໕. ຈງ຺ກີສຸຕ຺ຕໍ

໔໒໒. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ໂອປາສາທໍ ນາມ ໂກສລານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາໂມ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ໂອປາສາເທ ວິຫຣຕິ ອຸຕ຺ຕເຣນ ໂອປາສາທໍ ເທວວເນ ສາລວເນ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຈງ຺ກີ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂອປາສາທໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ສຕ຺ຕຸສ຺ສທໍ ສຕິຓກຏ຺ໂຐທກໍ ສຘຎ຺ຎໍ ຣາຊໂຠຄ຺ຄໍ ຣຎ຺ຎາ ປເສນທິນາ ໂກສເລນ ທິນ຺ນໍ ຣາຊທາຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມເທຍ຺ຍໍ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ໂອປາສາທກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ – ‘‘ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ໂອປາສາທໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ໂອປາສາເທ ວິຫຣຕິ ອຸຕ຺ຕເຣນ ໂອປາສາທໍ ເທວວເນ ສາລວເນ. ຕໍ ໂຂ ປນ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ໂສ ອິມໍ ໂລກໍ ສເທວກໍ ສມາຣກໍ ສພ຺ຣຫ຺ມກໍ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ປຊໍ ສເທວມນຸສ຺ສໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທຕິ. ໂສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ. ສາຘຸ ໂຂ ປນ ຕຖາຣູປານໍ ອຣຫຕໍ ທສ຺ສນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

໔໒໓. ອຖ ໂຂ ໂອປາສາທກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ໂອປາສາທາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສງ຺ຆສງ຺ຆີ ຄຓີຠູຕາ ອຸຕ຺ຕເຣນມຸຂາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ເຍນ ເທວວນໍ ສາລວນໍ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຈງ຺ກີ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸປຣິປາສາເທ ທິວາເສຍ຺ຍໍ ອຸປຄໂຕ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຈງ຺ກີ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂອປາສາທເກ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກ ໂອປາສາທາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສງ຺ຆສງ຺ຆີ ຄຓີຠູເຕ ອຸຕ຺ຕເຣນ ມຸຂໍ ເຍນ ເທວວນໍ ສາລວນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມນ຺ເຕ. ທິສ຺ວາ ຂຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ຂຕ຺ເຕ, ໂອປາສາທກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ໂອປາສາທາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສງ຺ຆສງ຺ຆີ ຄຓີຠູຕາ ອຸຕ຺ຕເຣນມຸຂາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ເຍນ ເທວວນໍ ສາລວນ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ, ໂຠ ຈງ຺ກີ, ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ສກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ໂອປາສາທໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ໂອປາສາເທ ວິຫຣຕິ ອຸຕ຺ຕເຣນ ໂອປາສາທໍ ເທວວເນ ສາລວເນ. ຕໍ ໂຂ ປນ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ຕເມເຕ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ໂຠ ຂຕ຺ເຕ, ເຍນ ໂອປາສາທກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເຕນຸປສງ຺ກມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ໂອປາສາທເກ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກ ເອວໍ ວເທຫິ – ‘ຈງ຺ກີ, ໂຠ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເອວມາຫ – ອາຄເມນ຺ຕຸ ກິຣ ໂຠນ຺ໂຕ, ຈງ຺ກີປິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສຕີ’’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ໂຠ’’ຕິ ໂຂ ໂສ ຂຕ຺ໂຕ ຈງ຺ກິສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ໂອປາສາທກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ໂອປາສາທເກ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຈງ຺ກີ, ໂຠ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເອວມາຫ – ‘ອາຄເມນ຺ຕຸ ກິຣ ໂຠນ຺ໂຕ, ຈງ຺ກີປິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສຕີ’’’ຕິ.

໔໒໔. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ນານາເວຣຊ຺ຊການໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປຎ຺ຈມຕ຺ຕານິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສຕານິ ໂອປາສາເທ ປຏິວສນ຺ຕິ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ. ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຂ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ – ‘‘ຈງ຺ກີ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເຍນ ຈງ຺ກີ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຈງ຺ກິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຠວໍ ຈງ຺ກີ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສຕີ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ ໂຂ ເມ, ໂຠ, ໂຫຕິ – ‘ອຫໍ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມີ’’’ຕິ. ‘‘ມາ ຠວໍ ຈງ຺ກີ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິ. ນ ອຣຫຕິ ຠວໍ ຈງ຺ກີ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ; ສມໂຓຕ຺ເວວ ໂຄຕໂມ ອຣຫຕິ ຠວນ຺ຕໍ ຈງ຺ກິໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ຠວຎ຺ຫິ ຈງ຺ກີ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ. ຍມ຺ປິ ຠວໍ ຈງ຺ກີ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ, ອິມິນາປງ຺ເຄນ ນ ອຣຫຕິ ຠວໍ ຈງ຺ກີ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ; ສມໂຓຕ຺ເວວ ໂຄຕໂມ ອຣຫຕິ ຠວນ຺ຕໍ ຈງ຺ກິໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ຠວຎ຺ຫິ ຈງ຺ກີ ອຑ຺ໂຒ ມຫທ຺ຘໂນ ມຫາໂຠໂຄ…ເປ… ຠວຎ຺ຫິ ຈງ຺ກີ ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ປາຣຄູ ສນິຆຓ຺ຑຸເກຏຸຠານໍ ສາກ຺ຂຣປ຺ປເຠທານໍ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານໍ, ປທໂກ, ເວຍ຺ຍາກຣໂຓ, ໂລກາຍຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓສຸ ອນວໂຍ…ເປ… ຠວຎ຺ຫິ ຈງ຺ກີ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍ ປາສາທິໂກ ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມວຓ຺ຓີ ພ຺ຣຫ຺ມວຈ຺ຉສີ [ພ຺ຣຫ຺ມວຈ຺ຈສີ (ສີ. ປີ.)] ອຂຸທ຺ທາວກາໂສ ທສ຺ສນາຍ…ເປ… ຠວຎ຺ຫິ ຈງ຺ກີ ສີລວາ ວຸທ຺ຘສີລີ ວຸທ຺ຘສີເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ…ເປ… ຠວຎ຺ຫິ ຈງ຺ກີ ກລ຺ຍາຓວາໂຈ ກລ຺ຍາຓວາກ຺ກຣໂຓ ໂປຣິຍາ ວາຈາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ວິສ຺ສຏ຺ຐາຍ ອເນລຄລາຍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນິຍາ…ເປ… ຠວຎ຺ຫິ ຈງ຺ກີ ພຫູນໍ ອາຈຣິຍປາຈຣິໂຍ, ຕີຓິ ມາຓວກສຕານິ ມນ຺ເຕ ວາເຈຕິ…ເປ… ຠວຎ຺ຫິ ຈງ຺ກີ ຣຎ຺ໂຎ ປເສນທິສ຺ສ ໂກສລສ຺ສ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ ອປຈິໂຕ…ເປ… ຠວຎ຺ຫິ ຈງ຺ກີ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ໂປກ຺ຂຣສາຕິສ຺ສ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ ອປຈິໂຕ…ເປ… ຠວຎ຺ຫິ ຈງ຺ກີ ໂອປາສາທໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ສຕ຺ຕຸສ຺ສທໍ ສຕິຓກຏ຺ໂຐທກໍ ສຘຎ຺ຎໍ ຣາຊໂຠຄ຺ຄໍ ຣຎ຺ຎາ ປເສນທິນາ ໂກສເລນ ທິນ຺ນໍ ຣາຊທາຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມເທຍ຺ຍໍ. ຍມ຺ປິ ຠວໍ ຈງ຺ກີ ໂອປາສາທໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ສຕ຺ຕຸສ຺ສທໍ ສຕິຓກຏ຺ໂຐທກໍ ສຘຎ຺ຎໍ ຣາຊໂຠຄ຺ຄໍ ຣຎ຺ຎາ ປເສນທິນາ ໂກສເລນ ທິນ຺ນໍ ຣາຊທາຍໍ ພ຺ຣຫ຺ມເທຍ຺ຍໍ, ອິມິນາປງ຺ເຄນ ນ ອຣຫຕິ ຠວໍ ຈງ຺ກີ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ; ສມໂຓຕ຺ເວວ ໂຄຕໂມ ອຣຫຕິ ຠວນ຺ຕໍ ຈງ຺ກິໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸ’’ນ຺ຕິ.

໔໒໕. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຈງ຺ກີ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເຕນ ຫິ, ໂຠ, ມມປິ ສຸຓາຖ, ຍຖາ ມຍເມວ ອຣຫາມ ຕໍ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ; ນຕ຺ເວວ ອຣຫຕິ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອມ຺ຫາກໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ. ຍມ຺ປິ, ໂຠ, ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ, ອິມິນາປງ຺ເຄນ ນ ອຣຫຕິ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອມ຺ຫາກໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ; ອຖ ໂຂ ມຍເມວ ອຣຫາມ ຕໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ [ເອຕ຺ຖ ທີ. ນິ. ໑.໓໐໔ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຄຸຓປທໍ ທິສ຺ສຕິ]. ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ປຫູຕໍ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓໍ ໂອຫາຍ ປພ຺ພຊິໂຕ ຠູມິຄຕຎ຺ຈ ເວຫາສຏ຺ຐຎ຺ຈ…ເປ… ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ທຫໂຣວ ສມາໂນ ຍຸວາ ສຸສຸກາຬເກໂສ ຠທ຺ເຣນ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປຐເມນ ວຍສາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ…ເປ… ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ອກາມການໍ ມາຕາປິຕູນໍ ອສ຺ສຸມຸຂານໍ ຣຸທນ຺ຕານໍ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ…ເປ… ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍ ປາສາທິໂກ ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມວຓ຺ຓີ ພ຺ຣຫ຺ມວຈ຺ຉສີ ອຂຸທ຺ທາວກາໂສ ທສ຺ສນາຍ…ເປ… ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ສີລວາ ອຣິຍສີລີ ກຸສລສີລີ ກຸສເລນ ສີເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ…ເປ… ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ກລ຺ຍາຓວາໂຈ ກລ຺ຍາຓວາກ຺ກຣໂຓ ໂປຣິຍາ ວາຈາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ວິສ຺ສຏ຺ຐາຍ ອເນລຄລາຍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນິຍາ…ເປ… ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ພຫູນໍ ອາຈຣິຍປາຈຣິໂຍ…ເປ… ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ຂີຓກາມຣາໂຄ ວິຄຕຈາປລ຺ໂລ…ເປ… ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ກມ຺ມວາທີ ກິຣິຍວາທີ ອປາປປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎາຍ ປຊາຍ…ເປ… ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ອຸຈ຺ຈາ ກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ອສມ຺ຠິນ຺ນາ ຂຕ຺ຕິຍກຸລາ…ເປ… ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ອຑ຺ຒາ ກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕ ມຫທ຺ຘນາ ມຫາໂຠຄາ…ເປ… ສມຓໍ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕມໍ ຕິໂຣຣຏ຺ຐາ ຕິໂຣຊນປທາ ສໍປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ…ເປ… ສມຓໍ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕມໍ ອເນການິ ເທວຕາສຫສ຺ສານິ ປາເຓຫິ ສຣຓໍ ຄຕານິ…ເປ… ສມຓໍ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕມໍ ເອວໍ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ…ເປ… ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ…ເປ… [ເອຕ຺ຖາປິ ທີ. ນິ. ໑.໓໐໔ ອຎ຺ຎານິປິ ຄຸຓປທານໍ ທິສ຺ສນ຺ຕິ] ສມຓໍ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕມໍ ຣາຊາ ມາຄໂຘ ເສນິໂຍ ພິມ຺ພິສາໂຣ ສປຸຕ຺ຕທາໂຣ ປາເຓຫິ ສຣຓໍ ຄໂຕ…ເປ… ສມຓໍ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕມໍ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ສປຸຕ຺ຕທາໂຣ ປາເຓຫິ ສຣຓໍ ຄໂຕ…ເປ… ສມຓໍ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕມໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂປກ຺ຂຣສາຕິ ສປຸຕ຺ຕທາໂຣ ປາເຓຫິ ສຣຓໍ ຄໂຕ…ເປ… ສມໂຓ ຂລຸ, ໂຠ, ໂຄຕໂມ ໂອປາສາທໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂອປາສາເທ ວິຫຣຕິ ອຸຕ຺ຕເຣນ ໂອປາສາທໍ ເທວວເນ ສາລວເນ. ເຍ ໂຂ ເຕ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ອມ຺ຫາກໍ ຄາມກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຕິຖີ ໂນ ເຕ ໂຫນ຺ຕິ. ອຕິຖີ ໂຂ ປນມ຺ເຫຫິ ສກ຺ກາຕພ຺ພາ ຄຣຸກາຕພ຺ພາ ມາເນຕພ຺ພາ ປູເຊຕພ຺ພາ. ຍມ຺ປິ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ໂອປາສາທໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂອປາສາເທ ວິຫຣຕິ ອຸຕ຺ຕເຣນ ໂອປາສາທໍ ເທວວເນ ສາລວເນ, ອຕິຖິມ຺ຫາກໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ. ອຕິຖິ ໂຂ ປນມ຺ເຫຫິ ສກ຺ກາຕພ຺ໂພ ຄຣຸກາຕພ຺ໂພ ມາເນຕພ຺ໂພ ປູເຊຕພ຺ໂພ. ອິມິນາປງ຺ເຄນ ນ ອຣຫຕິ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອມ຺ຫາກໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ; ອຖ ໂຂ ມຍເມວ ອຣຫາມ ຕໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ເອຕ຺ຕເກ ໂຂ ອຫໍ, ໂຠ, ຕສ຺ສ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ວຓ຺ເຓ ປຣິຍາປຸຓາມິ, ໂນ ຈ ໂຂ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ເອຕ຺ຕກວຓ຺ໂຓ; ອປຣິມາຓວຓ຺ໂຓ ຫິ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ. ເອກເມເກນປິ ເຕນ [ເອກເມເກນປິ ໂຠ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອງ຺ເຄນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ນ ອຣຫຕິ, ໂສ, ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອມ຺ຫາກໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ; ອຖ ໂຂ ມຍເມວ ອຣຫາມ ຕໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸນ຺ຕິ. ເຕນ ຫິ, ໂຠ, ສພ຺ເພວ ມຍໍ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມາ’’ຕິ.

໔໒໖. ອຖ ໂຂ ຈງ຺ກີ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມຫຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄເຓນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ວຸທ຺ເຘຫິ ວຸທ຺ເຘຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ສທ຺ຘິໍ ກິຎ຺ຈິ ກິຎ຺ຈິ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ກາປຏິໂກ [ກາປຐິໂກ (ສີ. ປີ.), ກາປທິໂກ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ນາມ ມາຓໂວ ທຫໂຣ ວຸຕ຺ຕສິໂຣ ໂສຬສວສ຺ສຸທ຺ເທສິໂກ ຊາຕິຍາ, ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ປາຣຄູ ສນິຆຓ຺ຑຸເກຏຸຠານໍ ສາກ຺ຂຣປ຺ປເຠທານໍ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານໍ, ປທໂກ, ເວຍ຺ຍາກຣໂຓ, ໂລກາຍຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓສຸ ອນວໂຍ ຕສ຺ສໍ ປຣິສາຍໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ໂສ ວຸທ຺ຘານໍ ວຸທ຺ຘານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ມນ຺ຕຍມານານໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ກຖໍ ໂອປາເຕຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ກາປຏິກໍ ມາຓວໍ ອປສາເທຕິ – ‘‘ມາຍສ຺ມາ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ວຸທ຺ຘານໍ ວຸທ຺ຘານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ມນ຺ຕຍມານານໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ກຖໍ ໂອປາເຕຕຸ. ກຖາປຣິໂຍສານໍ ອາຍສ຺ມາ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ອາຄເມຕູ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຈງ຺ກີ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ມາ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ກາປຏິກໍ ມາຓວໍ ອປສາເທສິ. ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ຈ ກາປຏິໂກ ມາຓໂວ, ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ຈ ກາປຏິໂກ ມາຓໂວ, ປຓ຺ຑິໂຕ ຈ ກາປຏິໂກ ມາຓໂວ, ກລ຺ຍາຓວາກ຺ກຣໂຓ ຈ ກາປຏິໂກ ມາຓໂວ, ປໂຫຕິ ຈ ກາປຏິໂກ ມາຓໂວ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ສທ຺ຘິໍ ອສ຺ມິໍ ວຈເນ ປຏິມນ຺ເຕຕຸ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອທ຺ຘາ ໂຂ ກາປຏິກສ຺ສ [ເອຕທໂຫສິ ‘‘ກາປຏິກສ຺ສ (ກ.)] ມາຓວສ຺ສ ເຕວິຊ຺ຊເກ ປາວຈເນ ກຖາ [ກຖໍ (ສີ. ກ.), ກຖໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຠວິສ຺ສຕິ. ຕຖາ ຫິ ນໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສໍປຸເຣກ຺ຂໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ກາປຏິກສ຺ສ ມາຓວສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຍທາ ເມ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຈກ຺ຂຸໍ ອຸປສໍຫຣິສ຺ສຕິ, ອຖາຫໍ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ກາປຏິກສ຺ສ ມາຓວສ຺ສ ເຈຕສາ ເຈໂຕປຣິວິຕກ຺ກມຎ຺ຎາຍ ເຍນ ກາປຏິໂກ ມາຓໂວ ເຕນ ຈກ຺ຂູນິ ອຸປສໍຫາສິ.

໔໒໗. ອຖ ໂຂ ກາປຏິກສ຺ສ ມາຓວສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ສມນ຺ນາຫຣຕິ ໂຂ ມໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ. ຍໍນູນາຫໍ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ກາປຏິໂກ ມາຓໂວ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຍທິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ໂປຣາຓໍ ມນ຺ຕປທໍ ອິຕິຫິຕິຫປຣມ຺ປຣາຍ ປິຏກສມ຺ປທາຍ, ຕຕ຺ຖ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອກໍເສນ ນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ – ‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ. ອິຘ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ກິມາຫາ’’ຕິ? ‘‘ກິໍ ປນ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ອຕ຺ຖິ ໂກຈິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ເອກພ຺ຣາຫ຺ມໂຓປິ ໂຍ ເອວມາຫ – ‘ອຫເມຕໍ ຊານາມິ, ອຫເມຕໍ ປສ຺ສາມິ. ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ? ‘‘ໂນ ຫິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມ’’. ‘‘ກິໍ ປນ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ອຕ຺ຖິ ໂກຈິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ເອກາຈຣິໂຍປິ, ເອກາຈຣິຍປາຈຣິໂຍປິ, ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ອາຈຣິຍມຫຍຸຄາປິ, ໂຍ ເອວມາຫ – ‘ອຫເມຕໍ ຊານາມິ, ອຫເມຕໍ ປສ຺ສາມິ. ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ? ‘‘ໂນ ຫິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມ’’. ‘‘ກິໍ ປນ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ເຍປິ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປຸພ຺ພກາ ອິສໂຍ ມນ຺ຕານໍ ກຕ຺ຕາໂຣ ມນ຺ຕານໍ ປວຕ຺ຕາໂຣ ເຍສມິທໍ ເອຕຣຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ໂປຣາຓໍ ມນ຺ຕປທໍ ຄີຕໍ ປວຸຕ຺ຕໍ ສມິຫິຕໍ ຕທນຸຄາຍນ຺ຕິ ຕທນຸຠາສນ຺ຕິ ຠາສິຕມນຸຠາສນ຺ຕິ ວາຈິຕມນຸວາເຈນ຺ຕິ ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອຏ຺ຐໂກ ວາມໂກ ວາມເທໂວ ເວສ຺ສາມິຕ຺ໂຕ ຍມຕຄ຺ຄິ ອງ຺ຄີຣໂສ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ວາເສຏ຺ໂຐ ກສ຺ສໂປ ຠຄຸ, ເຕປິ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ມຍເມຕໍ ຊານາມ, ມຍເມຕໍ ປສ຺ສາມ. ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ? ‘‘ໂນ ຫິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມ’’.

‘‘ອິຕິ ກິຣ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ນຕ຺ຖິ ໂກຈິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ເອກພ຺ຣາຫ຺ມໂຓປິ ໂຍ ເອວມາຫ – ‘ອຫເມຕໍ ຊານາມິ, ອຫເມຕໍ ປສ຺ສາມິ. ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ; ນຕ຺ຖິ ໂກຈິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ເອກາຈຣິໂຍປິ ເອກາຈຣິຍປາຈຣິໂຍປິ, ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ອາຈຣິຍມຫຍຸຄາປິ, ໂຍ ເອວມາຫ – ‘ອຫເມຕໍ ຊານາມິ, ອຫເມຕໍ ປສ຺ສາມິ. ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ; ເຍປິ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປຸພ຺ພກາ ອິສໂຍ ມນ຺ຕານໍ ກຕ຺ຕາໂຣ ມນ຺ຕານໍ ປວຕ຺ຕາໂຣ ເຍສມິທໍ ເອຕຣຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ໂປຣາຓໍ ມນ຺ຕປທໍ ຄີຕໍ ປວຸຕ຺ຕໍ ສມິຫິຕໍ ຕທນຸຄາຍນ຺ຕິ ຕທນຸຠາສນ຺ຕິ ຠາສິຕມນຸຠາສນ຺ຕິ ວາຈິຕມນຸວາເຈນ຺ຕິ ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອຏ຺ຐໂກ ວາມໂກ ວາມເທໂວ ເວສ຺ສາມິຕ຺ໂຕ ຍມຕຄ຺ຄິ ອງ຺ຄີຣໂສ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ວາເສຏ຺ໂຐ ກສ຺ສໂປ ຠຄຸ, ເຕປິ ນ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ມຍເມຕໍ ຊານາມ, ມຍເມຕໍ ປສ຺ສາມ. ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ.

໔໒໘. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ອນ຺ຘເວຓິ ປຣມ຺ປຣາສໍສຕ຺ຕາ ປຸຣິໂມປິ ນ ປສ຺ສຕິ ມຊ຺ຌິໂມປິ ນ ປສ຺ສຕິ ປຈ຺ຉິໂມປິ ນ ປສ຺ສຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ອນ຺ຘເວຓູປມໍ ມຎ຺ເຎ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ຠາສິຕໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ – ປຸຣິໂມປິ ນ ປສ຺ສຕິ ມຊ຺ຌິໂມປິ ນ ປສ຺ສຕິ ປຈ຺ຉິໂມປິ ນ ປສ຺ສຕິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ນນຸ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ອມູລິກາ ສທ຺ຘາ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ? ‘‘ນ ຂ຺ເວຕ຺ຖ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສທ຺ຘາເຍວ ປຍິຣຸປາສນ຺ຕິ, ອນຸສ຺ສວາເປຕ຺ຖ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຍິຣຸປາສນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ປຸພ຺ເພວ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ສທ຺ຘໍ ອຄມາສິ, ອນຸສ຺ສວໍ ອິທານິ ວເທສິ. ປຎ຺ຈ ໂຂ ອິເມ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ຘມ຺ມາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທ຺ເວຘາ ວິປາກາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ສທ຺ຘາ, ຣຸຈິ, ອນຸສ຺ສໂວ, ອາກາຣປຣິວິຕກ຺ໂກ, ທິຏ຺ຐິນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິ – ອິເມ ໂຂ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທ຺ເວຘາ ວິປາກາ. ອປິ ຈ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ສຸສທ຺ທຫິຕໍເຍວ ໂຫຕິ, ຕຎ຺ຈ ໂຫຕິ ຣິຕ຺ຕໍ ຕຸຈ຺ຉໍ ມຸສາ; ໂນ ເຈປິ ສຸສທ຺ທຫິຕໍ ໂຫຕິ, ຕຎ຺ຈ ໂຫຕິ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ອນຎ຺ຎຖາ. ອປິ ຈ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ສຸຣຸຈິຕໍເຍວ ໂຫຕິ…ເປ… ສ຺ວານຸສ຺ສຸຕໍເຍວ ໂຫຕິ…ເປ… ສຸປຣິວິຕກ຺ກິຕໍເຍວ ໂຫຕິ…ເປ… ສຸນິຊ຺ຌາຍິຕໍເຍວ ໂຫຕິ, ຕຎ຺ຈ ໂຫຕິ ຣິຕ຺ຕໍ ຕຸຈ຺ຉໍ ມຸສາ; ໂນ ເຈປິ ສຸນິຊ຺ຌາຍິຕໍ ໂຫຕິ, ຕຎ຺ຈ ໂຫຕິ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ອນຎ຺ຎຖາ. ສຈ຺ຈມນຸຣກ຺ຂຕາ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ວິຎ຺ຎຸນາ ປຸຣິເສນ ນາລເມຕ຺ຖ ເອກໍເສນ ນິຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕຸໍ – ‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’’’ນ຺ຕິ.

໔໒໙. ‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສຈ຺ຈານຸຣກ຺ຂຓາ ໂຫຕິ, ກິຕ຺ຕາວຕາ ສຈ຺ຈມນຸຣກ຺ຂຕິ? ສຈ຺ຈານຸຣກ຺ຂຓໍ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ປຸຈ຺ຉາມາ’’ຕິ. ‘‘ສທ຺ຘາ ເຈປິ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ປຸຣິສສ຺ສ ໂຫຕິ; ‘ເອວໍ ເມ ສທ຺ຘາ’ຕິ – ອິຕິ ວທໍ ສຈ຺ຈມນຸຣກ຺ຂຕິ [ເອວເມວ ສິຊ຺ຌຕີຕິ ອິຕິ ວາ, ຕໍ ສຈ຺ຈມນຸຣກ຺ຂຕິ (ກ.)], ນຕ຺ເວວ ຕາວ ເອກໍເສນ ນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉຕິ – ‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ ( ) [(ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ ຠາຣທ຺ວາຊ ສຈ຺ຈານຸຣກ຺ຂຓາ ໂຫຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ສຈ຺ຈມນຸຣກ຺ຂຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ມຍໍ ສຈ຺ຈານຸຣກ຺ຂຓໍ ປຎ຺ຎາເປມ, ນ ຕ຺ເວວ ຕາວ ສຈ຺ຈານຸໂພໂຘ ໂຫຕິ) (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]. ຣຸຈິ ເຈປິ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ປຸຣິສສ຺ສ ໂຫຕິ…ເປ… ອນຸສ຺ສໂວ ເຈປິ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ປຸຣິສສ຺ສ ໂຫຕິ…ເປ… ອາກາຣປຣິວິຕກ຺ໂກ ເຈປິ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ປຸຣິສສ຺ສ ໂຫຕິ…ເປ… ທິຏ຺ຐິນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິ ເຈປິ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ປຸຣິສສ຺ສ ໂຫຕິ; ‘ເອວໍ ເມ ທິຏ຺ຐິນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕີ’ຕິ – ອິຕິ ວທໍ ສຈ຺ຈມນຸຣກ຺ຂຕິ, ນຕ຺ເວວ ຕາວ ເອກໍເສນ ນິຏ຺ຐໍ ຄຈ຺ຉຕິ – ‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ສຈ຺ຈານຸຣກ຺ຂຓາ ໂຫຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ສຈ຺ຈມນຸຣກ຺ຂຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ມຍໍ ສຈ຺ຈານຸຣກ຺ຂຓໍ ປຎ຺ຎເປມ; ນ ຕ຺ເວວ ຕາວ ສຈ຺ຈານຸໂພໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ.

໔໓໐. ‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສຈ຺ຈານຸຣກ຺ຂຓາ ໂຫຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ສຈ຺ຈມນຸຣກ຺ຂຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ມຍໍ ສຈ຺ຈານຸຣກ຺ຂຓໍ ເປກ຺ຂາມ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສຈ຺ຈານຸໂພໂຘ ໂຫຕິ, ກິຕ຺ຕາວຕາ ສຈ຺ຈມນຸພຸຊ຺ຌຕິ? ສຈ຺ຈານຸໂພຘໍ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ປຸຈ຺ຉາມາ’’ຕິ. ‘‘ອິຘ [ອິຘ ກິຣ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)], ຠາຣທ຺ວາຊ, ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ. ຕເມນໍ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕີສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມນ຺ເນສຕິ – ໂລຠນີເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ໂທສນີເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ໂມຫນີເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຕຖາຣູປາ ໂລຠນີຍາ ຘມ຺ມາ ຍຖາຣູເປຫິ ໂລຠນີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອຊານໍ ວາ ວເທຍ຺ຍ – ຊານາມີຕິ, ອປສ຺ສໍ ວາ ວເທຍ຺ຍ – ປສ຺ສາມີຕິ, ປຣໍ ວາ ຕທຕ຺ຖາຍ ສມາທເປຍ຺ຍ ຍໍ ປເຣສໍ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍາຕິ? ຕເມນໍ ສມນ຺ເນສມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ ອິມສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຕຖາຣູປາ ໂລຠນີຍາ ຘມ຺ມາ ຍຖາຣູເປຫິ ໂລຠນີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອຊານໍ ວາ ວເທຍ຺ຍ – ຊານາມີຕິ, ອປສ຺ສໍ ວາ ວເທຍ຺ຍ – ປສ຺ສາມີຕິ, ປຣໍ ວາ ຕທຕ຺ຖາຍ ສມາທເປຍ຺ຍ ຍໍ ປເຣສໍ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ [ທຸກ຺ຂາຍາຕິ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)]. ຕຖາຣູໂປ [ຕຖາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ໂຂ ປນິມສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ກາຍສມາຈາໂຣ ຕຖາຣູໂປ [ຕຖາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ວຈີສມາຈາໂຣ ຍຖາ ຕໍ ອລຸທ຺ຘສ຺ສ. ຍໍ ໂຂ ປນ ອຍມາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ຄມ຺ຠີໂຣ ໂສ ຘມ຺ໂມ ທຸທ຺ທໂສ ທຸຣນຸໂພໂຘ ສນ຺ໂຕ ປຓີໂຕ ອຕກ຺ກາວຈໂຣ ນິປຸໂຓ ປຓ຺ຑິຕເວທນີໂຍ; ນ ໂສ ຘມ຺ໂມ ສຸເທສິໂຍ ລຸທ຺ເຘນາ’’’ຕິ.

໔໓໑. ‘‘ຍໂຕ ນໍ ສມນ຺ເນສມາໂນ ວິສຸທ຺ຘໍ ໂລຠນີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນຸປສ຺ສຕິ ຕໂຕ ນໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ສມນ຺ເນສຕິ ໂທສນີເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຕຖາຣູປາ ໂທສນີຍາ ຘມ຺ມາ ຍຖາຣູເປຫິ ໂທສນີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອຊານໍ ວາ ວເທຍ຺ຍ – ຊານາມີຕິ, ອປສ຺ສໍ ວາ ວເທຍ຺ຍ – ປສ຺ສາມີຕິ, ປຣໍ ວາ ຕທຕ຺ຖາຍ ສມາທເປຍ຺ຍ ຍໍ ປເຣສໍ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍາຕິ? ຕເມນໍ ສມນ຺ເນສມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ ອິມສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຕຖາຣູປາ ໂທສນີຍາ ຘມ຺ມາ ຍຖາຣູເປຫິ ໂທສນີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອຊານໍ ວາ ວເທຍ຺ຍ – ຊານາມີຕິ, ອປສ຺ສໍ ວາ ວເທຍ຺ຍ – ປສ຺ສາມີຕິ, ປຣໍ ວາ ຕທຕ຺ຖາຍ ສມາທເປຍ຺ຍ ຍໍ ປເຣສໍ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ. ຕຖາຣູໂປ ໂຂ ປນິມສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ກາຍສມາຈາໂຣ ຕຖາຣູໂປ ວຈີສມາຈາໂຣ ຍຖາ ຕໍ ອທຸຏ຺ຐສ຺ສ. ຍໍ ໂຂ ປນ ອຍມາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ຄມ຺ຠີໂຣ ໂສ ຘມ຺ໂມ ທຸທ຺ທໂສ ທຸຣນຸໂພໂຘ ສນ຺ໂຕ ປຓີໂຕ ອຕກ຺ກາວຈໂຣ ນິປຸໂຓ ປຓ຺ຑິຕເວທນີໂຍ; ນ ໂສ ຘມ຺ໂມ ສຸເທສິໂຍ ທຸຏ຺ເຐນາ’’’ຕິ.

໔໓໒. ‘‘ຍໂຕ ນໍ ສມນ຺ເນສມາໂນ ວິສຸທ຺ຘໍ ໂທສນີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ຕໂຕ ນໍ ອຸຕ຺ຕຣິ ສມນ຺ເນສຕິ ໂມຫນີເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຕຖາຣູປາ ໂມຫນີຍາ ຘມ຺ມາ ຍຖາຣູເປຫິ ໂມຫນີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອຊານໍ ວາ ວເທຍ຺ຍ – ຊານາມີຕິ, ອປສ຺ສໍ ວາ ວເທຍ຺ຍ – ປສ຺ສາມີຕິ, ປຣໍ ວາ ຕທຕ຺ຖາຍ ສມາທເປຍ຺ຍ ຍໍ ປເຣສໍ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍາຕິ? ຕເມນໍ ສມນ຺ເນສມາໂນ ເອວໍ ຊານາຕິ – ‘ນຕ຺ຖິ ໂຂ ອິມສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ຕຖາຣູປາ ໂມຫນີຍາ ຘມ຺ມາ ຍຖາຣູເປຫິ ໂມຫນີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອຊານໍ ວາ ວເທຍ຺ຍ – ຊານາມີຕິ, ອປສ຺ສໍ ວາ ວເທຍ຺ຍ – ປສ຺ສາມີຕິ, ປຣໍ ວາ ຕທຕ຺ຖາຍ ສມາທເປຍ຺ຍ ຍໍ ປເຣສໍ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ. ຕຖາຣູໂປ ໂຂ ປນິມສ຺ສາຍສ຺ມໂຕ ກາຍສມາຈາໂຣ ຕຖາຣູໂປ ວຈີສມາຈາໂຣ ຍຖາ ຕໍ ອມູຬ຺ຫສ຺ສ. ຍໍ ໂຂ ປນ ອຍມາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ຄມ຺ຠີໂຣ ໂສ ຘມ຺ໂມ ທຸທ຺ທໂສ ທຸຣນຸໂພໂຘ ສນ຺ໂຕ ປຓີໂຕ ອຕກ຺ກາວຈໂຣ ນິປຸໂຓ ປຓ຺ຑິຕເວທນີໂຍ; ນ ໂສ ຘມ຺ໂມ ສຸເທສິໂຍ ມູຬ຺ເຫນາ’’’ຕິ.

‘‘ຍໂຕ ນໍ ສມນ຺ເນສມາໂນ ວິສຸທ຺ຘໍ ໂມຫນີເຍຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນຸປສ຺ສຕິ; ອຖ ຕມ຺ຫິ ສທ຺ຘໍ ນິເວເສຕິ, ສທ຺ຘາຊາໂຕ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ອຸປສງ຺ກມນ຺ໂຕ ປຍິຣຸປາສຕິ, ປຍິຣຸປາສນ຺ໂຕ ໂສຕໍ ໂອທຫຕິ, ໂອຫິຕໂສໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ, ສຸຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ຘາເຣຕິ, ຘຕານໍ [ຘາຣິຕານໍ (ກ.)] ຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖໍ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ, ອຕ຺ຖໍ ອຸປປຣິກ຺ຂໂຕ ຘມ຺ມາ ນິຊ຺ຌານໍ ຂມນ຺ຕິ, ຘມ຺ມນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິຍາ ສຕິ ຉນ຺ໂທ ຊາຍຕິ, ຉນ຺ທຊາໂຕ ອຸສ຺ສຫຕິ, ອຸສ຺ສຫິຕ຺ວາ ຕຸເລຕິ, ຕຸລຍິຕ຺ວາ ປທຫຕິ, ປຫິຕຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ກາເຍນ ເຈວ ປຣມສຈ຺ຈໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ ປຎ຺ຎາຍ ຈ ນໍ ອຕິວິຊ຺ຌ ປສ຺ສຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ສຈ຺ຈານຸໂພໂຘ ໂຫຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ສຈ຺ຈມນຸພຸຊ຺ຌຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ມຍໍ ສຈ຺ຈານຸໂພຘໍ ປຎ຺ຎເປມ; ນ ຕ຺ເວວ ຕາວ ສຈ຺ຈານຸປ຺ປຕ຺ຕິ ໂຫຕີ’’ຕິ.

໔໓໓. ‘‘ເອຕ຺ຕາວຕ຺ຕາ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສຈ຺ຈານຸໂພໂຘ ໂຫຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ສຈ຺ຈມນຸພຸຊ຺ຌຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ມຍໍ ສຈ຺ຈານຸໂພຘໍ ເປກ຺ຂາມ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສຈ຺ຈານຸປ຺ປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ກິຕ຺ຕາວຕາ ສຈ຺ຈມນຸປາປຸຓາຕິ? ສຈ຺ຈານຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ປຸຈ຺ຉາມາ’’ຕິ. ‘‘ເຕສໍເຍ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ຘມ຺ມານໍ ອາເສວນາ ຠາວນາ ພຫຸລີກມ຺ມໍ ສຈ຺ຈານຸປ຺ປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ສຈ຺ຈານຸປ຺ປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ສຈ຺ຈມນຸປາປຸຓາຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ມຍໍ ສຈ຺ຈານຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎເປມາ’’ຕິ.

໔໓໔. ‘‘ເອຕ຺ຕາວຕາ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສຈ຺ຈານຸປ຺ປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ສຈ຺ຈມນຸປາປຸຓາຕິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ມຍໍ ສຈ຺ຈານຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ເປກ຺ຂາມ. ສຈ຺ຈານຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ກຕໂມ ຘມ຺ໂມ ພຫຸກາໂຣ? ສຈ຺ຈານຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ພຫຸກາຣໍ ຘມ຺ມໍ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ປຸຈ຺ຉາມາ’’ຕິ. ‘‘ສຈ຺ຈານຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ໂຂ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ປຘານໍ ພຫຸກາຣໍ. ໂນ ເຈຕໍ ປທເຫຍ຺ຍ, ນຍິທໍ ສຈ຺ຈມນຸປາປຸເຓຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ ປທຫຕິ ຕສ຺ມາ ສຈ຺ຈມນຸປາປຸຓາຕິ. ຕສ຺ມາ ສຈ຺ຈານຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຘານໍ ພຫຸກາຣ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ປຘານສ຺ສ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ກຕໂມ ຘມ຺ໂມ ພຫຸກາໂຣ? ປຘານສ຺ສ ພຫຸກາຣໍ ຘມ຺ມໍ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ປຸຈ຺ຉາມາ’’ຕິ. ‘‘ປຘານສ຺ສ ໂຂ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ຕຸລນາ ພຫຸກາຣາ. ໂນ ເຈຕໍ ຕຸເລຍ຺ຍ, ນຍິທໍ ປທເຫຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ ຕຸເລຕິ ຕສ຺ມາ ປທຫຕິ. ຕສ຺ມາ ປຘານສ຺ສ ຕຸລນາ ພຫຸກາຣາ’’ຕິ.

‘‘ຕຸລນາຍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ກຕໂມ ຘມ຺ໂມ ພຫຸກາໂຣ? ຕຸລນາຍ ພຫຸກາຣໍ ຘມ຺ມໍ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ປຸຈ຺ຉາມາ’’ຕິ. ‘‘ຕຸລນາຍ ໂຂ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ອຸສ຺ສາໂຫ ພຫຸກາໂຣ. ໂນ ເຈຕໍ ອຸສ຺ສເຫຍ຺ຍ, ນຍິທໍ ຕຸເລຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ ອຸສ຺ສຫຕິ ຕສ຺ມາ ຕຸເລຕິ. ຕສ຺ມາ ຕຸລນາຍ ອຸສ຺ສາໂຫ ພຫຸກາໂຣ’’ຕິ.

‘‘ອຸສ຺ສາຫສ຺ສ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ກຕໂມ ຘມ຺ໂມ ພຫຸກາໂຣ? ອຸສ຺ສາຫສ຺ສ ພຫຸກາຣໍ ຘມ຺ມໍ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ປຸຈ຺ຉາມາ’’ຕິ. ‘‘ອຸສ຺ສາຫສ຺ສ ໂຂ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ຉນ຺ໂທ ພຫຸກາໂຣ. ໂນ ເຈຕໍ ຉນ຺ໂທ ຊາເຍຖ, ນຍິທໍ ອຸສ຺ສເຫຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ ຉນ຺ໂທ ຊາຍຕິ ຕສ຺ມາ ອຸສ຺ສຫຕິ. ຕສ຺ມາ ອຸສ຺ສາຫສ຺ສ ຉນ຺ໂທ ພຫຸກາໂຣ’’ຕິ.

‘‘ຉນ຺ທສ຺ສ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ກຕໂມ ຘມ຺ໂມ ພຫຸກາໂຣ? ຉນ຺ທສ຺ສ ພຫຸກາຣໍ ຘມ຺ມໍ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ປຸຈ຺ຉາມາ’’ຕິ. ‘‘ຉນ຺ທສ຺ສ ໂຂ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ຘມ຺ມນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິ ພຫຸກາຣາ. ໂນ ເຈເຕ ຘມ຺ມາ ນິຊ຺ຌານໍ ຂເມຍ຺ຍຸໍ, ນຍິທໍ ຉນ຺ໂທ ຊາເຍຖ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ ຘມ຺ມາ ນິຊ຺ຌານໍ ຂມນ຺ຕິ ຕສ຺ມາ ຉນ຺ໂທ ຊາຍຕິ. ຕສ຺ມາ ຉນ຺ທສ຺ສ ຘມ຺ມນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິ ພຫຸກາຣາ’’ຕິ.

‘‘ຘມ຺ມນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິຍາ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ກຕໂມ ຘມ຺ໂມ ພຫຸກາໂຣ? ຘມ຺ມນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິຍາ ພຫຸກາຣໍ ຘມ຺ມໍ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ປຸຈ຺ຉາມາ’’ຕິ. ‘‘ຘມ຺ມນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິຍາ ໂຂ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ອຕ຺ຖູປປຣິກ຺ຂາ ພຫຸກາຣາ. ໂນ ເຈຕໍ ອຕ຺ຖໍ ອຸປປຣິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ນຍິທໍ ຘມ຺ມາ ນິຊ຺ຌານໍ ຂເມຍ຺ຍຸໍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ ອຕ຺ຖໍ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ ຕສ຺ມາ ຘມ຺ມາ ນິຊ຺ຌານໍ ຂມນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຘມ຺ມນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຖູປປຣິກ຺ຂາ ພຫຸກາຣາ’’ຕິ.

‘‘ອຕ຺ຖູປປຣິກ຺ຂາຍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ກຕໂມ ຘມ຺ໂມ ພຫຸກາໂຣ? ອຕ຺ຖູປປຣິກ຺ຂາຍ ພຫຸກາຣໍ ຘມ຺ມໍ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ປຸຈ຺ຉາມາ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖູປປຣິກ຺ຂາຍ ໂຂ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ຘມ຺ມຘາຣຓາ ພຫຸກາຣາ. ໂນ ເຈຕໍ ຘມ຺ມໍ ຘາເຣຍ຺ຍ, ນຍິທໍ ອຕ຺ຖໍ ອຸປປຣິກ຺ເຂຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ ຘມ຺ມໍ ຘາເຣຕິ ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຖໍ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ. ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຖູປປຣິກ຺ຂາຍ ຘມ຺ມຘາຣຓາ ພຫຸກາຣາ’’ຕິ.

‘‘ຘມ຺ມຘາຣຓາຍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ກຕໂມ ຘມ຺ໂມ ພຫຸກາໂຣ? ຘມ຺ມຘາຣຓາຍ ພຫຸກາຣໍ ຘມ຺ມໍ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ປຸຈ຺ຉາມາ’’ຕິ. ‘‘ຘມ຺ມຘາຣຓາຍ ໂຂ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ພຫຸກາຣໍ. ໂນ ເຈຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຸເຓຍ຺ຍ, ນຍິທໍ ຘມ຺ມໍ ຘາເຣຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ ຕສ຺ມາ ຘມ຺ມໍ ຘາເຣຕິ. ຕສ຺ມາ ຘມ຺ມຘາຣຓາຍ ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ພຫຸກາຣ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຘມ຺ມສ຺ສວນສ຺ສ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ກຕໂມ ຘມ຺ໂມ ພຫຸກາໂຣ? ຘມ຺ມສ຺ສວນສ຺ສ ພຫຸກາຣໍ ຘມ຺ມໍ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ປຸຈ຺ຉາມາ’’ຕິ. ‘‘ຘມ຺ມສ຺ສວນສ຺ສ ໂຂ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ໂສຕາວຘານໍ ພຫຸກາຣໍ. ໂນ ເຈຕໍ ໂສຕໍ ໂອທເຫຍ຺ຍ, ນຍິທໍ ຘມ຺ມໍ ສຸເຓຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ ໂສຕໍ ໂອທຫຕິ ຕສ຺ມາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ. ຕສ຺ມາ ຘມ຺ມສ຺ສວນສ຺ສ ໂສຕາວຘານໍ ພຫຸກາຣ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ໂສຕາວຘານສ຺ສ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ກຕໂມ ຘມ຺ໂມ ພຫຸກາໂຣ? ໂສຕາວຘານສ຺ສ ພຫຸກາຣໍ ຘມ຺ມໍ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ປຸຈ຺ຉາມາ’’ຕິ. ‘‘ໂສຕາວຘານສ຺ສ ໂຂ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ປຍິຣຸປາສນາ ພຫຸກາຣາ. ໂນ ເຈຕໍ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍ, ນຍິທໍ ໂສຕໍ ໂອທເຫຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ ປຍິຣຸປາສຕິ ຕສ຺ມາ ໂສຕໍ ໂອທຫຕິ. ຕສ຺ມາ ໂສຕາວຘານສ຺ສ ປຍິຣຸປາສນາ ພຫຸກາຣາ’’ຕິ.

‘‘ປຍິຣຸປາສນາຍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ກຕໂມ ຘມ຺ໂມ ພຫຸກາໂຣ? ປຍິຣຸປາສນາຍ ພຫຸກາຣໍ ຘມ຺ມໍ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ປຸຈ຺ຉາມາ’’ຕິ. ‘‘ປຍິຣຸປາສນາຍ ໂຂ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ອຸປສງ຺ກມນໍ ພຫຸກາຣໍ. ໂນ ເຈຕໍ ອຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ, ນຍິທໍ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ ອຸປສງ຺ກມຕິ ຕສ຺ມາ ປຍິຣຸປາສຕິ. ຕສ຺ມາ ປຍິຣຸປາສນາຍ ອຸປສງ຺ກມນໍ ພຫຸກາຣ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ອຸປສງ຺ກມນສ຺ສ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ກຕໂມ ຘມ຺ໂມ ພຫຸກາໂຣ? ອຸປສງ຺ກມນສ຺ສ ພຫຸກາຣໍ ຘມ຺ມໍ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ປຸຈ຺ຉາມາ’’ຕິ. ‘‘ອຸປສງ຺ກມນສ຺ສ ໂຂ, ຠາຣທ຺ວາຊ, ສທ຺ຘາ ພຫຸກາຣາ. ໂນ ເຈຕໍ ສທ຺ຘາ ຊາເຍຖ, ນຍິທໍ ອຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ ສທ຺ຘາ ຊາຍຕິ ຕສ຺ມາ ອຸປສງ຺ກມຕິ. ຕສ຺ມາ ອຸປສງ຺ກມນສ຺ສ ສທ຺ຘາ ພຫຸກາຣາ’’ຕິ.

໔໓໕. ‘‘ສຈ຺ຈານຸຣກ຺ຂຓໍ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ອປຸຈ຺ຉິມ຺ຫ, ສຈ຺ຈານຸຣກ຺ຂຓໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ພ຺ຍາກາສິ; ຕຎ຺ຈ ປນມ຺ຫາກໍ ຣຸຈ຺ຈຕິ ເຈວ ຂມຕິ ຈ ເຕນ ຈມ຺ຫ ອຕ຺ຕມນາ. ສຈ຺ຈານຸໂພຘໍ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ອປຸຈ຺ຉິມ຺ຫ, ສຈ຺ຈານຸໂພຘໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ພ຺ຍາກາສິ; ຕຎ຺ຈ ປນມ຺ຫາກໍ ຣຸຈ຺ຈຕິ ເຈວ ຂມຕິ ຈ ເຕນ ຈມ຺ຫ ອຕ຺ຕມນາ. ສຈ຺ຈານຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ອປຸຈ຺ຉິມ຺ຫ, ສຈ຺ຈານຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ພ຺ຍາກາສິ; ຕຎ຺ຈ ປນມ຺ຫາກໍ ຣຸຈ຺ຈຕິ ເຈວ ຂມຕິ ຈ ເຕນ ຈມ຺ຫ ອຕ຺ຕມນາ. ສຈ຺ຈານຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ພຫຸກາຣໍ ຘມ຺ມໍ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ອປຸຈ຺ຉິມ຺ຫ, ສຈ຺ຈານຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ພຫຸກາຣໍ ຘມ຺ມໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ພ຺ຍາກາສິ; ຕຎ຺ຈ ປນມ຺ຫາກໍ ຣຸຈ຺ຈຕິ ເຈວ ຂມຕິ ຈ ເຕນ ຈມ຺ຫ ອຕ຺ຕມນາ. ຍໍຍເທວ ຈ ມຍໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ອປຸຈ຺ຉິມ຺ຫ ຕໍຕເທວ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ພ຺ຍາກາສິ; ຕຎ຺ຈ ປນມ຺ຫາກໍ ຣຸຈ຺ຈຕິ ເຈວ ຂມຕິ ຈ ເຕນ ຈມ຺ຫ ອຕ຺ຕມນາ. ມຍຎ຺ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຸພ຺ເພ ເອວໍ ຊານາມ – ‘ເກ ຈ ມຸຓ຺ຑກາ ສມຓກາ ອິພ຺ຠາ ກຓ຺ຫາ ພນ຺ຘຸປາທາປຈ຺ຈາ, ເກ ຈ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຎ຺ຎາຕາໂຣ’ຕິ? ອຊເນສິ ວຕ ເມ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ສມເຓສຸ ສມຓເປມໍ, ສມເຓສຸ ສມຓປສາທໍ, ສມເຓສຸ ສມຓຄາຣວໍ. ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ…ເປ… ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ.

ຈງ຺ກີສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຎ຺ຈມໍ.