໔. ຈູຬເວທລ຺ລສຸຕ຺ຕໍ

໔໖໐. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ອຖ ໂຂ ວິສາໂຂ ອຸປາສໂກ ເຍນ ຘມ຺ມທິນ຺ນາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຘມ຺ມທິນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ວິສາໂຂ ອຸປາສໂກ ຘມ຺ມທິນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘‘ສກ຺ກາໂຍ ສກ຺ກາໂຍ’ຕິ, ອຍ຺ເຍ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕໂມ ນຸ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ສກ຺ກາໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ’’ຕິ? ‘‘ປຎ຺ຈ ໂຂ ອິເມ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ສກ຺ກາໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຣູປຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເວທນຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສຎ຺ຎຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສງ຺ຂາຣຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ, ວິຎ຺ຎາຓຸປາທານກ຺ຂນ຺ໂຘ. ອິເມ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ສກ຺ກາໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ’’ຕິ.

‘‘ສາຘຍ຺ເຍ’’ຕິ ໂຂ ວິສາໂຂ ອຸປາສໂກ ຘມ຺ມທິນ຺ນາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມທິນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອຸຕ຺ຕຣິໍ ປຎ຺ຫໍ ອປຸຈ຺ຉິ – ‘‘‘ສກ຺ກາຍສມຸທໂຍ ສກ຺ກາຍສມຸທໂຍ’ຕິ, ອຍ຺ເຍ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕໂມ ນຸ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ສກ຺ກາຍສມຸທໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ’’ຕິ? ‘‘ຍາຍໍ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ຕຓ຺ຫາ ໂປໂນພ຺ຠວິກາ ນນ຺ທີຣາຄສຫຄຕາ ຕຕ຺ຣຕຕ຺ຣາຠິນນ຺ທິນີ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ກາມຕຓ຺ຫາ ຠວຕຓ຺ຫາ ວິຠວຕຓ຺ຫາ; ອຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ສກ຺ກາຍສມຸທໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ’’ຕິ.

‘‘‘ສກ຺ກາຍນິໂຣໂຘ ສກ຺ກາຍນິໂຣໂຘ’ຕິ, ອຍ຺ເຍ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕໂມ ນຸ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ສກ຺ກາຍນິໂຣໂຘ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ’’ຕິ?

‘‘ໂຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ຕສ຺ສາເຍວ ຕຓ຺ຫາຍ ອເສສວິຣາຄນິໂຣໂຘ ຈາໂຄ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ມຸຕ຺ຕິ ອນາລໂຍ; ອຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ສກ຺ກາຍນິໂຣໂຘ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ’’ຕິ.

‘‘‘ສກ຺ກາຍນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ສກ຺ກາຍນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ, ອຍ຺ເຍ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕມາ ນຸ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ສກ຺ກາຍນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ’’ຕິ?

‘‘ອຍເມວ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ສກ຺ກາຍນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ສມ຺ມາວາຈາ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ສມ຺ມາສຕິ ສມ຺ມາສມາຘີ’’ຕິ.

‘‘ຕຎ຺ເຎວ ນຸ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ອຸປາທານໍ ເຕ [ເຕວ (ສີ.)] ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ອຸທາຫຸ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປຎ຺ຈຫຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘຫິ ອຸປາທານ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ຕຎ຺ເຎວ ອຸປາທານໍ ເຕ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ, ນາປິ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປຎ຺ຈຫຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘຫິ ອຸປາທານໍ. ໂຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ປຎ຺ຈສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ຉນ຺ທຣາໂຄ ຕໍ ຕຕ຺ຖ ອຸປາທານ’’ນ຺ຕິ.

໔໖໑. ‘‘ກຖໍ ປນາຍ຺ເຍ, ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິຘາວຸໂສ ວິສາຂ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ, ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວີ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ, ສປ຺ປຸຣິສານໍ ອທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ, ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ເວທນໍ…ເປ… ສຎ຺ຎໍ… ສງ຺ຂາເຣ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ກຖໍ ປນາຍ຺ເຍ, ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ?

‘‘ອິຘາວຸໂສ ວິສາຂ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ, ອຣິຍານໍ ທສ຺ສາວີ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິໂທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ສຸວິນີໂຕ, ສປ຺ປຸຣິສານໍ ທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ສຸວິນີໂຕ, ນ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ນ ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ນ ເວທນໍ…ເປ… ນ ສຎ຺ຎໍ… ນ ສງ຺ຂາເຣ…ເປ… ນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ວິຎ຺ຎາຓວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ນ ອຕ຺ຕນິ ວາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ນ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ. ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ.

໔໖໒. ‘‘ກຕໂມ ປນາຍ຺ເຍ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ?

‘‘ອຍເມວ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ສມ຺ມາວາຈາ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ສມ຺ມາສຕິ ສມ຺ມາສມາຘີ’’ຕິ. ‘‘ອຣິໂຍ ປນາຍ຺ເຍ, ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ສງ຺ຂໂຕ ອຸທາຫຸ ອສງ຺ຂໂຕ’’ຕິ?

‘‘ອຣິໂຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ສງ຺ຂໂຕ’’ຕິ.

‘‘ອຣິເຍນ ນຸ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ອຏ຺ຐງ຺ຄິເກນ ມຄ຺ເຄນ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ສງ຺ຄຫິຕາ ອຸທາຫຸ ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ສງ຺ຄຫິໂຕ’’ຕິ?

‘‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ອຣິເຍນ ອຏ຺ຐງ຺ຄິເກນ ມຄ຺ເຄນ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ສງ຺ຄຫິຕາ; ຕີຫິ ຈ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ຂນ຺ເຘຫິ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ສງ຺ຄຫິໂຕ. ຍາ ຈາວຸໂສ ວິສາຂ, ສມ຺ມາວາຈາ ໂຍ ຈ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ໂຍ ຈ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ອິເມ ຘມ຺ມາ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘ ສງ຺ຄຫິຕາ. ໂຍ ຈ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ຍາ ຈ ສມ຺ມາສຕິ ໂຍ ຈ ສມ຺ມາສມາຘິ ອິເມ ຘມ຺ມາ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ເຘ ສງ຺ຄຫິຕາ. ຍາ ຈ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ໂຍ ຈ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ປນາຍ຺ເຍ, ສມາຘິ, ກຕເມ ຘມ຺ມາ ສມາຘິນິມິຕ຺ຕາ, ກຕເມ ຘມ຺ມາ ສມາຘິປຣິກ຺ຂາຣາ, ກຕມາ ສມາຘິຠາວນາ’’ຕິ?

‘‘ຍາ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອກຄ຺ຄຕາ ອຍໍ ສມາຘິ; ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ສມາຘິນິມິຕ຺ຕາ; ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ ສມາຘິປຣິກ຺ຂາຣາ. ຍາ ເຕສໍເຍວ ຘມ຺ມານໍ ອາເສວນາ ຠາວນາ ພຫຸລີກມ຺ມໍ, ອຍໍ ເອຕ຺ຖ ສມາຘິຠາວນາ’’ຕິ.

໔໖໓. ‘‘ກຕິ ປນາຍ຺ເຍ, ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິ?

‘‘ຕໂຍເມ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ສງ຺ຂາຣາ – ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ.

‘‘ກຕໂມ ປນາຍ຺ເຍ, ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ກຕໂມ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ກຕໂມ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ?

‘‘ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ.

‘‘ກສ຺ມາ ປນາຍ຺ເຍ, ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ກສ຺ມາ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ກສ຺ມາ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ?

‘‘ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ກາຍິກາ ເອເຕ ຘມ຺ມາ ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘາ, ຕສ຺ມາ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ. ປຸພ຺ເພ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ວິຕກ຺ເກຕ຺ວາ ວິຈາເຣຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ວາຈໍ ຠິນ຺ທຕິ, ຕສ຺ມາ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ. ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ເຈຕສິກາ ເອເຕ ຘມ຺ມາ ຈິຕ຺ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘາ, ຕສ຺ມາ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ.

໔໖໔. ‘‘ກຖໍ ປນາຍ຺ເຍ, ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີ’’ຕິ?

‘‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຫໍ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊິສ຺ສ’ນ຺ຕິ ວາ, ‘ອຫໍ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊາມີ’ຕິ ວາ, ‘ອຫໍ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ໂນ’ຕິ ວາ. ອຖ ຂ຺ວາສ຺ສ ປຸພ຺ເພວ ຕຖາ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາວິຕໍ ໂຫຕິ ຍໍ ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປເນຕີ’’ຕິ.

‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປນາຍ຺ເຍ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ປຐມໍ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ – ຍທິ ວາ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ຍທິ ວາ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ຍທິ ວາ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ? ‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຐມໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ຕໂຕ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ຕໂຕ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ.

‘‘ກຖໍ ປນາຍ຺ເຍ, ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕີ’’ຕິ?

‘‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຫໍ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສ’ນ຺ຕິ ວາ, ‘ອຫໍ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐຫາມີ’ຕິ ວາ, ‘ອຫໍ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ’ຕິ ວາ. ອຖ ຂ຺ວາສ຺ສ ປຸພ຺ເພວ ຕຖາ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາວິຕໍ ໂຫຕິ ຍໍ ຕໍ ຕຖຕ຺ຕາຍ ອຸປເນຕີ’’ຕິ.

‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ປນາຍ຺ເຍ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ກຕເມ ຘມ຺ມາ ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ – ຍທິ ວາ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ຍທິ ວາ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ, ຍທິ ວາ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ? ‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຣ, ຕໂຕ ກາຍສງ຺ຂາໂຣ, ຕໂຕ ວຈີສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ.

‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ປນາຍ຺ເຍ, ຠິກ຺ຂຸໍ ກຕິ ຜສ຺ສາ ຜຸສນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ຠິກ຺ຂຸໍ ຕໂຍ ຜສ຺ສາ ຜຸສນ຺ຕິ – ສຸຎ຺ຎໂຕ ຜສ຺ໂສ, ອນິມິຕ຺ໂຕ ຜສ຺ໂສ, ອປ຺ປຓິຫິໂຕ ຜສ຺ໂສ’’ຕິ.

‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ປນາຍ຺ເຍ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ກິໍນິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ກິໍໂປຓໍ ກິໍປພ຺ຠາຣ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິເວກນິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ວິເວກໂປຓໍ ວິເວກປພ຺ຠາຣ’’ນ຺ຕິ.

໔໖໕. ‘‘ກຕິ ປນາຍ຺ເຍ, ເວທນາ’’ຕິ?

‘‘ຕິສ຺ໂສ ໂຂ ອິມາ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ເວທນາ – ສຸຂາ ເວທນາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ’’ຕິ.

‘‘ກຕມາ ປນາຍ຺ເຍ, ສຸຂາ ເວທນາ, ກຕມາ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ, ກຕມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ’’ຕິ?

‘‘ຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ກາຍິກໍ ວາ ເຈຕສິກໍ ວາ ສຸຂໍ ສາຕໍ ເວທຍິຕໍ – ອຍໍ ສຸຂາ ເວທນາ. ຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ກາຍິກໍ ວາ ເຈຕສິກໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ອສາຕໍ ເວທຍິຕໍ – ອຍໍ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ. ຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ກາຍິກໍ ວາ ເຈຕສິກໍ ວາ ເນວ ສາຕໍ ນາສາຕໍ ເວທຍິຕໍ – ອຍໍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ’’ຕິ.

‘‘ສຸຂາ ປນາຍ຺ເຍ, ເວທນາ ກິໍສຸຂາ ກິໍທຸກ຺ຂາ, ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ກິໍສຸຂາ ກິໍທຸກ຺ຂາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ກິໍສຸຂາ ກິໍທຸກ຺ຂາ’’ຕິ?

‘‘ສຸຂາ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ເວທນາ ຐິຕິສຸຂາ ວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂາ; ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ຐິຕິທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມສຸຂາ; ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ ຎາຓສຸຂາ ອຎ຺ຎາຓທຸກ຺ຂາ’’ຕິ.

‘‘ສຸຂາຍ ປນາຍ຺ເຍ, ເວທນາຍ ກິໍ ອນຸສໂຍ ອນຸເສຕິ, ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ກິໍ ອນຸສໂຍ ອນຸເສຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ກິໍ ອນຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ?

‘‘ສຸຂາຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ, ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປຏິຆານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ.

‘‘ສພ຺ພາຍ ນຸ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ, ສພ຺ພາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປຏິຆານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ, ສພ຺ພາຍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ?

‘‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ສພ຺ພາຍ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ, ນ ສພ຺ພາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປຏິຆານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ, ນ ສພ຺ພາຍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ.

‘‘ສຸຂາຍ ປນາຍ຺ເຍ, ເວທນາຍ ກິໍ ປຫາຕພ຺ພໍ, ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ກິໍ ປຫາຕພ຺ພໍ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ກິໍ ປຫາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ສຸຂາຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ ປຫາຕພ຺ໂພ, ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປຏິຆານຸສໂຍ ປຫາຕພ຺ໂພ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ປຫາຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

‘‘ສພ຺ພາຍ ນຸ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ ປຫາຕພ຺ໂພ, ສພ຺ພາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປຏິຆານຸສໂຍ ປຫາຕພ຺ໂພ, ສພ຺ພາຍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ປຫາຕພ຺ໂພ’’ຕິ?

‘‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ສພ຺ພາຍ ສຸຂາຍ ເວທນາຍ ຣາຄານຸສໂຍ ປຫາຕພ຺ໂພ, ນ ສພ຺ພາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ປຏິຆານຸສໂຍ ປຫາຕພ຺ໂພ, ນ ສພ຺ພາຍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ເວທນາຍ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ປຫາຕພ຺ໂພ. ອິຘາວຸໂສ ວິສາຂ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຣາຄໍ ເຕນ ປຊຫຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ. ອິຘາວຸໂສ ວິສາຂ, ຠິກ຺ຂຸ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມາຫໍ ຕທາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສາມິ ຍທຣິຍາ ເອຕຣຫິ ອາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣນ຺ຕີ’ຕິ? ອິຕິ ອນຸຕ຺ຕເຣສຸ ວິໂມກ຺ເຂສຸ ປິຫໍ ອຸປຏ຺ຐາປຍໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປິຫາປ຺ປຈ຺ຈຍາ ໂທມນສ຺ສໍ. ປຏິຆໍ ເຕນ ປຊຫຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ປຏິຆານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ. ອິຘາວຸໂສ ວິສາຂ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ, ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອວິຊ຺ຊໍ ເຕນ ປຊຫຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ.

໔໖໖. ‘‘ສຸຂາຍ ປນາຍ຺ເຍ, ເວທນາຍ ກິໍ ປຏິຠາໂຄ’’ຕິ?

‘‘ສຸຂາຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ເວທນາຍ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ປຏິຠາໂຄ’’ຕິ.

‘‘ທຸກ຺ຂາຍ ປນ຺ນາຍ຺ເຍ, ເວທນາຍ ກິໍ ປຏິຠາໂຄ’’ຕິ?

‘‘ທຸກ຺ຂາຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ເວທນາຍ ສຸຂາ ເວທນາ ປຏິຠາໂຄ’’ຕິ.

‘‘ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ປນາຍ຺ເຍ, ເວທນາຍ ກິໍ ປຏິຠາໂຄ’’ຕິ?

‘‘ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ເວທນາຍ ອວິຊ຺ຊາ ປຏິຠາໂຄ’’ຕິ.

‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ ປນາຍ຺ເຍ, ກິໍ ປຏິຠາໂຄ’’ຕິ?

‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ວິຊ຺ຊາ ປຏິຠາໂຄ’’ຕິ.

‘‘ວິຊ຺ຊາຍ ປນາຍ຺ເຍ, ກິໍ ປຏິຠາໂຄ’’ຕິ?

‘‘ວິຊ຺ຊາຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ວິມຸຕ຺ຕິ ປຏິຠາໂຄ’’ຕິ.

‘‘ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປນາຍ຺ເຍ, ກິໍ ປຏິຠາໂຄ’’ຕິ?

‘‘ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ນິພ຺ພານໍ ປຏິຠາໂຄ’’ຕິ.

‘‘ນິພ຺ພານສ຺ສ ປນາຍ຺ເຍ, ກິໍ ປຏິຠາໂຄ’’ຕິ? ‘‘ອຈ຺ຈຍາສິ, ອາວຸໂສ [ອຈ຺ຈສຣາວຸໂສ (ສີ. ປີ.), ອຈ຺ຈສ຺ສຣາວຸໂສ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ວິສາຂ, ປຎ຺ຫໍ, ນາສກ຺ຂິ ປຎ຺ຫານໍ ປຣິຍນ຺ຕໍ ຄເຫຕຸໍ. ນິພ຺ພາໂນຄຘຎ຺ຫິ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ນິພ຺ພານປຣາຍນໍ ນິພ຺ພານປຣິໂຍສານໍ. ອາກງ຺ຂມາໂນ ຈ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາສິ, ຍຖາ ຈ ເຕ ຠຄວາ ພ຺ຍາກໂຣຕິ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ.

໔໖໗. ອຖ ໂຂ ວິສາໂຂ ອຸປາສໂກ ຘມ຺ມທິນ຺ນາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຘມ຺ມທິນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ວິສາໂຂ ອຸປາສໂກ ຍາວຕໂກ ອໂຫສິ ຘມ຺ມທິນ຺ນາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສທ຺ຘິໍ ກຖາສລ຺ລາໂປ ຕໍ ສພ຺ພໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠຄວາ ວິສາຂໍ ອຸປາສກໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ປຓ຺ຑິຕາ, ວິສາຂ, ຘມ຺ມທິນ຺ນາ ຠິກ຺ຂຸນີ, ມຫາປຎ຺ຎາ, ວິສາຂ, ຘມ຺ມທິນ຺ນາ ຠິກ຺ຂຸນີ. ມໍ ເຈປິ ຕ຺ວໍ, ວິສາຂ, ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາສິ, ອຫມ຺ປິ ຕໍ ເອວເມວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ, ຍຖາ ຕໍ ຘມ຺ມທິນ຺ນາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ພ຺ຍາກຕໍ. ເອໂສ ເຈເວຕສ຺ສ [ເອໂສເວຕສ຺ສ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອຕ຺ໂຖ. ເອວຎ຺ຈ ນໍ [ເອວເມຕໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ຘາເຣຫີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມໂນ ວິສາໂຂ ອຸປາສໂກ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທີຕິ.

ຈູຬເວທລ຺ລສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ.