໕. ຊີວກສຸຕ຺ຕໍ

໕໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ຊີວກສ຺ສ ໂກມາຣຠຈ຺ຈສ຺ສ ອມ຺ພວເນ. ອຖ ໂຂ ຊີວໂກ ໂກມາຣຠຈ຺ໂຈ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຊີວໂກ ໂກມາຣຠຈ຺ໂຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ – ‘ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປາຓໍ ອາຣຠນ຺ຕິ [ອາຣມ຺ຠນ຺ຕິ (ກ.)], ຕໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຊານໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສກຕໍ [ອຸທ຺ທິສ຺ສກຏໍ (ສີ. ປີ.)] ມໍສໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ປຏິຈ຺ຈກມ຺ມ’ນ຺ຕິ. ເຍ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ເອວມາຫໍສຸ – ‘ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປາຓໍ ອາຣຠນ຺ຕິ, ຕໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຊານໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສກຕໍ ມໍສໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ປຏິຈ຺ຈກມ຺ມ’ນ຺ຕິ, ກຈ຺ຈິ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ວຸຕ຺ຕວາທິໂນ, ນ ຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠູເຕນ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຘມ຺ມສ຺ສ ຈານຸຘມ຺ມໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ຕິ, ນ ຈ ໂກຈິ ສຫຘມ຺ມິໂກ ວາທານຸວາໂທ ຄາຣຍ຺ຫໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ?

໕໒. ‘‘ເຍ ເຕ, ຊີວກ, ເອວມາຫໍສຸ – ‘ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປາຓໍ ອາຣຠນ຺ຕິ, ຕໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຊານໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສກຕໍ ມໍສໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ປຏິຈ຺ຈກມ຺ມ’ນ຺ຕິ ນ ເມ ເຕ ວຸຕ຺ຕວາທິໂນ, ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ ຈ ມໍ ເຕ ອສຕາ ອຠູເຕນ. ຕີຫິ ໂຂ ອຫໍ, ຊີວກ, ຐາເນຫິ ມໍສໍ ອປຣິໂຠຄນ຺ຕິ ວທາມິ. ທິຏ຺ຐໍ, ສຸຕໍ, ປຣິສງ຺ກິຕໍ – ອິເມຫິ ໂຂ ອຫໍ, ຊີວກ, ຕີຫິ ຐາເນຫິ ມໍສໍ ອປຣິໂຠຄນ຺ຕິ ວທາມິ. ຕີຫິ ໂຂ ອຫໍ, ຊີວກ, ຐາເນຫິ ມໍສໍ ປຣິໂຠຄນ຺ຕິ ວທາມິ. ອທິຏ຺ຐໍ, ອສຸຕໍ, ອປຣິສງ຺ກິຕໍ – ອິເມຫິ ໂຂ ອຫໍ, ຊີວກ, ຕີຫິ ຐາເນຫິ ມໍສໍ ປຣິໂຠຄນ຺ຕິ ວທາມິ.

໕໓. ‘‘ອິຘ, ຊີວກ, ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ. ໂສ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ. ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາພຊ຺ເຌນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ຕເມນໍ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສ຺ວາຕນາຍ ຠຕ຺ເຕນ ນິມນ຺ເຕຕິ. ອາກງ຺ຂມາໂນວ [ອາກງ຺ຂມາໂນ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ຊີວກ, ຠິກ຺ຂຸ ອຘິວາເສຕິ. ໂສ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ຕສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມຕິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທຕິ. ຕເມນໍ ໂສ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ປຓີເຕນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ ປຣິວິສຕິ. ຕສ຺ສ ນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ສາຘຸ ວຕ ມາຍໍ [ມໍ + ອຍໍ = ມາຍໍ] ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ປຓີເຕນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ ປຣິວິເສຍ຺ຍາຕິ! ອໂຫ ວຕ ມາຍໍ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ອາຍຕິມ຺ປິ ເອວຣູເປນ ປຓີເຕນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ ປຣິວິເສຍ຺ຍາ’ຕິ – ເອວມ຺ປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ໂສ ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ອຄຖິໂຕ [ອຄຘິໂຕ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ອມຸຈ຺ຉິໂຕ ອນຊ຺ໂຌປນ຺ໂນ [ອນຊ຺ຌາປນ຺ໂນ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ອາທີນວທສ຺ສາວີ ນິສ຺ສຣຓປຎ຺ໂຎ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຊີວກ, ອປິ ນຸ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍ ວາ ເຈເຕຕິ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍ ວາ ເຈເຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍ ວາ ເຈເຕຕີ’’ຕິ?

‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ນນຸ ໂສ, ຊີວກ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອນວຊ຺ຊໍເຍວ ອາຫາຣໍ ອາຫາເຣຕີ’’ຕິ?

‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ. ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ – ‘ພ຺ຣຫ຺ມາ ເມຕ຺ຕາວິຫາຣີ’ຕິ. ຕໍ ເມ ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສກ຺ຂິທິຏ຺ໂຐ; ຠຄວາ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ເມຕ຺ຕາວິຫາຣີ’’ຕິ. ‘‘ເຍນ ໂຂ, ຊີວກ, ຣາເຄນ ເຍນ ໂທເສນ ເຍນ ໂມເຫນ ພ຺ຍາປາທວາ ອສ຺ສ ໂສ ຣາໂຄ ໂສ ໂທໂສ ໂສ ໂມໂຫ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີໂນ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູໂລ ຕາລາວຕ຺ຖຸກໂຕ ອນຠາວໍກໂຕ [ອນຠາວກໂຕ (ສີ. ປີ.), ອນຠາວໍຄໂຕ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ໂມ. ສເຈ ໂຂ ເຕ, ຊີວກ, ອິທໍ ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ ອນຸຊານາມິ ເຕ ເອຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອຕເທວ ໂຂ ປນ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ’’ [ຠາສິຕນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ.)].

໕໔. ‘‘ອິຘ, ຊີວກ, ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ. ໂສ ກຣຸຓາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ…ເປ… ມຸທິຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ, ຕຖາ ຕຕິຍໍ, ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ. ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາພຊ຺ເຌນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ຕເມນໍ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສ຺ວາຕນາຍ ຠຕ຺ເຕນ ນິມນ຺ເຕຕິ. ອາກງ຺ຂມາໂນວ, ຊີວກ, ຠິກ຺ຂຸ ອຘິວາເສຕິ. ໂສ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ຄຫປຕິສ຺ສ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມຕິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທຕິ. ຕເມນໍ ໂສ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ປຓີເຕນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ ປຣິວິສຕິ. ຕສ຺ສ ນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ສາຘຸ ວຕ ມາຍໍ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ປຓີເຕນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ ປຣິວິເສຍ຺ຍາຕິ! ອໂຫ ວຕ ມາຍໍ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ອາຍຕິມ຺ປິ ເອວຣູເປນ ປຓີເຕນ ປິຓ຺ຑປາເຕນ ປຣິວິເສຍ຺ຍາ’ຕິ – ເອວມ຺ປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ. ໂສ ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ອຄຖິໂຕ ອມຸຈ຺ຉິໂຕ ອນຊ຺ໂຌປນ຺ໂນ ອາທີນວທສ຺ສາວີ ນິສ຺ສຣຓປຎ຺ໂຎ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ຊີວກ, ອປິ ນຸ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍ ວາ ເຈເຕຕິ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍ ວາ ເຈເຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍ ວາ ເຈເຕຕີ’’ຕິ?

‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ນນຸ ໂສ, ຊີວກ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອນວຊ຺ຊໍເຍວ ອາຫາຣໍ ອາຫາເຣຕີ’’ຕິ?

‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ. ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ – ‘ພ຺ຣຫ຺ມາ ອຸເປກ຺ຂາວິຫາຣີ’ຕິ. ຕໍ ເມ ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສກ຺ຂິທິຏ຺ໂຐ; ຠຄວາ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ອຸເປກ຺ຂາວິຫາຣີ’’ຕິ. ‘‘ເຍນ ໂຂ, ຊີວກ, ຣາເຄນ ເຍນ ໂທເສນ ເຍນ ໂມເຫນ ວິເຫສວາ ອສ຺ສ ອຣຕິວາ ອສ຺ສ ປຏິຆວາ ອສ຺ສ ໂສ ຣາໂຄ ໂສ ໂທໂສ ໂສ ໂມໂຫ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຫີໂນ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູໂລ ຕາລາວຕ຺ຖຸກໂຕ ອນຠາວໍກໂຕ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ໂມ. ສເຈ ໂຂ ເຕ, ຊີວກ, ອິທໍ ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ, ອນຸຊານາມິ ເຕ ເອຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອຕເທວ ໂຂ ປນ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ’’.

໕໕. ‘‘ໂຍ ໂຂ, ຊີວກ, ຕຖາຄຕໍ ວາ ຕຖາຄຕສາວກໍ ວາ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປາຓໍ ອາຣຠຕິ ໂສ ປຎ຺ຈຫິ ຐາເນຫິ ພຫຸໍ ອປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕິ. ຍມ຺ປິ ໂສ, ຄຫປຕິ, ເອວມາຫ – ‘ຄຈ຺ຉຖ, ອມຸກໍ ນາມ ປາຓໍ ອາເນຖາ’ຕິ, ອິມິນາ ປຐເມນ ຐາເນນ ພຫຸໍ ອປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕິ. ຍມ຺ປິ ໂສ ປາໂຓ ຄລປ຺ປເວຐເກນ [ຄລປ຺ປເວຘເກນ (ພຫູສຸ)] ອານີຍມາໂນ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ, ອິມິນາ ທຸຕິເຍນ ຐາເນນ ພຫຸໍ ອປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕິ. ຍມ຺ປິ ໂສ ເອວມາຫ – ‘ຄຈ຺ຉຖ ອິມໍ ປາຓໍ ອາຣຠຖາ’ຕິ, ອິມິນາ ຕຕິເຍນ ຐາເນນ ພຫຸໍ ອປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕິ. ຍມ຺ປິ ໂສ ປາໂຓ ອາຣຠິຍມາໂນ ທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທຕິ, ອິມິນາ ຈຕຸຕ຺ເຖນ ຐາເນນ ພຫຸໍ ອປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕິ. ຍມ຺ປິ ໂສ ຕຖາຄຕໍ ວາ ຕຖາຄຕສາວກໍ ວາ ອກປ຺ປິເຍນ ອາສາເທຕິ, ອິມິນາ ປຎ຺ຈເມນ ຐາເນນ ພຫຸໍ ອປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕິ. ໂຍ ໂຂ, ຊີວກ, ຕຖາຄຕໍ ວາ ຕຖາຄຕສາວກໍ ວາ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປາຓໍ ອາຣຠຕິ ໂສ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ ຐາເນຫິ ພຫຸໍ ອປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຊີວໂກ ໂກມາຣຠຈ຺ໂຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ກປ຺ປິຍໍ ວຕ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂູ ອາຫາຣໍ ອາຫາເຣນ຺ຕິ; ອນວຊ຺ຊໍ ວຕ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂູ ອາຫາຣໍ ອາຫາເຣນ຺ຕິ. ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ…ເປ… ອຸປາສກໍ ມໍ ຠຄວາ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ.

ຊີວກສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຎ຺ຈມໍ.