໒. ອນຸປທວຄ຺ໂຄ

໑. ອນຸປທສຸຕ຺ຕໍ

໙໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ປຓ຺ຑິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ; ມຫາປຎ຺ໂຎ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ; ປຸຖຸປຎ຺ໂຎ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ; ຫາສປຎ຺ໂຎ [ຫາສຸປຎ຺ໂຎ (ສີ. ປີ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ; ຊວນປຎ຺ໂຎ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ; ຕິກ຺ຂປຎ຺ໂຎ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ; ນິພ຺ເພຘິກປຎ຺ໂຎ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ; ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຑ຺ຒມາສໍ ອນຸປທຘມ຺ມວິປສ຺ສນໍ ວິປສ຺ສຕິ. ຕຕ຺ຣິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອນຸປທຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍ ໂຫຕິ.

໙໔. ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເຍ ຈ ປຐເມ ຌາເນ [ປຐມຊ຺ຌາເນ (ກ. ສີ. ປີ. ກ.)] ຘມ຺ມາ ວິຕກ຺ໂກ ຈ ວິຈາໂຣ ຈ ປີຕິ ຈ ສຸຂຎ຺ຈ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ຈ, ຜສ຺ໂສ ເວທນາ ສຎ຺ຎາ ເຈຕນາ ຈິຕ຺ຕໍ ຉນ຺ໂທ ອຘິໂມກ຺ໂຂ ວີຣິຍໍ ສຕິ ອຸເປກ຺ຂາ ມນສິກາໂຣ – ຕ຺ຍາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ອນຸປທວວຕ຺ຖິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕ຺ຍາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ວິທິຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ເອວໍ ກິຣເມ ຘມ຺ມາ ອຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ໂຠນ຺ຕິ, ຫຸຕ຺ວາ ປຏິເວນ຺ຕີ’ຕິ. ໂສ ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອນຸປາໂຍ ອນປາໂຍ ອນິສ຺ສິໂຕ ອປ຺ປຏິພທ຺ໂຘ [ອປ຺ປຏິພນ຺ໂຘ (ກ.)] ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທີກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ‘ອຕ຺ຖິ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ຕພ຺ພຫຸລີກາຣາ ອຕ຺ຖິຕ຺ເວວສ຺ສ [ອຕ຺ຖິເຕວສ຺ສ (ສີ. ປີ.)] ໂຫຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເຍ ຈ ທຸຕິເຍ ຌາເນ ຘມ຺ມາ – ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາໂທ ຈ ປີຕິ ຈ ສຸຂຎ຺ຈ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ຈ, ຜສ຺ໂສ ເວທນາ ສຎ຺ຎາ ເຈຕນາ ຈິຕ຺ຕໍ ຉນ຺ໂທ ອຘິໂມກ຺ໂຂ ວີຣິຍໍ ສຕິ ອຸເປກ຺ຂາ ມນສິກາໂຣ – ຕ຺ຍາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ອນຸປທວວຕ຺ຖິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕ຺ຍາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ວິທິຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ເອວໍ ກິຣເມ ຘມ຺ມາ ອຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ໂຠນ຺ຕິ, ຫຸຕ຺ວາ ປຏິເວນ຺ຕີ’ຕິ. ໂສ ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອນຸປາໂຍ ອນປາໂຍ ອນິສ຺ສິໂຕ ອປ຺ປຏິພທ຺ໂຘ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທີກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ‘ອຕ຺ຖິ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ຕພ຺ພຫຸລີກາຣາ ອຕ຺ຖິຕ຺ເວວສ຺ສ ໂຫຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ, ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕິ. ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ – ‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’ຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເຍ ຈ ຕຕິເຍ ຌາເນ ຘມ຺ມາ – ສຸຂຎ຺ຈ ສຕິ ຈ ສມ຺ປຊຎ຺ຎຎ຺ຈ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ຈ, ຜສ຺ໂສ ເວທນາ ສຎ຺ຎາ ເຈຕນາ ຈິຕ຺ຕໍ ຉນ຺ໂທ ອຘິໂມກ຺ໂຂ ວີຣິຍໍ ສຕິ ອຸເປກ຺ຂາ ມນສິກາໂຣ – ຕ຺ຍາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ອນຸປທວວຕ຺ຖິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕ຺ຍາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ວິທິຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ເອວໍ ກິຣເມ ຘມ຺ມາ ອຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ໂຠນ຺ຕິ, ຫຸຕ຺ວາ ປຏິເວນ຺ຕີ’ຕິ. ໂສ ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອນຸປາໂຍ ອນປາໂຍ ອນິສ຺ສິໂຕ ອປ຺ປຏິພທ຺ໂຘ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທີກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ‘ອຕ຺ຖິ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ຕພ຺ພຫຸລີກາຣາ ອຕ຺ຖິຕ຺ເວວສ຺ສ ໂຫຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເຍ ຈ ຈຕຸຕ຺ເຖ ຌາເນ ຘມ຺ມາ – ອຸເປກ຺ຂາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ປສ຺ສທ຺ຘຕ຺ຕາ ເຈຕໂສ ອນາໂຠໂຄ ສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ຈ, ຜສ຺ໂສ ເວທນາ ສຎ຺ຎາ ເຈຕນາ ຈິຕ຺ຕໍ ຉນ຺ໂທ ອຘິໂມກ຺ໂຂ ວີຣິຍໍ ສຕິ ອຸເປກ຺ຂາ ມນສິກາໂຣ – ຕ຺ຍາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ອນຸປທວວຕ຺ຖິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕ຺ຍາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ວິທິຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ເອວໍ ກິຣເມ ຘມ຺ມາ ອຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ໂຠນ຺ຕິ, ຫຸຕ຺ວາ ປຏິເວນ຺ຕີ’ຕິ. ໂສ ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອນຸປາໂຍ ອນປາໂຍ ອນິສ຺ສິໂຕ ອປ຺ປຏິພທ຺ໂຘ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທີກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ‘ອຕ຺ຖິ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ຕພ຺ພຫຸລີກາຣາ ອຕ຺ຖິຕ຺ເວວສ຺ສ ໂຫຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເຍ ຈ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ຘມ຺ມາ – ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ ຈ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ຈ ຜສ຺ໂສ ເວທນາ ສຎ຺ຎາ ເຈຕນາ ຈິຕ຺ຕໍ ຉນ຺ໂທ ອຘິໂມກ຺ໂຂ ວີຣິຍໍ ສຕິ ອຸເປກ຺ຂາ ມນສິກາໂຣ – ຕ຺ຍາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ອນຸປທວວຕ຺ຖິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕ຺ຍາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ວິທິຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ເອວໍ ກິຣເມ ຘມ຺ມາ ອຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ໂຠນ຺ຕິ, ຫຸຕ຺ວາ ປຏິເວນ຺ຕີ’ຕິ. ໂສ ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອນຸປາໂຍ ອນປາໂຍ ອນິສ຺ສິໂຕ ອປ຺ປຏິພທ຺ໂຘ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທີກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ‘ອຕ຺ຖິ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ຕພ຺ພຫຸລີກາຣາ ອຕ຺ຖິຕ຺ເວວສ຺ສ ໂຫຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເຍ ຈ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ຘມ຺ມາ – ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ ຈ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ຈ, ຜສ຺ໂສ ເວທນາ ສຎ຺ຎາ ເຈຕນາ ຈິຕ຺ຕໍ ຉນ຺ໂທ ອຘິໂມກ຺ໂຂ ວີຣິຍໍ ສຕິ ອຸເປກ຺ຂາ ມນສິກາໂຣ – ຕ຺ຍາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ອນຸປທວວຕ຺ຖິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕ຺ຍາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ວິທິຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ເອວໍ ກິຣເມ ຘມ຺ມາ ອຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ໂຠນ຺ຕິ, ຫຸຕ຺ວາ ປຏິເວນ຺ຕີ’ຕິ. ໂສ ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອນຸປາໂຍ ອນປາໂຍ ອນິສ຺ສິໂຕ ອປ຺ປຏິພທ຺ໂຘ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທີກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ‘ອຕ຺ຖິ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ຕພ຺ພຫຸລີກາຣາ ອຕ຺ຖິຕ຺ເວວສ຺ສ ໂຫຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເຍ ຈ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ຘມ຺ມາ – ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາ ຈ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ຈ, ຜສ຺ໂສ ເວທນາ ສຎ຺ຎາ ເຈຕນາ ຈິຕ຺ຕໍ ຉນ຺ໂທ ອຘິໂມກ຺ໂຂ ວີຣິຍໍ ສຕິ ອຸເປກ຺ຂາ ມນສິກາໂຣ – ຕ຺ຍາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ອນຸປທວວຕ຺ຖິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕ຺ຍາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ວິທິຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ເອວໍ ກິຣເມ ຘມ຺ມາ ອຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ໂຠນ຺ຕິ, ຫຸຕ຺ວາ ປຏິເວນ຺ຕີ’ຕິ. ໂສ ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອນຸປາໂຍ ອນປາໂຍ ອນິສ຺ສິໂຕ ອປ຺ປຏິພທ຺ໂຘ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທີກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ‘ອຕ຺ຖິ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ຕພ຺ພຫຸລີກາຣາ ອຕ຺ຖິຕ຺ເວວສ຺ສ ໂຫຕິ.

໙໕. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຕາຍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ສໂຕ ວຸຏ຺ຐຫຕິ. ໂສ ຕາຍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ສໂຕ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ເຍ ຘມ຺ມາ [ເຍ ເຕ ຘມ຺ມາ (ສີ.)] ອຕີຕາ ນິຣຸທ຺ຘາ ວິປຣິຓຕາ ເຕ ຘມ຺ເມ ສມນຸປສ຺ສຕິ – ‘ເອວໍ ກິຣເມ ຘມ຺ມາ ອຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ໂຠນ຺ຕິ, ຫຸຕ຺ວາ ປຏິເວນ຺ຕີ’ຕິ. ໂສ ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອນຸປາໂຍ ອນປາໂຍ ອນິສ຺ສິໂຕ ອປ຺ປຏິພທ຺ໂຘ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທີກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ‘ອຕ຺ຖິ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ຕພ຺ພຫຸລີກາຣາ ອຕ຺ຖິຕ຺ເວວສ຺ສ ໂຫຕິ.

໙໖. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສພ຺ພໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ໂສ ຕາຍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ສໂຕ ວຸຏ຺ຐຫຕິ. ໂສ ຕາຍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ສໂຕ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ເຍ ຘມ຺ມາ ອຕີຕາ ນິຣຸທ຺ຘາ ວິປຣິຓຕາ ເຕ ຘມ຺ເມ ສມນຸປສ຺ສຕິ – ‘ເອວໍ ກິຣເມ ຘມ຺ມາ ອຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ໂຠນ຺ຕິ, ຫຸຕ຺ວາ ປຏິເວນ຺ຕີ’ຕິ. ໂສ ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອນຸປາໂຍ ອນປາໂຍ ອນິສ຺ສິໂຕ ອປ຺ປຏິພທ຺ໂຘ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທີກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ‘ນຕ຺ຖິ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓ’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ຕພ຺ພຫຸລີກາຣາ ນຕ຺ຖິຕ຺ເວວສ຺ສ ໂຫຕິ.

໙໗. ‘‘ຍໍ ໂຂ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ປາຣມິປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຣິຍສ຺ມິໍ ສີລສ຺ມິໍ, ວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ປາຣມິປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຣິຍສ຺ມິໍ ສມາຘິສ຺ມິໍ, ວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ປາຣມິປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຣິຍາຍ ປຎ຺ຎາຍ, ວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ປາຣມິປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຣິຍາຍ ວິມຸຕ຺ຕິຍາ’ຕິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕເມວ ຕໍ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ປາຣມິປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຣິຍສ຺ມິໍ ສີລສ຺ມິໍ, ວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ປາຣມິປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຣິຍສ຺ມິໍ ສມາຘິສ຺ມິໍ, ວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ປາຣມິປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຣິຍາຍ ປຎ຺ຎາຍ, ວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ປາຣມິປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຣິຍາຍ ວິມຸຕ຺ຕິຍາ’ຕິ. ຍໍ ໂຂ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຠຄວໂຕ ປຸຕ຺ໂຕ ໂອຣໂສ ມຸຂໂຕ ຊາໂຕ ຘມ຺ມໂຊ ຘມ຺ມນິມ຺ມິໂຕ ຘມ຺ມທາຍາໂທ ໂນ ອາມິສທາຍາໂທ’ຕິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕເມວ ຕໍ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຠຄວໂຕ ປຸຕ຺ໂຕ ໂອຣໂສ ມຸຂໂຕ ຊາໂຕ ຘມ຺ມໂຊ ຘມ຺ມນິມ຺ມິໂຕ ຘມ຺ມທາຍາໂທ ໂນ ອາມິສທາຍາໂທ’ຕິ. ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄເຕນ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ຕິຕໍ ສມ຺ມເທວ ອນຸປ຺ປວຕ຺ເຕຕີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ອນຸປທສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຐມໍ.

໒. ຉພ຺ພິໂສຘນສຸຕ຺ຕໍ

໙໘. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຊານາມີ’ຕິ. ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິຕພ຺ພໍ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕພ຺ພໍ. ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ປຎ຺ໂຫ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ – ‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ອາວຸໂສ, ໂວຫາຣາ ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ສມ຺ມທກ຺ຂາຕາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ທິຏ຺ເຐ ທິຏ຺ຐວາທິຕາ, ສຸເຕ ສຸຕວາທິຕາ, ມຸເຕ ມຸຕວາທິຕາ, ວິຎ຺ຎາເຕ ວິຎ຺ຎາຕວາທິຕາ – ອິເມ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂວຫາຣາ ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ສມ຺ມທກ຺ຂາຕາ. ກຖໍ ຊານໂຕ ປນາຍສ຺ມໂຕ, ກຖໍ ປສ຺ສໂຕ ອິເມສຸ ຈຕູສຸ ໂວຫາເຣສຸ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ? ຂີຓາສວສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຸສິຕວໂຕ ກຕກຣຓີຍສ຺ສ ໂອຫິຕຠາຣສ຺ສ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ຖສ຺ສ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊນສ຺ສ ສມ຺ມທຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຍມນຸຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ ເວຍ຺ຍາກຣຓາຍ – ‘ທິຏ຺ເຐ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ອນຸປາໂຍ ອນປາໂຍ ອນິສ຺ສິໂຕ ອປ຺ປຏິພທ຺ໂຘ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທີກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣາມິ. ສຸເຕ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ…ເປ… ມຸເຕ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ… ວິຎ຺ຎາເຕ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ອນຸປາໂຍ ອນປາໂຍ ອນິສ຺ສິໂຕ ອປ຺ປຏິພທ຺ໂຘ ວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິມຣິຍາທີກເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣາມິ. ເອວໍ ໂຂ ເມ, ອາວຸໂສ, ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕ ອິເມສຸ ຈຕູສຸ ໂວຫາເຣສຸ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕພ຺ພໍ ອນຸໂມທິຕພ຺ພໍ. ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ໂຫ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ.

໙໙. ‘‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ອາວຸໂສ, ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ສມ຺ມທກ຺ຂາຕາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຣູປຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເວທນຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສຎ຺ຎຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສງ຺ຂາຣຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ວິຎ຺ຎາຓຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ – ອິເມ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ສມ຺ມທກ຺ຂາຕາ. ກຖໍ ຊານໂຕ ປນາຍສ຺ມໂຕ, ກຖໍ ປສ຺ສໂຕ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ? ຂີຓາສວສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຸສິຕວໂຕ ກຕກຣຓີຍສ຺ສ ໂອຫິຕຠາຣສ຺ສ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ຖສ຺ສ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊນສ຺ສ ສມ຺ມທຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຍມນຸຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ ເວຍ຺ຍາກຣຓາຍ – ‘ຣູປໍ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ອພລໍ ວິຣາຄຸນໍ [ວິຣາຄໍ (ສີ. ປີ.), ວິຣາຄຸຕໍ (ຏີກາ)] ອນສ຺ສາສິກນ຺ຕິ ວິທິຕ຺ວາ ເຍ ຣູເປ ອຸປາຍູປາທານາ [ອຸປຍູປາທານາ (ກ.)] ເຈຕໂສ ອຘິຏ຺ຐານາຠິນິເວສານຸສຍາ ເຕສໍ ຂຍາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ຈາຄາ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາ ວິມຸຕ຺ຕໍ ເມ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາມິ. ເວທນໍ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ…ເປ… ສຎ຺ຎໍ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ… ສງ຺ຂາເຣ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ອພລໍ ວິຣາຄຸນໍ ອນສ຺ສາສິກນ຺ຕິ ວິທິຕ຺ວາ ເຍ ວິຎ຺ຎາເຓ ອຸປາຍູປາທານາ ເຈຕໂສ ອຘິຏ຺ຐານາຠິນິເວສານຸສຍາ ເຕສໍ ຂຍາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ຈາຄາ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາ ວິມຸຕ຺ຕໍ ເມ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາມິ. ເອວໍ ໂຂ ເມ, ອາວຸໂສ, ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕພ຺ພໍ, ອນຸໂມທິຕພ຺ພໍ. ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ໂຫ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ.

໑໐໐. ‘‘‘ຉຍິມາ, ອາວຸໂສ, ຘາຕຸໂຍ ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ສມ຺ມທກ຺ຂາຕາ. ກຕມາ ຉ? ປຖວີຘາຕຸ, ອາໂປຘາຕຸ, ເຕໂຊຘາຕຸ, ວາໂຍຘາຕຸ, ອາກາສຘາຕຸ, ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ – ອິມາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຉ ຘາຕຸໂຍ ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ສມ຺ມທກ຺ຂາຕາ. ກຖໍ ຊານໂຕ ປນາຍສ຺ມໂຕ, ກຖໍ ປສ຺ສໂຕ ອິມາສຸ ຉສຸ ຘາຕູສຸ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ? ຂີຓາສວສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຸສິຕວໂຕ ກຕກຣຓີຍສ຺ສ ໂອຫິຕຠາຣສ຺ສ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ຖສ຺ສ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊນສ຺ສ ສມ຺ມທຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຍມນຸຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ ເວຍ຺ຍາກຣຓາຍ – ‘ປຖວີຘາຕຸໍ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ນ ອຕ຺ຕໂຕ ອຸປຄຈ຺ຉິໍ, ນ ຈ ປຖວີຘາຕຸນິສ຺ສິຕໍ ອຕ຺ຕານໍ. ເຍ ຈ ປຖວີຘາຕຸນິສ຺ສິຕາ ອຸປາຍູປາທານາ ເຈຕໂສ ອຘິຏ຺ຐານາຠິນິເວສານຸສຍາ ເຕສໍ ຂຍາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ຈາຄາ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາ ວິມຸຕ຺ຕໍ ເມ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາມິ. ອາໂປຘາຕຸໍ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ…ເປ… ເຕໂຊຘາຕຸໍ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ… ວາໂຍຘາຕຸໍ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ… ອາກາສຘາຕຸໍ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ… ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໍ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ນ ອຕ຺ຕໂຕ ອຸປຄຈ຺ຉິໍ, ນ ຈ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸນິສ຺ສິຕໍ ອຕ຺ຕານໍ. ເຍ ຈ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸນິສ຺ສິຕາ ອຸປາຍູປາທານາ ເຈຕໂສ ອຘິຏ຺ຐານາຠິນິເວສານຸສຍາ ເຕສໍ ຂຍາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ຈາຄາ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາ ວິມຸຕ຺ຕໍ ເມ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາມິ. ເອວໍ ໂຂ ເມ, ອາວຸໂສ, ຊານໂຕ, ເອວໍ ປສ຺ສໂຕ ອິມາສຸ ຉສຸ ຘາຕູສຸ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕພ຺ພໍ, ອນຸໂມທິຕພ຺ພໍ. ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ໂຫ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ.

໑໐໑. ‘‘‘ຉ ໂຂ ປນິມານິ, ອາວຸໂສ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣານິ [ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການິ ພາຫິຣານິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອາຍຕນານິ ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ສມ຺ມທກ຺ຂາຕານິ. ກຕມານິ ຉ? ຈກ຺ຂຸ ເຈວ ຣູປາ ຈ, ໂສຕຎ຺ຈ ສທ຺ທາ ຈ, ຆານຎ຺ຈ ຄນ຺ຘາ ຈ, ຊິວ຺ຫາ ຈ ຣສາ ຈ, ກາໂຍ ຈ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ຈ, ມໂນ ຈ ຘມ຺ມາ ຈ – ອິມານິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣານິ ອາຍຕນານິ ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ສມ຺ມທກ຺ຂາຕານິ. ກຖໍ ຊານໂຕ ປນາຍສ຺ມໂຕ, ກຖໍ ປສ຺ສໂຕ ອິເມສຸ ຉສຸ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິເຣສຸ ອາຍຕເນສຸ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ? ຂີຓາສວສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຸສິຕວໂຕ ກຕກຣຓີຍສ຺ສ ໂອຫິຕຠາຣສ຺ສ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ຖສ຺ສ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊນສ຺ສ ສມ຺ມທຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຍມນຸຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ ເວຍ຺ຍາກຣຓາຍ – ‘ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ, ຣູເປ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ໂຍ ຉນ຺ໂທ ໂຍ ຣາໂຄ ຍາ ນນ຺ທີ [ນນ຺ທິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຍາ ຕຓ຺ຫາ ເຍ ຈ ອຸປາຍູປາທານາ ເຈຕໂສ ອຘິຏ຺ຐານາຠິນິເວສານຸສຍາ ເຕສໍ ຂຍາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ຈາຄາ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາ ວິມຸຕ຺ຕໍ ເມ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາມິ. ໂສຕສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ, ສທ຺ເທ ໂສຕວິຎ຺ຎາເຓ…ເປ… ຆານສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ, ຄນ຺ເຘ ຆານວິຎ຺ຎາເຓ… ຊິວ຺ຫາຍ, ອາວຸໂສ, ຣເສ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາເຓ… ກາຍສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພ ກາຍວິຎ຺ຎາເຓ… ມນສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ເມ ມໂນວິຎ຺ຎາເຓ ມໂນວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ໂຍ ຉນ຺ໂທ ໂຍ ຣາໂຄ ຍາ ນນ຺ທີ ຍາ ຕຓ຺ຫາ ເຍ ຈ ອຸປາຍູປາທານາ ເຈຕໂສ ອຘິຏ຺ຐານາຠິນິເວສານຸສຍາ ເຕສໍ ຂຍາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ຈາຄາ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາ ວິມຸຕ຺ຕໍ ເມ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊານາມິ. ເອວໍ ໂຂ ເມ, ອາວຸໂສ, ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕ ອິເມສຸ ຉສຸ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິເຣສຸ ອາຍຕເນສຸ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕພ຺ພໍ ອນຸໂມທິຕພ຺ພໍ. ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ໂຫ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ.

໑໐໒. ‘‘‘ກຖໍ ຊານໂຕ ປນາຍສ຺ມໂຕ, ກຖໍ ປສ຺ສໂຕ ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ສວິຎ຺ຎາຓເກ ກາເຍ ພຫິທ຺ຘາ ຈ ສພ຺ພນິມິຕ຺ເຕສຸ ອຫໍກາຣມມໍກາຣມານານຸສຍາ ສມູຫຕາ’ຕິ [ສຸສມູຫຕາຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]? ຂີຓາສວສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຸສິຕວໂຕ ກຕກຣຓີຍສ຺ສ ໂອຫິຕຠາຣສ຺ສ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ຖສ຺ສ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊນສ຺ສ ສມ຺ມທຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຍມນຸຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ ເວຍ຺ຍາກຣຓາຍ – ‘ປຸພ຺ເພ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ອຄາຣິຍຠູໂຕ ສມາໂນ ອວິທ຺ທສຸ ອໂຫສິໍ. ຕສ຺ສ ເມ ຕຖາຄໂຕ ວາ ຕຖາຄຕສາວໂກ ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ຕາຫໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຖາຄເຕ ສທ຺ຘໍ ປຏິລຠິໍ. ໂສ ເຕນ ສທ຺ຘາປຏິລາເຠນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂິໍ – ສມ຺ພາໂຘ ຆຣາວາໂສ ຣຊາປໂຖ, ອພ຺ໂຠກາໂສ ປພ຺ພຊ຺ຊາ. ນຍິທໍ ສຸກຣໍ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕາ ເອກນ຺ຕປຣິປຸຓ຺ຓໍ ເອກນ຺ຕປຣິສຸທ຺ຘໍ ສງ຺ຂລິຂິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕຸໍ. ຍໍນູນາຫໍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ອປເຣນ ສມເຍນ ອປ຺ປໍ ວາ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຫາຍ ມຫນ຺ຕໍ ວາ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຫາຍ, ອປ຺ປໍ ວາ ຎາຕິປຣິວຏ຺ຏໍ ປຫາຍ ມຫນ຺ຕໍ ວາ ຎາຕິປຣິວຏ຺ຏໍ ປຫາຍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໍ. ໂສ ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ຠິກ຺ຂູນໍ ສິກ຺ຂາສາຊີວສມາປນ຺ໂນ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ ນິຫິຕທຓ຺ໂຑ ນິຫິຕສຕ຺ໂຖ, ລຊ຺ຊີ ທຍາປນ຺ໂນ ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ ວິຫາສິໍ. ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ ທິນ຺ນາທາຍີ ທິນ຺ນປາຏິກງ຺ຂີ, ອເຖເນນ ສຸຈິຠູເຕນ ອຕ຺ຕນາ ວິຫາສິໍ. ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປຫາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອໂຫສິໍ ອາຣາຈາຣີ ວິຣໂຕ ເມຖຸນາ ຄາມຘມ຺ມາ. ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ ສຈ຺ຈວາທີ ສຈ຺ຈສນ຺ໂຘ ເຖໂຕ ປຈ຺ຈຍິໂກ ອວິສໍວາທໂກ ໂລກສ຺ສ. ປິສຸຓໍ ວາຈໍ ປຫາຍ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ, ອິໂຕ ສຸຕ຺ວາ ນ ອມຸຕ຺ຣ ອກ຺ຂາຕາ ອິເມສໍ ເຠທາຍ, ອມຸຕ຺ຣ ວາ ສຸຕ຺ວາ ນ ອິເມສໍ ອກ຺ຂາຕາ ອມູສໍ ເຠທາຍ; ອິຕິ ຠິນ຺ນານໍ ວາ ສນ຺ຘາຕາ ສຫິຕານໍ ວາ ອນຸປ຺ປທາຕາ ສມຄ຺ຄາຣາໂມ ສມຄ຺ຄຣໂຕ ສມຄ຺ຄນນ຺ທີ ສມຄ຺ຄກຣຓິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ອໂຫສິໍ. ຜຣຸສໍ ວາຈໍ ປຫາຍ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ; ຍາ ສາ ວາຈາ ເນລາ ກຓ຺ຓສຸຂາ ເປມນີຍາ ຫທຍງ຺ຄມາ ໂປຣີ ພຫຸຊນກນ຺ຕາ ພຫຸຊນມນາປາ ຕຖາຣູປິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ອໂຫສິໍ. ສມ຺ຜປ຺ປລາປໍ ປຫາຍ ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ; ກາລວາທີ ຠູຕວາທີ ອຕ຺ຖວາທີ ຘມ຺ມວາທີ ວິນຍວາທີ ນິຘານວຕິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ອໂຫສິໍ ກາເລນ ສາປເທສໍ ປຣິຍນ຺ຕວຕິໍ ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ.

‘‘ໂສ ພີຊຄາມຠູຕຄາມສມາຣມ຺ຠາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ, ເອກຠຕ຺ຕິໂກ ອໂຫສິໍ ຣຕ຺ຕູປຣໂຕ ວິຣໂຕ ວິກາລໂຠຊນາ. ນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕວິສູກທສ຺ສນາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ. ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນຘາຣຓມຓ຺ຑນວິຠູສນຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ. ອຸຈ຺ຈາສຍນມຫາສຍນາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ. ຊາຕຣູປຣຊຕປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ, ອາມກຘຎ຺ຎປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ, ອາມກມໍສປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ; ອິຕ຺ຖິກຸມາຣິກປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ, ທາສິທາສປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ, ອເຊຬກປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ, ກຸກ຺ກຸຏສູກຣປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ, ຫຕ຺ຖິຄວສ຺ສວຬວປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ, ເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸປຏິຄ຺ຄຫຓາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ. ທູເຕຍ຺ຍປຫິຓຄມນານຸໂຍຄາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ, ກຍວິກ຺ກຍາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ, ຕຸລາກູຏກໍສກູຏມານກູຏາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ, ອຸກ຺ໂກຏນວຎ຺ຈນນິກຕິສາຈິໂຍຄາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ, ເຉທນວຘພນ຺ຘນວິປຣາໂມສອາໂລປສຫສາກາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ອໂຫສິໍ.

‘‘ໂສ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ອໂຫສິໍ ກາຍປຣິຫາຣິເກນ ຈີວເຣນ, ກຸຈ຺ຉິປຣິຫາຣິເກນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ. ໂສ ເຍນ ເຍເນວ [ເຍນ ເຍນ ຈ (ກ.)] ປກ຺ກມິໍ ສມາທາເຍວ ປກ຺ກມິໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ປກ຺ຂີ ສກຸໂຓ ເຍນ ເຍເນວ ເຑຕິ ສປຕ຺ຕຠາໂຣວ ເຑຕິ; ເອວເມວ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ; ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ອໂຫສິໍ ກາຍປຣິຫາຣິເກນ ຈີວເຣນ, ກຸຈ຺ຉິປຣິຫາຣິເກນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ. ໂສ ເຍນ ເຍເນວ ປກ຺ກມິໍ ສມາທາເຍວ ປກ຺ກມິໍ. ໂສ ອິມິນາ ອຣິເຍນ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອນວຊ຺ຊສຸຂໍ ປຏິສໍເວເທສິໍ.

໑໐໓. ‘‘ໂສ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ອໂຫສິໍ ນານຸພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄາຫີ; ຍຕ຺ວາຘິກຣຓເມນໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ, ຕສ຺ສ ສໍວຣາຍ ປຏິປຊ຺ຊິໍ; ຣກ຺ຂິໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊິໍ. ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ…ເປ… ຆາເນນ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ…ເປ… ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ…ເປ… ກາເຍນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ຜຸສິຕ຺ວາ…ເປ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ອໂຫສິໍ ນານຸພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄາຫີ; ຍຕ຺ວາຘິກຣຓເມນໍ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ, ຕສ຺ສ ສໍວຣາຍ ປຏິປຊ຺ຊິໍ; ຣກ຺ຂິໍ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ມນິນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊິໍ. ໂສ ອິມິນາ ອຣິເຍນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອພ຺ຍາເສກສຸຂໍ ປຏິສໍເວເທສິໍ.

‘‘ໂສ ອຠິກ຺ກນ຺ເຕ ປຏິກ຺ກນ຺ເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ອໂຫສິໍ, ອາໂລກິເຕ ວິໂລກິເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ອໂຫສິໍ, ສມິຎ຺ຊິເຕ ປສາຣິເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ອໂຫສິໍ, ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣເຓ ສມ຺ປຊານກາຣີ ອໂຫສິໍ, ອສິເຕ ປີເຕ ຂາຍິເຕ ສາຍິເຕ ສມ຺ປຊານກາຣີ ອໂຫສິໍ, ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວກມ຺ເມ ສມ຺ປຊານກາຣີ ອໂຫສິໍ, ຄເຕ ຐິເຕ ນິສິນ຺ເນ ສຸຕ຺ເຕ ຊາຄຣິເຕ ຠາສິເຕ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວ ສມ຺ປຊານກາຣີ ອໂຫສິໍ.

‘‘ໂສ ອິມິນາ ຈ ອຣິເຍນ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, (ອິມາຍ ຈ ອຣິຍາຍ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ,) [ປສ຺ສ ມ. ນິ. ໑.໒໙໖ ຈູຬຫຕ຺ຖິປໂທປເມ] ອິມິນາ ຈ ອຣິເຍນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອິມິນາ ຈ ອຣິເຍນ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ວິວິຕ຺ຕໍ ເສນາສນໍ ຠຊິໍ ອຣຎ຺ຎໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ປພ຺ພຕໍ ກນ຺ທຣໍ ຄິຣິຄຸຫໍ ສຸສານໍ ວນປຕ຺ຖໍ ອພ຺ໂຠກາສໍ ປລາລປຸຎ຺ຊໍ. ໂສ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ນິສີທິໍ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ.

‘‘ໂສ ອຠິຊ຺ຌໍ ໂລເກ ປຫາຍ ວິຄຕາຠິຊ຺ເຌນ ເຈຕສາ ວິຫາສິໍ, ອຠິຊ຺ຌາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘສິໍ. ພ຺ຍາປາທປໂທສໍ ປຫາຍ ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ວິຫາສິໍ ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ, ພ຺ຍາປາທປໂທສາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘສິໍ. ຖິນມິທ຺ຘໍ ປຫາຍ ວິຄຕຖິນມິທ຺ໂຘ ວິຫາສິໍ ອາໂລກສຎ຺ຎີ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ, ຖິນມິທ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘສິໍ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ປຫາຍ ອນຸທ຺ຘໂຕ ວິຫາສິໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ, ວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘສິໍ. ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ປຫາຍ ຕິຓ຺ຓວິຈິກິຈ຺ໂຉ ວິຫາສິໍ ອກຖໍກຖີ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘສິໍ.

໑໐໔. ‘‘ໂສ ອິເມ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຫາຍ ເຈຕໂສ ອຸປກ຺ກິເລເສ ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣເຓ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິໍ. ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິໍ.

‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ອາສວານໍ ຂຍຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມສິໍ. ໂສ ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ; ອິເມ ອາສວາຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ອຍໍ ອາສວສມຸທໂຍຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ອຍໍ ອາສວນິໂຣໂຘຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ອຍໍ ອາສວນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ. ຕສ຺ສ ເມ ເອວໍ ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕ ກາມາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕ຺ຖ, ຠວາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕ຺ຖ, ອວິຊ຺ຊາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕ຺ຖः ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ອໂຫສິ. ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ. ເອວໍ ໂຂ ເມ, ອາວຸໂສ, ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕ ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ສວິຎ຺ຎາຓເກ ກາເຍ ພຫິທ຺ຘາ ຈ ສພ຺ພນິມິຕ຺ເຕສຸ ອຫໍກາຣມມໍກາຣມານານຸສຍາ ສມູຫຕາ’’ຕິ. ‘‘ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕພ຺ພໍ ອນຸໂມທິຕພ຺ພໍ. ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ລາຠາ ໂນ, ອາວຸໂສ, ສຸລທ຺ຘໍ ໂນ, ອາວຸໂສ, ເຍ ມຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຕາທິສໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໍ ສມນຸປສ຺ສາມາ’’’ຕິ [ປສ຺ສາມາຕິ (ສີ.)].

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ຉພ຺ພິໂສຘນສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ທຸຕິຍໍ.

໓. ສປ຺ປຸຣິສສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໕. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ ອສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມຎ຺ຈ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ອຸຈ຺ຈາກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຫຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂມ຺ຫິ ອຸຈ຺ຈາກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ, ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ອຸຈ຺ຈາກຸລາ ປພ຺ພຊິຕາ’ຕິ. ໂສ ຕາຍ ອຸຈ຺ຈາກຸລີນຕາຍ ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍໍ [ອຍມ຺ປິ (ສີ. ປີ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ. ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ນ ໂຂ ອຸຈ຺ຈາກຸລີນຕາຍ ໂລຠຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂທສຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂມຫຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂນ ເຈປິ ອຸຈ຺ຈາກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຫຕິ; ໂສ ຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສາມີຈິປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ອນຸຘມ຺ມຈາຣີ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປຸຊ຺ໂຊ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປາສໍໂສ’ຕິ. ໂສ ປຏິປທໍເຍວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ຕາຍ ອຸຈ຺ຈາກຸລີນຕາຍ ເນວຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ມຫາກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… [ຍຖາ ອຸຈ຺ຈາກຸລວາເຣ ຕຖາ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ] ມຫາໂຠຄກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ອຸຬາຣໂຠຄກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຫຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂມ຺ຫິ ອຸຬາຣໂຠຄກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ, ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ອຸຬາຣໂຠຄກຸລາ ປພ຺ພຊິຕາ’ຕິ. ໂສ ຕາຍ ອຸຬາຣໂຠຄຕາຍ ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ. ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ນ ໂຂ ອຸຬາຣໂຠຄຕາຍ ໂລຠຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂທສຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂມຫຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂນ ເຈປິ ອຸຬາຣໂຠຄກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຫຕິ; ໂສ ຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສາມີຈິປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ອນຸຘມ຺ມຈາຣີ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປຸຊ຺ໂຊ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປາສໍໂສ’ຕິ. ໂສ ປຏິປທໍເຍວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ຕາຍ ອຸຬາຣໂຠຄຕາຍ ເນວຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ.

໑໐໖. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ຎາໂຕ ໂຫຕິ ຍສສ຺ສີ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂມ຺ຫິ ຎາໂຕ ຍສສ຺ສີ, ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປຎ຺ຎາຕາ ອປ຺ເປສກ຺ຂາ’ຕິ. ໂສ ເຕນ ຎຕ຺ເຕນ [ຎາເຕນ (ສີ. ກ.), ຎາຕຕ຺ເຕນ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ. ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ນ ໂຂ ຎຕ຺ເຕນ ໂລຠຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂທສຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂມຫຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂນ ເຈປິ ຎາໂຕ ໂຫຕິ ຍສສ຺ສີ; ໂສ ຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສາມີຈິປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ອນຸຘມ຺ມຈາຣີ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປຸຊ຺ໂຊ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປາສໍໂສ’ຕິ. ໂສ ປຏິປທໍເຍວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ເຕນ ຎຕ຺ເຕນ ເນວຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ລາຠີ ໂຫຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂມ຺ຫິ ລາຠີ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ, ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ລາຠິໂນ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານ’ນ຺ຕິ. ໂສ ເຕນ ລາເຠນ ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ. ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ນ ໂຂ ລາເຠນ ໂລຠຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂທສຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂມຫຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂນ ເຈປິ ລາຠີ ໂຫຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ; ໂສ ຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສາມີຈິປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ອນຸຘມ຺ມຈາຣີ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປຸຊ຺ໂຊ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປາສໍໂສ’ຕິ. ໂສ ປຏິປທໍເຍວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ເຕນ ລາເຠນ ເນວຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ໂຫຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂມ຺ຫິ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ, ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ພຫຸສ຺ສຸຕາ’ຕິ. ໂສ ເຕນ ພາຫຸສຈ຺ເຈນ ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ. ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ນ ໂຂ ພາຫຸສຈ຺ເຈນ ໂລຠຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂທສຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂມຫຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂນ ເຈປິ ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ໂຫຕິ; ໂສ ຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສາມີຈິປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ອນຸຘມ຺ມຈາຣີ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປຸຊ຺ໂຊ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປາສໍໂສ’ຕິ. ໂສ ປຏິປທໍເຍວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ເຕນ ພາຫຸສຈ຺ເຈນ ເນວຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ວິນຍຘໂຣ ໂຫຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂມ຺ຫິ ວິນຍຘໂຣ, ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ວິນຍຘຣາ’ຕິ. ໂສ ເຕນ ວິນຍຘຣຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ. ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ນ ໂຂ ວິນຍຘຣຕ຺ເຕນ ໂລຠຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂທສຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂມຫຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂນ ເຈປິ ວິນຍຘໂຣ ໂຫຕິ; ໂສ ຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສາມີຈິປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ອນຸຘມ຺ມຈາຣີ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປຸຊ຺ໂຊ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປາສໍໂສ’ຕິ. ໂສ ປຏິປທໍເຍວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ເຕນ ວິນຍຘຣຕ຺ເຕນ ເນວຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ຘມ຺ມກຖິໂກ ໂຫຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂມ຺ຫິ ຘມ຺ມກຖິໂກ, ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ຘມ຺ມກຖິກາ’ຕິ. ໂສ ເຕນ ຘມ຺ມກຖິກຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ. ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ນ ໂຂ ຘມ຺ມກຖິກຕ຺ເຕນ ໂລຠຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂທສຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂມຫຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂນ ເຈປິ ຘມ຺ມກຖິໂກ ໂຫຕິ; ໂສ ຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສາມີຈິປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ອນຸຘມ຺ມຈາຣີ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປຸຊ຺ໂຊ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປາສໍໂສ’ຕິ. ໂສ ປຏິປທໍເຍວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ເຕນ ຘມ຺ມກຖິກຕ຺ເຕນ ເນວຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ.

໑໐໗. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ອາຣຎ຺ຎິໂກ ໂຫຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂມ຺ຫິ ອາຣຎ຺ຎິໂກ ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ອາຣຎ຺ຎິກາ’ຕິ. ໂສ ເຕນ ອາຣຎ຺ຎິກຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ. ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ນ ໂຂ ອາຣຎ຺ຎິກຕ຺ເຕນ ໂລຠຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂທສຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂມຫຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂນ ເຈປິ ອາຣຎ຺ຎິໂກ ໂຫຕິ; ໂສ ຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສາມີຈິປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ອນຸຘມ຺ມຈາຣີ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປຸຊ຺ໂຊ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປາສໍໂສ’ຕິ. ໂສ ປຏິປທໍເຍວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ເຕນ ອາຣຎ຺ຎິກຕ຺ເຕນ ເນວຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ປໍສຸກູລິໂກ ໂຫຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂມ຺ຫິ ປໍສຸກູລິໂກ, ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ປໍສຸກູລິກາ’ຕິ. ໂສ ເຕນ ປໍສຸກູລິກຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ. ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ນ ໂຂ ປໍສຸກູລິກຕ຺ເຕນ ໂລຠຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂທສຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂມຫຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂນ ເຈປິ ປໍສຸກູລິໂກ ໂຫຕິ; ໂສ ຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສາມີຈິປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ອນຸຘມ຺ມຈາຣີ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປຸຊ຺ໂຊ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປາສໍໂສ’ຕິ. ໂສ ປຏິປທໍເຍວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ເຕນ ປໍສຸກູລິກຕ຺ເຕນ ເນວຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ໂຫຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂມ຺ຫິ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ, ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ປິຓ຺ຑປາຕິກາ’ຕິ. ໂສ ເຕນ ປິຓ຺ຑປາຕິກຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ. ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ນ ໂຂ ປິຓ຺ຑປາຕິກຕ຺ເຕນ ໂລຠຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂທສຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂມຫຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂນ ເຈປິ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ໂຫຕິ; ໂສ ຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສາມີຈິປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ອນຸຘມ຺ມຈາຣີ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປຸຊ຺ໂຊ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປາສໍໂສ’ຕິ. ໂສ ປຏິປທໍເຍວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ເຕນ ປິຓ຺ຑປາຕິກຕ຺ເຕນ ເນວຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ຣຸກ຺ຂມູລິໂກ ໂຫຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂມ຺ຫິ ຣຸກ຺ຂມູລິໂກ, ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ຣຸກ຺ຂມູລິກາ’ຕິ. ໂສ ເຕນ ຣຸກ຺ຂມູລິກຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ. ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ນ ໂຂ ຣຸກ຺ຂມູລິກຕ຺ເຕນ ໂລຠຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂທສຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂມຫຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂນ ເຈປິ ຣຸກ຺ຂມູລິໂກ ໂຫຕິ; ໂສ ຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສາມີຈິປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ອນຸຘມ຺ມຈາຣີ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປຸຊ຺ໂຊ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປາສໍໂສ’ຕິ. ໂສ ປຏິປທໍເຍວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ເຕນ ຣຸກ຺ຂມູລິກຕ຺ເຕນ ເນວຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ໂສສານິໂກ ໂຫຕິ…ເປ… ອພ຺ໂຠກາສິໂກ ໂຫຕິ… ເນສຊ຺ຊິໂກ ໂຫຕິ… ຍຖາສນ຺ຖຕິໂກ ໂຫຕິ… ເອກາສນິໂກ ໂຫຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂມ຺ຫິ ເອກາສນິໂກ, ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ເອກາສນິກາ’ຕິ. ໂສ ເຕນ ເອກາສນິກຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ. ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ນ ໂຂ ເອກາສນິກຕ຺ເຕນ ໂລຠຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂທສຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂມຫຘມ຺ມາ ວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂນ ເຈປິ ເອກາສນິໂກ ໂຫຕິ; ໂສ ຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສາມີຈິປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ອນຸຘມ຺ມຈາຣີ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປຸຊ຺ໂຊ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປາສໍໂສ’ຕິ. ໂສ ປຏິປທໍເຍວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ເຕນ ເອກາສນິກຕ຺ເຕນ ເນວຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ.

໑໐໘. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂມ຺ຫິ ປຐມຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີ, ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ປຐມຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິຍາ ນ ລາຠິໂນ’ຕິ. ໂສ ຕາຍ ປຐມຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ. ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ປຐມຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິຍາປິ ໂຂ ອຕມ຺ມຍຕາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ເຍນ ເຍນ ຫິ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ ຕໂຕ ຕໍ ໂຫຕິ ອຎ຺ຎຖາ’ຕິ. ໂສ ອຕມ຺ມຍຕຎ຺ເຎວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ຕາຍ ປຐມຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິຍາ ເນວຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂມ຺ຫິ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີ, ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິຍາ ນ ລາຠິໂນ’ຕິ. ໂສ ຕາຍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ. ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິຍາປິ ໂຂ ອຕມ຺ມຍຕາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ເຍນ ເຍນ ຫິ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ ຕໂຕ ຕໍ ໂຫຕິ ອຎ຺ຎຖາ’ຕິ. ໂສ ອຕມ຺ມຍຕຎ຺ເຎວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ຕາຍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິຍາ ເນວຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂມ຺ຫິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີ, ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ນ ລາຠິໂນ’ຕິ. ໂສ ຕາຍ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ. ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາປິ ໂຂ ອຕມ຺ມຍຕາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ເຍນ ເຍນ ຫິ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ ຕໂຕ ຕໍ ໂຫຕິ ອຎ຺ຎຖາ’ຕິ. ໂສ ອຕມ຺ມຍຕຎ຺ເຎວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ຕາຍ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ເນວຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂມ຺ຫິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີ, ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ນ ລາຠິໂນ’ຕິ. ໂສ ຕາຍ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ. ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາປິ ໂຂ ອຕມ຺ມຍຕາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ເຍນ ເຍນ ຫິ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ ຕໂຕ ຕໍ ໂຫຕິ ອຎ຺ຎຖາ’ຕິ. ໂສ ອຕມ຺ມຍຕຎ຺ເຎວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ຕາຍ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ເນວຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂມ຺ຫິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີ, ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ນ ລາຠິໂນ’ຕິ. ໂສ ຕາຍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ. ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາປິ ໂຂ ອຕມ຺ມຍຕາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ເຍນ ເຍນ ຫິ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ ຕໂຕ ຕໍ ໂຫຕິ ອຎ຺ຎຖາ’ຕິ. ໂສ ອຕມ຺ມຍຕຎ຺ເຎວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ຕາຍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ເນວຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂມ຺ຫິ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີ, ອິເມ ປນຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ນ ລາຠິໂນ’ຕິ. ໂສ ຕາຍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ. ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາປິ ໂຂ ອຕມ຺ມຍຕາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ເຍນ ເຍນ ຫິ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ ຕໂຕ ຕໍ ໂຫຕິ ອຎ຺ຎຖາ’ຕິ. ໂສ ອຕມ຺ມຍຕຎ຺ເຎວ ອນ຺ຕຣໍ ກຣິຕ຺ວາ ຕາຍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ເນວຕ຺ຕານຸກ຺ກໍເສຕິ, ນ ປຣໍ ວມ຺ເຠຕິ. ອຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ໂມ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິໂສ ສພ຺ພໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ອາສວາ [ເອກຈ຺ເຈ ອາສວາ (ກ.)] ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ [ອຍໍ ໂຂ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ກິຎ຺ຈິ ມຎ຺ຎຕິ, ນ ກຸຫິຎ຺ຈິ ມຎ຺ຎຕິ, ນ ເກນຈິ ມຎ຺ຎຕີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ສປ຺ປຸຣິສສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຕຕິຍໍ.

໔. ເສວິຕພ຺ພາເສວິຕພ຺ພສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເສວິຕພ຺ພາເສວິຕພ຺ພໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກາຍສມາຈາຣໍປາຫໍ [ປຫໍ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)], ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ກາຍສມາຈາຣໍ. ວຈີສມາຈາຣໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວຈີສມາຈາຣໍ. ມໂນສມາຈາຣໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມໂນສມາຈາຣໍ. ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທໍ. ສຎ຺ຎາປຏິລາຠໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຎ຺ຎາປຏິລາຠໍ. ທິຏ຺ຐິປຏິລາຠໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ທິຏ຺ຐິປຏິລາຠໍ. ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິມສ຺ສ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ, ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ, ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມິ.

໑໑໐. ‘‘‘ກາຍສມາຈາຣໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ກາຍສມາຈາຣ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຍຖາຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ກາຍສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ເອວຣູໂປ ກາຍສມາຈາໂຣ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ; ຍຖາຣູປຎ຺ຈ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກາຍສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ເອວຣູໂປ ກາຍສມາຈາໂຣ ເສວິຕພ຺ໂພ.

໑໑໑. ‘‘ກຖໍຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ກາຍສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ? ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ ລຸທ຺ໂທ ໂລຫິຕປາຓິ ຫຕປ຺ປຫເຕ ນິວິຏ຺ໂຐ ອທຍາປນ຺ໂນ ປາຓຠູເຕສຸ; ອທິນ຺ນາທາຍີ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ, ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ ຄາມຄຕໍ ວາ ອຣຎ຺ຎຄຕໍ ວາ ຕໍ ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທາຕາ ໂຫຕິ; ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ, ຍາ ຕາ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ ມາຕາປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠຄິນິຣກ຺ຂິຕາ ຎາຕິຣກ຺ຂິຕາ ໂຄຕ຺ຕຣກ຺ຂິຕາ ຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕາ ສສ຺ສາມິກາ ສປຣິທຓ຺ຑາ ອນ຺ຕມໂສ ມາລາຄຸຬປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາປິ ຕຖາຣູປາສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ – ເອວຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ກາຍສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ.

‘‘ກຖໍຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ກາຍສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ? ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ນິຫິຕທຓ຺ໂຑ ນິຫິຕສຕ຺ໂຖ, ລຊ຺ຊີ ທຍາປນ຺ໂນ ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ ວິຫຣຕິ; ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ ຄາມຄຕໍ ວາ ອຣຎ຺ຎຄຕໍ ວາ ຕໍ ນາທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທາຕາ ໂຫຕິ; ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ປຫາຍ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ຍາ ຕາ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ ມາຕາປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠຄິນິຣກ຺ຂິຕາ ຎາຕິຣກ຺ຂິຕາ ໂຄຕ຺ຕຣກ຺ຂິຕາ ຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕາ ສສ຺ສາມິກາ ສປຣິທຓ຺ຑາ ອນ຺ຕມໂສ ມາລາຄຸຬປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາປິ ຕຖາຣູປາສຸ ນ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ – ເອວຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ກາຍສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ‘ກາຍສມາຈາຣໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ກາຍສມາຈາຣ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ວຈີສມາຈາຣໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວຈີສມາຈາຣ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຍຖາຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ວຈີສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ເອວຣູໂປ ວຈີສມາຈາໂຣ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ; ຍຖາຣູປຎ຺ຈ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ວຈີສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ເອວຣູໂປ ວຈີສມາຈາໂຣ ເສວິຕພ຺ໂພ.

໑໑໒. ‘‘ກຖໍຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ວຈີສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ? ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຈ຺ໂຈ ມຸສາວາທີ ໂຫຕິ, ສຠາຄໂຕ [ສຠຄ຺ຄໂຕ (ພຫູສຸ)] ວາ ປຣິສາຄໂຕ [ປຣິສຄ຺ຄໂຕ (ພຫູສຸ)] ວາ ຎາຕິມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ປູຄມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ຣາຊກຸລມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ອຠິນີໂຕ ສກ຺ຂິປຸຏ຺ໂຐ – ‘ເອຫມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຍໍ ຊານາສິ ຕໍ ວເທຫີ’ຕິ ໂສ ອຊານໍ ວາ ອາຫ – ‘ຊານາມີ’ຕິ, ຊານໍ ວາ ອາຫ – ‘ນ ຊານາມີ’ຕິ; ອປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ – ‘ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ – ‘ນ ປສ຺ສາມີ’ຕິ – ອິຕິ [ປສ຺ສ ມ. ນິ. ໑.໔໔໐ ສາເລຍ຺ຍກສຸຕ຺ເຕ] ອຕ຺ຕເຫຕຸ ວາ ປຣເຫຕຸ ວາ ອາມິສກິຎ຺ຈິກ຺ຂເຫຕຸ [ກິຎ຺ຈກ຺ຂເຫຕຸ (ສີ.)] ວາ ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ; ປິສຸຓວາໂຈ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ, ອິໂຕ ສຸຕ຺ວາ ອມຸຕ຺ຣ ອກ຺ຂາຕາ ອິເມສໍ ເຠທາຍ, ອມຸຕ຺ຣ ວາ ສຸຕ຺ວາ ອິເມສໍ ອກ຺ຂາຕາ ອມູສໍ ເຠທາຍ – ອິຕິ ສມຄ຺ຄານໍ ວາ ເຠຕ຺ຕາ, ຠິນ຺ນານໍ ວາ ອນຸປ຺ປທາຕາ, ວຄ຺ຄາຣາໂມ, ວຄ຺ຄຣໂຕ, ວຄ຺ຄນນ຺ທີ, ວຄ຺ຄກຣຓິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ; ຜຣຸສວາໂຈ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ, ຍາ ສາ ວາຈາ ກຓ຺ຑກາ ກກ຺ກສາ ຜຣຸສາ ປຣກຏຸກາ ປຣາຠິສຊ຺ຊນີ ໂກຘສາມນ຺ຕາ ອສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິກາ, ຕຖາຣູປິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ; ສມ຺ຜປ຺ປລາປີ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ ອກາລວາທີ ອຠູຕວາທີ ອນຕ຺ຖວາທີ ອຘມ຺ມວາທີ ອວິນຍວາທີ, ອນິຘານວຕິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ ອກາເລນ ອນປເທສໍ ອປຣິຍນ຺ຕວຕິໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ – ເອວຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ວຈີສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ.

‘‘ກຖໍຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ວຈີສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ? ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຈ຺ໂຈ ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ສຠາຄໂຕ ວາ ປຣິສາຄໂຕ ວາ ຎາຕິມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ປູຄມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ຣາຊກຸລມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ອຠິນີໂຕ ສກ຺ຂິປຸຏ຺ໂຐ – ‘ເອຫມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຍໍ ຊານາສິ ຕໍ ວເທຫີ’ຕິ ໂສ ອຊານໍ ວາ ອາຫ – ‘ນ ຊານາມີ’ຕິ, ຊານໍ ວາ ອາຫ – ‘ຊານາມີ’ຕິ, ອປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ – ‘ນ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ – ‘ປສ຺ສາມີ’ຕິ – ອິຕິ ອຕ຺ຕເຫຕຸ ວາ ປຣເຫຕຸ ວາ ອາມິສກິຎ຺ຈິກ຺ຂເຫຕຸ ວາ ນ ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ; ປິສຸຓໍ ວາຈໍ ປຫາຍ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອິໂຕ ສຸຕ຺ວາ ນ ອມຸຕ຺ຣ ອກ຺ຂາຕາ ອິເມສໍ ເຠທາຍ, ອມຸຕ຺ຣ ວາ ສຸຕ຺ວາ ນ ອິເມສໍ ອກ຺ຂາຕາ ອມູສໍ ເຠທາຍ – ອິຕິ ຠິນ຺ນານໍ ວາ ສນ຺ຘາຕາ ສຫິຕານໍ ວາ ອນຸປ຺ປທາຕາ ສມຄ຺ຄາຣາໂມ ສມຄ຺ຄຣໂຕ ສມຄ຺ຄນນ຺ທີ ສມຄ຺ຄກຣຓິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ; ຜຣຸສໍ ວາຈໍ ປຫາຍ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ຍາ ສາ ວາຈາ ເນລາ ກຓ຺ຓສຸຂາ ເປມນີຍາ ຫທຍງ຺ຄມາ ໂປຣີ ພຫຸຊນກນ຺ຕາ ພຫຸຊນມນາປາ ຕຖາຣູປິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ; ສມ຺ຜປ຺ປລາປໍ ປຫາຍ ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ກາລວາທີ ຠູຕວາທີ ອຕ຺ຖວາທີ ຘມ຺ມວາທີ ວິນຍວາທີ, ນິຘານວຕິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ ກາເລນ ສາປເທສໍ ປຣິຍນ຺ຕວຕິໍ ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ – ເອວຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ວຈີສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ‘ວຈີສມາຈາຣໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວຈີສມາຈາຣ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ມໂນສມາຈາຣໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມໂນສມາຈາຣ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຍຖາຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ມໂນສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ເອວຣູໂປ ມໂນສມາຈາໂຣ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ; ຍຖາຣູປຎ຺ຈ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ມໂນສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ເອວຣູໂປ ມໂນສມາຈາໂຣ ເສວິຕພ຺ໂພ.

໑໑໓. ‘‘ກຖໍຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ມໂນສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ? ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຈ຺ໂຈ ອຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ, ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາຕາ ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕ ຍໍ ປຣສ຺ສ ຕໍ ມມສ຺ສາ’ຕິ; ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ ປທຸຏ຺ຐມນສງ຺ກປ຺ໂປ – ‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ຫຎ຺ຎນ຺ຕຸ ວາ ວຊ຺ຌນ຺ຕຸ ວາ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕຸ ວາ ວິນສ຺ສນ຺ຕຸ ວາ ມາ ວາ ອເຫສຸ’ນ຺ຕິ – ເອວຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ມໂນສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ.

‘‘ກຖໍຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ມໂນສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ? ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຈ຺ໂຈ ອນຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ, ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ ຕໍ ນາຠິຊ຺ຌາຕາ ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕ ຍໍ ປຣສ຺ສ ຕໍ ມມສ຺ສາ’ຕິ; ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ ອປ຺ປທຸຏ຺ຐມນສງ຺ກປ຺ໂປ – ‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ອເວຣາ ອພ຺ຍາພຊ຺ຌາ [ອພ຺ຍາປຊ຺ຌາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] ອນີຆາ ສຸຂີ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິຫຣນ຺ຕູ’ຕິ – ເອວຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ມໂນສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ‘ມໂນສມາຈາຣໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມໂນສມາຈາຣ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໑໔. ‘‘‘ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຍຖາຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ເອວຣູໂປ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ; ຍຖາຣູປຎ຺ຈ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ເອວຣູໂປ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ເສວິຕພ຺ໂພ.

‘‘ກຖໍຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ? ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຈ຺ໂຈ ອຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ, ອຠິຊ຺ຌາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ; ພ຺ຍາປາທວາ ໂຫຕິ, ພ຺ຍາປາທສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ; ວິເຫສວາ ໂຫຕິ, ວິເຫສາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ – ເອວຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ.

‘‘ກຖໍຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ? ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຈ຺ໂຈ ອນຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ, ອນຠິຊ຺ຌາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ; ອພ຺ຍາປາທວາ ໂຫຕິ, ອພ຺ຍາປາທສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ; ອວິເຫສວາ ໂຫຕິ, ອວິເຫສາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ – ເອວຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ‘ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໑໕. ‘‘‘ສຎ຺ຎາປຏິລາຠໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຎ຺ຎາປຏິລາຠ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຍຖາຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ສຎ຺ຎາປຏິລາຠໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ເອວຣູໂປ ສຎ຺ຎາປຏິລາໂຠ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ; ຍຖາຣູປຎ຺ຈ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສຎ຺ຎາປຏິລາຠໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ເອວຣູໂປ ສຎ຺ຎາປຏິລາໂຠ ເສວິຕພ຺ໂພ.

‘‘ກຖໍຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ສຎ຺ຎາປຏິລາຠໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ? ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຈ຺ໂຈ ອຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ, ອຠິຊ຺ຌາສຫຄຕາຍ ສຎ຺ຎາຍ ວິຫຣຕິ; ພ຺ຍາປາທວາ ໂຫຕິ, ພ຺ຍາປາທສຫຄຕາຍ ສຎ຺ຎາຍ ວິຫຣຕິ; ວິເຫສວາ ໂຫຕິ, ວິເຫສາສຫຄຕາຍ ສຎ຺ຎາຍ ວິຫຣຕິ – ເອວຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ສຎ຺ຎາປຏິລາຠໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ.

‘‘ກຖໍຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ສຎ຺ຎາປຏິລາຠໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ? ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຈ຺ໂຈ ອນຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ, ອນຠິຊ຺ຌາສຫຄຕາຍ ສຎ຺ຎາຍ ວິຫຣຕິ; ອພ຺ຍາປາທວາ ໂຫຕິ, ອພ຺ຍາປາທສຫຄຕາຍ ສຎ຺ຎາຍ ວິຫຣຕິ; ອວິເຫສວາ ໂຫຕິ, ອວິເຫສາສຫຄຕາຍ ສຎ຺ຎາຍ ວິຫຣຕິ – ເອວຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ສຎ຺ຎາປຏິລາຠໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ‘ສຎ຺ຎາປຏິລາຠໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຎ຺ຎາປຏິລາຠ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໑໖. ‘‘‘ທິຏ຺ຐິປຏິລາຠໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ທິຏ຺ຐິປຏິລາຠ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຍຖາຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ທິຏ຺ຐິປຏິລາຠໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ເອວຣູໂປ ທິຏ຺ຐິປຏິລາໂຠ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ; ຍຖາຣູປຎ຺ຈ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ທິຏ຺ຐິປຏິລາຠໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ – ເອວຣູໂປ ທິຏ຺ຐິປຏິລາໂຠ ເສວິຕພ຺ໂພ.

‘‘ກຖໍຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ທິຏ຺ຐິປຏິລາຠໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ? ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຈ຺ໂຈ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ – ‘ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນໍ, ນຕ຺ຖິ ຍິຏ຺ຐໍ, ນຕ຺ຖິ ຫຸຕໍ, ນຕ຺ຖິ ສຸກຕທຸກ຺ກຏານໍ ກມ຺ມານໍ ຜລໍ ວິປາໂກ, ນຕ຺ຖິ ອຍໍ ໂລໂກ, ນຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກ, ນຕ຺ຖິ ມາຕາ, ນຕ຺ຖິ ປິຕາ, ນຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາ, ນຕ຺ຖິ ໂລເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສມ຺ມຄ຺ຄຕາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ ເຍ ອິມຎ຺ຈ ໂລກໍ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທນ຺ຕີ’ຕິ – ເອວຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ທິຏ຺ຐິປຏິລາຠໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ.

‘‘ກຖໍຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ທິຏ຺ຐິປຏິລາຠໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ? ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຈ຺ໂຈ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ – ‘ອຕ຺ຖິ ທິນ຺ນໍ, ອຕ຺ຖິ ຍິຏ຺ຐໍ, ອຕ຺ຖິ ຫຸຕໍ, ອຕ຺ຖິ ສຸກຕທຸກ຺ກຏານໍ ກມ຺ມານໍ ຜລໍ ວິປາໂກ, ອຕ຺ຖິ ອຍໍ ໂລໂກ, ອຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກ, ອຕ຺ຖິ ມາຕາ, ອຕ຺ຖິ ປິຕາ, ອຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາ, ອຕ຺ຖິ ໂລເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສມ຺ມຄ຺ຄຕາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ ເຍ ອິມຎ຺ຈ ໂລກໍ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທນ຺ຕີ’ຕິ – ເອວຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ທິຏ຺ຐິປຏິລາຠໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ‘ທິຏ຺ຐິປຏິລາຠໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ທິຏ຺ຐິປຏິລາຠ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໑໗. ‘‘‘ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຍຖາຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ – ເອວຣູໂປ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ; ຍຖາຣູປຎ຺ຈ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ – ເອວຣູໂປ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ ເສວິຕພ຺ໂພ.

‘‘ກຖໍຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ? ສພ຺ຍາພຊ຺ຌໍ [ສພ຺ຍາປຊ຺ຌໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)], ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕຍໂຕ ອປຣິນິຏ຺ຐິຕຠາວາຍ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ; ອພ຺ຍາພຊ຺ຌໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕຍໂຕ ປຣິນິຏ຺ຐິຕຠາວາຍ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ‘ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ອິມສ຺ສ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ, ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ, ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມີ’’ຕິ.

໑໑໘. ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ! ສາຘຸ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອິມສ຺ສ ມຍາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ, ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ, ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາສິ.

‘‘‘ກາຍສມາຈາຣໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ກາຍສມາຈາຣ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ມຍາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຍຖາຣູປໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກາຍສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ເອວຣູໂປ ກາຍສມາຈາໂຣ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ; ຍຖາຣູປຎ຺ຈ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກາຍສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ – ເອວຣູໂປ ກາຍສມາຈາໂຣ ເສວິຕພ຺ໂພ.

‘‘ກຖໍຣູປໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກາຍສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ? ອິຘ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ ລຸທ຺ໂທ ໂລຫິຕປາຓິ ຫຕປ຺ປຫເຕ ນິວິຏ຺ໂຐ ອທຍາປນ຺ໂນ ປາຓຠູເຕສຸ; ອທິນ຺ນາທາຍີ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ, ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ ຄາມຄຕໍ ວາ ອຣຎ຺ຎຄຕໍ ວາ ຕໍ ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທາຕາ ໂຫຕິ; ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ໂຂ ປນ ໂຫຕິ, ຍາ ຕາ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ ມາຕາປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠຄິນິຣກ຺ຂິຕາ ຎາຕິຣກ຺ຂິຕາ ໂຄຕ຺ຕຣກ຺ຂິຕາ ຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕາ ສສ຺ສາມິກາ ສປຣິທຓ຺ຑາ ອນ຺ຕມໂສ ມາລາຄຸຬປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາປິ ຕຖາຣູປາສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ – ເອວຣູປໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກາຍສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ.

‘‘ກຖໍຣູປໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກາຍສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ? ອິຘ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ນິຫິຕທຓ຺ໂຑ ນິຫິຕສຕ຺ໂຖ, ລຊ຺ຊີ ທຍາປນ຺ໂນ ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ ວິຫຣຕິ; ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ ຄາມຄຕໍ ວາ ອຣຎ຺ຎຄຕໍ ວາ ຕໍ ນາທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທາຕາ ໂຫຕິ; ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ປຫາຍ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ຍາ ຕາ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ ມາຕາປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠຄິນິຣກ຺ຂິຕາ ຎາຕິຣກ຺ຂິຕາ ໂຄຕ຺ຕຣກ຺ຂິຕາ ຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕາ ສສ຺ສາມິກາ ສປຣິທຓ຺ຑາ ອນ຺ຕມໂສ ມາລາຄຸຬປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາປິ ຕຖາຣູປາສຸ ນ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ – ເອວຣູປໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກາຍສມາຈາຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ‘ກາຍສມາຈາຣໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ກາຍສມາຈາຣ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ມຍາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ວຈີສມາຈາຣໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ …ເປ… ມໂນສມາຈາຣໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ…ເປ… ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ…ເປ… ສຎ຺ຎາປຏິລາຠໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ…ເປ… ທິຏ຺ຐິປຏິລາຠໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ…ເປ….

‘‘‘ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ມຍາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຍຖາຣູປໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ເອວຣູໂປ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ; ຍຖາຣູປຎ຺ຈ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ – ເອວຣູໂປ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ ເສວິຕພ຺ໂພ.

‘‘ກຖໍຣູປໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ? ສພ຺ຍາພຊ຺ຌໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕຍໂຕ ອປຣິນິຏ຺ຐິຕຠາວາຍ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ; ອພ຺ຍາພຊ຺ຌໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕຍໂຕ ປຣິນິຏ຺ຐິຕຠາວາຍ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ‘ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠໍປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຕຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ມຍາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມສ຺ສ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ມຍາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໑໑໙. ‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຣູປໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ສທ຺ທໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຄນ຺ຘໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຣສໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ; ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຘມ຺ມໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິມສ຺ສ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ, ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ, ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມິ. ‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຣູປໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຍຖາຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຣູປໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ເອວຣູປໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຣູປໍ ນ ເສວິຕພ຺ພໍ; ຍຖາຣູປຎ຺ຈ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຣູປໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ເອວຣູປໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຣູປໍ ເສວິຕພ຺ພໍ. ‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຣູປໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ສທ຺ທໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ…ເປ… ເອວຣູໂປ ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ສທ຺ໂທ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເອວຣູໂປ ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ສທ຺ໂທ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເອວຣູໂປ ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ຄນ຺ໂຘ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເອວຣູໂປ ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ຄນ຺ໂຘ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເອວຣູໂປ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ຣໂສ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເອວຣູໂປ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ຣໂສ ເສວິຕພ຺ໂພ… ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ … ເອວຣູໂປ ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ໂພ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເອວຣູໂປ ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ໂພ ເສວິຕພ຺ໂພ.

‘‘‘ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຘມ຺ມໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຍຖາຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຘມ຺ມໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ເອວຣູໂປ ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ຘມ຺ໂມ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ; ຍຖາຣູປຎ຺ຈ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຘມ຺ມໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ເອວຣູໂປ ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ຘມ຺ໂມ ເສວິຕພ຺ໂພ. ‘ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຘມ຺ມໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມສ຺ສ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ, ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ, ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມີ’’ຕິ.

໑໒໐. ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ! ສາຘຸ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອິມສ຺ສ ມຍາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ, ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ, ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາສິ. ‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຣູປໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ມຍາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຍຖາຣູປໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຣູປໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ເອວຣູປໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຣູປໍ ນ ເສວິຕພ຺ພໍ; ຍຖາຣູປຎ຺ຈ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຣູປໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ເອວຣູປໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຣູປໍ ເສວິຕພ຺ພໍ. ‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຣູປໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ມຍາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ສທ຺ທໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ…ເປ… ເອວຣູໂປ ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ສທ຺ໂທ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເອວຣູໂປ ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ສທ຺ໂທ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເອວຣູໂປ ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ຄນ຺ໂຘ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເອວຣູໂປ ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ຄນ຺ໂຘ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເອວຣູໂປ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ຣໂສ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເອວຣູໂປ ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ຣໂສ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເອວຣູໂປ ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ໂພ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເອວຣູໂປ ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ໂຜຏ຺ຐພ຺ໂພ ເສວິຕພ຺ໂພ.

‘‘ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຘມ຺ມໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ…ເປ… ເອວຣູໂປ ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ຘມ຺ໂມ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເອວຣູໂປ ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ ຘມ຺ໂມ ເສວິຕພ຺ໂພ. ‘ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຘມ຺ມໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ມຍາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມສ຺ສ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ມຍາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໑໒໑. ‘‘ຈີວຣໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ…ເປ… ປິຓ຺ຑປາຕໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ… ເສນາສນໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ… ຄາມໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ… ນິຄມໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ… ນຄຣໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ… ຊນປທໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ… ປຸຄ຺ຄລໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິມສ຺ສ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ, ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ, ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມິ. ‘ຈີວຣໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຍຖາຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ຈີວຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ເອວຣູປໍ ຈີວຣໍ ນ ເສວິຕພ຺ພໍ; ຍຖາຣູປຎ຺ຈ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຈີວຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ເອວຣູປໍ ຈີວຣໍ ເສວິຕພ຺ພໍ. ‘ຈີວຣໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ປິຓ຺ຑປາຕໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ…ເປ… ເອວຣູໂປ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເອວຣູໂປ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເສນາສນໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ…ເປ… ເອວຣູປໍ ເສນາສນໍ ນ ເສວິຕພ຺ພໍ… ເອວຣູປໍ ເສນາສນໍ ເສວິຕພ຺ພໍ… ຄາມໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ …ເປ… ເອວຣູໂປ ຄາໂມ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເອວຣູໂປ ຄາໂມ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເອວຣູໂປ ນິຄໂມ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເອວຣູໂປ ນິຄໂມ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເອວຣູປໍ ນຄຣໍ ນ ເສວິຕພ຺ພໍ… ເອວຣູປໍ ນຄຣໍ ເສວິຕພ຺ພໍ… ເອວຣູໂປ ຊນປໂທ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ… ເອວຣູໂປ ຊນປໂທ ເສວິຕພ຺ໂພ.

‘‘‘ປຸຄ຺ຄລໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຍຖາຣູປໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຄ຺ຄລໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ; ຍຖາຣູປຎ຺ຈ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຄ຺ຄລໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ເສວິຕພ຺ໂພ. ‘ປຸຄ຺ຄລໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອິມສ຺ສ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ, ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມີ’’ຕິ.

໑໒໒. ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ! ສາຘຸ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອິມສ຺ສ ມຍາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ, ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາສິ. ‘ຈີວຣໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ມຍາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຍຖາຣູປໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຈີວຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ເອວຣູປໍ ຈີວຣໍ ນ ເສວິຕພ຺ພໍ; ຍຖາຣູປຎ຺ຈ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຈີວຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ເອວຣູປໍ ຈີວຣໍ ເສວິຕພ຺ພໍ. ‘ຈີວຣໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ມຍາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. (ຍຖາ ປຐມໍ ຕຖາ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ) ເອວຣູໂປ ປິຓ຺ຑປາໂຕ… ເອວຣູປໍ ເສນາສນໍ… ເອວຣູໂປ ຄາໂມ… ເອວຣູໂປ ນິຄໂມ… ເອວຣູປໍ ນຄຣໍ… ເອວຣູໂປ ຊນປໂທ.

‘‘‘ປຸຄ຺ຄລໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ – ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ມຍາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຍຖາຣູປໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຸຄ຺ຄລໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ; ຍຖາຣູປຎ຺ຈ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຸຄ຺ຄລໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ເສວິຕພ຺ໂພ. ‘ປຸຄ຺ຄລໍປາຫໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ທຸວິເຘນ ວທາມິ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ, ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ – ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ມຍາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມສ຺ສ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ມຍາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໑໒໓. ‘‘ສພ຺ເພປິ ເຈ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຂຕ຺ຕິຍາ ອິມສ຺ສ ມຍາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊາເນຍ຺ຍຸໍ, ສພ຺ເພສານມ຺ປິສ຺ສ ຂຕ຺ຕິຍານໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ. ສພ຺ເພປິ ເຈ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ…ເປ… ສພ຺ເພປິ ເຈ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເວສ຺ສາ… ສພ຺ເພປິ ເຈ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຸທ຺ທາ ອິມສ຺ສ ມຍາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊາເນຍ຺ຍຸໍ, ສພ຺ເພສານມ຺ປິສ຺ສ ສຸທ຺ທານໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ. ສເທວໂກປິ ເຈ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ໂລໂກ ສມາຣໂກ ສພ຺ຣຫ຺ມໂກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ປຊາ ສເທວມນຸສ຺ສາ ອິມສ຺ສ ມຍາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊາເນຍ຺ຍ, ສເທວກສ຺ສປິສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສມາຣກສ຺ສ ສພ຺ຣຫ຺ມກສ຺ສ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມໂນ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທີຕິ.

ເສວິຕພ຺ພາເສວິຕພ຺ພສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ພຫຸຘາຕຸກສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໔. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຍານິ ການິຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຍານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ສພ຺ພານິ ຕານິ ພາລໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ໂນ ປຓ຺ຑິຕໂຕ; ເຍ ເກຈິ ອຸປທ຺ທວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ສພ຺ເພ ເຕ ພາລໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ໂນ ປຓ຺ຑິຕໂຕ; ເຍ ເກຈິ ອຸປສຄ຺ຄາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ສພ຺ເພ ເຕ ພາລໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ໂນ ປຓ຺ຑິຕໂຕ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນຬາຄາຣາ ວາ ຕິຓາຄາຣາ ວາ ອຄ຺ຄິ ມຸຕ຺ໂຕ [ອຄ຺ຄິມຸກ຺ໂກ (ສີ. ປີ.)] ກູຏາຄາຣານິປິ ທຫຕິ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕານິ ນິວາຕານິ ຜຸສິຕຄ຺ຄຬານິ ປິຫິຕວາຕປານານິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍານິ ການິຈິ ຠຍານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ສພ຺ພານິ ຕານິ ພາລໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ໂນ ປຓ຺ຑິຕໂຕ; ເຍ ເກຈິ ອຸປທ຺ທວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ສພ຺ເພ ເຕ ພາລໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ໂນ ປຓ຺ຑິຕໂຕ; ເຍ ເກຈິ ອຸປສຄ຺ຄາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ສພ຺ເພ ເຕ ພາລໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ໂນ ປຓ຺ຑິຕໂຕ. ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຏິຠໂຍ ພາໂລ, ອປ຺ປຏິຠໂຍ ປຓ຺ຑິໂຕ; ສອຸປທ຺ທໂວ ພາໂລ, ອນຸປທ຺ທໂວ ປຓ຺ຑິໂຕ; ສອຸປສຄ຺ໂຄ ພາໂລ, ອນຸປສຄ຺ໂຄ ປຓ຺ຑິໂຕ. ນຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຓ຺ຑິຕໂຕ ຠຍໍ, ນຕ຺ຖິ ປຓ຺ຑິຕໂຕ ອຸປທ຺ທໂວ, ນຕ຺ຖິ ປຓ຺ຑິຕໂຕ ອຸປສຄ຺ໂຄ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ປຓ຺ຑິຕາ ຠວິສ຺ສາມ ວີມໍສກາ’ຕິ – ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ປຓ຺ຑິໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ‘ວີມໍສໂກ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ? ‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຘາຕຸກຸສໂລ ຈ ໂຫຕິ, ອາຍຕນກຸສໂລ ຈ ໂຫຕິ, ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຸສໂລ ຈ ໂຫຕິ, ຐານາຐານກຸສໂລ ຈ ໂຫຕິ – ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ປຓ຺ຑິໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ‘ວີມໍສໂກ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ.

໑໒໕. ‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ‘ຘາຕຸກຸສໂລ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ? ‘‘ອຏ຺ຐາຣສ ໂຂ ອິມາ, ອານນ຺ທ, ຘາຕຸໂຍ – ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ, ຣູປຘາຕຸ, ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ; ໂສຕຘາຕຸ, ສທ຺ທຘາຕຸ, ໂສຕວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ; ຆານຘາຕຸ, ຄນ຺ຘຘາຕຸ, ຆານວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ; ຊິວ຺ຫາຘາຕຸ, ຣສຘາຕຸ, ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ; ກາຍຘາຕຸ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຘາຕຸ, ກາຍວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ; ມໂນຘາຕຸ, ຘມ຺ມຘາຕຸ, ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ. ອິມາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸໂຍ ຍໂຕ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ – ເອຕ຺ຕາວຕາປິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ‘ຘາຕຸກຸສໂລ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ.

‘‘ສິຍາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ໂຎປິ ປຣິຍາໂຍ, ຍຖາ ‘ຘາຕຸກຸສໂລ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ? ‘‘ສິຍາ, ອານນ຺ທ. ຉຍິມາ, ອານນ຺ທ, ຘາຕຸໂຍ – ປຖວີຘາຕຸ, ອາໂປຘາຕຸ, ເຕໂຊຘາຕຸ, ວາໂຍຘາຕຸ, ອາກາສຘາຕຸ, ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ. ອິມາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຉ ຘາຕຸໂຍ ຍໂຕ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ – ເອຕ຺ຕາວຕາປິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ‘ຘາຕຸກຸສໂລ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ.

‘‘ສິຍາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ໂຎປິ ປຣິຍາໂຍ, ຍຖາ ‘ຘາຕຸກຸສໂລ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ? ‘‘ສິຍາ, ອານນ຺ທ. ຉຍິມາ, ອານນ຺ທ, ຘາຕຸໂຍ – ສຸຂຘາຕຸ, ທຸກ຺ຂຘາຕຸ, ໂສມນສ຺ສຘາຕຸ, ໂທມນສ຺ສຘາຕຸ, ອຸເປກ຺ຂາຘາຕຸ, ອວິຊ຺ຊາຘາຕຸ. ອິມາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຉ ຘາຕຸໂຍ ຍໂຕ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ – ເອຕ຺ຕາວຕາປິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ‘ຘາຕຸກຸສໂລ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ.

‘‘ສິຍາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ໂຎປິ ປຣິຍາໂຍ, ຍຖາ ‘ຘາຕຸກຸສໂລ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ? ‘‘ສິຍາ, ອານນ຺ທ. ຉຍິມາ, ອານນ຺ທ, ຘາຕຸໂຍ – ກາມຘາຕຸ, ເນກ຺ຂມ຺ມຘາຕຸ, ພ຺ຍາປາທຘາຕຸ, ອພ຺ຍາປາທຘາຕຸ, ວິຫິໍສາຘາຕຸ, ອວິຫິໍສາຘາຕຸ. ອິມາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຉ ຘາຕຸໂຍ ຍໂຕ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ – ເອຕ຺ຕາວຕາປິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ‘ຘາຕຸກຸສໂລ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ.

‘‘ສິຍາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ໂຎປິ ປຣິຍາໂຍ, ຍຖາ ‘ຘາຕຸກຸສໂລ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ? ‘‘ສິຍາ, ອານນ຺ທ. ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ອານນ຺ທ, ຘາຕຸໂຍ – ກາມຘາຕຸ, ຣູປຘາຕຸ, ອຣູປຘາຕຸ. ອິມາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຕິສ຺ໂສ ຘາຕຸໂຍ ຍໂຕ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ – ເອຕ຺ຕາວຕາປິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ‘ຘາຕຸກຸສໂລ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ.

‘‘ສິຍາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ໂຎປິ ປຣິຍາໂຍ, ຍຖາ ‘ຘາຕຸກຸສໂລ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ? ‘‘ສິຍາ, ອານນ຺ທ. ທ຺ເວ ອິມາ, ອານນ຺ທ, ຘາຕຸໂຍ – ສງ຺ຂຕາຘາຕຸ, ອສງ຺ຂຕາຘາຕຸ. ອິມາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ທ຺ເວ ຘາຕຸໂຍ ຍໂຕ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ – ເອຕ຺ຕາວຕາປິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ‘ຘາຕຸກຸສໂລ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ.

໑໒໖. ‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ‘ອາຍຕນກຸສໂລ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ? ‘‘ຉ ໂຂ ປນິມານິ, ອານນ຺ທ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣານິ ອາຍຕນານິ – ຈກ຺ຂຸເຈວ ຣູປາ ຈ ໂສຕຎ຺ຈ ສທ຺ທາ ຈ ຆານຎ຺ຈ ຄນ຺ຘາ ຈ ຊິວ຺ຫາ ຈ ຣສາ ຈ ກາໂຍ ຈ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ຈ ມໂນ ຈ ຘມ຺ມາ ຈ. ອິມານິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣານິ ອາຍຕນານິ ຍໂຕ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ – ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ‘ອາຍຕນກຸສໂລ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ.

‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ‘ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຸສໂລ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ? ‘‘ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ປຊານາຕິ – ‘ອິມສ຺ມິໍ ສຕິ ອິທໍ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສຸປ຺ປາທາ ອິທໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອິມສ຺ມິໍ ອສຕິ ອິທໍ ນ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສ ນິໂຣຘາ ອິທໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຍທິທໍ – ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ, ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປໍ, ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນໍ, ສຬາຍຕນປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ, ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ, ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ, ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ, ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ, ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕິ, ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສູປາຍາສາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ. ອວິຊ຺ຊາຍຕ຺ເວວ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ, ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘາ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣໂຘ, ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘາ ນາມຣູປນິໂຣໂຘ, ນາມຣູປນິໂຣຘາ ສຬາຍຕນນິໂຣໂຘ, ສຬາຍຕນນິໂຣຘາ ຜສ຺ສນິໂຣໂຘ, ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ເວທນານິໂຣໂຘ, ເວທນານິໂຣຘາ ຕຓ຺ຫານິໂຣໂຘ, ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ, ອຸປາທານນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ, ຠວນິໂຣຘາ ຊາຕິນິໂຣໂຘ, ຊາຕິນິໂຣຘາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສູປາຍາສາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ’. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ‘ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຸສໂລ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ.

໑໒໗. ‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ‘ຐານາຐານກຸສໂລ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ? ‘‘ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ກຎ຺ຈິ [ກິຎ຺ຈິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ສງ຺ຂາຣໍ ນິຈ຺ຈໂຕ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ຐານຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ກຎ຺ຈິ ສງ຺ຂາຣໍ ນິຈ຺ຈໂຕ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ກຎ຺ຈິ ສງ຺ຂາຣໍ ສຸຂໂຕ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ຐານຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ກຎ຺ຈິ ສງ຺ຂາຣໍ ສຸຂໂຕ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ກຎ຺ຈິ ຘມ຺ມໍ ອຕ຺ຕໂຕ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ, ‘ຐານຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ກຎ຺ຈິ ຘມ຺ມໍ ອຕ຺ຕໂຕ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ.

໑໒໘. ‘‘‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ມາຕຣໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ຐານຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ມາຕຣໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ປິຕຣໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍ…ເປ… ອຣຫນ຺ຕໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂລຫິຕໍ ອຸປ຺ປາເທຍ຺ຍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ຐານຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂລຫິຕໍ ອຸປ຺ປາເທຍ຺ຍ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ສງ຺ຆໍ ຠິນ຺ເທຍ຺ຍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ຐານຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ສງ຺ຆໍ ຠິນ຺ເທຍ຺ຍ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຎ຺ຎໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ຐານຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຎ຺ຎໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ.

໑໒໙. ‘‘‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ເອກິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາ ທ຺ເວ ອຣຫນ຺ໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ຐານຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ເອກິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາ ເອໂກ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ເອກິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາ ທ຺ເວ ຣາຊາໂນ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ຐານຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ເອກິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາ ເອໂກ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ.

໑໓໐. ‘‘‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ອິຕ຺ຖີ ອຣຫໍ ອສ຺ສ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ຐານຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ປຸຣິໂສ ອຣຫໍ ອສ຺ສ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ອິຕ຺ຖີ ຣາຊາ ອສ຺ສ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ຐານຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ປຸຣິໂສ ຣາຊາ ອສ຺ສ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ອິຕ຺ຖີ ສກ຺ກຕ຺ຕໍ ກເຣຍ຺ຍ … ມາຣຕ຺ຕໍ ກເຣຍ຺ຍ… ພ຺ຣຫ຺ມຕ຺ຕໍ ກເຣຍ຺ຍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ຐານຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ປຸຣິໂສ ສກ຺ກຕ຺ຕໍ ກເຣຍ຺ຍ… ມາຣຕ຺ຕໍ ກເຣຍ຺ຍ… ພ຺ຣຫ຺ມຕ຺ຕໍ ກເຣຍ຺ຍ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ.

໑໓໑. ‘‘‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ ວິປາໂກ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ຐານຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ອນິຏ຺ໂຐ ອກນ຺ໂຕ ອມນາໂປ ວິປາໂກ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ…ເປ… ຍໍ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ ວິປາໂກ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ຐານຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ…ເປ… ຍໍ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ອນິຏ຺ໂຐ ອກນ຺ໂຕ ອມນາໂປ ວິປາໂກ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີຕິ ປຊານາຕິ. ‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ກາຍສຸຈຣິຕສ຺ສ ອນິຏ຺ໂຐ ອກນ຺ໂຕ ອມນາໂປ ວິປາໂກ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ຐານຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ກາຍສຸຈຣິຕສ຺ສ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ ວິປາໂກ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ວຈີສຸຈຣິຕສ຺ສ…ເປ… ຍໍ ມໂນສຸຈຣິຕສ຺ສ ອນິຏ຺ໂຐ ອກນ຺ໂຕ ອມນາໂປ ວິປາໂກ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ຐານຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ວຈີສຸຈຣິຕສ຺ສ…ເປ… ຍໍ ມໂນສຸຈຣິຕສ຺ສ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ ວິປາໂກ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ.

‘‘‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕສມງ຺ຄີ ຕໍນິທານາ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ຐານຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕສມງ຺ຄີ ຕໍນິທານາ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕສມງ຺ຄີ…ເປ… ຍໍ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕສມງ຺ຄີ ຕໍນິທານາ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ຐານຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕສມງ຺ຄີ…ເປ… ຍໍ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕສມງ຺ຄີ ຕໍນິທານາ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ກາຍສຸຈຣິຕສມງ຺ຄີ ຕໍນິທານາ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ຐານຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ກາຍສຸຈຣິຕສມງ຺ຄີ ຕໍນິທານາ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ວຈີສຸຈຣິຕສມງ຺ຄີ…ເປ… ຍໍ ມໂນສຸຈຣິຕສມງ຺ຄີ ຕໍນິທານາ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ; ‘ຐານຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ວຈີສຸຈຣິຕສມງ຺ຄີ…ເປ… ຍໍ ມໂນສຸຈຣິຕສມງ຺ຄີ ຕໍນິທານາ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ‘ຐານາຐານກຸສໂລ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ.

໑໓໒. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ໂກນາໂມ ອຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມປຣິຍາໂຍ’’ຕິ? ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ ຕ຺ວໍ, ອານນ຺ທ, ອິມໍ ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ‘ພຫຸຘາຕຸໂກ’ຕິປິ ນໍ ຘາເຣຫິ, ‘ຈຕຸປຣິວຏ຺ໂຏ’ຕິປິ ນໍ ຘາເຣຫິ, ‘ຘມ຺ມາທາໂສ’ຕິປິ ນໍ ຘາເຣຫິ, ‘ອມຕທຸນ຺ທຸຠີ’ຕິປິ [ທຸທ຺ຣຠີຕິປິ (ກ.)] ນໍ ຘາເຣຫິ, ‘ອນຸຕ຺ຕໂຣ ສງ຺ຄາມວິຊໂຍ’ຕິປິ ນໍ ຘາເຣຫີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມໂນ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທີຕິ.

ພຫຸຘາຕຸກສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ອິສິຄິລິສຸຕ຺ຕໍ

໑໓໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ອິສິຄິລິສ຺ມິໍ ປພ຺ພເຕ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ປສ຺ສຖ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕໍ ເວຠາຣໍ ປພ຺ພຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເອຕສ຺ສປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວຠາຣສ຺ສ ປພ຺ພຕສ຺ສ ອຎ຺ຎາວ ສມຎ຺ຎາ ອໂຫສິ ອຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ’’.

‘‘ປສ຺ສຖ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕໍ ປຓ຺ຑວໍ ປພ຺ພຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເອຕສ຺ສປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຓ຺ຑວສ຺ສ ປພ຺ພຕສ຺ສ ອຎ຺ຎາວ ສມຎ຺ຎາ ອໂຫສິ ອຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ’’.

‘‘ປສ຺ສຖ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕໍ ເວປຸລ຺ລໍ ປພ຺ພຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເອຕສ຺ສປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວປຸລ຺ລສ຺ສ ປພ຺ພຕສ຺ສ ອຎ຺ຎາວ ສມຎ຺ຎາ ອໂຫສິ ອຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ’’.

‘‘ປສ຺ສຖ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕໍ ຄິຊ຺ຌກູຏໍ ປພ຺ພຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເອຕສ຺ສປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິຊ຺ຌກູຏສ຺ສ ປພ຺ພຕສ຺ສ ອຎ຺ຎາວ ສມຎ຺ຎາ ອໂຫສິ ອຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ’’.

‘‘ປສ຺ສຖ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ອິສິຄິລິໍ ປພ຺ພຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ອິມສ຺ສ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິສິຄິລິສ຺ສ ປພ຺ພຕສ຺ສ ເອສາວ ສມຎ຺ຎາ ອໂຫສິ ເອສາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ’’.

‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສຕານິ ອິມສ຺ມິໍ ອິສິຄິລິສ຺ມິໍ ປພ຺ພເຕ ຈິຣນິວາສິໂນ ອເຫສຸໍ. ເຕ ອິມໍ ປພ຺ພຕໍ ປວິສນ຺ຕາ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ປວິຏ຺ຐາ ນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕເມນໍ ມນຸສ຺ສາ ທິສ຺ວາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອຍໍ ປພ຺ພໂຕ ອິເມ ອິສີ [ອິສໂຍ (ກ.)] ຄິລຕີ’ຕິ; ‘ອິສິຄິລິ ອິສິຄິລິ’ ຕ຺ເວວ ສມຎ຺ຎາ ອຸທປາທິ. ອາຈິກ຺ຂິສ຺ສາມິ [ອຈິກ຺ຂິສ຺ສາມິ ໂວ (ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ນາມານິ; ກິຕ຺ຕຍິສ຺ສາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ນາມານິ; ເທເສສ຺ສາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ນາມານິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

໑໓໔. ‘‘ອຣິຏ຺ໂຐ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ [ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ (ກ. ສີ. ປີ.)] ອິມສ຺ມິໍ ອິສິຄິລິສ຺ມິໍ ປພ຺ພເຕ ຈິຣນິວາສີ ອໂຫສິ; ອຸປຣິຏ຺ໂຐ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອິມສ຺ມິໍ ອິສິຄິລິສ຺ມິໍ ປພ຺ພເຕ ຈິຣນິວາສີ ອໂຫສິ; ຕຄຣສິຂີ [ຕຄ຺ຄຣສິຂີ (ກ.)] ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອິມສ຺ມິໍ ອິສິຄິລິສ຺ມິໍ ປພ຺ພເຕ ຈິຣນິວາສີ ອໂຫສິ; ຍສສ຺ສີ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອິມສ຺ມິໍ ອິສິຄິລິສ຺ມິໍ ປພ຺ພເຕ ຈິຣນິວາສີ ອໂຫສິ; ສຸທສ຺ສໂນ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອິມສ຺ມິໍ ອິສິຄິລິສ຺ມິໍ ປພ຺ພເຕ ຈິຣນິວາສີ ອໂຫສິ; ປິຍທສ຺ສີ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອິມສ຺ມິໍ ອິສິຄິລິສ຺ມິໍ ປພ຺ພເຕ ຈິຣນິວາສີ ອໂຫສິ; ຄນ຺ຘາໂຣ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອິມສ຺ມິໍ ອິສິຄິລິສ຺ມິໍ ປພ຺ພເຕ ຈິຣນິວາສີ ອໂຫສິ; ປິຓ຺ໂຑໂລ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອິມສ຺ມິໍ ອິສິຄິລິສ຺ມິໍ ປພ຺ພເຕ ຈິຣນິວາສີ ອໂຫສິ; ອຸປາສໂຠ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອິມສ຺ມິໍ ອິສິຄິລິສ຺ມິໍ ປພ຺ພເຕ ຈິຣນິວາສີ ອໂຫສິ; ນີໂຕ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອິມສ຺ມິໍ ອິສິຄິລິສ຺ມິໍ ປພ຺ພເຕ ຈິຣນິວາສີ ອໂຫສິ; ຕໂຖ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອິມສ຺ມິໍ ອິສິຄິລິສ຺ມິໍ ປພ຺ພເຕ ຈິຣນິວາສີ ອໂຫສິ, ສຸຕວາ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອິມສ຺ມິໍ ອິສິຄິລິສ຺ມິໍ ປພ຺ພເຕ ຈິຣນິວາສີ ອໂຫສິ; ຠາວິຕຕ຺ໂຕ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອິມສ຺ມິໍ ອິສິຄິລິສ຺ມິໍ ປພ຺ພເຕ ຈິຣນິວາສີ ອໂຫສິ.

໑໓໕. ‘‘ເຍ ສຕ຺ຕສາຣາ ອນີຆາ ນິຣາສາ,

ປຈ຺ເຈກເມວຊ຺ຌຄມໍສຸ ໂພຘິໍ [ປຈ຺ເຈກເມວຊ຺ຌຄມຸໍ ສຸໂພຘິໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)];

ເຕສໍ ວິສລ຺ລານ ນຣຸຕ຺ຕມານໍ,

ນາມານິ ເມ ກິຕ຺ຕຍໂຕ ສຸຓາຖ.

‘‘ອຣິຏ຺ໂຐ ອຸປຣິຏ຺ໂຐ ຕຄຣສິຂີ ຍສສ຺ສີ,

ສຸທສ຺ສໂນ ປິຍທສ຺ສີ ຈ ສຸສມ຺ພຸທ຺ໂຘ [ພຸທ຺ໂຘ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)];

ຄນ຺ຘາໂຣ ປິຓ຺ໂຑໂລ ອຸປາສໂຠ ຈ,

ນີໂຕ ຕໂຖ ສຸຕວາ ຠາວິຕຕ຺ໂຕ.

‘‘ສຸມ຺ໂຠ ສຸໂຠ ມຕຸໂລ [ເມຖຸໂລ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອຏ຺ຐໂມ ຈ,

ອຖສ຺ສຸເມໂຆ [ອຏ຺ຐສຸເມໂຘ (ກ.)] ອນີໂຆ ສຸທາໂຐ;

ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ຠວເນຕ຺ຕິຂີຓາ,

ຫິງ຺ຄູ ຈ ຫິງ຺ໂຄ ຈ ມຫານຸຠາວາ.

‘‘ທ຺ເວ ຊາລິໂນ ມຸນິໂນ ອຏ຺ຐໂກ ຈ,

ອຖ ໂກສລ຺ໂລ ພຸທ຺ໂຘ ອໂຖ ສຸພາຫຸ;

ອຸປເນມິໂສ ເນມິໂສ ສນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ,