໑. ມູລປຣິຍາຍວຄ຺ໂຄ

໑. ມູລປຣິຍາຍສຸຕ຺ຕໍ

໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ອຸກ຺ກຏ຺ຐາຍໍ ວິຫຣຕິ ສຸຠຄວເນ ສາລຣາຊມູເລ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສພ຺ພຘມ຺ມມູລປຣິຍາຍໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ, ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

໒. ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວີ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ, ສປ຺ປຸຣິສານໍ ອທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ – ປຖວິໍ [ປຐວິໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ປຖວິໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ປຖວິໍ ປຖວິໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ປຖວິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິຍາ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ອາປໍ ອາປໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ອາປໍ ອາປໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ອາປໍ ມຎ຺ຎຕິ, ອາປສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ອາປໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ອາປໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ອາປໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ເຕຊໍ ເຕຊໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ເຕຊໍ ເຕຊໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ເຕຊໍ ມຎ຺ຎຕິ, ເຕຊສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ເຕຊໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ເຕຊໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ເຕຊໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ວາຍໍ ວາຍໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ວາຍໍ ວາຍໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ວາຍໍ ມຎ຺ຎຕິ, ວາຍສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ວາຍໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ວາຍໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ວາຍໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

໓. ‘‘ຠູເຕ ຠູຕໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ຠູເຕ ຠູຕໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ຠູເຕ ມຎ຺ຎຕິ, ຠູເຕສຸ ມຎ຺ຎຕິ, ຠູຕໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ຠູເຕ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ຠູເຕ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ເທເວ ເທວໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ເທເວ ເທວໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ເທເວ ມຎ຺ຎຕິ, ເທເວສຸ ມຎ຺ຎຕິ, ເທວໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ເທເວ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ເທເວ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ປຊາປຕິໍ ປຊາປຕິໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ປຊາປຕິໍ ປຊາປຕິໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ປຊາປຕິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ປຊາປຕິສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ປຊາປຕິໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ປຊາປຕິໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ປຊາປຕິໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ພ຺ຣຫ຺ມໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ພ຺ຣຫ຺ມໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມໍ ມຎ຺ຎຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ອາຠສ຺ສເຣ ອາຠສ຺ສຣໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ອາຠສ຺ສເຣ ອາຠສ຺ສຣໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ອາຠສ຺ສເຣ ມຎ຺ຎຕິ, ອາຠສ຺ສເຣສຸ ມຎ຺ຎຕິ, ອາຠສ຺ສຣໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ອາຠສ຺ສເຣ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ອາຠສ຺ສເຣ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ສຸຠກິຓ຺ເຫ ສຸຠກິຓ຺ຫໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ສຸຠກິຓ຺ເຫ ສຸຠກິຓ຺ຫໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ສຸຠກິຓ຺ເຫ ມຎ຺ຎຕິ, ສຸຠກິຓ຺ເຫສຸ ມຎ຺ຎຕິ, ສຸຠກິຓ຺ຫໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ສຸຠກິຓ຺ເຫ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ສຸຠກິຓ຺ເຫ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ເວຫປ຺ຜເລ ເວຫປ຺ຜລໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ເວຫປ຺ຜເລ ເວຫປ຺ຜລໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ເວຫປ຺ຜເລ ມຎ຺ຎຕິ, ເວຫປ຺ຜເລສຸ ມຎ຺ຎຕິ, ເວຫປ຺ຜລໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ເວຫປ຺ຜເລ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ເວຫປ຺ຜເລ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ອຠິຠຸໍ ອຠິຠູໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ອຠິຠຸໍ ອຠິຠູໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ອຠິຠຸໍ ມຎ຺ຎຕິ, ອຠິຠຸສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ອຠິຠູໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ອຠິຠຸໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ອຠິຠຸໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

໔. ‘‘ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ມຎ຺ຎຕິ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ມຎ຺ຎຕິ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ມຎ຺ຎຕິ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ມຎ຺ຎຕິ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

໕. ‘‘ທິຏ຺ຐໍ ທິຏ຺ຐໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ທິຏ຺ຐໍ ທິຏ຺ຐໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐໍ ມຎ຺ຎຕິ, ທິຏ຺ຐສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ທິຏ຺ຐໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ທິຏ຺ຐໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ທິຏ຺ຐໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ສຸຕໍ ສຸຕໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ສຸຕໍ ສຸຕໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ສຸຕໍ ມຎ຺ຎຕິ, ສຸຕສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ສຸຕໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ສຸຕໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ສຸຕໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ມຸຕໍ ມຸຕໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ມຸຕໍ ມຸຕໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ມຸຕໍ ມຎ຺ຎຕິ, ມຸຕສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ມຸຕໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ມຸຕໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ມຸຕໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ວິຎ຺ຎາຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ວິຎ຺ຎາຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາຕໍ ມຎ຺ຎຕິ, ວິຎ຺ຎາຕສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ວິຎ຺ຎາຕໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ວິຎ຺ຎາຕໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ວິຎ຺ຎາຕໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

