍສໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ອິຘ, ຠຄິນິໂຍ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ, ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ… ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ… ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ… ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ອິເມ ໂຂ, ຠຄິນິໂຍ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ເຍສໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີ’’ຕິ.

໔໐໖. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ນນ຺ທໂກ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອິມິນາ ໂອວາເທນ ໂອວທິຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ – ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ຠຄິນິໂຍ; ກາໂລ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອາຍສ຺ມໂຕ ນນ຺ທກສ຺ສ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນນ຺ທກໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ; ກາໂລ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕີສຸ ຕາສຸ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕທຫຸໂປສເຖ ຈາຕຸທ຺ທເສ ນ ໂຫຕິ ພຫຸໂນຊນສ຺ສ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ – ‘ອູໂນ ນຸ ໂຂ ຈນ຺ໂທ, ປຸຓ຺ໂຓ ນຸ ໂຂ ຈນ຺ໂທ’ຕິ, ອຖ ໂຂ ອູໂນ ຈນ຺ໂທຕ຺ເວວ ໂຫຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ນນ຺ທກສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນາຍ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫນ຺ຕິ ໂນ ຈ ໂຂ ປຣິປຸຓ຺ຓສງ຺ກປ຺ປາ’’ຕິ.

໔໐໗. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນນ຺ທກໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ນນ຺ທກ, ສ຺ເວປິ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ເຕເນໂວວາເທນ ໂອວເທຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ນນ຺ທໂກ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ນນ຺ທໂກ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕທຸຕິໂຍ ເຍນ ຣາຊກາຣາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອທ຺ທສໍສຸ ໂຂ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນນ຺ທກໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປສຸໍ, ອຸທກຎ຺ຈ ປາທານໍ ອຸປຏ຺ຐເປສຸໍ. ນິສີທິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ນນ຺ທໂກ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ. ນິສຊ຺ຊ ປາເທ ປກ຺ຂາເລສິ. ຕາປິ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນນ຺ທກໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອາຍສ຺ມາ ນນ຺ທໂກ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ປຏິປຸຈ຺ຉກຖາ ໂຂ, ຠຄິນິໂຍ, ຠວິສ຺ສຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາຊານນ຺ຕີຫິ ‘ອາຊານາມາ’ ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ, ນ ອາຊານນ຺ຕີຫິ ‘ນ ອາຊານາມາ’ ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ຍສ຺ສາ ວາ ປນສ຺ສ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ, ອຫເມວ ຕຕ຺ຖ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ – ‘ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຖໍ; ອິມສ຺ສ ກ຺ວຕ຺ໂຖ’’’ຕິ. ‘‘ເອຕ຺ຕເກນປິ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ຍສ຺ສ ນນ຺ທກສ຺ສ ອຕ຺ຕມນາ ອຠິຣທ຺ຘາ ຍໍ ໂນ ອຍ຺ໂຍ ນນ຺ທໂກ ປວາເຣຕີ’’ຕິ.

໔໐໘. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠຄິນິໂຍ, ຈກ຺ຂຸ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ກລ຺ລໍ ນຸ ຕໍ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ – ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠຄິນິໂຍ, ໂສຕໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ…ເປ… ຆານໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ… ຊິວ຺ຫາ… ກາໂຍ… ມໂນ ນິຈ຺ໂຈ ວາ ອນິຈ຺ໂຈ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ໂຈ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ກລ຺ລໍ ນຸ ຕໍ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ – ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ປຸພ຺ເພວ ໂນ ເອຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ສຸທິຏ຺ຐໍ – ‘ອິຕິປິເມ ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາ ອາຍຕນາ ອນິຈ຺ຈາ’’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ຠຄິນິໂຍ! ເອວຎ຺ເຫຕໍ, ຠຄິນິໂຍ, ໂຫຕິ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ’’.

໔໐໙. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠຄິນິໂຍ, ຣູປາ ນິຈ຺ຈາ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ກລ຺ລໍ ນຸ ຕໍ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ – ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠຄິນິໂຍ, ສທ຺ທາ ນິຈ຺ຈາ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠນ຺ເຕ…ເປ… ຄນ຺ຘາ ນິຈ຺ຈາ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠນ຺ເຕ… ຣສາ ນິຈ຺ຈາ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠນ຺ເຕ… ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ນິຈ຺ຈາ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠນ຺ເຕ… ຘມ຺ມາ ນິຈ຺ຈາ ວາ ອນິຈ຺ຈາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈາ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ກລ຺ລໍ ນຸ ຕໍ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ – ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ປຸພ຺ເພວ ໂນ ເອຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ສຸທິຏ຺ຐໍ – ‘ອິຕິປິເມ ຉ ພາຫິຣາ ອາຍຕນາ ອນິຈ຺ຈາ’’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ຠຄິນິໂຍ! ເອວຎ຺ເຫຕໍ, ຠຄິນິໂຍ, ໂຫຕິ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ’’.

໔໑໐. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠຄິນິໂຍ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ…ເປ… ໂສຕວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ… ຆານວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ… ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ… ກາຍວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ… ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ຕໍ ສຸຂໍ ວາ’’ຕິ? ‘‘ທຸກ຺ຂໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຍໍ ປນານິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ກລ຺ລໍ ນຸ ຕໍ ສມນຸປສ຺ສິຕຸໍ – ‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ປຸພ຺ເພວ ໂນ ເອຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ສຸທິຏ຺ຐໍ – ‘ອິຕິປິເມ ຉ ວິຎ຺ຎາຓກາຍາ ອນິຈ຺ຈາ’’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ຠຄິນິໂຍ! ເອວຎ຺ເຫຕໍ, ຠຄິນິໂຍ, ໂຫຕິ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ’’.

໔໑໑. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠຄິນິໂຍ, ເຕລປ຺ປທີປສ຺ສ ຌາຍໂຕ ເຕລມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ວຏ຺ຏິປິ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ, ອຈ຺ຈິປິ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ, ອາຠາປິ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ. ໂຍ ນຸ ໂຂ, ຠຄິນິໂຍ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອມຸສ຺ສ ເຕລປ຺ປທີປສ຺ສ ຌາຍໂຕ ເຕລມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ວຏ຺ຏິປິ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ, ອຈ຺ຈິປິ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ; ຍາ ຈ ຂ຺ວາສ຺ສ ອາຠາ ສາ ນິຈ຺ຈາ ຘຸວາ ສສ຺ສຕາ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ’ຕິ; ສມ຺ມາ ນຸ ໂຂ ໂສ, ຠຄິນິໂຍ, ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ອມຸສ຺ສ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ເຕລປ຺ປທີປສ຺ສ ຌາຍໂຕ ເຕລມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ວຏ຺ຏິປິ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ, ອຈ຺ຈິປິ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ; ປເຄວສ຺ສ ອາຠາ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຠຄິນິໂຍ, ໂຍ ນຸ ໂຂ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຉ ໂຂເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາ ອາຍຕນາ ອນິຈ຺ຈາ. ຍຎ຺ຈ ໂຂ ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິເກ ອາຍຕເນ ປຏິຈ຺ຈ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມ’ນ຺ຕິ; ສມ຺ມາ ນຸ ໂຂ ໂສ, ຠຄິນິໂຍ, ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ຕຊ຺ຊໍ ຕຊ຺ຊໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຈ຺ຈຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕຊ຺ຊາ ຕຊ຺ຊາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕຊ຺ຊສ຺ສ ຕຊ຺ຊສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ນິໂຣຘາ ຕຊ຺ຊາ ຕຊ຺ຊາ ເວທນາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ຠຄິນິໂຍ! ເອວຎ຺ເຫຕໍ, ຠຄິນິໂຍ, ໂຫຕິ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ’’.

໔໑໒. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠຄິນິໂຍ, ມຫໂຕ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຕິຏ຺ຐໂຕ ສາຣວໂຕ ມູລມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ຂນ຺ໂຘປິ ອນິຈ຺ໂຈ ວິປຣິຓາມຘມ຺ໂມ, ສາຂາປລາສມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ຉາຍາປິ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ. ໂຍ ນຸ ໂຂ, ຠຄິນິໂຍ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອມຸສ຺ສ ມຫໂຕ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຕິຏ຺ຐໂຕ ສາຣວໂຕ ມູລມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ຂນ຺ໂຘປິ ອນິຈ຺ໂຈ ວິປຣິຓາມຘມ຺ໂມ, ສາຂາປລາສມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ; ຍາ ຈ ຂ຺ວາສ຺ສ ຉາຍາ ສາ ນິຈ຺ຈາ ຘຸວາ ສສ຺ສຕາ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ’ຕິ; ສມ຺ມາ ນຸ ໂຂ ໂສ ຠຄິນິໂຍ, ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ອມຸສ຺ສ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ມຫໂຕ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຕິຏ຺ຐໂຕ ສາຣວໂຕ ມູລມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ, ຂນ຺ໂຘປິ ອນິຈ຺ໂຈ ວິປຣິຓາມຘມ຺ໂມ, ສາຂາປລາສມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໍ; ປເຄວສ຺ສ ຉາຍາ ອນິຈ຺ຈາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຠຄິນິໂຍ, ໂຍ ນຸ ໂຂ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຉ ໂຂເມ ພາຫິຣາ ອາຍຕນາ ອນິຈ຺ຈາ. ຍຎ຺ຈ ໂຂ ພາຫິເຣ ອາຍຕເນ ປຏິຈ຺ຈ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ຕໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ ສສ຺ສຕໍ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມ’ນ຺ຕິ; ສມ຺ມາ ນຸ ໂຂ ໂສ, ຠຄິນິໂຍ, ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ຕຊ຺ຊໍ ຕຊ຺ຊໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຈ຺ຈຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ຕຊ຺ຊາ ຕຊ຺ຊາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕຊ຺ຊສ຺ສ ຕຊ຺ຊສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ນິໂຣຘາ ຕຊ຺ຊາ ຕຊ຺ຊາ ເວທນາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ຠຄິນິໂຍ! ເອວຎ຺ເຫຕໍ, ຠຄິນິໂຍ, ໂຫຕິ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ’’.

໔໑໓. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠຄິນິໂຍ, ທກ຺ໂຂ ໂຄຆາຕໂກ ວາ ໂຄຆາຕກນ຺ເຕວາສີ ວາ ຄາວິໍ ວຘິຕ຺ວາ ຕິຓ຺ເຫນ ໂຄວິກນ຺ຕເນນ ຄາວິໍ ສງ຺ກນ຺ເຕຍ຺ຍ ອນຸປຫຈ຺ຈ ອນ຺ຕຣໍ ມໍສກາຍໍ ອນຸປຫຈ຺ຈ ພາຫິຣໍ ຈມ຺ມກາຍໍ. ຍໍ ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ອນ຺ຕຣາ ວິລິມໍສໍ ອນ຺ຕຣາ ນ຺ຫາຣຸ ອນ຺ຕຣາ ພນ຺ຘນໍ ຕໍ ຕເທວ ຕິຓ຺ເຫນ ໂຄວິກນ຺ຕເນນ ສຎ຺ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ ສງ຺ກນ຺ເຕຍ຺ຍ ສມ຺ປກນ຺ເຕຍ຺ຍ ສມ຺ປຣິກນ຺ເຕຍ຺ຍ. ສຎ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສງ຺ກນ຺ຕິຕ຺ວາ ສມ຺ປກນ຺ຕິຕ຺ວາ ສມ຺ປຣິກນ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຘຸນິຕ຺ວາ ພາຫິຣໍ ຈມ຺ມກາຍໍ ເຕເນວ ຈມ຺ເມນ ຕໍ ຄາວິໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຕເຖວາຍໍ ຄາວີ ສໍຍຸຕ຺ຕາ ອິມິນາວ ຈມ຺ເມນາ’ຕິ; ສມ຺ມາ ນຸ ໂຂ ໂສ, ຠຄິນິໂຍ, ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ອມຸ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ທກ຺ໂຂ ໂຄຆາຕໂກ ວາ ໂຄຆາຕກນ຺ເຕວາສີ ວາ ຄາວິໍ ວຘິຕ຺ວາ ຕິຓ຺ເຫນ ໂຄວິກນ຺ຕເນນ ຄາວິໍ ສງ຺ກນ຺ເຕຍ຺ຍ ອນຸປຫຈ຺ຈ ອນ຺ຕຣໍ ມໍສກາຍໍ ອນຸປຫຈ຺ຈ ພາຫິຣໍ ຈມ຺ມກາຍໍ. ຍໍ ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ອນ຺ຕຣາ ວິລິມໍສໍ ອນ຺ຕຣາ ນ຺ຫາຣຸ ອນ຺ຕຣາ ພນ຺ຘນໍ ຕໍ ຕເທວ ຕິຓ຺ເຫນ ໂຄວິກນ຺ຕເນນ ສຎ຺ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ ສງ຺ກນ຺ເຕຍ຺ຍ ສມ຺ປກນ຺ເຕຍ຺ຍ ສມ຺ປຣິກນ຺ເຕຍ຺ຍ. ສຎ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສງ຺ກນ຺ຕິຕ຺ວາ ສມ຺ປກນ຺ຕິຕ຺ວາ ສມ຺ປຣິກນ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຘຸນິຕ຺ວາ ພາຫິຣໍ ຈມ຺ມກາຍໍ ເຕເນວ ຈມ຺ເມນ ຕໍ ຄາວິໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈາປິ ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຕເຖວາຍໍ ຄາວີ ສໍຍຸຕ຺ຕາ ອິມິນາວ ຈມ຺ເມນາ’ຕິ; ອຖ ໂຂ ສາ ຄາວີ ວິສໍຍຸຕ຺ຕາ ເຕເນວ ຈມ຺ເມນາ’’ຕິ.

‘‘ອຸປມາ ໂຂ ເມ ອຍໍ, ຠຄິນິໂຍ, ກຕາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນາຍ ອຍເມເວຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ‘ອນ຺ຕຣາ ມໍສກາໂຍ’ຕິ ໂຂ, ຠຄິນິໂຍ, ຉນ຺ເນຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການໍ ອາຍຕນານໍ ອຘິວຈນໍ; ‘ພາຫິໂຣ ຈມ຺ມກາໂຍ’ຕິ ໂຂ, ຠຄິນິໂຍ, ຉນ຺ເນຕໍ ພາຫິຣານໍ ອາຍຕນານໍ ອຘິວຈນໍ; ‘ອນ຺ຕຣາ ວິລິມໍສໍ ອນ຺ຕຣາ ນ຺ຫາຣຸ ອນ຺ຕຣາ ພນ຺ຘນ’ນ຺ຕິ ໂຂ, ຠຄິນິໂຍ, ນນ຺ທີຣາຄສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ; ‘ຕິຓ຺ຫໍ ໂຄວິກນ຺ຕນ’ນ຺ຕິ ໂຂ, ຠຄິນິໂຍ, ອຣິຍາເຍຕໍ ປຎ຺ຎາຍ ອຘິວຈນໍ; ຍາຍໍ ອຣິຍາ ປຎ຺ຎາ ອນ຺ຕຣາ ກິເລສໍ ອນ຺ຕຣາ ສໍໂຍຊນໍ ອນ຺ຕຣາ ພນ຺ຘນໍ ສຎ຺ຉິນ຺ທຕິ ສງ຺ກນ຺ຕຕິ ສມ຺ປກນ຺ຕຕິ ສມ຺ປຣິກນ຺ຕຕິ.

໔໑໔. ‘‘ສຕ຺ຕ ໂຂ ປນິເມ, ຠຄິນິໂຍ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ເຍສໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ອິຘ, ຠຄິນິໂຍ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ… ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ… ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ… ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ອິເມ ໂຂ, ຠຄິນິໂຍ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ເຍສໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີ’’ຕິ.

໔໑໕. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ນນ຺ທໂກ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອິມິນາ ໂອວາເທນ ໂອວທິຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ – ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ຠຄິນິໂຍ; ກາໂລ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອາຍສ຺ມໂຕ ນນ຺ທກສ຺ສ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນນ຺ທກໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ; ກາໂລ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕີສຸ ຕາສຸ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕທຫຸໂປສເຖ ປນ຺ນຣເສ ນ ໂຫຕິ ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ – ‘ອູໂນ ນຸ ໂຂ ຈນ຺ໂທ, ປຸຓ຺ໂຓ ນຸ ໂຂ ຈນ຺ໂທ’ຕິ, ອຖ ໂຂ ປຸຓ຺ໂຓ ຈນ຺ໂທຕ຺ເວວ ໂຫຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ນນ຺ທກສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນາຍ ອຕ຺ຕມນາ ເຈວ ປຣິປຸຓ຺ຓສງ຺ກປ຺ປາ ຈ. ຕາສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸນິສຕານໍ ຍາ ປຈ຺ຉິມິຕາ ຠິກ຺ຂຸນີ ສາ [ຍາ ປຈ຺ຉິມາ ຠິກ຺ຂຸນີ, ສາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.), ຍາ ປຈ຺ຉິມິກາ, ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ (ກ.)] ໂສຕາປນ຺ນາ ອວິນິປາຕຘມ຺ມາ ນິຍຕາ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍນາ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ນນ຺ທໂກວາທສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ.