໙. ຈູຬສກຸລຸທາຍິສຸຕ຺ຕໍ

໒໖໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສກຸລຸທາຍີ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ໂມຣນິວາເປ ປຣິພ຺ພາຊກາຣາເມ ປຏິວສຕິ ມຫຕິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກປຣິສາຍ ສທ຺ຘິໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຣາຊຄຫໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຕິປ຺ປໂຄ ໂຂ ຕາວ ຣາຊຄເຫ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ. ຍໍນູນາຫໍ ເຍນ ໂມຣນິວາໂປ ປຣິພ຺ພາຊກາຣາໂມ ເຍນ ສກຸລຸທາຍີ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເຍນ ໂມຣນິວາໂປ ປຣິພ຺ພາຊກາຣາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສກຸລຸທາຍີ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ມຫຕິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກປຣິສາຍ ສທ຺ຘິໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອຸນ຺ນາທິນິຍາ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທມຫາສທ຺ທາຍ ອເນກວິຫິຕໍ ຕິຣຈ຺ຉານກຖໍ ກເຖນ຺ຕິຍາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຣາຊກຖໍ ໂຈຣກຖໍ ມຫາມຕ຺ຕກຖໍ ເສນາກຖໍ ຠຍກຖໍ ຍຸທ຺ຘກຖໍ ອນ຺ນກຖໍ ປານກຖໍ ວຕ຺ຖກຖໍ ສຍນກຖໍ ມາລາກຖໍ ຄນ຺ຘກຖໍ ຎາຕິກຖໍ ຍານກຖໍ ຄາມກຖໍ ນິຄມກຖໍ ນຄຣກຖໍ ຊນປທກຖໍ ອິຕ຺ຖິກຖໍ ສູຣກຖໍ ວິສິຂາກຖໍ ກຸມ຺ຠຏ຺ຐານກຖໍ ປຸພ຺ພເປຕກຖໍ ນານຕ຺ຕກຖໍ ໂລກກ຺ຂາຍິກໍ ສມຸທ຺ທກ຺ຂາຍິກໍ ອິຕິຠວາຠວກຖໍ ອິຕິ ວາ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ສກຸລຸທາຍີ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ສກໍ ປຣິສໍ ສຓ຺ຐາເປສິ – ‘‘ອປ຺ປສທ຺ທາ ໂຠນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕຸ, ມາ ໂຠນ຺ໂຕ ສທ຺ທມກຕ຺ຖ. ອຍໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອາຄຈ຺ຉຕິ; ອປ຺ປສທ຺ທກາໂມ ໂຂ ປນ ໂສ ອາຍສ຺ມາ ອປ຺ປສທ຺ທສ຺ສ ວຓ຺ຓວາທີ. ອປ຺ເປວ ນາມ ອປ຺ປສທ຺ທໍ ປຣິສໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ປຣິພ຺ພາຊກາ ຕຸຓ຺ຫີ ອເຫສຸໍ.

໒໗໐. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເຍນ ສກຸລຸທາຍີ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອຖ ໂຂ ສກຸລຸທາຍີ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອຕຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ. ສ຺ວາຄຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ. ຈິຣສ຺ສໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອິມໍ ປຣິຍາຍມກາສິ ຍທິທໍ ອິຘາຄມນາຍ. ນິສີທຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ; ອິທມາສນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ນິສີທິ ຠຄວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ. ສກຸລຸທາຍີປິ ໂຂ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອຎ຺ຎຕຣໍ ນີຈໍ ອາສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ສກຸລຸທາຍິໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ອຸທາຍິ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ, ກາ ຈ ປນ ໂວ ອນ຺ຕຣາກຖາ ວິປ຺ປກຕາ’’ຕິ? ‘‘ຕິຏ຺ຐເຕສາ, ຠນ຺ເຕ, ກຖາ ຍາຍ ມຍໍ ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ. ເນສາ, ຠນ຺ເຕ, ກຖາ ຠຄວໂຕ ທຸລ຺ລຠາ ຠວິສ຺ສຕິ ປຈ຺ຉາປິ ສວນາຍ. ຍທາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອິມໍ ປຣິສໍ ອນຸປສງ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫມິ ອຖາຍໍ ປຣິສາ ອເນກວິຫິຕໍ ຕິຣຈ຺ຉານກຖໍ ກເຖນ຺ຕີ ນິສິນ຺ນາ ໂຫຕິ; ຍທາ ຈ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອິມໍ ປຣິສໍ ອຸປສງ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫມິ ອຖາຍໍ ປຣິສາ ມມຎ຺ເຎວ ມຸຂໍ ອຸລ຺ໂລເກນ຺ຕີ ນິສິນ຺ນາ ໂຫຕິ – ‘ຍໍ ໂນ ສມໂຓ ອຸທາຍີ ຘມ຺ມໍ ຠາສິສ຺ສຕິ ຕໍ [ຕໍ ໂນ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ໂສສ຺ສາມາ’ຕິ; ຍທາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອິມໍ ປຣິສໍ ອຸປສງ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕິ ອຖາຫຎ຺ເຈວ ອຍຎ຺ຈ ປຣິສາ ຠຄວໂຕ ມຸຂໍ ອຸລ຺ໂລເກນ຺ຕາ [ໂອໂລເກນ຺ຕີ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ນິສິນ຺ນາ ໂຫມ – ‘ຍໍ ໂນ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ຠາສິສ຺ສຕິ ຕໍ ໂສສ຺ສາມາ’’’ຕິ.

໒໗໑. ‘‘ເຕນຫຸທາຍິ, ຕໍເຍເວຕ຺ຖ ປຏິຠາຕຸ ຍຖາ ມໍ ປຏິຠາເສຍ຺ຍາ’’ສິ. ‘‘ປຸຣິມານິ, ຠນ຺ເຕ, ທິວສານິ ປຸຣິມຕຣານິ ສພ຺ພຎ຺ຎູ ສພ຺ພທສ຺ສາວີ ອປຣິເສສໍ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຏິຊານມາໂນ ‘ຈຣໂຕ ຈ ເມ ຕິຏ຺ຐໂຕ ຈ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ຊາຄຣສ຺ສ ຈ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕ’ນ຺ຕິ. ໂສ ມຍາ [ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕ’’ນ຺ຕິ ມຍາ (?)] ປຸພ຺ພນ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ອຎ຺ເຎນຎ຺ຎໍ ປຏິຈຣິ, ພຫິທ຺ຘາ ກຖໍ ອປນາເມສິ, ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕ຺ວາກາສິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ອາຣພ຺ຠ ສຕິ ອຸທປາທິ – ‘ອໂຫ ນູນ ຠຄວາ, ອໂຫ ນູນ ສຸຄໂຕ! ໂຍ ອິເມສໍ ຘມ຺ມານໍ ສຸກຸສໂລ’’’ຕິ. ‘‘ໂກ ປນ ໂສ, ອຸທາຍິ, ສພ຺ພຎ຺ຎູ ສພ຺ພທສ຺ສາວີ ອປຣິເສສໍ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຏິຊານມາໂນ ‘ຈຣໂຕ ຈ ເມ ຕິຏ຺ຐໂຕ ຈ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ຊາຄຣສ຺ສ ຈ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕ’ນ຺ຕິ, ໂຍ ຕຍາ ປຸພ຺ພນ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ອຎ຺ເຎນຎ຺ຎໍ ປຏິຈຣິ, ພຫິທ຺ຘາ ກຖໍ ອປນາເມສິ ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕ຺ວາກາສີ’’ຕິ? ‘ນິຄຓ຺ໂຐ, ຠນ຺ເຕ, ນາຏປຸຕ຺ໂຕ’ຕິ.

‘‘ໂຍ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສເຣຍ຺ຍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ…ເປ… ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສເຣຍ຺ຍ, ໂສ ວາ ມໍ ປຸພ຺ພນ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຕໍ ວາຫໍ ປຸພ຺ພນ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ; ໂສ ວາ ເມ ປຸພ຺ພນ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ວາຫໍ ປຸພ຺ພນ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘຍ຺ຍໍ.

‘‘ໂຍ [ໂສ (ສີ. ປີ.)] ໂຂ, ອຸທາຍິ, ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊາເນຍ຺ຍ, ໂສ ວາ ມໍ ອປຣນ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຕໍ ວາຫໍ ອປຣນ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ; ໂສ ວາ ເມ ອປຣນ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ວາຫໍ ອປຣນ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘຍ຺ຍໍ.

‘‘ອປິ ຈ, ອຸທາຍິ, ຕິຏ຺ຐຕຸ ປຸພ຺ພນ຺ໂຕ, ຕິຏ຺ຐຕຸ ອປຣນ຺ໂຕ. ຘມ຺ມໍ ເຕ ເທເສສ຺ສາມິ – ອິມສ຺ມິໍ ສຕິ ອິທໍ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສຸປ຺ປາທາ ອິທໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ; ອິມສ຺ມິໍ ອສຕິ ອິທໍ ນ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສ ນິໂຣຘາ ອິທໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ.

‘‘ອຫຎ຺ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຍາວຕກມ຺ປິ ເມ ອິມິນາ ອຕ຺ຕຠາເວນ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ ຕມ຺ປິ ນປ຺ປໂຫມິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອນຸສ຺ສຣິຕຸໍ, ກຸໂຕ ປນາຫໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣິສ຺ສາມິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ…ເປ… ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣິສ຺ສາມິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ຠຄວາ? ອຫຎ຺ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕຣຫິ ປໍສຸປິສາຈກມ຺ປິ ນ ປສ຺ສາມິ, ກຸໂຕ ປນາຫໍ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສິສ຺ສາມິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານິສ຺ສາມິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ຠຄວາ? ຍໍ ປນ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ເອວມາຫ – ‘ອປິ ຈ, ອຸທາຍິ, ຕິຏ຺ຐຕຸ ປຸພ຺ພນ຺ໂຕ, ຕິຏ຺ຐຕຸ ອປຣນ຺ໂຕ; ຘມ຺ມໍ ເຕ ເທເສສ຺ສາມິ – ອິມສ຺ມິໍ ສຕິ ອິທໍ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສຸປ຺ປາທາ ອິທໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ; ອິມສ຺ມິໍ ອສຕິ ອິທໍ ນ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສ ນິໂຣຘາ ອິທໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’ຕິ ຕຎ຺ຈ ປນ ເມ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ນ ປກ຺ຂາຍຕິ. ອປ຺ເປວ ນາມາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສເກ ອາຈຣິຍເກ ຠຄວໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘຍ຺ຍໍ ປຎ຺ຫສ຺ສ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນາ’’ຕິ.

໒໗໒. ‘‘ກິນ຺ຕິ ປນ ເຕ, ອຸທາຍິ, ສເກ ອາຈຣິຍເກ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ອມ຺ຫາກໍ, ຠນ຺ເຕ, ສເກ ອາຈຣິຍເກ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຍໍ ປຣໂມ ວຓ຺ໂຓ, ອຍໍ ປຣໂມ ວຓ຺ໂຓ’’’ຕິ.

‘‘ຍໍ ປນ ເຕ ເອຕໍ, ອຸທາຍິ, ສເກ ອາຈຣິຍເກ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຍໍ ປຣໂມ ວຓ຺ໂຓ, ອຍໍ ປຣໂມ ວຓ຺ໂຓ’ຕິ, ກຕໂມ ໂສ ປຣໂມ ວຓ຺ໂຓ’’ຕິ? ‘‘ຍສ຺ມາ, ຠນ຺ເຕ, ວຓ຺ຓາ ອຎ຺ໂຎ ວຓ຺ໂຓ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ວາ ປຓີຕຕໂຣ ວາ ນຕ຺ຖິ ໂສ ປຣໂມ ວຓ຺ໂຓ’’ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ປນ ໂສ ປຣໂມ ວຓ຺ໂຓ ຍສ຺ມາ ວຓ຺ຓາ ອຎ຺ໂຎ ວຓ຺ໂຓ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ວາ ປຓີຕຕໂຣ ວາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ? ‘‘ຍສ຺ມາ, ຠນ຺ເຕ, ວຓ຺ຓາ ອຎ຺ໂຎ ວຓ຺ໂຓ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ວາ ປຓີຕຕໂຣ ວາ ນຕ຺ຖິ ໂສ ປຣໂມ ວຓ຺ໂຓ’’ຕິ.

‘‘ທີຆາປິ ໂຂ ເຕ ເອສາ, ອຸທາຍິ, ຜເຣຍ຺ຍ – ‘ຍສ຺ມາ, ຠນ຺ເຕ, ວຓ຺ຓາ ອຎ຺ໂຎ ວຓ຺ໂຓ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ວາ ປຓີຕຕໂຣ ວາ ນຕ຺ຖິ ໂສ ປຣໂມ ວຓ຺ໂຓ’ຕິ ວເທສິ, ຕຎ຺ຈ ວຓ຺ຓໍ ນ ປຎ຺ຎເປສິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອຸທາຍິ, ປຸຣິໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຫໍ ຍາ ອິມສ຺ມິໍ ຊນປເທ ຊນປທກລ຺ຍາຓີ ຕໍ ອິຈ຺ຉາມິ, ຕໍ ກາເມມີ’ຕິ. ຕເມນໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ຊນປທກລ຺ຍາຓິໍ ອິຈ຺ຉສິ ກາເມສິ, ຊານາສິ ຕໍ ຊນປທກລ຺ຍາຓິໍ – ຂຕ຺ຕິຍີ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ວາ ເວສ຺ສີ ວາ ສຸທ຺ທີ ວາ’’ຕິ? ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘ໂນ’ຕິ ວເທຍ຺ຍ. ຕເມນໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ຊນປທກລ຺ຍາຓິໍ ອິຈ຺ຉສິ ກາເມສິ, ຊານາສິ ຕໍ ຊນປທກລ຺ຍາຓິໍ – ເອວໍນາມາ ເອວໍໂຄຕ຺ຕາຕິ ວາຕິ…ເປ… ທີຆາ ວາ ຣສ຺ສາ ວາ ມຊ຺ຌິມາ ວາ ກາຬີ ວາ ສາມາ ວາ ມງ຺ຄຸຣຈ຺ຉວີ ວາຕິ… ອມຸກສ຺ມິໍ ຄາເມ ວາ ນິຄເມ ວາ ນຄເຣ ວາ’ຕິ? ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘ໂນ’ຕິ ວເທຍ຺ຍ. ຕເມນໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍຸໍ – ‘ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຍໍ ຕ຺ວໍ ນ ຊານາສິ ນ ປສ຺ສສິ, ຕໍ ຕ຺ວໍ ອິຈ຺ຉສິ ກາເມສີ’’’ຕິ? ອິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘ອາມາ’ຕິ ວເທຍ຺ຍ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອຸທາຍິ – ນນຸ ເອວໍ ສນ຺ເຕ, ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອປ຺ປາຏິຫີຣກຕໍ ຠາສິຕໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ? ‘‘ອທ຺ຘາ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອປ຺ປາຏິຫີຣກຕໍ ຠາສິຕໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

‘‘ເອວເມວ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອຸທາຍິ, ‘ຍສ຺ມາ, ຠນ຺ເຕ, ວຓ຺ຓາ ອຎ຺ໂຎ ວຓ຺ໂຓ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ວາ ປຓີຕຕໂຣ ວາ ນຕ຺ຖິ ໂສ ປຣໂມ ວຓ຺ໂຓ’ຕິ ວເທສິ, ຕຎ຺ຈ ວຓ຺ຓໍ ນ ປຎ຺ຎເປສີ’’ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ມຓິ ເວຬຸຣິໂຍ ສຸໂຠ ຊາຕິມາ ອຏ຺ຐໍໂສ ສຸປຣິກມ຺ມກໂຕ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພເລ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຠາສເຕ ຈ ຕປເຕ ຈ ວິໂຣຈຕິ ຈ, ເອວໍ ວຓ຺ໂຓ ອຕ຺ຕາ ໂຫຕິ ອໂຣໂຄ ປຣໍ ມຣຓາ’’ຕິ.

໒໗໓. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອຸທາຍິ, ໂຍ ວາ ມຓິ ເວຬຸຣິໂຍ ສຸໂຠ ຊາຕິມາ ອຏ຺ຐໍໂສ ສຸປຣິກມ຺ມກໂຕ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພເລ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ຠາສເຕ ຈ ຕປເຕ ຈ ວິໂຣຈຕິ ຈ, ໂຍ ວາ ຣຕ຺ຕນ຺ຘກາຣຕິມິສາຍ ກິມິ ຂຊ຺ໂຊປນໂກ – ອິເມສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ວຓ຺ຓານໍ ກຕໂມ ວຓ຺ໂຓ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’’ຕິ? ‘‘ຍ຺ວາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຣຕ຺ຕນ຺ຘກາຣຕິມິສາຍ ກິມິ ຂຊ຺ໂຊປນໂກ – ອຍໍ ອິເມສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ວຓ຺ຓານໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອຸທາຍິ, ໂຍ ວາ ຣຕ຺ຕນ຺ຘກາຣຕິມິສາຍ ກິມິ ຂຊ຺ໂຊປນໂກ, ໂຍ ວາ ຣຕ຺ຕນ຺ຘກາຣຕິມິສາຍ ເຕລປ຺ປທີໂປ – ອິເມສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ວຓ຺ຓານໍ ກຕໂມ ວຓ຺ໂຓ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’’ຕິ? ‘‘ຍ຺ວາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຣຕ຺ຕນ຺ຘກາຣຕິມິສາຍ ເຕລປ຺ປທີໂປ – ອຍໍ ອິເມສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ວຓ຺ຓານໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອຸທາຍິ, ໂຍ ວາ ຣຕ຺ຕນ຺ຘກາຣຕິມິສາຍ ເຕລປ຺ປທີໂປ, ໂຍ ວາ ຣຕ຺ຕນ຺ຘກາຣຕິມິສາຍ ມຫາອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ໂຘ – ອິເມສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ວຓ຺ຓານໍ ກຕໂມ ວຓ຺ໂຓ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’’ຕິ? ‘‘ຍ຺ວາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຣຕ຺ຕນ຺ຘກາຣຕິມິສາຍ ມຫາອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ໂຘ – ອຍໍ ອິເມສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ວຓ຺ຓານໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອຸທາຍິ, ໂຍ ວາ ຣຕ຺ຕນ຺ຘກາຣຕິມິສາຍ ມຫາອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຍາ ວາ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈູສສມຍໍ ວິທ຺ເຘ ວິຄຕວລາຫເກ ເທເວ ໂອສຘິຕາຣກາ – ອິເມສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ວຓ຺ຓານໍ ກຕໂມ ວຓ຺ໂຓ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’’ຕິ? ‘‘ຍ຺ວາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈູສສມຍໍ ວິທ຺ເຘ ວິຄຕວລາຫເກ ເທເວ ໂອສຘິຕາຣກາ – ອຍໍ ອິເມສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ວຓ຺ຓານໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອຸທາຍິ, ຍາ ວາ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈູສສມຍໍ ວິທ຺ເຘ ວິຄຕວລາຫເກ ເທເວ ໂອສຘິຕາຣກາ, ໂຍ ວາ ຕທຫຸໂປສເຖ ປນ຺ນຣເສ ວິທ຺ເຘ ວິຄຕວລາຫເກ ເທເວ ອຠິໂທ [ອຠິເທ (ກ. ສີ.), ອຠິໂທສໍ (ກ.) ອຠິໂທຕິ ອຠິສທ຺ເທນ ສມານຕ຺ຖນິປາຕປທໍ (ຉກ຺ກງ຺ຄຸຕ຺ຕຣຏີກາ ມຫາວຄ຺ຄ ອຏ຺ຐມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ)] ອຑ຺ຒຣຕ຺ຕສມຍໍ ຈນ຺ໂທ – ອິເມສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ວຓ຺ຓານໍ ກຕໂມ ວຓ຺ໂຓ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’’ຕິ? ‘‘ຍ຺ວາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕທຫຸໂປສເຖ ປນ຺ນຣເສ ວິທ຺ເຘ ວິຄຕວລາຫເກ ເທເວ ອຠິໂທ ອຑ຺ຒຣຕ຺ຕສມຍໍ ຈນ຺ໂທ – ອຍໍ ອິເມສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ວຓ຺ຓານໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອຸທາຍິ, ໂຍ ວາ ຕທຫຸໂປສເຖ ປນ຺ນຣເສ ວິທ຺ເຘ ວິຄຕວລາຫເກ ເທເວ ອຠິໂທ ອຑ຺ຒຣຕ຺ຕສມຍໍ ຈນ຺ໂທ, ໂຍ ວາ ວສ຺ສານໍ ປຈ຺ຉິເມ ມາເສ ສຣທສມເຍ ວິທ຺ເຘ ວິຄຕວລາຫເກ ເທເວ ອຠິໂທ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກສມຍໍ ສູຣິໂຍ – ອິເມສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ວຓ຺ຓານໍ ກຕໂມ ວຓ຺ໂຓ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’’ຕິ? ‘‘ຍ຺ວາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ວສ຺ສານໍ ປຈ຺ຉິເມ ມາເສ ສຣທສມເຍ ວິທ຺ເຘ ວິຄຕວລາຫເກ ເທເວ ອຠິໂທ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກສມຍໍ ສູຣິໂຍ – ອຍໍ ອິເມສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ວຓ຺ຓານໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’’ຕິ.

‘‘ອໂຕ ໂຂ ເຕ, ອຸທາຍິ, ພຫູ ຫິ ພຫຸຕຣາ ເທວາ ເຍ ອິເມສໍ ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ອາຠາ ນານຸໂຠນ຺ຕິ, ຕ຺ຍາຫໍ ປຊານາມິ. ອຖ ຈ ປນາຫໍ ນ ວທາມິ – ‘ຍສ຺ມາ ວຓ຺ຓາ ອຎ຺ໂຎ ວຓ຺ໂຓ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ວາ ປຓີຕຕໂຣ ວາ ນຕ຺ຖີ’ຕິ. ອຖ ຈ ປນ ຕ຺ວໍ, ອຸທາຍິ, ‘ຍ຺ວາຍໍ ວຓ຺ໂຓ ກິມິນາ ຂຊ຺ໂຊປນເກນ ນິຫີນຕໂຣ [ຫີນຕໂຣ (ສີ. ປີ.)] ຈ ປຕິກິຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ໂສ ປຣໂມ ວຓ຺ໂຓ’ຕິ ວເທສິ, ຕຎ຺ຈ ວຓ຺ຓໍ ນ ປຎ຺ຎເປສີ’’ຕິ. ‘‘ອຈ຺ຉິທໍ [ອຈ຺ຉິຣ (ກ.), ອຈ຺ຉິທ (?)] ຠຄວາ ກຖໍ, ອຈ຺ຉິທໍ ສຸຄໂຕ ກຖ’’ນ຺ຕິ!

‘‘ກິໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ອຸທາຍິ, ເອວໍ ວເທສິ – ‘ອຈ຺ຉິທໍ ຠຄວາ ກຖໍ, ອຈ຺ຉິທໍ ສຸຄໂຕ ກຖໍ’’’ຕິ? ‘‘ອມ຺ຫາກໍ, ຠນ຺ເຕ, ສເກ ອາຈຣິຍເກ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຍໍ ປຣໂມ ວຓ຺ໂຓ, ອຍໍ ປຣໂມ ວຓ຺ໂຓ’ຕິ. ເຕ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສເກ ອາຈຣິຍເກ ສມນຸຍຸຎ຺ຊິຍມານາ ສມນຸຄ຺ຄາຫິຍມານາ ສມນຸຠາສິຍມານາ ຣິຕ຺ຕາ ຕຸຈ຺ຉາ ອປຣທ຺ຘາ’’ຕິ.

໒໗໔. ‘‘ກິໍ ປນຸທາຍິ, ອຕ຺ຖິ ເອກນ຺ຕສຸໂຂ ໂລໂກ, ອຕ຺ຖິ ອາກາຣວຕີ ປຏິປທາ ເອກນ຺ຕສຸຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’’ຕິ? ‘‘ອມ຺ຫາກໍ, ຠນ຺ເຕ, ສເກ ອາຈຣິຍເກ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຕ຺ຖິ ເອກນ຺ຕສຸໂຂ ໂລໂກ, ອຕ຺ຖິ ອາກາຣວຕີ ປຏິປທາ ເອກນ຺ຕສຸຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’’’ຕິ.

‘‘ກຕມາ ປນ ສາ, ອຸທາຍິ, ອາກາຣວຕີ ປຏິປທາ ເອກນ຺ຕສຸຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’’ຕິ? ‘‘ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ປຫາຍ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎຕຣໍ ວາ ປນ ຕໂປຄຸຓໍ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕຕິ. ອຍໍ ໂຂ ສາ, ຠນ຺ເຕ, ອາກາຣວຕີ ປຏິປທາ ເອກນ຺ຕສຸຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’’ຕິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອຸທາຍິ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ເອກນ຺ຕສຸຂີ ວາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຕ຺ຕາ ໂຫຕິ ສຸຂທຸກ຺ຂີ ວາ’’ຕິ? ‘‘ສຸຂທຸກ຺ຂີ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອຸທາຍິ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ເອກນ຺ຕສຸຂີ ວາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຕ຺ຕາ ໂຫຕິ ສຸຂທຸກ຺ຂີ ວາ’’ຕິ? ‘‘ສຸຂທຸກ຺ຂີ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອຸທາຍິ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ປຫາຍ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ເອກນ຺ຕສຸຂີ ວາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຕ຺ຕາ ໂຫຕິ ສຸຂທຸກ຺ຂີ ວາ’’ຕິ? ‘‘ສຸຂທຸກ຺ຂີ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອຸທາຍິ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ເອກນ຺ຕສຸຂີ ວາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຕ຺ຕາ ໂຫຕິ ສຸຂທຸກ຺ຂີ ວາ’’ຕິ? ‘‘ສຸຂທຸກ຺ຂີ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອຸທາຍິ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຕໂປຄຸຓໍ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕຕິ, ເອກນ຺ຕສຸຂີ ວາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຕ຺ຕາ ໂຫຕິ ສຸຂທຸກ຺ຂີ ວາ’’ຕິ? ‘‘ສຸຂທຸກ຺ຂີ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ອຸທາຍິ, ອປິ ນຸ ໂຂ ໂວກິຓ຺ຓສຸຂທຸກ຺ຂໍ ປຏິປທໍ ອາຄມ຺ມ ເອກນ຺ຕສຸຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາ ໂຫຕີ’’ຕິ [ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາຕິ (ກ.)]? ‘‘ອຈ຺ຉິທໍ ຠຄວາ ກຖໍ, ອຈ຺ຉິທໍ ສຸຄໂຕ ກຖ’’ນ຺ຕິ!

‘‘ກິໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ອຸທາຍິ, ວເທສິ – ‘ອຈ຺ຉິທໍ ຠຄວາ ກຖໍ, ອຈ຺ຉິທໍ ສຸຄໂຕ ກຖໍ’’’ຕິ? ‘‘ອມ຺ຫາກໍ, ຠນ຺ເຕ, ສເກ ອາຈຣິຍເກ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຕ຺ຖິ ເອກນ຺ຕສຸໂຂ ໂລໂກ, ອຕ຺ຖິ ອາກາຣວຕີ ປຏິປທາ ເອກນ຺ຕສຸຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’ຕິ. ເຕ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສເກ ອາຈຣິຍເກ ສມນຸຍຸຎ຺ຊິຍມານາ ສມນຸຄ຺ຄາຫິຍມານາ ສມນຸຠາສິຍມານາ ຣິຕ຺ຕາ ຕຸຈ຺ຉາ ອປຣທ຺ຘາ’’ຕິ [ອປຣທ຺ຘາ (ສີ.), ອປຣທ຺ຘາປິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)].

໒໗໕. ‘‘ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖິ ເອກນ຺ຕສຸໂຂ ໂລໂກ, ອຕ຺ຖິ ອາກາຣວຕີ ປຏິປທາ ເອກນ຺ຕສຸຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ເອກນ຺ຕສຸໂຂ ໂລໂກ, ອຕ຺ຖິ ອາກາຣວຕີ ປຏິປທາ ເອກນ຺ຕສຸຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’’ຕິ.

‘‘ກຕມາ ປນ ສາ, ຠນ຺ເຕ, ອາກາຣວຕີ ປຏິປທາ ເອກນ຺ຕສຸຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’’ຕິ? ‘‘ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ – ອຍໍ ໂຂ ສາ, ອຸທາຍິ, ອາກາຣວຕີ ປຏິປທາ ເອກນ຺ຕສຸຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’’ຕິ.

‘‘ນ [ກິໍ ນຸ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ໂຂ ສາ, ຠນ຺ເຕ, ອາກາຣວຕີ ປຏິປທາ ເອກນ຺ຕສຸຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ສຈ຺ຉິກໂຕ ຫິສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ເອກນ຺ຕສຸໂຂ ໂລໂກ ໂຫຕີ’’ຕິ. ‘‘ນ ຂ຺ວາສ຺ສ, ອຸທາຍິ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ເອກນ຺ຕສຸໂຂ ໂລໂກ ສຈ຺ຉິກໂຕ ໂຫຕິ; ອາກາຣວຕີຕ຺ເວວ ສາ ປຏິປທາ ເອກນ຺ຕສຸຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ສກຸລຸທາຍິສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ປຣິສາ ອຸນ຺ນາທິນີ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທມຫາສທ຺ທາ ອໂຫສິ – ‘‘ເອຕ຺ຖ ມຍໍ ອນສ຺ສາມ ສາຈຣິຍກາ, ເອຕ຺ຖ ມຍໍ ອນສ຺ສາມ [ປນສ຺ສາມ (ສີ.)] ສາຈຣິຍກາ! ນ ມຍໍ ອິໂຕ ຠິຍ຺ໂຍ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣໍ ປຊານາມາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ສກຸລຸທາຍີ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຕ ປຣິພ຺ພາຊເກ ອປ຺ປສທ຺ເທ ກຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ປນາສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ເອກນ຺ຕສຸໂຂ ໂລໂກ ສຈ຺ຉິກໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິຘຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ… ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຍາ ຕາ ເທວຕາ ເອກນ຺ຕສຸຂໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ ຕາຫິ ເທວຕາຫິ ສທ຺ຘິໍ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ສລ຺ລປຕິ ສາກຈ຺ຉໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຂ຺ວາສ຺ສ, ອຸທາຍິ, ເອກນ຺ຕສຸໂຂ ໂລໂກ ສຈ຺ຉິກໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ.

໒໗໖. ‘‘ເອຕສ຺ສ ນູນ, ຠນ຺ເຕ, ເອກນ຺ຕສຸຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາເຫຕຸ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ເອກນ຺ຕສຸຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາເຫຕຸ ຠິກ຺ຂູ ມຍິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕິ. ອຕ຺ຖິ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ອຎ຺ເຎວ ຘມ຺ມາ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣາ ຈ ປຓີຕຕຣາ ຈ ເຍສໍ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາເຫຕຸ ຠິກ຺ຂູ ມຍິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ກຕເມ ປນ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣາ ຈ ປຓີຕຕຣາ ຈ ເຍສໍ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາເຫຕຸ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິຘຸທາຍິ, ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ…ເປ… ໂສ ອິເມ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຫາຍ ເຈຕໂສ ອຸປກ຺ກິເລເສ ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣເຓ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ຘມ຺ໂມ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈ ຍສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາເຫຕຸ ຠິກ຺ຂູ ມຍິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕິ’’.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອຸທາຍິ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ຘມ຺ໂມ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈ ຍສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາເຫຕຸ ຠິກ຺ຂູ ມຍິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕິ.

‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ…ເປ… ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ຘມ຺ໂມ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈ ຍສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາເຫຕຸ ຠິກ຺ຂູ ມຍິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕິ.

‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕູປປາຕຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ…ເປ… ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ຘມ຺ໂມ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈ ຍສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາເຫຕຸ ຠິກ຺ຂູ ມຍິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕິ.

‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ອາສວານໍ ຂຍຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’ຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’ຕິ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ… ‘ອິເມ ອາສວາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ອາສວສມຸທໂຍ’ຕິ… ‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣໂຘ’ຕິ… ‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕ ກາມາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ຠວາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ອວິຊ຺ຊາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕິ. ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ຘມ຺ໂມ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈ ຍສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາເຫຕຸ ຠິກ຺ຂູ ມຍິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕິ. ອິເມ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ຘມ຺ມາ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣາ ຈ ປຓີຕຕຣາ ຈ ເຍສໍ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາເຫຕຸ ຠິກ຺ຂູ ມຍິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕີ’’ຕິ.

໒໗໗. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ສກຸລຸທາຍີ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ – ‘ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີ’ຕິ; ເອວເມວໍ ຠຄວຕາ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ລເຠຍ຺ຍາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ລເຠຍ຺ຍໍ ອຸປສມ຺ປທ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ສກຸລຸທາຍິສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ປຣິສາ ສກຸລຸທາຍິໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ມາ ຠວໍ, ອຸທາຍິ, ສມເຓ ໂຄຕເມ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິ; ມາ ຠວໍ, ອຸທາຍິ, ອາຈຣິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ອນ຺ເຕວາສີວາສໍ ວສິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ອຸທກມຓິໂກ [ມຓິໂກ (ສີ. ປີ. ກ.)] ຫຸຕ຺ວາ ອຸທຎ຺ຈນິໂກ [ອຸທ຺ເທກນິໂກ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອສ຺ສ, ເອວໍ ສມ຺ປທມິທໍ [ເອວໍ ສມ຺ປທເມຕໍ (ສີ. ປີ.)] ໂຠໂຕ ອຸທາຍິສ຺ສ ຠວິສ຺ສຕິ. ມາ ຠວໍ, ອຸທາຍິ, ສມເຓ ໂຄຕເມ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິ; ມາ ຠວໍ, ອຸທາຍິ, ອາຈຣິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ອນ຺ເຕວາສີວາສໍ ວສີ’’ຕິ. ອິຕິ ຫິທໍ ສກຸລຸທາຍິສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ປຣິສາ ສກຸລຸທາຍິໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ອນ຺ຕຣາຍມກາສິ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍຕິ.

ຈູຬສກຸລຸທາຍິສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ນວມໍ.