໖. ‘‘ເອກຕ຺ຕໍ ເອກຕ຺ຕໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ເອກຕ຺ຕໍ ເອກຕ຺ຕໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ເອກຕ຺ຕໍ ມຎ຺ຎຕິ, ເອກຕ຺ຕສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ເອກຕ຺ຕໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ເອກຕ຺ຕໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ເອກຕ຺ຕໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ນານຕ຺ຕໍ ນານຕ຺ຕໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ນານຕ຺ຕໍ ນານຕ຺ຕໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ນານຕ຺ຕໍ ມຎ຺ຎຕິ, ນານຕ຺ຕສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ນານຕ຺ຕໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ນານຕ຺ຕໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ນານຕ຺ຕໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ສພ຺ພໍ ສພ຺ພໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ສພ຺ພໍ ສພ຺ພໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຕິ, ສພ຺ພສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ສພ຺ພໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ສພ຺ພໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ສພ຺ພໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ນິພ຺ພານໍ ນິພ຺ພານໂຕ ສຎ຺ຊານາຕິ; ນິພ຺ພານໍ ນິພ຺ພານໂຕ ສຎ຺ຎຕ຺ວາ ນິພ຺ພານໍ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານສ຺ມິໍ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໂຕ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໍ ເມຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໍ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

ປຸຖຸຊ຺ຊນວເສນ ປຐມນຍຠູມິປຣິຈ຺ເຉໂທ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

໗. ‘‘ໂຍປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເສກ຺ໂຂ [ເສໂຂ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອປ຺ປຕ຺ຕມານໂສ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ປຕ຺ຖຍມາໂນ ວິຫຣຕິ, ໂສປິ ປຖວິໍ ປຖວິໂຕ ອຠິຊານາຕິ; ປຖວິໍ ປຖວິໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ [ອຠິຎ຺ຎຕ຺ວາ (ກ.)] ປຖວິໍ ມາ ມຎ຺ຎິ [ວາ ມຎ຺ຎຕິ], ປຖວິຍາ ມາ ມຎ຺ຎິ, ປຖວິໂຕ ມາ ມຎ຺ຎິ, ປຖວິໍ ເມຕິ ມາ ມຎ຺ຎິ, ປຖວິໍ ມາຠິນນ຺ທິ [ວາ ອຠິນນ຺ທຕິ (ສີ.) ຏີກາ ໂອໂລເກຕພ຺ພາ]. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ອາປໍ…ເປ… ເຕຊໍ… ວາຍໍ… ຠູເຕ… ເທເວ… ປຊາປຕິໍ… ພ຺ຣຫ຺ມໍ… ອາຠສ຺ສເຣ… ສຸຠກິຓ຺ເຫ… ເວຫປ຺ຜເລ… ອຠິຠຸໍ… ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ… ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ… ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ… ທິຏ຺ຐໍ… ສຸຕໍ… ມຸຕໍ… ວິຎ຺ຎາຕໍ… ເອກຕ຺ຕໍ… ນານຕ຺ຕໍ… ສພ຺ພໍ… ນິພ຺ພານໍ ນິພ຺ພານໂຕ ອຠິຊານາຕິ; ນິພ຺ພານໍ ນິພ຺ພານໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນິພ຺ພານໍ ມາ ມຎ຺ຎິ, ນິພ຺ພານສ຺ມິໍ ມາ ມຎ຺ຎິ, ນິພ຺ພານໂຕ ມາ ມຎ຺ຎິ, ນິພ຺ພານໍ ເມຕິ ມາ ມຎ຺ຎິ, ນິພ຺ພານໍ ມາຠິນນ຺ທິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

ເສກ຺ຂວເສນ [ສຕ຺ຖາຣວເສນ (ສີ.), ສຕ຺ຖຸວເສນ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ທຸຕິຍນຍຠູມິປຣິຈ຺ເຉໂທ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

໘. ‘‘ໂຍປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫໍ ຂີຓາສໂວ ວຸສິຕວາ ກຕກຣຓີໂຍ ໂອຫິຕຠາໂຣ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ໂຖ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊໂນ ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ໂຕ, ໂສປິ ປຖວິໍ ປຖວິໂຕ ອຠິຊານາຕິ; ປຖວິໍ ປຖວິໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ປຖວິໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິຍາ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໂຕ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ອາປໍ…ເປ… ເຕຊໍ… ວາຍໍ… ຠູເຕ… ເທເວ… ປຊາປຕິໍ… ພ຺ຣຫ຺ມໍ… ອາຠສ຺ສເຣ… ສຸຠກິຓ຺ເຫ… ເວຫປ຺ຜເລ… ອຠິຠຸໍ… ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ… ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ… ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ… ທິຏ຺ຐໍ… ສຸຕໍ… ມຸຕໍ… ວິຎ຺ຎາຕໍ… ເອກຕ຺ຕໍ… ນານຕ຺ຕໍ… ສພ຺ພໍ… ນິພ຺ພານໍ ນິພ຺ພານໂຕ ອຠິຊານາຕິ; ນິພ຺ພານໍ ນິພ຺ພານໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນິພ຺ພານໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານສ຺ມິໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໂຕ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ປຣິຎ຺ຎາຕໍ ຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

ຂີຓາສວວເສນ ຕຕິຍນຍຠູມິປຣິຈ຺ເຉໂທ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

໙. ‘‘ໂຍປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫໍ ຂີຓາສໂວ ວຸສິຕວາ ກຕກຣຓີໂຍ ໂອຫິຕຠາໂຣ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ໂຖ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊໂນ ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ໂຕ, ໂສປິ ປຖວິໍ ປຖວິໂຕ ອຠິຊານາຕິ; ປຖວິໍ ປຖວິໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ປຖວິໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິຍາ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໂຕ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຂຍາ ຣາຄສ຺ສ, ວີຕຣາຄຕ຺ຕາ.

‘‘ອາປໍ…ເປ… ເຕຊໍ… ວາຍໍ… ຠູເຕ… ເທເວ… ປຊາປຕິໍ… ພ຺ຣຫ຺ມໍ… ອາຠສ຺ສເຣ… ສຸຠກິຓ຺ເຫ… ເວຫປ຺ຜເລ… ອຠິຠຸໍ… ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ… ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ… ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ … ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ … ທິຏ຺ຐໍ… ສຸຕໍ… ມຸຕໍ… ວິຎ຺ຎາຕໍ… ເອກຕ຺ຕໍ… ນານຕ຺ຕໍ… ສພ຺ພໍ… ນິພ຺ພານໍ ນິພ຺ພານໂຕ ອຠິຊານາຕິ; ນິພ຺ພານໍ ນິພ຺ພານໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນິພ຺ພານໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານສ຺ມິໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໂຕ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຂຍາ ຣາຄສ຺ສ, ວີຕຣາຄຕ຺ຕາ.

ຂີຓາສວວເສນ ຈຕຸຕ຺ຖນຍຠູມິປຣິຈ຺ເຉໂທ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

໑໐. ‘‘ໂຍປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫໍ ຂີຓາສໂວ ວຸສິຕວາ ກຕກຣຓີໂຍ ໂອຫິຕຠາໂຣ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ໂຖ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊໂນ ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ໂຕ, ໂສປິ ປຖວິໍ ປຖວິໂຕ ອຠິຊານາຕິ; ປຖວິໍ ປຖວິໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ປຖວິໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິຍາ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໂຕ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຂຍາ ໂທສສ຺ສ, ວີຕໂທສຕ຺ຕາ.

‘‘ອາປໍ…ເປ… ເຕຊໍ… ວາຍໍ… ຠູເຕ… ເທເວ… ປຊາປຕິໍ… ພ຺ຣຫ຺ມໍ… ອາຠສ຺ສເຣ… ສຸຠກິຓ຺ເຫ… ເວຫປ຺ຜເລ… ອຠິຠຸໍ… ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ… ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ… ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ… ທິຏ຺ຐໍ… ສຸຕໍ… ມຸຕໍ… ວິຎ຺ຎາຕໍ… ເອກຕ຺ຕໍ… ນານຕ຺ຕໍ… ສພ຺ພໍ… ນິພ຺ພານໍ ນິພ຺ພານໂຕ ອຠິຊານາຕິ; ນິພ຺ພານໍ ນິພ຺ພານໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນິພ຺ພານໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານສ຺ມິໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໂຕ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຂຍາ ໂທສສ຺ສ, ວີຕໂທສຕ຺ຕາ.

ຂີຓາສວວເສນ ປຎ຺ຈມນຍຠູມິປຣິຈ຺ເຉໂທ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

໑໑. ‘‘ໂຍປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫໍ ຂີຓາສໂວ ວຸສິຕວາ ກຕກຣຓີໂຍ ໂອຫິຕຠາໂຣ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ໂຖ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊໂນ ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ໂຕ, ໂສປິ ປຖວິໍ ປຖວິໂຕ ອຠິຊານາຕິ; ປຖວິໍ ປຖວິໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ປຖວິໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິຍາ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໂຕ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຂຍາ ໂມຫສ຺ສ, ວີຕໂມຫຕ຺ຕາ.

‘‘ອາປໍ…ເປ… ເຕຊໍ… ວາຍໍ… ຠູເຕ… ເທເວ… ປຊາປຕິໍ… ພ຺ຣຫ຺ມໍ… ອາຠສ຺ສເຣ… ສຸຠກິຓ຺ເຫ… ເວຫປ຺ຜເລ… ອຠິຠຸໍ… ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ… ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ… ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ … ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ… ທິຏ຺ຐໍ… ສຸຕໍ… ມຸຕໍ… ວິຎ຺ຎາຕໍ… ເອກຕ຺ຕໍ… ນານຕ຺ຕໍ… ສພ຺ພໍ… ນິພ຺ພານໍ ນິພ຺ພານໂຕ ອຠິຊານາຕິ; ນິພ຺ພານໍ ນິພ຺ພານໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນິພ຺ພານໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານສ຺ມິໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໂຕ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຂຍາ ໂມຫສ຺ສ, ວີຕໂມຫຕ຺ຕາ.

ຂີຓາສວວເສນ ຉຏ຺ຐນຍຠູມິປຣິຈ຺ເຉໂທ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

໑໒. ‘‘ຕຖາຄໂຕປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປຖວິໍ ປຖວິໂຕ ອຠິຊານາຕິ; ປຖວິໍ ປຖວິໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ປຖວິໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິຍາ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໂຕ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ປຣິຎ຺ຎາຕນ຺ຕໍ ຕຖາຄຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ອາປໍ…ເປ… ເຕຊໍ… ວາຍໍ… ຠູເຕ… ເທເວ… ປຊາປຕິໍ… ພ຺ຣຫ຺ມໍ… ອາຠສ຺ສເຣ… ສຸຠກິຓ຺ເຫ… ເວຫປ຺ຜເລ… ອຠິຠຸໍ… ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ… ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ … ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ… ທິຏ຺ຐໍ… ສຸຕໍ… ມຸຕໍ… ວິຎ຺ຎາຕໍ… ເອກຕ຺ຕໍ… ນານຕ຺ຕໍ… ສພ຺ພໍ… ນິພ຺ພານໍ ນິພ຺ພານໂຕ ອຠິຊານາຕິ; ນິພ຺ພານໍ ນິພ຺ພານໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນິພ຺ພານໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານສ຺ມິໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໂຕ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ປຣິຎ຺ຎາຕນ຺ຕໍ ຕຖາຄຕສ຺ສາ’ຕິ ວທາມິ.

ຕຖາຄຕວເສນ ສຕ຺ຕມນຍຠູມິປຣິຈ຺ເຉໂທ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

໑໓. ‘‘ຕຖາຄໂຕປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປຖວິໍ ປຖວິໂຕ ອຠິຊານາຕິ; ປຖວິໍ ປຖວິໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ປຖວິໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິຍາ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໂຕ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ປຖວິໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ນນ຺ທີ [ນນ຺ທິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ທຸກ຺ຂສ຺ສ ມູລ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ‘ຠວາ ຊາຕິ ຠູຕສ຺ສ ຊຣາມຣຓ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຕຖາຄໂຕ ສພ຺ພໂສ ຕຓ຺ຫານໍ ຂຍາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ຈາຄາ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’ຕິ ວທາມິ.

‘‘ອາປໍ …ເປ… ເຕຊໍ… ວາຍໍ… ຠູເຕ… ເທເວ… ປຊາປຕິໍ… ພ຺ຣຫ຺ມໍ… ອາຠສ຺ສເຣ… ສຸຠກິຓ຺ເຫ… ເວຫປ຺ຜເລ… ອຠິຠຸໍ… ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ… ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ… ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ… ທິຏ຺ຐໍ… ສຸຕໍ… ມຸຕໍ… ວິຎ຺ຎາຕໍ… ເອກຕ຺ຕໍ… ນານຕ຺ຕໍ… ສພ຺ພໍ… ນິພ຺ພານໍ ນິພ຺ພານໂຕ ອຠິຊານາຕິ; ນິພ຺ພານໍ ນິພ຺ພານໂຕ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນິພ຺ພານໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານສ຺ມິໍ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໂຕ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ນິພ຺ພານໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ນນ຺ທີ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ມູລ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ‘ຠວາ ຊາຕິ ຠູຕສ຺ສ ຊຣາມຣຓ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຕຖາຄໂຕ ສພ຺ພໂສ ຕຓ຺ຫານໍ ຂຍາ ວິຣາຄາ ນິໂຣຘາ ຈາຄາ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’ຕິ ວທາມີ’’ຕິ.

ຕຖາຄຕວເສນ ອຏ຺ຐມນຍຠູມິປຣິຈ຺ເຉໂທ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ [ນ ອຕ຺ຕມນາ ເຕຠິກ຺ຂູ (ສ຺ຍາ.), ເຕ ຠິກ຺ຂູ (ປີ. ກ.)] ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ມູລປຣິຍາຍສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ປຐມໍ.

໒. ສພ຺ພາສວສຸຕ຺ຕໍ

໑໔. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສພ຺ພາສວສໍວຣປຣິຍາຍໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ, ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

໑໕. ‘‘ຊານໂຕ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປສ຺ສໂຕ ອາສວານໍ ຂຍໍ ວທາມິ, ໂນ ອຊານໂຕ ໂນ ອປສ຺ສໂຕ. ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊານໂຕ ກິຎ຺ຈ ປສ຺ສໂຕ ອາສວານໍ ຂຍໍ ວທາມິ? ໂຍນິໂສ ຈ ມນສິກາຣໍ ອໂຍນິໂສ ຈ ມນສິກາຣໍ. ອໂຍນິໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມນສິກໂຣໂຕ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ເຈວ ອາສວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຈ ອາສວາ ປວຑ຺ຒນ຺ຕິ; ໂຍນິໂສ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມນສິກໂຣໂຕ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ເຈວ ອາສວາ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຈ ອາສວາ ປຫີຍນ຺ຕິ.

໑໖. ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວາ ທສ຺ສນາ ປຫາຕພ຺ພາ, ອຕ຺ຖິ ອາສວາ ສໍວຣາ ປຫາຕພ຺ພາ, ອຕ຺ຖິ ອາສວາ ປຏິເສວນາ ປຫາຕພ຺ພາ, ອຕ຺ຖິ ອາສວາ ອຘິວາສນາ ປຫາຕພ຺ພາ, ອຕ຺ຖິ ອາສວາ ປຣິວຊ຺ຊນາ ປຫາຕພ຺ພາ, ອຕ຺ຖິ ອາສວາ ວິໂນທນາ ປຫາຕພ຺ພາ, ອຕ຺ຖິ ອາສວາ ຠາວນາ ປຫາຕພ຺ພາ.

ທສ຺ສນາ ປຫາຕພ຺ພາສວາ

໑໗. ‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວາ ທສ຺ສນາ ປຫາຕພ຺ພາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ – ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວີ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ, ສປ຺ປຸຣິສານໍ ອທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ອວິນີໂຕ – ມນສິກຣຓີເຍ ຘມ຺ເມ ນປ຺ປຊານາຕິ, ອມນສິກຣຓີເຍ ຘມ຺ເມ ນປ຺ປຊານາຕິ. ໂສ ມນສິກຣຓີເຍ ຘມ຺ເມ ອປ຺ປຊານນ຺ໂຕ ອມນສິກຣຓີເຍ ຘມ຺ເມ ອປ຺ປຊານນ຺ໂຕ, ເຍ ຘມ຺ມາ ນ ມນສິກຣຓີຍາ, ເຕ ຘມ຺ເມ ມນສິ ກໂຣຕິ, ເຍ ຘມ຺ມາ ມນສິກຣຓີຍາ ເຕ ຘມ຺ເມ ນ ມນສິ ກໂຣຕິ.

‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ນ ມນສິກຣຓີຍາ ເຍ ຘມ຺ເມ ມນສິ ກໂຣຕິ? ຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ມນສິກໂຣໂຕ ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ກາມາສໂວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ກາມາສໂວ ປວຑ຺ຒຕິ; ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ຠວາສໂວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ຠວາສໂວ ປວຑ຺ຒຕິ; ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ອວິຊ຺ຊາສໂວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ອວິຊ຺ຊາສໂວ ປວຑ຺ຒຕິ – ອິເມ ຘມ຺ມາ ນ ມນສິກຣຓີຍາ ເຍ ຘມ຺ເມ ມນສິ ກໂຣຕິ.

‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ມນສິກຣຓີຍາ ເຍ ຘມ຺ເມ ນ ມນສິ ກໂຣຕິ? ຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ມນສິກໂຣໂຕ ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ກາມາສໂວ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ກາມາສໂວ ປຫີຍຕິ; ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ຠວາສໂວ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ຠວາສໂວ ປຫີຍຕິ; ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ອວິຊ຺ຊາສໂວ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ອວິຊ຺ຊາສໂວ ປຫີຍຕິ – ອິເມ ຘມ຺ມາ ມນສິກຣຓີຍາ ເຍ ຘມ຺ເມ ນ ມນສິ ກໂຣຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ອມນສິກຣຓີຍານໍ ຘມ຺ມານໍ ມນສິກາຣາ ມນສິກຣຓີຍານໍ ຘມ຺ມານໍ ອມນສິກາຣາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ເຈວ ອາສວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຈ ອາສວາ ປວຑ຺ຒນ຺ຕິ.

໑໘. ‘‘ໂສ ເອວໍ ອໂຍນິໂສ ມນສິ ກໂຣຕິ – ‘ອໂຫສິໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ? ນ ນຸ ໂຂ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ? ກິໍ ນຸ ໂຂ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ? ກຖໍ ນຸ ໂຂ ອໂຫສິໍ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ? ກິໍ ຫຸຕ຺ວາ ກິໍ ອໂຫສິໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ? ຠວິສ຺ສາມິ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ? ນ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສາມິ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ? ກິໍ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສາມິ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ? ກຖໍ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສາມິ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ? ກິໍ ຫຸຕ຺ວາ ກິໍ ຠວິສ຺ສາມິ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ? ເອຕຣຫິ ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມທ຺ຘານໍ [ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມທ຺ຘານໍ ອາຣພ຺ຠ (ສ຺ຍາ.)] ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ກຖໍກຖີ ໂຫຕິ – ‘ອຫໍ ນຸ ໂຂສ຺ມິ? ໂນ ນຸ ໂຂສ຺ມິ? ກິໍ ນຸ ໂຂສ຺ມິ? ກຖໍ ນຸ ໂຂສ຺ມິ? ອຍໍ ນຸ ໂຂ ສຕ຺ໂຕ ກຸໂຕ ອາຄໂຕ? ໂສ ກຸຫິໍ ຄາມີ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ?

໑໙. ‘‘ຕສ຺ສ ເອວໍ ອໂຍນິໂສ ມນສິກໂຣໂຕ ຉນ຺ນໍ ທິຏ຺ຐີນໍ ອຎ຺ຎຕຣາ ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ‘ອຕ຺ຖິ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ວາ ອສ຺ສ [ວາສ຺ສ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ; ‘ນຕ຺ຖິ ເມ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ວາ ອສ຺ສ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ; ‘ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕານໍ ສຎ຺ຊານາມີ’ຕິ ວາ ອສ຺ສ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ; ‘ອຕ຺ຕນາວ ອນຕ຺ຕານໍ ສຎ຺ຊານາມີ’ຕິ ວາ ອສ຺ສ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ; ‘ອນຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕານໍ ສຎ຺ຊານາມີ’ຕິ ວາ ອສ຺ສ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ; ອຖ ວາ ປນສ຺ສ ເອວໍ ທິຏ຺ຐິ ໂຫຕິ – ‘ໂຍ ເມ ອຍໍ ອຕ຺ຕາ ວໂທ ເວເທຍ຺ໂຍ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ກລ຺ຍາຓປາປການໍ ກມ຺ມານໍ ວິປາກໍ ປຏິສໍເວເທຕິ ໂສ ໂຂ ປນ ເມ ອຍໍ ອຕ຺ຕາ ນິຈ຺ໂຈ ຘຸໂວ ສສ຺ສໂຕ ອວິປຣິຓາມຘມ຺ໂມ ສສ຺ສຕິສມໍ ຕເຖວ ຐສ຺ສຕີ’ຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ທິຏ຺ຐິຄຫນໍ ທິຏ຺ຐິກນ຺ຕາຣໍ ທິຏ຺ຐິວິສູກໍ ທິຏ຺ຐິວິປ຺ຜນ຺ທິຕໍ ທິຏ຺ຐິສໍໂຍຊນໍ. ທິຏ຺ຐິສໍໂຍຊນສໍຍຸຕ຺ໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ຊາຕິຍາ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ; ‘ນ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ ທຸກ຺ຂສ຺ມາ’ຕິ ວທາມິ.

໒໐. ‘‘ສຸຕວາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ – ອຣິຍານໍ ທສ຺ສາວີ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິໂທ ອຣິຍຘມ຺ເມ ສຸວິນີໂຕ, ສປ຺ປຸຣິສານໍ ທສ຺ສາວີ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ມສ຺ສ ໂກວິໂທ ສປ຺ປຸຣິສຘມ຺ເມ ສຸວິນີໂຕ – ມນສິກຣຓີເຍ ຘມ຺ເມ ປຊານາຕິ ອມນສິກຣຓີເຍ ຘມ຺ເມ ປຊານາຕິ. ໂສ ມນສິກຣຓີເຍ ຘມ຺ເມ ປຊານນ຺ໂຕ ອມນສິກຣຓີເຍ ຘມ຺ເມ ປຊານນ຺ໂຕ ເຍ ຘມ຺ມາ ນ ມນສິກຣຓີຍາ ເຕ ຘມ຺ເມ ນ ມນສິ ກໂຣຕິ, ເຍ ຘມ຺ມາ ມນສິກຣຓີຍາ ເຕ ຘມ຺ເມ ມນສິ ກໂຣຕິ.

‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ນ ມນສິກຣຓີຍາ ເຍ ຘມ຺ເມ ນ ມນສິ ກໂຣຕິ? ຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ມນສິກໂຣໂຕ ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ກາມາສໂວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ກາມາສໂວ ປວຑ຺ຒຕິ; ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ຠວາສໂວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ຠວາສໂວ ປວຑ຺ຒຕິ; ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ອວິຊ຺ຊາສໂວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ອວິຊ຺ຊາສໂວ ປວຑ຺ຒຕິ – ອິເມ ຘມ຺ມາ ນ ມນສິກຣຓີຍາ, ເຍ ຘມ຺ເມ ນ ມນສິ ກໂຣຕິ.

‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ມນສິກຣຓີຍາ ເຍ ຘມ຺ເມ ມນສິ ກໂຣຕິ? ຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ມນສິກໂຣໂຕ ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ກາມາສໂວ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ກາມາສໂວ ປຫີຍຕິ; ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ຠວາສໂວ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ຠວາສໂວ ປຫີຍຕິ; ອນຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ອວິຊ຺ຊາສໂວ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ວາ ອວິຊ຺ຊາສໂວ ປຫີຍຕິ – ອິເມ ຘມ຺ມາ ມນສິກຣຓີຍາ ເຍ ຘມ຺ເມ ມນສິ ກໂຣຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ອມນສິກຣຓີຍານໍ ຘມ຺ມານໍ ອມນສິກາຣາ ມນສິກຣຓີຍານໍ ຘມ຺ມານໍ ມນສິກາຣາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ເຈວ ອາສວາ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຈ ອາສວາ ປຫີຍນ຺ຕິ.

໒໑. ‘‘ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ໂຍນິໂສ ມນສິ ກໂຣຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’ຕິ ໂຍນິໂສ ມນສິ ກໂຣຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’ຕິ ໂຍນິໂສ ມນສິ ກໂຣຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ໂຍນິໂສ ມນສິ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຍນິໂສ ມນສິກໂຣໂຕ ຕີຓິ ສໍໂຍຊນານິ ປຫີຍນ຺ຕິ – ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ, ວິຈິກິຈ຺ຉາ, ສີລພ຺ພຕປຣາມາໂສ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວາ ທສ຺ສນາ ປຫາຕພ຺ພາ.

ສໍວຣາ ປຫາຕພ຺ພາສວາ

໒໒. ‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວາ ສໍວຣາ ປຫາຕພ຺ພາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ. ຍຎ຺ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣໍ ອສໍວຸຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ, ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣໍ ສໍວຸຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ເອວໍສ ເຕ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ…ເປ… ຆານິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ…ເປ… ຊິວ຺ຫິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ…ເປ… ກາຍິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ…ເປ… ມນິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ. ຍຎ຺ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມນິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣໍ ອສໍວຸຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ, ມນິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣໍ ສໍວຸຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ເອວໍສ ເຕ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ ນ ໂຫນ຺ຕິ.

‘‘ຍຎ຺ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍວຣໍ ອສໍວຸຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ, ສໍວຣໍ ສໍວຸຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ເອວໍສ ເຕ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວາ ສໍວຣາ ປຫາຕພ຺ພາ.

ປຏິເສວນາ ປຫາຕພ຺ພາສວາ

໒໓. ‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວາ ປຏິເສວນາ ປຫາຕພ຺ພາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ຈີວຣໍ ປຏິເສວຕິ – ‘ຍາວເທວ ສີຕສ຺ສ ປຏິຆາຕາຍ, ອຸຓ຺ຫສ຺ສ ປຏິຆາຕາຍ, ຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີໍສປ- [ສິຣິໍສປ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ສມ຺ຜສ຺ສານໍ ປຏິຆາຕາຍ, ຍາວເທວ ຫິຣິໂກປີນປ຺ປຏິຈ຺ຉາທນຕ຺ຖໍ’.

‘‘ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຏິເສວຕິ – ‘ເນວ ທວາຍ, ນ ມທາຍ, ນ ມຓ຺ຑນາຍ, ນ ວິຠູສນາຍ, ຍາວເທວ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ຐິຕິຍາ ຍາປນາຍ, ວິຫິໍສູປຣຕິຍາ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍານຸຄ຺ຄຫາຍ, ອິຕິ ປຸຣາຓຎ຺ຈ ເວທນໍ ປຏິຫງ຺ຂາມິ ນວຎ຺ຈ ເວທນໍ ນ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສາມິ, ຍາຕ຺ຣາ ຈ ເມ ຠວິສ຺ສຕິ ອນວຊ຺ຊຕາ ຈ ຜາສຸວິຫາໂຣ ຈ’ [ຈາຕິ (ສີ.)].

‘‘ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ເສນາສນໍ ປຏິເສວຕິ – ‘ຍາວເທວ ສີຕສ຺ສ ປຏິຆາຕາຍ, ອຸຓ຺ຫສ຺ສ ປຏິຆາຕາຍ, ຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີໍສປສມ຺ຜສ຺ສານໍ ປຏິຆາຕາຍ, ຍາວເທວ ອຸຕຸປຣິສ຺ສຍວິໂນທນປຏິສລ຺ລານາຣາມຕ຺ຖໍ’.

‘‘ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ປຏິເສວຕິ – ‘ຍາວເທວ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ເວຍ຺ຍາພາຘິການໍ ເວທນານໍ ປຏິຆາຕາຍ, ອພ຺ຍາພຊ຺ຌປຣມຕາຍ’ [ອພ຺ຍາປຊ຺ຌປຣມຕາຍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.), ອພ຺ຍາປຊ຺ຊປຣມຕາຍ (ກ.)].

‘‘ຍຎ຺ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປຏິເສວໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ, ປຏິເສວໂຕ ເອວໍສ ເຕ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວາ ປຏິເສວນາ ປຫາຕພ຺ພາ.

ອຘິວາສນາ ປຫາຕພ຺ພາສວາ

໒໔. ‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວາ ອຘິວາສນາ ປຫາຕພ຺ພາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ຂໂມ ໂຫຕິ ສີຕສ຺ສ ອຸຓ຺ຫສ຺ສ, ຊິຆຈ຺ຉາຍ ປິປາສາຍ. ຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີໍສປສມ຺ຜສ຺ສານໍ, ທຸຣຸຕ຺ຕານໍ ທຸຣາຄຕານໍ ວຈນປຖານໍ, ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ສາຣີຣິການໍ ເວທນານໍ ທຸກ຺ຂານໍ ຕິພ຺ພານໍ [ຕິປ຺ປານໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ຂຣານໍ ກຏຸການໍ ອສາຕານໍ ອມນາປານໍ ປາຓຫຣານໍ ອຘິວາສກຊາຕິໂກ ໂຫຕິ.

‘‘ຍຎ຺ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຘິວາສຍໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ, ອຘິວາສຍໂຕ ເອວໍສ ເຕ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວາ ອຘິວາສນາ ປຫາຕພ຺ພາ.

ປຣິວຊ຺ຊນາ ປຫາຕພ຺ພາສວາ

໒໕. ‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວາ ປຣິວຊ຺ຊນາ ປຫາຕພ຺ພາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ຈຓ຺ຑໍ ຫຕ຺ຖິໍ ປຣິວຊ຺ເຊຕິ, ຈຓ຺ຑໍ ອສ຺ສໍ ປຣິວຊ຺ເຊຕິ, ຈຓ຺ຑໍ ໂຄຓໍ ປຣິວຊ຺ເຊຕິ, ຈຓ຺ຑໍ ກຸກ຺ກຸຣໍ ປຣິວຊ຺ເຊຕິ, ອຫິໍ ຂາຓຸໍ ກຓ຺ຏກຏ຺ຐານໍ ໂສພ຺ຠໍ ປປາຕໍ ຈນ຺ທນິກໍ ໂອຬິຄລ຺ລໍ. ຍຖາຣູເປ ອນາສເນ ນິສິນ຺ນໍ ຍຖາຣູເປ ອໂຄຈເຣ ຈຣນ຺ຕໍ ຍຖາຣູເປ ປາປເກ ມິຕ຺ເຕ ຠຊນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎູ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ປາປເກສຸ ຐາເນສຸ ໂອກປ຺ເປຍ຺ຍຸໍ, ໂສ ຕຎ຺ຈ ອນາສນໍ ຕຎ຺ຈ ອໂຄຈຣໍ ເຕ ຈ ປາປເກ ມິຕ຺ເຕ ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ປຣິວຊ຺ເຊຕິ.

‘‘ຍຎ຺ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປຣິວຊ຺ຊຍໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ, ປຣິວຊ຺ຊຍໂຕ ເອວໍສ ເຕ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວາ ປຣິວຊ຺ຊນາ ປຫາຕພ຺ພາ.

ວິໂນທນາ ປຫາຕພ຺ພາສວາ

໒໖. ‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວາ ວິໂນທນາ ປຫາຕພ຺ພາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາມວິຕກ຺ກໍ ນາຘິວາເສຕິ ປຊຫຕິ ວິໂນເທຕິ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ກໍ…ເປ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວິຫິໍສາວິຕກ຺ກໍ…ເປ… ອຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປນ຺ເນ ປາປເກ ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ນາຘິວາເສຕິ ປຊຫຕິ ວິໂນເທຕິ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ.

‘‘ຍຎ຺ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິໂນທຍໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ, ວິໂນທຍໂຕ ເອວໍສ ເຕ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວາ ວິໂນທນາ ປຫາຕພ຺ພາ.

ຠາວນາ ປຫາຕພ຺ພາສວາ

໒໗. ‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວາ ຠາວນາ ປຫາຕພ຺ພາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ; ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ… ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ… ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ… ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ… ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ.

