໑. ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໒໗໒. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຍ຺ຍ, ນປ຺ປຏິກງ຺ເຂ ອນາຄຕໍ;

ຍທຕີຕໍ ປຫີນໍ ຕໍ, ອປ຺ປຕ຺ຕຎ຺ຈ ອນາຄຕໍ.

‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ໂຍ [ຍໍ (ເນຕ຺ຕິປາຬິ)] ຘມ຺ມໍ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິປສ຺ສຕິ;

ອສໍຫີຣໍ [ອສໍຫິຣໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ອສໍກຸປ຺ປໍ, ຕໍ ວິທ຺ວາ ມນຸພ຺ຣູຫເຍ.

‘‘ອຊ຺ເຊວ ກິຈ຺ຈມາຕປ຺ປໍ [ກິຈ຺ຈໍ ອາຕປ຺ປໍ (ສີ. ກ.)], ໂກ ຊຎ຺ຎາ ມຣຓໍ ສຸເວ;

ນ ຫິ ໂນ ສງ຺ຄຣໍ ເຕນ, ມຫາເສເນນ ມຈ຺ຈຸນາ.

‘‘ເອວໍ ວິຫາຣິໍ ອາຕາປິໍ, ອໂຫຣຕ຺ຕມຕນ຺ທິຕໍ;

ຕໍ ເວ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ໂຕຕິ, ສນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂເຕ ມຸນິ’’ [ມຸນີຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)].

໒໗໓. ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕີຕໍ ອນ຺ວາຄເມຕິ? ‘ເອວໍຣູໂປ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ, ‘ເອວໍເວທໂນ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ, ‘ເອວໍສຎ຺ໂຎ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ, ‘ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ, ‘ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ – ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕີຕໍ ອນ຺ວາຄເມຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຕິ? ‘ເອວໍຣູໂປ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ, ‘ເອວໍເວທໂນ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ, ‘ເອວໍສຎ຺ໂຎ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ, ‘ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ, ‘ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ – ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຕິ.

໒໗໔. ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນາຄຕໍ ປຏິກງ຺ຂຕິ? ‘ເອວໍຣູໂປ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ, ເອວໍເວທໂນ ສິຍໍ…ເປ… ເອວໍສຎ຺ໂຎ ສິຍໍ… ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ສິຍໍ… ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ສມນ຺ວາເນຕິ – ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນາຄຕໍ ປຏິກງ຺ຂຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນາຄຕໍ ນປ຺ປຏິກງ຺ຂຕິ? ‘ເອວໍຣູໂປ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ, ເອວໍເວທໂນ ສິຍໍ … ເອວໍສຎ຺ໂຎ ສິຍໍ… ເອວໍສງ຺ຂາໂຣ ສິຍໍ… ‘ເອວໍວິຎ຺ຎາໂຓ ສິຍໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ນນ຺ທິໍ ນ ສມນ຺ວາເນຕິ – ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນາຄຕໍ ນປ຺ປຏິກງ຺ຂຕິ.

໒໗໕. ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສໍຫີຣຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວີ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ອທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ເວທນໍ…ເປ… ສຎ຺ຎໍ… ສງ຺ຂາເຣ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ – ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສໍຫີຣຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນ ສໍຫີຣຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ອຣິຍານໍ ທສ຺ສາວີ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິໂທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ສຸວິນີໂຕ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ສຸວິນີໂຕ ນ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ນ ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ; ນ ເວທນໍ… ນ ສຎ຺ຎໍ… ນ ສງ຺ຂາເຣ… ນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ນ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ – ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນ ສໍຫີຣຕິ.

‘‘ອຕີຕໍ ນານ຺ວາຄເມຍ຺ຍ, ນປ຺ປຏິກງ຺ເຂ ອນາຄຕໍ;

ຍທຕີຕໍ ປຫີນໍ ຕໍ, ອປ຺ປຕ຺ຕຎ຺ຈ ອນາຄຕໍ.

‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ໂຍ ຘມ຺ມໍ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິປສ຺ສຕິ;

ອສໍຫີຣໍ ອສໍກຸປ຺ປໍ, ຕໍ ວິທ຺ວາ ມນຸພ຺ຣູຫເຍ.

‘‘ອຊ຺ເຊວ ກິຈ຺ຈມາຕປ຺ປໍ, ໂກ ຊຎ຺ຎາ ມຣຓໍ ສຸເວ;

ນ ຫິ ໂນ ສງ຺ຄຣໍ ເຕນ, ມຫາເສເນນ ມຈ຺ຈຸນາ.

‘‘ເອວໍ ວິຫາຣິໍ ອາຕາປິໍ, ອໂຫຣຕ຺ຕມຕນ຺ທິຕໍ;

ຕໍ ເວ ຠທ຺ເທກຣຕ຺ໂຕຕິ, ສນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂເຕ ມຸນີ’’ຕິ.

‘‘‘ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສ຺ສ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ ເທເສສ຺ສາມີ’ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ຠທ຺ເທກຣຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຐມໍ.