໙. ທ຺ເວຘາວິຕກ຺ກສຸຕ຺ຕໍ

໒໐໖. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ປຸພ຺ເພວ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ໂພຘາ ອນຠິສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ເສວ ສໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ທ຺ວິຘາ ກຕ຺ວາ ທ຺ວິຘາ ກຕ຺ວາ ວິຕກ຺ເກ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ຈາຍໍ ກາມວິຕກ຺ໂກ ໂຍ ຈ ພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ໂກ ໂຍ ຈ ວິຫິໍສາວິຕກ຺ໂກ – ອິມໍ ເອກໍ ຠາຄມກາສິໍ; ໂຍ ຈາຍໍ ເນກ຺ຂມ຺ມວິຕກ຺ໂກ ໂຍ ຈ ອພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ໂກ ໂຍ ຈ ອວິຫິໍສາວິຕກ຺ໂກ – ອິມໍ ທຸຕິຍໍ ຠາຄມກາສິໍ.

໒໐໗. ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ກາມວິຕກ຺ໂກ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາມິ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຂ ເມ ອຍໍ ກາມວິຕກ຺ໂກ. ໂສ ຈ ໂຂ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ປຎ຺ຎານິໂຣຘິໂກ ວິຆາຕປກ຺ຂິໂກ ອນິພ຺ພານສໍວຕ຺ຕນິໂກ’ [ອນິພ຺ພານສໍວຕ຺ຕນິໂກ’’ຕິ (?)]. ‘ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’ຕິປິ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂໂຕ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ‘ປຣພ຺ຍາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’ຕິປິ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂໂຕ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ‘ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’ຕິປິ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂໂຕ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ‘ປຎ຺ຎານິໂຣຘິໂກ ວິຆາຕປກ຺ຂິໂກ ອນິພ຺ພານສໍວຕ຺ຕນິໂກ’ຕິປິ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂໂຕ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາມວິຕກ຺ກໍ ປຊຫເມວ [ອຕີຕກາລິກກິຣິຍາປທານິເຍວ] ວິໂນທເມວ [ອຕີຕກາລິກກິຣິຍາປທານິເຍວ] ພ຺ຍນ຺ຕເມວ [ພ຺ຍນ຺ເຕວ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ນໍ ອກາສິໍ.

໒໐໘. ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ໂກ…ເປ… ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ວິຫິໍສາວິຕກ຺ໂກ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາມິ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຂ ເມ ອຍໍ ວິຫິໍສາວິຕກ຺ໂກ. ໂສ ຈ ໂຂ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ປຣພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍປິ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ປຎ຺ຎານິໂຣຘິໂກ ວິຆາຕປກ຺ຂິໂກ ອນິພ຺ພານສໍວຕ຺ຕນິໂກ’. ‘ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’ຕິປິ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂໂຕ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ‘ປຣພ຺ຍາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’ຕິປິ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂໂຕ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ‘ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’ຕິປິ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂໂຕ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ‘ປຎ຺ຎານິໂຣຘິໂກ ວິຆາຕປກ຺ຂິໂກ ອນິພ຺ພານສໍວຕ຺ຕນິໂກ’ຕິປິ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂໂຕ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປນ຺ນໍ ວິຫິໍສາວິຕກ຺ກໍ ປຊຫເມວ ວິໂນທເມວ ພ຺ຍນ຺ຕເມວ ນໍ ອກາສິໍ.

‘‘ຍຎ຺ຎເທວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ພຫຸລມນຸວິຕກ຺ເກຕິ ອນຸວິຈາເຣຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ນຕິ ໂຫຕິ ເຈຕໂສ. ກາມວິຕກ຺ກໍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ພຫຸລມນຸວິຕກ຺ເກຕິ ອນຸວິຈາເຣຕິ, ປຫາສິ ເນກ຺ຂມ຺ມວິຕກ຺ກໍ, ກາມວິຕກ຺ກໍ ພຫຸລມກາສິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ກາມວິຕກ຺ກາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນມຕິ. ພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ກໍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ວິຫິໍສາວິຕກ຺ກໍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ພຫຸລມນຸວິຕກ຺ເກຕິ ອນຸວິຈາເຣຕິ, ປຫາສິ ອວິຫິໍສາວິຕກ຺ກໍ, ວິຫິໍສາວິຕກ຺ກໍ ພຫຸລມກາສິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ວິຫິໍສາວິຕກ຺ກາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນມຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວສ຺ສານໍ ປຈ຺ຉິເມ ມາເສ ສຣທສມເຍ ກິຏ຺ຐສມ຺ພາເຘ ໂຄປາລໂກ ຄາໂວ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ. ໂສ ຕາ ຄາໂວ ຕໂຕ ຕໂຕ ທຓ຺ເຑນ ອາໂກເຏຍ຺ຍ ປຏິໂກເຏຍ຺ຍ ສນ຺ນິຣຸນ຺ເຘຍ຺ຍ ສນ຺ນິວາເຣຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ປສ຺ສຕິ ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຄປາລໂກ ຕໂຕນິທານໍ ວຘໍ ວາ ພນ຺ຘນໍ ວາ ຊານິໍ ວາ ຄຣຫໍ ວາ. ເອວເມວ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອທ຺ທສໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອາທີນວໍ ໂອກາຣໍ ສໍກິເລສໍ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ເນກ຺ຂມ຺ເມ ອານິສໍສໍ ໂວທານປກ຺ຂໍ.

໒໐໙. ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເນກ຺ຂມ຺ມວິຕກ຺ໂກ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາມິ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຂ ເມ ອຍໍ ເນກ຺ຂມ຺ມວິຕກ຺ໂກ. ໂສ ຈ ໂຂ ເນວຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ນ ປຣພ຺ຍາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ນ ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ປຎ຺ຎາວຸທ຺ຘິໂກ ອວິຆາຕປກ຺ຂິໂກ ນິພ຺ພານສໍວຕ຺ຕນິໂກ’. ຣຕ຺ຕິໍ ເຈປິ ນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸວິຕກ຺ເກຍ຺ຍໍ ອນຸວິຈາເຣຍ຺ຍໍ, ເນວ ຕໂຕນິທານໍ ຠຍໍ ສມນຸປສ຺ສາມິ. ທິວສໍ ເຈປິ ນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸວິຕກ຺ເກຍ຺ຍໍ ອນຸວິຈາເຣຍ຺ຍໍ, ເນວ ຕໂຕນິທານໍ ຠຍໍ ສມນຸປສ຺ສາມິ. ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ເຈປິ ນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸວິຕກ຺ເກຍ຺ຍໍ ອນຸວິຈາເຣຍ຺ຍໍ, ເນວ ຕໂຕນິທານໍ ຠຍໍ ສມນຸປສ຺ສາມິ. ອປິ ຈ ໂຂ ເມ ອຕິຈິຣໍ ອນຸວິຕກ຺ກຍໂຕ ອນຸວິຈາຣຍໂຕ ກາໂຍ ກິລເມຍ຺ຍ. ກາເຍ ກິລນ຺ເຕ [ກິລມນ຺ເຕ (ກ.)] ຈິຕ຺ຕໍ ອູຫຎ຺ເຎຍ຺ຍ. ອູຫເຕ ຈິຕ຺ເຕ ອາຣາ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິມ຺ຫາຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕເມວ ຈິຕ຺ຕໍ ສຓ຺ຐເປມິ ສນ຺ນິສາເທມິ ເອໂກທິໍ ກໂຣມິ [ເອໂກທິ ກໂຣມິ (ປີ.)] ສມາທຫາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ມາ ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ອູຫຎ຺ຎີ’ຕິ [ອຸຄ຺ຆາຏີຕິ (ສ຺ຍາ. ກ.), ອູຫນີຕິ (ປີ.)].

໒໑໐. ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ໂກ…ເປ… ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອວິຫິໍສາວິຕກ຺ໂກ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາມິ – ‘ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຂ ເມ ອຍໍ ອວິຫິໍສາວິຕກ຺ໂກ. ໂສ ຈ ໂຂ ເນວຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ນ ປຣພ຺ຍາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ນ ອຸຠຍພ຺ຍາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ປຎ຺ຎາວຸທ຺ຘິໂກ ອວິຆາຕປກ຺ຂິໂກ ນິພ຺ພານສໍວຕ຺ຕນິໂກ’. ຣຕ຺ຕິໍ ເຈປິ ນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸວິຕກ຺ເກຍ຺ຍໍ ອນຸວິຈາເຣຍ຺ຍໍ, ເນວ ຕໂຕນິທານໍ ຠຍໍ ສມນຸປສ຺ສາມິ. ທິວສໍ ເຈປິ ນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸວິຕກ຺ເກຍ຺ຍໍ ອນຸວິຈາເຣຍ຺ຍໍ, ເນວ ຕໂຕນິທານໍ ຠຍໍ ສມນຸປສ຺ສາມິ. ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ເຈປິ ນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸວິຕກ຺ເກຍ຺ຍໍ ອນຸວິຈາເຣຍ຺ຍໍ, ເນວ ຕໂຕນິທານໍ ຠຍໍ ສມນຸປສ຺ສາມິ. ອປິ ຈ ໂຂ ເມ ອຕິຈິຣໍ ອນຸວິຕກ຺ກຍໂຕ ອນຸວິຈາຣຍໂຕ ກາໂຍ ກິລເມຍ຺ຍ. ກາເຍ ກິລນ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕໍ ອູຫຎ຺ເຎຍ຺ຍ. ອູຫເຕ ຈິຕ຺ເຕ ອາຣາ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິມ຺ຫາຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕເມວ ຈິຕ຺ຕໍ ສຓ຺ຐເປມິ, ສນ຺ນິສາເທມິ, ເອໂກທິໍ ກໂຣມິ ສມາທຫາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ມາ ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ອູຫຎ຺ຎີ’ຕິ.

‘‘ຍຎ຺ຎເທວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ພຫຸລມນຸວິຕກ຺ເກຕິ ອນຸວິຈາເຣຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ນຕິ ໂຫຕິ ເຈຕໂສ. ເນກ຺ຂມ຺ມວິຕກ຺ກຎ຺ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ພຫຸລມນຸວິຕກ຺ເກຕິ ອນຸວິຈາເຣຕິ, ປຫາສິ ກາມວິຕກ຺ກໍ, ເນກ຺ຂມ຺ມວິຕກ຺ກໍ ພຫຸລມກາສິ, ຕສ຺ສໍ ຕໍ ເນກ຺ຂມ຺ມວິຕກ຺ກາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນມຕິ. ອພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ກຎ຺ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ອວິຫິໍສາວິຕກ຺ກຎ຺ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ພຫຸລມນຸວິຕກ຺ເກຕິ ອນຸວິຈາເຣຕິ, ປຫາສິ ວິຫິໍສາວິຕກ຺ກໍ, ອວິຫິໍສາວິຕກ຺ກໍ ພຫຸລມກາສິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ອວິຫິໍສາວິຕກ຺ກາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນມຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄິມ຺ຫານໍ ປຈ຺ຉິເມ ມາເສ ສພ຺ພສສ຺ເສສຸ ຄາມນ຺ຕສມ຺ຠເຕສຸ ໂຄປາລໂກ ຄາໂວ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ຣຸກ຺ຂມູລຄຕສ຺ສ ວາ ອພ຺ໂຠກາສຄຕສ຺ສ ວາ ສຕິກຣຓີຍເມວ ໂຫຕິ – ‘ເອຕາ [ເອເຕ (ກ.)] ຄາໂວ’ຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິກຣຓີຍເມວ ອໂຫສິ – ‘ເອເຕ ຘມ຺ມາ’ຕິ.

໒໑໑. ‘‘ອາຣທ຺ຘໍ ໂຂ ປນ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ວີຣິຍໍ ອໂຫສິ ອສລ຺ລີນໍ, ອຸປຏ຺ຐິຕາ ສຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ, ປສ຺ສທ຺ໂຘ ກາໂຍ ອສາຣທ຺ໂຘ, ສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄໍ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິໍ. ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິໍ. ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫາສິໍ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ, ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທສິໍ, ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ ‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’ຕິ, ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິໍ. ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິໍ.

໒໑໒. ‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມສິໍ. ໂສ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣາມິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ, ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ…ເປ… ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣາມິ. ອຍໍ ໂຂ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຕ຺ຕິຍາ ປຐເມ ຍາເມ ປຐມາ ວິຊ຺ຊາ ອຘິຄຕາ; ອວິຊ຺ຊາ ວິຫຕາ ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ; ຕໂມ ວິຫໂຕ ອາໂລໂກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ; ຍຖາ ຕໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ.

໒໑໓. ‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕູປປາຕຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມສິໍ. ໂສ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສາມິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ…ເປ… ອິເມ ວຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ…ເປ… ອິຕິ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສາມິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ, ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາມິ. ອຍໍ ໂຂ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຕ຺ຕິຍາ ມຊ຺ຌິເມ ຍາເມ ທຸຕິຍາ ວິຊ຺ຊາ ອຘິຄຕາ; ອວິຊ຺ຊາ ວິຫຕາ ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ; ຕໂມ ວິຫໂຕ ອາໂລໂກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ; ຍຖາ ຕໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ.

໒໑໔. ‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ອາສວານໍ ຂຍຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມສິໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ. ‘ອິເມ ອາສວາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ‘ອຍໍ ອາສວສມຸທໂຍ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣໂຘ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ. ຕສ຺ສ ເມ ເອວໍ ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕ ກາມາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕ຺ຖ, ຠວາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕ຺ຖ, ອວິຊ຺ຊາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕ຺ຖ, ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ອໂຫສິ – ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ. ອຍໍ ໂຂ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຉິເມ ຍາເມ ຕຕິຍາ ວິຊ຺ຊາ ອຘິຄຕາ; ອວິຊ຺ຊາ ວິຫຕາ ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ; ຕໂມ ວິຫໂຕ ອາໂລໂກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ; ຍຖາ ຕໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ.

໒໑໕. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຎ຺ເຎ ປວເນ ມຫນ຺ຕໍ ນິນ຺ນໍ ປລ຺ລລໍ. ຕເມນໍ ມຫາມິຄສງ຺ໂຆ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫເຣຍ຺ຍ. ຕສ຺ສ ໂກຈິເທວ ປຸຣິໂສ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ອນຕ຺ຖກາໂມ ອຫິຕກາໂມ ອໂຍຄກ຺ເຂມກາໂມ. ໂສ ຍ຺ວາສ຺ສ ມຄ຺ໂຄ ເຂໂມ ໂສວຕ຺ຖິໂກ ປີຕິຄມນີໂຍ ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ປິທເຫຍ຺ຍ, ວິວເຣຍ຺ຍ ກຸມ຺ມຄ຺ຄໍ, ໂອທເຫຍ຺ຍ ໂອກຈຣໍ, ຐເປຍ຺ຍ ໂອກຈາຣິກໍ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາມິຄສງ຺ໂຆ ອປເຣນ ສມເຍນ ອນຍພ຺ຍສນໍ [ອນຍພ຺ຍສນໍ ຕນຸຕ຺ຕໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຕສ຺ເສວ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫໂຕ ມິຄສງ຺ຆສ຺ສ ໂກຈິເທວ ປຸຣິໂສ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ອຕ຺ຖກາໂມ ຫິຕກາໂມ ໂຍຄກ຺ເຂມກາໂມ. ໂສ ຍ຺ວາສ຺ສ ມຄ຺ໂຄ ເຂໂມ ໂສວຕ຺ຖິໂກ ປີຕິຄມນີໂຍ ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ວິວເຣຍ຺ຍ, ປິທເຫຍ຺ຍ ກຸມ຺ມຄ຺ຄໍ, ອູຫເນຍ຺ຍ ໂອກຈຣໍ, ນາເສຍ຺ຍ ໂອກຈາຣິກໍ. ເອວຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາມິຄສງ຺ໂຆ ອປເຣນ ສມເຍນ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ.

‘‘ອຸປມາ ໂຂ ເມ ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຕາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນາຍ. ອຍໍ ເຈເວຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ມຫນ຺ຕໍ ນິນ຺ນໍ ປລ຺ລລນ຺ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ມຫາມິຄສງ຺ໂຆຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ປຸຣິໂສ ອນຕ຺ຖກາໂມ ອຫິຕກາໂມ ອໂຍຄກ຺ເຂມກາໂມຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຣສ຺ເສຕໍ ປາປິມໂຕ ອຘິວຈນໍ. ກຸມ຺ມຄ຺ໂຄຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ເສຕໍ ມິຈ຺ຉາມຄ຺ຄສ຺ສ ອຘິວຈນໍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຈາຍ ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ ມິຈ຺ຉາອາຊີວສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຍາມສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສຕິຍາ ມິຈ຺ຉາສມາຘິສ຺ສ. ໂອກຈໂຣຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ນນ຺ທີຣາຄສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ໂອກຈາຣິກາຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິຊ຺ຊາເຍຕໍ ອຘິວຈນໍ. ປຸຣິໂສ ອຕ຺ຖກາໂມ ຫິຕກາໂມ ໂຍຄກ຺ເຂມກາໂມຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ເຂໂມ ມຄ຺ໂຄ ໂສວຕ຺ຖິໂກ ປີຕິຄມນີໂຍຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສ຺ເສຕໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຘິວຈນໍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ສມ຺ມາວາຈາຍ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ ສມ຺ມາສຕິຍາ ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ.

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິວໂຏ ມຍາ ເຂໂມ ມຄ຺ໂຄ ໂສວຕ຺ຖິໂກ ປີຕິຄມນີໂຍ, ປິຫິໂຕ ກຸມ຺ມຄ຺ໂຄ, ອູຫໂຕ ໂອກຈໂຣ, ນາສິຕາ ໂອກຈາຣິກາ. ຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຖາຣາ ກຣຓີຍໍ ສາວການໍ ຫິເຕສິນາ ອນຸກມ຺ປເກນ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ກຕໍ ໂວ ຕໍ ມຍາ. ເອຕານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຸກ຺ຂມູລານິ, ເອຕານິ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານິ; ຌາຍຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາ ປມາທຕ຺ຖ; ມາ ປຈ຺ຉາ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ອຫຸວຕ຺ຖ. ອຍໍ ໂວ ອມ຺ຫາກໍ ອນຸສາສນີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ທ຺ເວຘາວິຕກ຺ກສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ນວມໍ.