໑. ອມ຺ພລຏ຺ຐິກຣາຫຸໂລວາທສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໗. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ຣາຫຸໂລ ອມ຺ພລຏ຺ຐິກາຍໍ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນ ອມ຺ພລຏ຺ຐິກາ ເຍນາຍສ຺ມາ ຣາຫຸໂລ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຣາຫຸໂລ ຠຄວນ຺ຕໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປສິ, ອຸທກຎ຺ຈ ປາທານໍ. ນິສີທິ ຠຄວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ. ນິສຊ຺ຊ ປາເທ ປກ຺ຂາເລສິ. ອາຍສ຺ມາປິ ໂຂ ຣາຫຸໂລ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ.

໑໐໘. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຸທກາວເສສໍ ອຸທກາຘາເນ ຐເປຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຣາຫຸລໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ປສ຺ສສິ ໂນ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ອິມໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຸທກາວເສສໍ ອຸທກາຘາເນ ຐປິຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເອວໍ ປຣິຕ຺ຕກໍ ໂຂ, ຣາຫຸລ, ເຕສໍ ສາມຎ຺ຎໍ ເຍສໍ ນຕ຺ຖິ ສມ຺ປຊານມຸສາວາເທ ລຊ຺ຊາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຸທກາວເສສໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຣາຫຸລໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ປສ຺ສສິ ໂນ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປຣິຕ຺ຕໍ ອຸທກາວເສສໍ ຉຑ຺ຑິຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເອວໍ ຉຑ຺ຑິຕໍ ໂຂ, ຣາຫຸລ, ເຕສໍ ສາມຎ຺ຎໍ ເຍສໍ ນຕ຺ຖິ ສມ຺ປຊານມຸສາວາເທ ລຊ຺ຊາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕໍ ອຸທກາຘານໍ ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຣາຫຸລໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ປສ຺ສສິ ໂນ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ອິມໍ ອຸທກາຘານໍ ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເອວໍ ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ໂຂ, ຣາຫຸລ, ເຕສໍ ສາມຎ຺ຎໍ ເຍສໍ ນຕ຺ຖິ ສມ຺ປຊານມຸສາວາເທ ລຊ຺ຊາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕໍ ອຸທກາຘານໍ ອຸກ຺ກຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຣາຫຸລໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ປສ຺ສສິ ໂນ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ອິມໍ ອຸທກາຘານໍ ຣິຕ຺ຕໍ ຕຸຈ຺ຉ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ເອວໍ ຣິຕ຺ຕໍ ຕຸຈ຺ຉໍ ໂຂ, ຣາຫຸລ, ເຕສໍ ສາມຎ຺ຎໍ ເຍສໍ ນຕ຺ຖິ ສມ຺ປຊານມຸສາວາເທ ລຊ຺ຊາຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຣາຫຸລ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ອີສາທນ຺ໂຕ ອຸຣູຬ຺ຫວາ [ອຸພ຺ພູຬ຺ຫວາ (ສີ. ປີ.)] ອຠິຊາໂຕ ສງ຺ຄາມາວຈໂຣ ສງ຺ຄາມຄໂຕ ປຸຣິເມຫິປິ ປາເທຫິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ປຈ຺ຉິເມຫິປິ ປາເທຫິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ປຸຣິເມນປິ ກາເຍນ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ປຈ຺ຉິເມນປິ ກາເຍນ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ສີເສນປິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ກຓ຺ເຓຫິປິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ທນ຺ເຕຫິປິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ນງ຺ຄຸຏ຺ເຐນປິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ; ຣກ຺ຂເຕວ ໂສຓ຺ຑໍ. ຕຕ຺ຖ ຫຕ຺ຖາໂຣຫສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ອີສາທນ຺ໂຕ ອຸຣູຬ຺ຫວາ ອຠິຊາໂຕ ສງ຺ຄາມາວຈໂຣ ສງ຺ຄາມຄໂຕ ປຸຣິເມຫິປິ ປາເທຫິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ປຈ຺ຉິເມຫິປິ ປາເທຫິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ…ເປ… ນງ຺ຄຸຏ຺ເຐນປິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ; ຣກ຺ຂເຕວ ໂສຓ຺ຑໍ. ອປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ໂຂ ຣຎ຺ໂຎ ນາຄສ຺ສ ຊີວິຕ’ນ຺ຕິ. ຍໂຕ ໂຂ, ຣາຫຸລ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ອີສາທນ຺ໂຕ ອຸຣູຬ຺ຫວາ ອຠິຊາໂຕ ສງ຺ຄາມາວຈໂຣ ສງ຺ຄາມຄໂຕ ປຸຣິເມຫິປິ ປາເທຫິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ປຈ຺ຉິເມຫິປິ ປາເທຫິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ…ເປ… ນງ຺ຄຸຏ຺ເຐນປິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ໂສຓ຺ຑາຍປິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຕຕ຺ຖ ຫຕ຺ຖາໂຣຫສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ອີສາທນ຺ໂຕ ອຸຣູຬ຺ຫວາ ອຠິຊາໂຕ ສງ຺ຄາມາວຈໂຣ ສງ຺ຄາມຄໂຕ ປຸຣິເມຫິປິ ປາເທຫິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ປຈ຺ຉິເມຫິປິ ປາເທຫິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ປຸຣິເມນປິ ກາເຍນ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ປຈ຺ຉິເມນປິ ກາເຍນ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ສີເສນປິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ກຓ຺ເຓຫິປິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ທນ຺ເຕຫິປິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ນງ຺ຄຸຏ຺ເຐນປິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ໂສຓ຺ຑາຍປິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ໂຂ ຣຎ຺ໂຎ ນາຄສ຺ສ ຊີວິຕໍ. ນຕ຺ຖິ ທານິ ກິຎ຺ຈິ ຣຎ຺ໂຎ ນາຄສ຺ສ ອກຣຓີຍ’ນ຺ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຣາຫຸລ, ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສມ຺ປຊານມຸສາວາເທ ນຕ຺ຖິ ລຊ຺ຊາ, ນາຫໍ ຕສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ປາປໍ ອກຣຓີຍນ຺ຕິ ວທາມິ. ຕສ຺ມາຕິຫ ເຕ, ຣາຫຸລ, ‘ຫສ຺ສາປິ ນ ມຸສາ ຠຓິສ຺ສາມີ’ຕິ – ເອວຎ຺ຫິ ເຕ, ຣາຫຸລ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ.

໑໐໙. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຣາຫຸລ, ກິມຕ຺ຖິໂຍ ອາທາໂສ’’ຕິ? ‘‘ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຕ຺ໂຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຣາຫຸລ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ກາເຍນ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ວາຈາຍ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ມນສາ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຍເທວ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ກາເຍນ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ອໂຫສິ, ຕເທວ ເຕ ກາຍກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ຍໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ກາເຍນ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ອິທໍ ເມ ກາຍກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ – ອກຸສລໍ ອິທໍ ກາຍກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂຸທ຺ຣຍໍ [ທຸກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣຍໍ, ທຸກ຺ຂຸທຍໍ (ກ.)] ທຸກ຺ຂວິປາກ’ນ຺ຕິ? ສເຈ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍາສິ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ກາເຍນ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ອິທໍ ເມ ກາຍກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ – ອກຸສລໍ ອິທໍ ກາຍກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂຸທ຺ຣຍໍ ທຸກ຺ຂວິປາກ’ນ຺ຕິ, ເອວຣູປໍ ເຕ, ຣາຫຸລ, ກາເຍນ ກມ຺ມໍ ສສກ຺ກໍ ນ ກຣຓີຍໍ [ສໍສກ຺ກໍ ນ ຈ ກຣຓີຍໍ (ກ.)]. ສເຈ ປນ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍາສິ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ກາເຍນ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ອິທໍ ເມ ກາຍກມ຺ມໍ ເນວຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ນ ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ນ ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ – ກຸສລໍ ອິທໍ ກາຍກມ຺ມໍ ສຸຂຸທ຺ຣຍໍ ສຸຂວິປາກ’ນ຺ຕິ, ເອວຣູປໍ ເຕ, ຣາຫຸລ, ກາເຍນ ກມ຺ມໍ ກຣຓີຍໍ.

‘‘ກໂຣນ຺ເຕນປິ ເຕ, ຣາຫຸລ, ກາເຍນ ກມ຺ມໍ ຕເທວ ເຕ ກາຍກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ຍໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ກາເຍນ ກມ຺ມໍ ກໂຣມິ ອິທໍ ເມ ກາຍກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ອກຸສລໍ ອິທໍ ກາຍກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂຸທ຺ຣຍໍ ທຸກ຺ຂວິປາກ’ນ຺ຕິ? ສເຈ ປນ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍາສິ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ກາເຍນ ກມ຺ມໍ ກໂຣມິ ອິທໍ ເມ ກາຍກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ອກຸສລໍ ອິທໍ ກາຍກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂຸທ຺ຣຍໍ ທຸກ຺ຂວິປາກ’ນ຺ຕິ, ປຏິສໍຫເຣຍ຺ຍາສິ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ເອວຣູປໍ ກາຍກມ຺ມໍ. ສເຈ ປນ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍາສິ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ກາເຍນ ກມ຺ມໍ ກໂຣມິ ອິທໍ ເມ ກາຍກມ຺ມໍ ເນວຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ນ ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ນ ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ກຸສລໍ ອິທໍ ກາຍກມ຺ມໍ ສຸຂຸທ຺ຣຍໍ ສຸຂວິປາກ’ນ຺ຕິ, ອນຸປທຊ຺ເຊຍ຺ຍາສິ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ເອວຣູປໍ ກາຍກມ຺ມໍ.

‘‘ກຕ຺ວາປິ ເຕ, ຣາຫຸລ, ກາເຍນ ກມ຺ມໍ ຕເທວ ເຕ ກາຍກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ຍໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ກາເຍນ ກມ຺ມໍ ອກາສິໍ ອິທໍ ເມ ກາຍກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ [ສໍວຕ຺ຕິ (ປີ.)], ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ອກຸສລໍ ອິທໍ ກາຍກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂຸທ຺ຣຍໍ ທຸກ຺ຂວິປາກ’ນ຺ຕິ? ສເຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍາສິ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ກາເຍນ ກມ຺ມໍ ອກາສິໍ, ອິທໍ ເມ ກາຍກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ອກຸສລໍ ອິທໍ ກາຍກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂຸທ຺ຣຍໍ ທຸກ຺ຂວິປາກ’ນ຺ຕິ, ເອວຣູປໍ ເຕ, ຣາຫຸລ, ກາຍກມ຺ມໍ ສຕ຺ຖຣິ ວາ ວິຎ຺ຎູສຸ ວາ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ເທເສຕພ຺ພໍ, ວິວຣິຕພ຺ພໍ, ອຸຕ຺ຕານີກາຕພ຺ພໍ; ເທເສຕ຺ວາ ວິວຣິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕານີກຕ຺ວາ ອາຍຕິໍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປນ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍາສິ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ກາເຍນ ກມ຺ມໍ ອກາສິໍ ອິທໍ ເມ ກາຍກມ຺ມໍ ເນວຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ນ ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ນ ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ກຸສລໍ ອິທໍ ກາຍກມ຺ມໍ ສຸຂຸທ຺ຣຍໍ ສຸຂວິປາກ’ນ຺ຕິ, ເຕເນວ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປີຕິປາໂມຊ຺ເຊນ ວິຫເຣຍ຺ຍາສິ ອໂຫຣຕ຺ຕານຸສິກ຺ຂີ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ.

໑໑໐. ‘‘ຍເທວ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ວາຈາຍ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ອໂຫສິ, ຕເທວ ເຕ ວຈີກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ຍໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ວາຈາຍ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ອິທໍ ເມ ວຈີກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ – ອກຸສລໍ ອິທໍ ວຈີກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂຸທ຺ຣຍໍ ທຸກ຺ຂວິປາກ’ນ຺ຕິ? ສເຈ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍາສິ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ວາຈາຍ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ອິທໍ ເມ ວຈີກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ – ອກຸສລໍ ອິທໍ ວຈີກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂຸທ຺ຣຍໍ ທຸກ຺ຂວິປາກ’ນ຺ຕິ, ເອວຣູປໍ ເຕ, ຣາຫຸລ, ວາຈາຍ ກມ຺ມໍ ສສກ຺ກໍ ນ ກຣຓີຍໍ. ສເຈ ປນ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍາສິ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ວາຈາຍ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ອິທໍ ເມ ວຈີກມ຺ມໍ ເນວຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ນ ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ – ກຸສລໍ ອິທໍ ວຈີກມ຺ມໍ ສຸຂຸທ຺ຣຍໍ ສຸຂວິປາກ’ນ຺ຕິ, ເອວຣູປໍ ເຕ, ຣາຫຸລ, ວາຈາຍ ກມ຺ມໍ ກຣຓີຍໍ.

‘‘ກໂຣນ຺ເຕນປິ, ຣາຫຸລ, ວາຈາຍ ກມ຺ມໍ ຕເທວ ເຕ ວຈີກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ຍໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ວາຈາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣມິ ອິທໍ ເມ ວຈີກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ອກຸສລໍ ອິທໍ ວຈີກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂຸທ຺ຣຍໍ ທຸກ຺ຂວິປາກ’ນ຺ຕິ? ສເຈ ປນ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍາສິ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ວາຈາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣມິ ອິທໍ ເມ ວຈີກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ອກຸສລໍ ອິທໍ ວຈີກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂຸທ຺ຣຍໍ ທຸກ຺ຂວິປາກ’ນ຺ຕິ, ປຏິສໍຫເຣຍ຺ຍາສິ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ເອວຣູປໍ ວຈີກມ຺ມໍ. ສເຈ ປນ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍາສິ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ວາຈາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣມິ ອິທໍ ເມ ວຈີກມ຺ມໍ ເນວຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ນ ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ນ ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ກຸສລໍ ອິທໍ ວຈີກມ຺ມໍ ສຸຂຸທ຺ຣຍໍ ສຸຂວິປາກ’ນ຺ຕິ, ອນຸປທຊ຺ເຊຍ຺ຍາສິ, ຕ຺ວໍ ຣາຫຸລ, ເອວຣູປໍ ວຈີກມ຺ມໍ.

‘‘ກຕ຺ວາປິ ເຕ, ຣາຫຸລ, ວາຈາຍ ກມ຺ມໍ ຕເທວ ເຕ ວຈີກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ຍໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ວາຈາຍ ກມ຺ມໍ ອກາສິໍ ອິທໍ ເມ ວຈີກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ [ສໍວຕ຺ຕິ (ສີ. ປີ.)], ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ອກຸສລໍ ອິທໍ ວຈີກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂຸທ຺ຣຍໍ ທຸກ຺ຂວິປາກ’ນ຺ຕິ? ສເຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍາສິ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ວາຈາຍ ກມ຺ມໍ ອກາສິໍ ອິທໍ ເມ ວຈີກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ອກຸສລໍ ອິທໍ ວຈີກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂຸທ຺ຣຍໍ ທຸກ຺ຂວິປາກ’ນ຺ຕິ, ເອວຣູປໍ ເຕ, ຣາຫຸລ, ວຈີກມ຺ມໍ ສຕ຺ຖຣິ ວາ ວິຎ຺ຎູສຸ ວາ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ເທເສຕພ຺ພໍ, ວິວຣິຕພ຺ພໍ, ອຸຕ຺ຕານີກຕ຺ຕພ຺ພໍ; ເທເສຕ຺ວາ ວິວຣິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕານີກຕ຺ວາ ອາຍຕິໍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປນ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍາສິ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ວາຈາຍ ກມ຺ມໍ ອກາສິໍ ອິທໍ ເມ ວຈີກມ຺ມໍ ເນວຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ນ ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ນ ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ກຸສລໍ ອິທໍ ວຈີກມ຺ມໍ ສຸຂຸທ຺ຣຍໍ ສຸຂວິປາກ’ນ຺ຕິ, ເຕເນວ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປີຕິປາໂມຊ຺ເຊນ ວິຫເຣຍ຺ຍາສິ ອໂຫຣຕ຺ຕານຸສິກ຺ຂີ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ.

໑໑໑. ‘‘ຍເທວ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ມນສາ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ອໂຫສິ, ຕເທວ ເຕ ມໂນກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ຍໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ມນສາ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ອິທໍ ເມ ມໂນກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ – ອກຸສລໍ ອິທໍ ມໂນກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂຸທ຺ຣຍໍ ທຸກ຺ຂວິປາກ’ນ຺ຕິ? ສເຈ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍາສິ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ມນສາ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ອິທໍ ເມ ມໂນກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ – ອກຸສລໍ ອິທໍ ມໂນກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂຸທ຺ຣຍໍ ທຸກ຺ຂວິປາກ’ນ຺ຕິ, ເອວຣູປໍ ເຕ, ຣາຫຸລ, ມນສາ ກມ຺ມໍ ສສກ຺ກໍ ນ ກຣຓີຍໍ. ສເຈ ປນ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍາສິ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ມນສາ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ອິທໍ ເມ ມໂນກມ຺ມໍ ເນວຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ນ ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ນ ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ – ກຸສລໍ ອິທໍ ມໂນກມ຺ມໍ ສຸຂຸທ຺ຣຍໍ ສຸຂວິປາກ’ນ຺ຕິ, ເອວຣູປໍ ເຕ, ຣາຫຸລ, ມນສາ ກມ຺ມໍ ກຣຓີຍໍ.

‘‘ກໂຣນ຺ເຕນປິ ເຕ, ຣາຫຸລ, ມນສາ ກມ຺ມໍ ຕເທວ ເຕ ມໂນກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ຍໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ມນສາ ກມ຺ມໍ ກໂຣມິ ອິທໍ ເມ ມໂນກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ອກຸສລໍ ອິທໍ ມໂນກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂຸທ຺ຣຍໍ ທຸກ຺ຂວິປາກ’ນ຺ຕິ? ສເຈ ປນ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍາສິ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ມນສາ ກມ຺ມໍ ກໂຣມິ ອິທໍ ເມ ມໂນກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ອກຸສລໍ ອິທໍ ມໂນກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂຸທ຺ຣຍໍ ທຸກ຺ຂວິປາກ’ນ຺ຕິ, ປຏິສໍຫເຣຍ຺ຍາສິ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ເອວຣູປໍ ມໂນກມ຺ມໍ. ສເຈ ປນ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍາສິ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ມນສາ ກມ຺ມໍ ກໂຣມິ ອິທໍ ເມ ມໂນກມ຺ມໍ ເນວຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ນ ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ນ ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ກຸສລໍ ອິທໍ ມໂນກມ຺ມໍ ສຸຂຸທ຺ຣຍໍ ສຸຂວິປາກ’ນ຺ຕິ, ອນຸປທຊ຺ເຊຍ຺ຍາສິ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ເອວຣູປໍ ມໂນກມ຺ມໍ.

‘‘ກຕ຺ວາປິ ເຕ, ຣາຫຸລ, ມນສາ ກມ຺ມໍ ຕເທວ ເຕ ມໂນກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ຍໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ມນສາ ກມ຺ມໍ ອກາສິໍ ອິທໍ ເມ ມໂນກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ [ສໍວຕ຺ຕິ (ສີ. ປີ.)], ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ອກຸສລໍ ອິທໍ ມໂນກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂຸທ຺ຣຍໍ ທຸກ຺ຂວິປາກ’ນ຺ຕິ? ສເຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍາສິ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ມນສາ ກມ຺ມໍ ອກາສິໍ ອິທໍ ເມ ມໂນກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ອກຸສລໍ ອິທໍ ມໂນກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂຸທ຺ຣຍໍ ທຸກ຺ຂວິປາກ’ນ຺ຕິ, ເອວຣູປໍ ປນ [ເອວຣູເປ (ສີ. ປີ.), ເອວຣູເປ ປນ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ເຕ, ຣາຫຸລ, ມໂນກມ຺ມໍ [ມໂນກມ຺ເມ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອຏ຺ຏີຍິຕພ຺ພໍ ຫຣາຍິຕພ຺ພໍ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ; ອຏ຺ຏີຍິຕ຺ວາ ຫຣາຍິຕ຺ວາ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອາຍຕິໍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປນ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂມາໂນ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍາສິ – ‘ຍໍ ໂຂ ອຫໍ ອິທໍ ມນສາ ກມ຺ມໍ ອກາສິໍ ອິທໍ ເມ ມໂນກມ຺ມໍ ເນວຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ນ ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ນ ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ກຸສລໍ ອິທໍ ມໂນກມ຺ມໍ ສຸຂຸທ຺ຣຍໍ ສຸຂວິປາກ’ນ຺ຕິ, ເຕເນວ ຕ຺ວໍ, ຣາຫຸລ, ປີຕິປາໂມຊ຺ເຊນ ວິຫເຣຍ຺ຍາສິ ອໂຫຣຕ຺ຕານຸສິກ຺ຂີ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ.

໑໑໒. ‘‘ເຍ ຫິ ເກຈິ, ຣາຫຸລ, ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ກາຍກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘສຸໍ, ວຈີກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘສຸໍ, ມໂນກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘສຸໍ, ສພ຺ເພ ເຕ ເອວເມວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ກາຍກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘສຸໍ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ວຈີກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘສຸໍ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ມໂນກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘສຸໍ. ເຍປິ ຫິ ເກຈິ, ຣາຫຸລ, ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ກາຍກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘສ຺ສນ຺ຕິ, ວຈີກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘສ຺ສນ຺ຕິ, ມໂນກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘສ຺ສນ຺ຕິ, ສພ຺ເພ ເຕ ເອວເມວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ກາຍກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘສ຺ສນ຺ຕິ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ວຈີກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘສ຺ສນ຺ຕິ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ມໂນກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘສ຺ສນ຺ຕິ. ເຍປິ ຫິ ເກຈິ, ຣາຫຸລ, ເອຕຣຫິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ກາຍກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘນ຺ຕິ, ວຈີກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘນ຺ຕິ, ມໂນກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘນ຺ຕິ, ສພ຺ເພ ເຕ ເອວເມວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ກາຍກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘນ຺ຕິ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ວຈີກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘນ຺ຕິ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ມໂນກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຣາຫຸລ, ‘ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ກາຍກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘສ຺ສາມິ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ວຈີກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘສ຺ສາມິ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ມໂນກມ຺ມໍ ປຣິໂສເຘສ຺ສາມີ’ຕິ – ເອວຎ຺ຫິ ເຕ, ຣາຫຸລ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມໂນ ອາຍສ຺ມາ ຣາຫຸໂລ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທີຕິ.

ອມ຺ພລຏ຺ຐິກຣາຫຸໂລວາທສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຐມໍ.