໙. ສຸຠສຸຕ຺ຕໍ

໔໖໒. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສຸໂຠ ມາຓໂວ ໂຕເທຍ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປຏິວສຕິ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ນິເວສເນ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ. ອຖ ໂຂ ສຸໂຠ ມາຓໂວ ໂຕເທຍ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຍສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ນິເວສເນ ປຏິວສຕິ ຕໍ ຄຫປຕິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຄຫປຕິ – ‘ອວິວິຕ຺ຕາ ສາວຕ຺ຖີ ອຣຫນ຺ເຕຫີ’ຕິ. ກໍ ນຸ ຂ຺ວຊ຺ຊ ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍາມາ’’ຕິ? ‘‘ອຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ປຍິຣຸປາສສ຺ສູ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ສຸໂຠ ມາຓໂວ ໂຕເທຍ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ສຸໂຠ ມາຓໂວ ໂຕເທຍ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເອວມາຫໍສຸ – ‘ຄຫຏ຺ໂຐ ອາຣາຘໂກ ໂຫຕິ ຎາຍໍ ຘມ຺ມໍ ກຸສລໍ, ນ ປພ຺ພຊິໂຕ ອາຣາຘໂກ ໂຫຕິ ຎາຍໍ ຘມ຺ມໍ ກຸສລ’ນ຺ຕິ. ອິຘ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ກິມາຫາ’’ຕິ?

໔໖໓. ‘‘ວິຠຊ຺ຊວາໂທ ໂຂ ອຫເມຕ຺ຖ, ມາຓວ; ນາຫເມຕ຺ຖ ເອກໍສວາໂທ. ຄິຫິສ຺ສ ວາຫໍ, ມາຓວ, ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ວາ ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕິໍ ນ ວຓ຺ເຓມິ. ຄິຫີ ວາ ຫິ, ມາຓວ, ປພ຺ພຊິໂຕ ວາ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ໂນ ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕາຘິກຣຓເຫຕຸ ນ ອາຣາຘໂກ ໂຫຕິ ຎາຍໍ ຘມ຺ມໍ ກຸສລໍ. ຄິຫິສ຺ສ ວາຫໍ, ມາຓວ, ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ວາ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິໍ ວຓ຺ເຓມິ. ຄິຫີ ວາ ຫິ, ມາຓວ, ປພ຺ພຊິໂຕ ວາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ໂນ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕາຘິກຣຓເຫຕຸ ອາຣາຘໂກ ໂຫຕິ ຎາຍໍ ຘມ຺ມໍ ກຸສລ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເອວມາຫໍສຸ – ‘ມຫຏ຺ຐມິທໍ ມຫາກິຈ຺ຈໍ ມຫາຘິກຣຓໍ ມຫາສມາຣມ຺ຠໍ ຆຣາວາສກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ; ອປ຺ປຏ຺ຐມິທໍ ອປ຺ປກິຈ຺ຈໍ ອປ຺ປາຘິກຣຓໍ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອປ຺ປຜລໍ ໂຫຕີ’ຕິ. ອິຘ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ກິມາຫາ’’ຕິ.

‘‘ເອຕ຺ຖາປິ ໂຂ ອຫໍ, ມາຓວ, ວິຠຊ຺ຊວາໂທ; ນາຫເມຕ຺ຖ ເອກໍສວາໂທ. ອຕ຺ຖິ, ມາຓວ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມຫຏ຺ຐໍ ມຫາກິຈ຺ຈໍ ມຫາຘິກຣຓໍ ມຫາສມາຣມ຺ຠໍ ວິປຊ຺ຊມານໍ ອປ຺ປຜລໍ ໂຫຕິ; ອຕ຺ຖິ, ມາຓວ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມຫຏ຺ຐໍ ມຫາກິຈ຺ຈໍ ມຫາຘິກຣຓໍ ມຫາສມາຣມ຺ຠໍ ສມ຺ປຊ຺ຊມານໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ; ອຕ຺ຖິ, ມາຓວ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອປ຺ປຏ຺ຐໍ ອປ຺ປກິຈ຺ຈໍ ອປ຺ປາຘິກຣຓໍ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠໍ ວິປຊ຺ຊມານໍ ອປ຺ປຜລໍ ໂຫຕິ; ອຕ຺ຖິ, ມາຓວ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອປ຺ປຏ຺ຐໍ ອປ຺ປກິຈ຺ຈໍ ອປ຺ປາຘິກຣຓໍ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠໍ ສມ຺ປຊ຺ຊມານໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ. ກຕມຎ຺ຈ, ມາຓວ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມຫຏ຺ຐໍ ມຫາກິຈ຺ຈໍ ມຫາຘິກຣຓໍ ມຫາສມາຣມ຺ຠໍ ວິປຊ຺ຊມານໍ ອປ຺ປຜລໍ ໂຫຕິ? ກສິ ໂຂ, ມາຓວ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມຫຏ຺ຐໍ ມຫາກິຈ຺ຈໍ ມຫາຘິກຣຓໍ ມຫາສມາຣມ຺ຠໍ ວິປຊ຺ຊມານໍ ອປ຺ປຜລໍ ໂຫຕິ. ກຕມຎ຺ຈ, ມາຓວ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມຫຏ຺ຐໍ ມຫາກິຈ຺ຈໍ ມຫາຘິກຣຓໍ ມຫາສມາຣມ຺ຠໍ ສມ຺ປຊ຺ຊມານໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ? ກສິເຍວ ໂຂ, ມາຓວ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມຫຏ຺ຐໍ ມຫາກິຈ຺ຈໍ ມຫາຘິກຣຓໍ ມຫາສມາຣມ຺ຠໍ ສມ຺ປຊ຺ຊມານໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ. ກຕມຎ຺ຈ, ມາຓວ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອປ຺ປຏ຺ຐໍ ອປ຺ປກິຈ຺ຈໍ ອປ຺ປາຘິກຣຓໍ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠໍ ວິປຊ຺ຊມານໍ ອປ຺ປຜລໍ ໂຫຕິ? ວຓິຊ຺ຊາ ໂຂ, ມາຓວ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອປ຺ປຏ຺ຐໍ ອປ຺ປກິຈ຺ຈໍ ອປ຺ປາຘິກຣຓໍ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠໍ ວິປຊ຺ຊມານໍ ອປ຺ປຜລໍ ໂຫຕິ. ກຕມຎ຺ຈ ມາຓວ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອປ຺ປຏ຺ຐໍ ອປ຺ປກິຈ຺ຈໍ ອປ຺ປາຘິກຣຓໍ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠໍ ສມ຺ປຊ຺ຊມານໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ? ວຓິຊ຺ຊາເຍວ ໂຂ, ມາຓວ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອປ຺ປຏ຺ຐໍ ອປ຺ປກິຈ຺ຈໍ ອປ຺ປາຘິກຣຓໍ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠໍ ສມ຺ປຊ຺ຊມານໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ.

໔໖໔. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມາຓວ, ກສິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມຫຏ຺ຐໍ ມຫາກິຈ຺ຈໍ ມຫາຘິກຣຓໍ ມຫາສມາຣມ຺ຠໍ ວິປຊ຺ຊມານໍ ອປ຺ປຜລໍ ໂຫຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ມາຓວ, ຆຣາວາສກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມຫຏ຺ຐໍ ມຫາກິຈ຺ຈໍ ມຫາຘິກຣຓໍ ມຫາສມາຣມ຺ຠໍ ວິປຊ຺ຊມານໍ ອປ຺ປຜລໍ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມາຓວ, ກສິເຍວ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມຫຏ຺ຐໍ ມຫາກິຈ຺ຈໍ ມຫາຘິກຣຓໍ ມຫາສມາຣມ຺ຠໍ ສມ຺ປຊ຺ຊມານໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ມາຓວ, ຆຣາວາສກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມຫຏ຺ຐໍ ມຫາກິຈ຺ຈໍ ມຫາຘິກຣຓໍ ມຫາສມາຣມ຺ຠໍ ສມ຺ປຊ຺ຊມານໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມາຓວ, ວຓິຊ຺ຊາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອປ຺ປຏ຺ຐໍ ອປ຺ປກິຈ຺ຈໍ ອປ຺ປາຘິກຣຓໍ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠໍ ວິປຊ຺ຊມານໍ ອປ຺ປຜລໍ ໂຫຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ມາຓວ, ປພ຺ພຊ຺ຊາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອປ຺ປຏ຺ຐໍ ອປ຺ປກິຈ຺ຈໍ ອປ຺ປາຘິກຣຓໍ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠໍ ວິປຊ຺ຊມານໍ ອປ຺ປຜລໍ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມາຓວ, ວຓິຊ຺ຊາເຍວ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອປ຺ປຏ຺ຐໍ ອປ຺ປກິຈ຺ຈໍ ອປ຺ປາຘິກຣຓໍ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠໍ ສມ຺ປຊ຺ຊມານໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ມາຓວ, ປພ຺ພຊ຺ຊາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອປ຺ປຏ຺ຐໍ ອປ຺ປກິຈ຺ຈໍ ອປ຺ປາຘິກຣຓໍ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠໍ ສມ຺ປຊ຺ຊມານໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍາຍ, ກຸສລສ຺ສ ອາຣາຘນາຍາ’’ຕິ. ‘‘ເຍ ເຕ, ມາຓວ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍາຍ, ກຸສລສ຺ສ ອາຣາຘນາຍ – ສເຈ ເຕ ອຄຣຸ – ສາຘຸ ເຕ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ອິມສ຺ມິໍ ປຣິສຕິ ຠາສສ຺ສູ’’ຕິ. ‘‘ນ ໂຂ ເມ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຄຣຸ ຍຕ຺ຖສ຺ສຸ ຠວນ຺ໂຕ ວາ ນິສິນ຺ໂນ ຠວນ຺ຕຣູໂປ ວາ’’ຕິ [ນິສິນ຺ນາ ຠວນ຺ຕຣູປາ ວາຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]. ‘‘ເຕນ ຫິ, ມາຓວ, ຠາສສ຺ສູ’’ຕິ. ‘‘ສຈ຺ຈໍ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຐມໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍາຍ, ກຸສລສ຺ສ ອາຣາຘນາຍ. ຕປໍ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ທຸຕິຍໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍາຍ, ກຸສລສ຺ສ ອາຣາຘນາຍ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຕຕິຍໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍາຍ, ກຸສລສ຺ສ ອາຣາຘນາຍ. ອຊ຺ເຌນໍ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍາຍ, ກຸສລສ຺ສ ອາຣາຘນາຍ. ຈາຄໍ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຎ຺ຈມໍ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍາຍ, ກຸສລສ຺ສ ອາຣາຘນາຍ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອິເມ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍາຍ, ກຸສລສ຺ສ ອາຣາຘນາຍາຕິ. ອິຘ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ກິມາຫາ’’ຕິ?

໔໖໕. ‘‘ກິໍ ປນ, ມາຓວ, ອຕ຺ຖິ ໂກຈິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ເອກພ຺ຣາຫ຺ມໂຓປິ ໂຍ ເອວມາຫ – ‘ອຫໍ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ວິປາກໍ ປເວເທມີ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ຫິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມ’’. ‘‘ກິໍ ປນ, ມາຓວ, ອຕ຺ຖິ ໂກຈິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ເອກາຈຣິໂຍປິ ເອກາຈຣິຍປາຈຣິໂຍປິ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ອາຈຣິຍມຫຍຸຄາປິ ໂຍ ເອວມາຫ – ‘ອຫໍ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ວິປາກໍ ປເວເທມີ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ຫິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມ’’. ‘‘ກິໍ ປນ, ມາຓວ, ເຍປິ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປຸພ຺ພກາ ອິສໂຍ ມນ຺ຕານໍ ກຕ຺ຕາໂຣ ມນ຺ຕານໍ ປວຕ຺ຕາໂຣ ເຍສມິທໍ ເອຕຣຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ໂປຣາຓໍ ມນ຺ຕປທໍ ຄີຕໍ ປວຸຕ຺ຕໍ ສມິຫິຕໍ ຕທນຸຄາຍນ຺ຕິ ຕທນຸຠາສນ຺ຕິ ຠາສິຕມນຸຠາສນ຺ຕິ ວາຈິຕມນຸວາເຈນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອຏ຺ຐໂກ ວາມໂກ ວາມເທໂວ ເວສ຺ສາມິຕ຺ໂຕ ຍມຕຄ຺ຄິ ອງ຺ຄີຣໂສ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ວາເສຏ຺ໂຐ ກສ຺ສໂປ ຠຄຸ, ເຕປິ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ມຍໍ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ວິປາກໍ ປເວເທມາ’’’ຕິ? ‘‘ໂນ ຫິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມ’’.

‘‘ອິຕິ ກິຣ, ມາຓວ, ນຕ຺ຖິ ໂກຈິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ເອກພ຺ຣາຫ຺ມໂຓປິ ໂຍ ເອວມາຫ – ‘ອຫໍ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ວິປາກໍ ປເວເທມີ’ຕິ; ນຕ຺ຖິ ໂກຈິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ເອກາຈຣິໂຍປິ ເອກາຈຣິຍປາຈຣິໂຍປິ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ອາຈຣິຍມຫຍຸຄາປິ ໂຍ ເອວມາຫ – ‘ອຫໍ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ວິປາກໍ ປເວເທມີ’ຕິ; ເຍປິ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປຸພ຺ພກາ ອິສໂຍ ມນ຺ຕານໍ ກຕ຺ຕາໂຣ ມນ຺ຕານໍ ປວຕ຺ຕາໂຣ, ເຍສມິທໍ ເອຕຣຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ໂປຣາຓໍ ມນ຺ຕປທໍ ຄີຕໍ ປວຸຕ຺ຕໍ ສມິຫິຕໍ, ຕທນຸຄາຍນ຺ຕິ ຕທນຸຠາສນ຺ຕິ ຠາສິຕມນຸຠາສນ຺ຕິ ວາຈິຕມນຸວາເຈນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອຏ຺ຐໂກ ວາມໂກ ວາມເທໂວ ເວສ຺ສາມິຕ຺ໂຕ ຍມຕຄ຺ຄິ ອງ຺ຄີຣໂສ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ວາເສຏ຺ໂຐ ກສ຺ສໂປ ຠຄຸ. ເຕປິ ນ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ມຍໍ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ວິປາກໍ ປເວເທມາ’ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມາຓວ, ອນ຺ຘເວຓິ ປຣມ຺ປຣາສໍສຕ຺ຕາ ປຸຣິໂມປິ ນ ປສ຺ສຕິ ມຊ຺ຌິໂມປິ ນ ປສ຺ສຕິ ປຈ຺ຉິໂມປິ ນ ປສ຺ສຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ມາຓວ, ອນ຺ຘເວຓູປມໍ ມຎ຺ເຎ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ຠາສິຕໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ – ປຸຣິໂມປິ ນ ປສ຺ສຕິ ມຊ຺ຌິໂມປິ ນ ປສ຺ສຕິ ປຈ຺ຉິໂມປິ ນ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ.

໔໖໖. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ສຸໂຠ ມາຓໂວ ໂຕເທຍ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ ອນ຺ຘເວຓູປເມນ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນ ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ຂຸໍເສນ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ວມ຺ເຠນ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ວທມາໂນ – ‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ປາປິໂຕ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ໂຠ ໂຄຕມ, ໂປກ຺ຂຣສາຕິ ໂອປມຎ຺ໂຎ ສຸຠຄວນິໂກ ເອວມາຫ – ‘ເອວເມວ ປນິເຘກຈ຺ເຈ [ປນິເມເກ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ ປຏິຊານນ຺ຕິ. ເຕສມິທໍ ຠາສິຕໍ ຫສ຺ສກໍເຍວ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນາມກໍເຍວ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຣິຕ຺ຕກໍເຍວ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຸຈ຺ຉກໍເຍວ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ. ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ມນຸສ຺ສຠູໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ ຎສ຺ສຕິ ວາ ທກ຺ຂຕິ ວາ ສຈ຺ຉິ ວາ ກຣິສ຺ສຕີຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕີ’’’ຕິ?

‘‘ກິໍ ປນ, ມາຓວ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂປກ຺ຂຣສາຕິ ໂອປມຎ຺ໂຎ ສຸຠຄວນິໂກ ສພ຺ເພສໍເຍວ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາຕີ’’ຕິ? ‘‘ສກາຍປິ ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຸຓ຺ຓິກາຍ ທາສິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂປກ຺ຂຣສາຕິ ໂອປມຎ຺ໂຎ ສຸຠຄວນິໂກ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ນ ປຊານາຕິ, ກຸໂຕ ປນ ສພ຺ເພສໍເຍວ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານິສ຺ສຕີ’’ຕິ?

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມາຓວ, ຊຈ຺ຈນ຺ໂຘ ປຸຣິໂສ ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ກຓ຺ຫສຸກ຺ການິ ຣູປານິ, ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ນີລການິ ຣູປານິ, ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ປີຕການິ ຣູປານິ, ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ໂລຫິຕການິ ຣູປານິ, ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ມຎ຺ຊິຏ຺ຐການິ ຣູປານິ, ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ສມວິສມໍ, ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ຕາຣກຣູປານິ, ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ. ໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ນຕ຺ຖິ ກຓ຺ຫສຸກ຺ການິ ຣູປານິ, ນຕ຺ຖິ ກຓ຺ຫສຸກ຺ການໍ ຣູປານໍ ທສ຺ສາວີ; ນຕ຺ຖິ ນີລການິ ຣູປານິ, ນຕ຺ຖິ ນີລການໍ ຣູປານໍ ທສ຺ສາວີ; ນຕ຺ຖິ ປີຕການິ ຣູປານິ, ນຕ຺ຖິ ປີຕການໍ ຣູປານໍ ທສ຺ສາວີ; ນຕ຺ຖິ ໂລຫິຕການິ ຣູປານິ, ນຕ຺ຖິ ໂລຫິຕການໍ ຣູປານໍ ທສ຺ສາວີ; ນຕ຺ຖິ ມຎ຺ຊິຏ຺ຐການິ ຣູປານິ, ນຕ຺ຖິ ມຎ຺ຊິຏ຺ຐການໍ ຣູປານໍ ທສ຺ສາວີ; ນຕ຺ຖິ ສມວິສມໍ, ນຕ຺ຖິ ສມວິສມສ຺ສ ທສ຺ສາວີ; ນຕ຺ຖິ ຕາຣກຣູປານິ, ນຕ຺ຖິ ຕາຣກຣູປານໍ ທສ຺ສາວີ; ນຕ຺ຖິ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ, ນຕ຺ຖິ ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ທສ຺ສາວີ. ອຫເມຕໍ ນ ຊານາມິ, ອຫເມຕໍ ນ ປສ຺ສາມິ; ຕສ຺ມາ ຕໍ ນຕ຺ຖີ’ຕິ. ສມ຺ມາ ນຸ ໂຂ ໂສ, ມາຓວ, ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ?

‘‘ໂນ ຫິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມ. ອຕ຺ຖິ ກຓ຺ຫສຸກ຺ການິ ຣູປານິ, ອຕ຺ຖິ ກຓ຺ຫສຸກ຺ການໍ ຣູປານໍ ທສ຺ສາວີ; ອຕ຺ຖິ ນີລການິ ຣູປານິ, ອຕ຺ຖິ ນີລການໍ ຣູປານໍ ທສ຺ສາວີ; ອຕ຺ຖິ ປີຕການິ ຣູປານິ, ອຕ຺ຖິ ປີຕການໍ ຣູປານໍ ທສ຺ສາວີ; ອຕ຺ຖິ ໂລຫິຕການິ ຣູປານິ, ອຕ຺ຖິ ໂລຫິຕການໍ ຣູປານໍ ທສ຺ສາວີ; ອຕ຺ຖິ ມຎ຺ຊິຏ຺ຐການິ ຣູປານິ, ອຕ຺ຖິ ມຎ຺ຊິຏ຺ຐການໍ ຣູປານໍ ທສ຺ສາວີ; ອຕ຺ຖິ ສມວິສມໍ, ອຕ຺ຖິ ສມວິສມສ຺ສ ທສ຺ສາວີ; ອຕ຺ຖິ ຕາຣກຣູປານິ, ອຕ຺ຖິ ຕາຣກຣູປານໍ ທສ຺ສາວີ; ອຕ຺ຖິ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ, ອຕ຺ຖິ ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ທສ຺ສາວີ. ‘ອຫເມຕໍ ນ ຊານາມິ, ອຫເມຕໍ ນ ປສ຺ສາມິ; ຕສ຺ມາ ຕໍ ນຕ຺ຖີ’ຕິ; ນ ຫິ ໂສ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມາຓວ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂປກ຺ຂຣສາຕິ ໂອປມຎ຺ໂຎ ສຸຠຄວນິໂກ ອນ຺ໂຘ ອຈກ຺ຂຸໂກ. ໂສ ວຕ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ ຎສ຺ສຕິ ວາ ທກ຺ຂຕິ ວາ ສຈ຺ຉິ ວາ ກຣິສ຺ສຕີຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ’’.

໔໖໗. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມາຓວ, ເຍ ເຕ ໂກສລກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຈງ຺ກີ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕາຣຸກ຺ໂຂ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂປກ຺ຂຣສາຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປິຕາ ຈ [ວາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ເຕ ໂຕເທຍ຺ໂຍ, ກຕມາ ເນສໍ ເສຍ຺ໂຍ [ເສຍ຺ຍາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ຍໍ ວາ ເຕ ສມ຺ມຸຈ຺ຈາ [ສມ຺ມຸສາ (ສີ. ປີ.)] ວາຈໍ ຠາເສຍ຺ຍຸໍ ຍໍ ວາ ອສມ຺ມຸຈ຺ຈາ’’ຕິ? ‘‘ສມ຺ມຸຈ຺ຈາ, ໂຠ ໂຄຕມ’’.

‘‘ກຕມາ ເນສໍ ເສຍ຺ໂຍ, ຍໍ ວາ ເຕ ມນ຺ຕາ ວາຈໍ ຠາເສຍ຺ຍຸໍ ຍໍ ວາ ອມນ຺ຕາ’’ຕິ? ‘‘ມນ຺ຕາ, ໂຠ ໂຄຕມ’’.

‘‘ກຕມາ ເນສໍ ເສຍ຺ໂຍ, ຍໍ ວາ ເຕ ປຏິສງ຺ຂາຍ ວາຈໍ ຠາເສຍ຺ຍຸໍ ຍໍ ວາ ອປ຺ປຏິສງ຺ຂາຍາ’’ຕິ? ‘‘ປຏິສງ຺ຂາຍ, ໂຠ ໂຄຕມ’’.

‘‘ກຕມາ ເນສໍ ເສຍ຺ໂຍ, ຍໍ ວາ ເຕ ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ວາຈໍ ຠາເສຍ຺ຍຸໍ ຍໍ ວາ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ’’.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມາຓວ, ຍທິ ເອວໍ ສນ຺ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ໂປກ຺ຂຣສາຕິນາ ໂອປມຎ຺ເຎນ ສຸຠຄວນິເກນ ສມ຺ມຸຈ຺ຈາ ວາຈາ ຠາສິຕາ ອສມ຺ມຸຈ຺ຈາ’’ຕິ [ອສມ຺ມຸສາ ວາຕິ (ປີ.) ເອວມິຕຣປຎ຺ຫຕ຺ຕເຍປິ ວາສທ຺ເທນ ສຫ ທິສ຺ສຕິ]? ‘‘ອສມ຺ມຸຈ຺ຈາ, ໂຠ ໂຄຕມ’’.

‘‘ມນ຺ຕາ ວາຈາ ຠາສິຕາ ອມນ຺ຕາ ວາ’’ຕິ? ‘‘ອມນ຺ຕາ, ໂຠ ໂຄຕມ’’.

‘‘ປຏິສງ຺ຂາຍ ວາຈາ ຠາສິຕາ ອປ຺ປຏິສງ຺ຂາຍາ’’ຕິ? ‘‘ອປ຺ປຏິສງ຺ຂາຍ, ໂຠ ໂຄຕມ’’.

‘‘ອຕ຺ຖສໍຫິຕາ ວາຈາ ຠາສິຕາ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕາ’’ຕິ? ‘‘ອນຕ຺ຖສໍຫິຕາ, ໂຠ ໂຄຕມ’’.

‘‘ປຎ຺ຈ ໂຂ ອິເມ, ມາຓວ, ນີວຣຓາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓໍ, ພ຺ຍາປາທນີວຣຓໍ, ຖີນມິທ຺ຘນີວຣຓໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈນີວຣຓໍ, ວິຈິກິຈ຺ຉານີວຣຓໍ – ອິເມ ໂຂ, ມາຓວ, ປຎ຺ຈ ນີວຣຓາ. ອິເມຫິ ໂຂ ມາຓວ, ປຎ຺ຈຫິ ນີວຣເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂປກ຺ຂຣສາຕິ ໂອປມຎ຺ໂຎ ສຸຠຄວນິໂກ ອາວຸໂຕ ນິວຸໂຕ ໂອຜຸໂຏ [ໂອວຸໂຕ (ສີ.), ໂອຜຸໂຕ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ປຣິໂຍນທ຺ໂຘ. ໂສ ວຕ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ ຎສ຺ສຕິ ວາ ທກ຺ຂຕິ ວາ ສຈ຺ຉິ ວາ ກຣິສ຺ສຕີຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

໔໖໘. ‘‘ປຎ຺ຈ ໂຂ ອິເມ, ມາຓວ, ກາມຄຸຓາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ, ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ສທ຺ທາ…ເປ… ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຄນ຺ຘາ… ຊິວ຺ຫາ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ… ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ – ອິເມ ໂຂ, ມາຓວ, ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ. ອິເມຫິ ໂຂ, ມາຓວ, ປຎ຺ຈຫິ ກາມຄຸເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂປກ຺ຂຣສາຕິ ໂອປມຎ຺ໂຎ ສຸຠຄວນິໂກ ຄຖິໂຕ ມຸຈ຺ຉິໂຕ ອຊ຺ໂຌປນ຺ໂນ ອນາທີນວທສ຺ສາວີ ອນິສ຺ສຣຓປຎ຺ໂຎ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ໂສ ວຕ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ ຎສ຺ສຕິ ວາ ທກ຺ຂຕິ ວາ ສຈ຺ຉິ ວາ ກຣິສ຺ສຕີຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມາຓວ, ຍໍ ວາ ຕິຓກຏ຺ຐຸປາທານໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຄ຺ຄິໍ ຊາເລຍ຺ຍ ຍໍ ວາ ນິສ຺ສຏ຺ຐຕິຓກຏ຺ຐຸປາທານໍ ອຄ຺ຄິໍ ຊາເລຍ຺ຍ, ກຕໂມ ນຸ ຂ຺ວາສ຺ສ ອຄ຺ຄິ ອຈ຺ຈິມາ ເຈວ ວຓ຺ຓວາ ຈ ປຠສ຺ສໂຣ ຈາ’’ຕິ? ‘‘ສເຈ ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຐານໍ ນິສ຺ສຏ຺ຐຕິຓກຏ຺ຐຸປາທານໍ ອຄ຺ຄິໍ ຊາເລຕຸໍ, ສ຺ວາສ຺ສ ອຄ຺ຄິ ອຈ຺ຈິມາ ເຈວ ວຓ຺ຓວາ ຈ ປຠສ຺ສໂຣ ຈາ’’ຕິ. ‘‘ອຏ຺ຐານໍ ໂຂ ເອຕໍ, ມາຓວ, ອນວກາໂສ ຍໍ ນິສ຺ສຏ຺ຐຕິຓກຏ຺ຐຸປາທານໍ ອຄ຺ຄິໍ ຊາເລຍ຺ຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອິທ຺ຘິມຕາ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມາຓວ, ຕິຓກຏ຺ຐຸປາທານໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຄ຺ຄິ ຊລຕິ ຕຖູປມາຫໍ, ມາຓວ, ອິມໍ ປີຕິໍ ວທາມິ ຍາຍໍ ປີຕິ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ປຏິຈ຺ຈ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມາຓວ, ນິສ຺ສຏ຺ຐຕິຓກຏ຺ຐຸປາທາໂນ [ນິສ຺ສຏ຺ຐຕິຓກຏ຺ຐຸປາທານໍ ປຏິຈ຺ຈ (ສີ. ປີ. ກ.)] ອຄ຺ຄິ ຊລຕິ ຕຖູປມາຫໍ, ມາຓວ, ອິມໍ ປີຕິໍ ວທາມິ ຍາຍໍ ປີຕິ ອຎ຺ຎຕ຺ເຣວ ກາເມຫິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ມາຓວ, ປີຕິ ອຎ຺ຎຕ຺ເຣວ ກາເມຫິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ? ອິຘ, ມາຓວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ມາຓວ, ປີຕິ ອຎ຺ຎຕ຺ເຣວ ກາເມຫິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ. ປຸນ ຈປຣໍ, ມາຓວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ມາຓວ, ປີຕິ ອຎ຺ຎຕ຺ເຣວ ກາເມຫິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ.

໔໖໙. ‘‘ເຍ ເຕ, ມາຓວ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍາຍ ກຸສລສ຺ສ ອາຣາຘນາຍ, ກຕເມຕ຺ຖ [ກເມຕ຺ຖ (ກ. ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຘມ຺ມໍ ມຫປ຺ຜລຕຣໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍາຍ ກຸສລສ຺ສ ອາຣາຘນາຍາ’’ຕິ? ‘‘ເຍເມ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍາຍ ກຸສລສ຺ສ ອາຣາຘນາຍ, ຈາຄເມຕ຺ຖ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຘມ຺ມໍ ມຫປ຺ຜລຕຣໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍາຍ ກຸສລສ຺ສ ອາຣາຘນາຍາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິ ມຎ຺ຎສິ, ມາຓວ, ອິຘ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ມຫາຍຎ຺ໂຎ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕ ອສ຺ສ. ອຖ ທ຺ເວ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ອນຸຠວິສ຺ສາມາ’ຕິ. ຕຕ຺ເຣກສ຺ສ [ຕຕ຺ເຖກສ຺ສ (ປີ.)] ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ອໂຫ ວຕ! ອຫເມວ ລເຠຍ຺ຍໍ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ອຄ຺ຄາສນໍ ອຄ຺ໂຄທກໍ ອຄ຺ຄປິຓ຺ຑໍ, ນ ອຎ຺ໂຎ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ລເຠຍ຺ຍ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ອຄ຺ຄາສນໍ ອຄ຺ໂຄທກໍ ອຄ຺ຄປິຓ຺ຑ’ນ຺ຕິ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ມາຓວ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອຎ຺ໂຎ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ລເຠຍ຺ຍ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ອຄ຺ຄາສນໍ ອຄ຺ໂຄທກໍ ອຄ຺ຄປິຓ຺ຑໍ, ນ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ລເຠຍ຺ຍ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ອຄ຺ຄາສນໍ ອຄ຺ໂຄທກໍ ອຄ຺ຄປິຓ຺ຑໍ. ‘ອຎ຺ໂຎ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ລຠຕິ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ອຄ຺ຄາສນໍ ອຄ຺ໂຄທກໍ ອຄ຺ຄປິຓ຺ຑໍ, ນາຫໍ ລຠາມິ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ອຄ຺ຄາສນໍ ອຄ຺ໂຄທກໍ ອຄ຺ຄປິຓ຺ຑ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ໂສ ກຸປິໂຕ ໂຫຕິ ອນຕ຺ຕມໂນ. ອິມສ຺ສ ປນ, ມາຓວ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ກິໍ ວິປາກໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ນ ຂ຺ເວຕ຺ຖ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍ ທານໍ ເທນ຺ຕິ – ‘ອິມິນາ ປໂຣ ກຸປິໂຕ ໂຫຕຸ ອນຕ຺ຕມໂນ’ຕິ. ອຖ ຂ຺ເວຕ຺ຖ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອນຸກມ຺ປາຊາຕິກໍເຍວ [ອນຸກມ຺ປຊາຕິກໍເຍວ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ທານໍ ເທນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ, ໂຂ, ມາຓວ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ອິທໍ ຉຏ຺ຐໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ ໂຫຕິ – ຍທິທໍ ອນຸກມ຺ປາຊາຕິກ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ອິທໍ ຉຏ຺ຐໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ ໂຫຕິ – ຍທິທໍ ອນຸກມ຺ປາຊາຕິກ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ເຍ ເຕ, ມາຓວ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍາຍ ກຸສລສ຺ສ ອາຣາຘນາຍ, ອິເມ ຕ຺ວໍ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ກຕ຺ຖ ພຫຸລໍ ສມນຸປສ຺ສສິ – ຄຫຏ຺ເຐສຸ ວາ ປພ຺ພຊິເຕສຸ ວາ’’ຕິ? ‘‘ເຍເມ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍາຍ ກຸສລສ຺ສ ອາຣາຘນາຍ, ອິມາຫໍ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ປພ຺ພຊິເຕສຸ ພຫຸລໍ ສມນຸປສ຺ສາມິ ອປ຺ປໍ ຄຫຏ຺ເຐສຸ. ຄຫຏ຺ໂຐ ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ມຫຏ຺ໂຐ ມຫາກິຈ຺ໂຈ ມຫາຘິກຣໂຓ ມຫາສມາຣມ຺ໂຠ, ນ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ສຈ຺ຈວາທີ ໂຫຕິ; ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຂ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອປ຺ປຏ຺ໂຐ ອປ຺ປກິຈ຺ໂຈ ອປ຺ປາຘິກຣໂຓ ອປ຺ປສມາຣມ຺ໂຠ, ສຕຕໍ ສມິຕໍ ສຈ຺ຈວາທີ ໂຫຕິ. ຄຫຏ຺ໂຐ ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ມຫຏ຺ໂຐ ມຫາກິຈ຺ໂຈ ມຫາຘິກຣໂຓ ມຫາສມາຣມ຺ໂຠ ນ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ຕປສ຺ສີ ໂຫຕິ… ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ໂຫຕິ… ສຊ຺ຌາຍພຫຸໂລ ໂຫຕິ… ຈາຄພຫຸໂລ ໂຫຕິ; ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຂ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອປ຺ປຏ຺ໂຐ ອປ຺ປກິຈ຺ໂຈ ອປ຺ປາຘິກຣໂຓ ອປ຺ປສມາຣມ຺ໂຠ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ຕປສ຺ສີ ໂຫຕິ… ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ໂຫຕິ… ສຊ຺ຌາຍພຫຸໂລ ໂຫຕິ… ຈາຄພຫຸໂລ ໂຫຕິ. ເຍເມ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍາຍ ກຸສລສ຺ສ ອາຣາຘນາຍ, ອິມາຫໍ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ປພ຺ພຊິເຕສຸ ພຫຸລໍ ສມນຸປສ຺ສາມິ ອປ຺ປໍ ຄຫຏ຺ເຐສູ’’ຕິ.

‘‘ເຍ ເຕ, ມາຓວ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍາຍ ກຸສລສ຺ສ ອາຣາຘນາຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສາຫໍ ເອເຕ ປຣິກ຺ຂາເຣ ວທາມິ – ຍທິທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອເວຣໍ ອພ຺ຍາພຊ຺ຌໍ ຕສ຺ສ ຠາວນາຍ. ອິຘ, ມາຓວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຈ຺ຈວາທີ ໂຫຕິ. ໂສ ‘ສຈ຺ຈວາທີມ຺ຫີ’ຕິ ລຠຕິ ອຕ຺ຖເວທໍ, ລຠຕິ ຘມ຺ມເວທໍ, ລຠຕິ ຘມ຺ມູປສໍຫິຕໍ ປາໂມຊ຺ຊໍ. ຍໍ ຕໍ ກຸສລູປສໍຫິຕໍ ປາໂມຊ຺ຊໍ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສາຫໍ ເອຕໍ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ວທາມິ – ຍທິທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອເວຣໍ ອພ຺ຍາພຊ຺ຌໍ ຕສ຺ສ ຠາວນາຍ. ອິຘ, ມາຓວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕປສ຺ສີ ໂຫຕິ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ໂຫຕິ…ເປ… ສຊ຺ຌາຍພຫຸໂລ ໂຫຕິ…ເປ… ຈາຄພຫຸໂລ ໂຫຕິ. ໂສ ‘ຈາຄພຫຸໂລມ຺ຫີ’ຕິ ລຠຕິ ອຕ຺ຖເວທໍ, ລຠຕິ ຘມ຺ມເວທໍ, ລຠຕິ ຘມ຺ມູປສໍຫິຕໍ ປາໂມຊ຺ຊໍ. ຍໍ ຕໍ ກຸສລູປສໍຫິຕໍ ປາໂມຊ຺ຊໍ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສາຫໍ ເອຕໍ ປຣິກ຺ຂາຣໍ ວທາມິ – ຍທິທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອເວຣໍ ອພ຺ຍາພຊ຺ຌໍ ຕສ຺ສ ຠາວນາຍ. ເຍ ເຕ ມາຓວ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍາຍ ກຸສລສ຺ສ ອາຣາຘນາຍ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສາຫໍ ເອເຕ ປຣິກ຺ຂາເຣ ວທາມິ – ຍທິທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອເວຣໍ ອພ຺ຍາພຊ຺ຌໍ ຕສ຺ສ ຠາວນາຍາ’’ຕິ.

໔໗໐. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ສຸໂຠ ມາຓໂວ ໂຕເທຍ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ – ‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ສຫພ຺ຍຕາຍ ມຄ຺ຄໍ ຊານາຕີ’’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ມາຓວ, ອາສນ຺ເນ ອິໂຕ ນຬກາຣຄາໂມ, ນ ຍິໂຕ ທູເຣ ນຬກາຣຄາໂມ’’ຕິ?

‘‘ເອວໍ, ໂຠ, ອາສນ຺ເນ ອິໂຕ ນຬກາຣຄາໂມ, ນ ຍິໂຕ ທູເຣ ນຬກາຣຄາໂມ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ, ກິໍ ມຎ຺ຎສິ ມາຓວ, ອິຘສ຺ສ ປຸຣິໂສ ນຬກາຣຄາເມ ຊາຕວທ຺ໂຘ [ຊາຕວຑ຺ໂຒ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)]; ຕເມນໍ ນຬກາຣຄາມໂຕ ຕາວເທວ ອວສຏໍ [ອປສກ຺ກໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ນຬກາຣຄາມສ຺ສ ມຄ຺ຄໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ; ສິຍາ ນຸ ໂຂ, ມາຓວ, ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ນຬກາຣຄາເມ ຊາຕວທ຺ຘສ຺ສ ນຬກາຣຄາມສ຺ສ ມຄ຺ຄໍ ປຸຏ຺ຐສ຺ສ ທນ຺ຘາຍິຕຕ຺ຕໍ ວາ ວິຕ຺ຖາຍິຕຕ຺ຕໍ ວາ’’ຕິ?

‘‘ໂນ ຫິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມ’’.

‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’?

‘‘ອມຸ ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຸຣິໂສ ນຬກາຣຄາເມ ຊາຕວທ຺ໂຘ. ຕສ຺ສ ສພ຺ພາເນວ ນຬກາຣຄາມສ຺ສ ມຄ຺ຄານິ ສຸວິທິຕານີ’’ຕິ. ‘‘ສິຍາ ນຸ ໂຂ, ມາຓວ, ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ນຬກາຣຄາເມ ຊາຕວທ຺ຘສ຺ສ ນຬກາຣຄາມສ຺ສ ມຄ຺ຄໍ ປຸຏ຺ຐສ຺ສ ທນ຺ຘາຍິຕຕ຺ຕໍ ວາ ວິຕ຺ຖາຍິຕຕ຺ຕໍ ວາຕິ, ນ ຕ຺ເວວ ຕຖາຄຕສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກຄາມິນິໍ ວາ ປຏິປທໍ ປຸຏ຺ຐສ຺ສ ທນ຺ຘາຍິຕຕ຺ຕໍ ວາ ວິຕ຺ຖາຍິຕຕ຺ຕໍ ວາ. ພ຺ຣຫ຺ມານຎ຺ຈາຫໍ, ມາຓວ, ປຊານາມິ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກຄາມິນິຎ຺ຈ ປຏິປທໍ; ຍຖາປຏິປນ຺ໂນ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ອຸປປນ຺ໂນ ຕຎ຺ຈ ປຊານາມີ’’ຕິ.

‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ – ‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ສຫພ຺ຍຕາຍ ມຄ຺ຄໍ ເທເສຕີ’ຕິ. ສາຘຸ ເມ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ສຫພ຺ຍຕາຍ ມຄ຺ຄໍ ເທເສຕູ’’ຕິ.

‘‘ເຕນ ຫິ, ມາຓວ, ສຸຓາຫິ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຫິ, ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ໂຠ’’ຕິ ໂຂ ສຸໂຠ ມາຓໂວ ໂຕເທຍ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

໔໗໑. ‘‘ກຕໂມ ຈ, ມາຓວ, ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ສຫພ຺ຍຕາຍ ມຄ຺ໂຄ? ອິຘ, ມາຓວ, ຠິກ຺ຂຸ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ; ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາພຊ຺ເຌນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ເອວໍ ຠາວິຕາຍ ໂຂ, ມາຓວ, ເມຕ຺ຕາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ຍໍ ປມາຓກຕໍ ກມ຺ມໍ ນ ຕໍ ຕຕ຺ຣາວສິສ຺ສຕິ, ນ ຕໍ ຕຕ຺ຣາວຕິຏ຺ຐຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມາຓວ, ພລວາ ສງ຺ຂຘໂມ ອປ຺ປກສິເຣເນວ ຈາຕຸທ຺ທິສາ ວິຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ [ເອວເມວ ໂຂ ມາຓວ ເອວໍ ຠາວິຕາຍ ເມຕ຺ຕາຍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ທີ. ນິ. ໑.໕໕໖) ຕຖາປິ ອິຘ ປາໂຐເຍວ ອຸປມາຍ ສໍສນ຺ທິຍມາໂນ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ ວິຍ ທິສ຺ສຕິ]; ເອວເມວ ໂຂ, ມາຓວ…ເປ… ເອວໍ ຠາວິຕາຍ ໂຂ, ມາຓວ, ເມຕ຺ຕາຍ [ເອວເມວ ໂຂ ມາຓວ ເອວໍ ຠາວິຕາຍ ເມຕ຺ຕາຍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ທີ. ນິ. ໑.໕໕໖) ຕຖາປິ ອິຘ ປາໂຐເຍວ ອຸປມາຍ ສໍສນ຺ທິຍມາໂນ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ ວິຍ ທິສ຺ສຕິ] ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ຍໍ ປມາຓກຕໍ ກມ຺ມໍ ນ ຕໍ ຕຕ຺ຣາວສິສ຺ສຕິ, ນ ຕໍ ຕຕ຺ຣາວຕິຏ຺ຐຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ມາຓວ, ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ສຫພ຺ຍຕາຍ ມຄ຺ໂຄ. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມາຓວ, ຠິກ຺ຂຸ ກຣຸຓາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ…ເປ… ມຸທິຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ; ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາພຊ຺ເຌນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ເອວໍ ຠາວິຕາຍ ໂຂ, ມາຓວ, ອຸເປກ຺ຂາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ຍໍ ປມາຓກຕໍ ກມ຺ມໍ ນ ຕໍ ຕຕ຺ຣາວສິສ຺ສຕິ, ນ ຕໍ ຕຕ຺ຣາວຕິຏ຺ຐຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມາຓວ, ພລວາ ສງ຺ຂຘໂມ ອປ຺ປກສິເຣເນວ ຈາຕຸທ຺ທິສາ ວິຎ຺ຎາເປຍ຺ຍ; ເອວເມວ ໂຂ, ມາຓວ…ເປ… ເອວໍ ຠາວິຕາຍ ໂຂ, ມາຓວ, ອຸເປກ຺ຂາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ຍໍ ປມາຓກຕໍ ກມ຺ມໍ ນ ຕໍ ຕຕ຺ຣາວສິສ຺ສຕິ, ນ ຕໍ ຕຕ຺ຣາວຕິຏ຺ຐຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ມາຓວ, ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ສຫພ຺ຍຕາຍ ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ.

໔໗໒. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ສຸໂຠ ມາຓໂວ ໂຕເທຍ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ! ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ – ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີຕິ – ເອວເມວໍ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕໍ. ຫນ຺ທ, ຈ ທານິ ມຍໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຄຈ຺ຉາມ; ພຫຸກິຈ຺ຈາ ມຍໍ ພຫຸກຣຓີຍາ’’ຕິ. ‘‘ຍສ຺ສທານິ ຕ຺ວໍ, ມາຓວ, ກາລໍ ມຎ຺ຎສີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ສຸໂຠ ມາຓໂວ ໂຕເທຍ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສພ຺ພເສເຕນ ວຬວາຠິຣເຖນ [ວຬຠີຣເຖນ (ສີ.)] ສາວຕ຺ຖິຍາ ນິຍ຺ຍາຕິ ທິວາ ທິວສ຺ສ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສຸຠໍ ມາຓວໍ ໂຕເທຍ຺ຍປຸຕ຺ຕໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ສຸຠໍ ມາຓວໍ ໂຕເທຍ຺ຍປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຫນ຺ທ, ກຸໂຕ ນຸ ຠວໍ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ອາຄຈ຺ຉຕິ ທິວາ ທິວສ຺ສາ’’ຕິ? ‘‘ອິໂຕ ຫິ ໂຂ ອຫໍ, ໂຠ, ອາຄຈ຺ຉາມິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສນ຺ຕິກາ’’ຕິ. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຠວໍ ຠາຣທ຺ວາໂຊ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ປຎ຺ຎາເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍໍ ປຓ຺ຑິໂຕ ມຎ຺ເຎຕິ’’? ‘‘ໂກ ຈາຫໍ, ໂຠ, ໂກ ຈ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ປຎ຺ຎາເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍໍ ຊານິສ຺ສາມິ? ໂສປິ ນູນສ຺ສ ຕາທິໂສວ ໂຍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ປຎ຺ຎາເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍໍ ຊາເນຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ອຸຬາຣາຍ ຂລຸ, ຠວໍ ຠາຣທ຺ວາໂຊ, ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ປສໍສາຍ ປສໍສຕີ’’ຕິ. ‘‘ໂກ ຈາຫໍ, ໂຠ, ໂກ ຈ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ປສໍສິສ຺ສາມິ? ປສຕ຺ຖປສຕ຺ໂຖວ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ເສຏ຺ໂຐ ເທວມນຸສ຺ສານໍ. ເຍ ຈິເມ, ໂຠ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ກິຣິຍາຍ ກຸສລສ຺ສ ອາຣາຘນາຍ; ຈິຕ຺ຕສ຺ເສເຕ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ປຣິກ຺ຂາເຣ ວເທຕິ – ຍທິທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອເວຣໍ ອພ຺ຍາພຊ຺ຌໍ ຕສ຺ສ ຠາວນາຍາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຊາຓຸສ຺ໂສຓິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສພ຺ພເສຕາ ວຬວາຠິຣຖາ ໂອໂຣຫິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ – ‘‘ລາຠາ ຣຎ຺ໂຎ ປເສນທິສ຺ສ ໂກສລສ຺ສ, ສຸລທ຺ຘລາຠາ ຣຎ຺ໂຎ ປເສນທິສ຺ສ ໂກສລສ຺ສ ຍສ຺ສ ວິຊິເຕ ຕຖາຄໂຕ ວິຫຣຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ.

ສຸຠສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ນວມໍ.