‘‘ຍຎ຺ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠາວຍໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ, ຠາວຍໂຕ ເອວໍສ ເຕ ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວາ ຠາວນາ ປຫາຕພ຺ພາ.

໒໘. ‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ເຍ ອາສວາ ທສ຺ສນາ ປຫາຕພ຺ພາ ເຕ ທສ຺ສນາ ປຫີນາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍ ອາສວາ ສໍວຣາ ປຫາຕພ຺ພາ ເຕ ສໍວຣາ ປຫີນາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍ ອາສວາ ປຏິເສວນາ ປຫາຕພ຺ພາ ເຕ ປຏິເສວນາ ປຫີນາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍ ອາສວາ ອຘິວາສນາ ປຫາຕພ຺ພາ ເຕ ອຘິວາສນາ ປຫີນາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍ ອາສວາ ປຣິວຊ຺ຊນາ ປຫາຕພ຺ພາ ເຕ ປຣິວຊ຺ຊນາ ປຫີນາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍ ອາສວາ ວິໂນທນາ ປຫາຕພ຺ພາ ເຕ ວິໂນທນາ ປຫີນາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຍ ອາສວາ ຠາວນາ ປຫາຕພ຺ພາ ເຕ ຠາວນາ ປຫີນາ ໂຫນ຺ຕິ; ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ – ‘ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພາສວສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ, ອຈ຺ເຉຈ຺ຉິ [ອຈ຺ເຉຊ຺ຊິ (ກ.)] ຕຓ຺ຫໍ, ວິວຕ຺ຕຍິ [ວາວຕ຺ຕຍິ (ສີ. ປີ.)] ສໍໂຍຊນໍ, ສມ຺ມາ ມານາຠິສມຍາ ອນ຺ຕມກາສິ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ສພ຺ພາສວສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ທຸຕິຍໍ.

໓. ຘມ຺ມທາຍາທສຸຕ຺ຕໍ

໒໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຘມ຺ມທາຍາທາ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠວຖ, ມາ ອາມິສທາຍາທາ. ອຕ຺ຖິ ເມ ຕຸມ຺ເຫສຸ ອນຸກມ຺ປາ – ‘ກິນ຺ຕິ ເມ ສາວກາ ຘມ຺ມທາຍາທາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ໂນ ອາມິສທາຍາທາ’ຕິ. ຕຸມ຺ເຫ ຈ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາມິສທາຍາທາ ຠເວຍ຺ຍາຖ ໂນ ຘມ຺ມທາຍາທາ, ຕຸມ຺ເຫປິ ເຕນ ອາທິຍາ [ອາທິສ຺ສາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ຠເວຍ຺ຍາຖ – ‘ອາມິສທາຍາທາ ສຕ຺ຖຸສາວກາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ໂນ ຘມ຺ມທາຍາທາ’ຕິ; ອຫມ຺ປິ ເຕນ ອາທິໂຍ ຠເວຍ຺ຍໍ – ‘ອາມິສທາຍາທາ ສຕ຺ຖຸສາວກາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ໂນ ຘມ຺ມທາຍາທາ’ຕິ. ຕຸມ຺ເຫ ຈ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມທາຍາທາ ຠເວຍ຺ຍາຖ, ໂນ ອາມິສທາຍາທາ, ຕຸມ຺ເຫປິ ເຕນ ນ ອາທິຍາ ຠເວຍ຺ຍາຖ – ‘ຘມ຺ມທາຍາທາ ສຕ຺ຖຸສາວກາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ໂນ ອາມິສທາຍາທາ’ຕິ; ອຫມ຺ປິ ເຕນ ນ ອາທິໂຍ ຠເວຍ຺ຍໍ – ‘ຘມ຺ມທາຍາທາ ສຕ຺ຖຸສາວກາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ໂນ ອາມິສທາຍາທາ’ຕິ. ຕສ຺ມາຕິຫ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມທາຍາທາ ຠວຖ, ມາ ອາມິສທາຍາທາ. ອຕ຺ຖິ ເມ ຕຸມ຺ເຫສຸ ອນຸກມ຺ປາ – ‘ກິນ຺ຕິ ເມ ສາວກາ ຘມ຺ມທາຍາທາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ໂນ ອາມິສທາຍາທາ’ຕິ.

໓໐. ‘‘ອິຘາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຸຕ຺ຕາວີ ອສ຺ສໍ ປວາຣິໂຕ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ ປຣິໂຍສິໂຕ ສຸຫິໂຕ ຍາວທຕ຺ໂຖ; ສິຍາ ຈ ເມ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ອຕິເຣກຘມ຺ໂມ ຉຑ຺ຑນີຍຘມ຺ໂມ [ຉຑ຺ຑິຍຘມ຺ໂມ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)]. ອຖ ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂູ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ ຊິຆຈ຺ຉາທຸພ຺ພລ຺ຍ- [ຊິຆຈ຺ຉາທຸພ຺ພລ຺ລ (ສີ. ປີ.)] ປເຣຕາ. ຕ຺ຍາຫໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍໍ – ‘ອຫໍ ໂຂມ຺ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຸຕ຺ຕາວີ ປວາຣິໂຕ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ ປຣິໂຍສິໂຕ ສຸຫິໂຕ ຍາວທຕ຺ໂຖ; ອຕ຺ຖິ ຈ ເມ ອຍໍ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ອຕິເຣກຘມ຺ໂມ ຉຑ຺ຑນີຍຘມ຺ໂມ. ສເຈ ອາກງ຺ຂຖ, ຠຸຎ຺ຊຖ, ໂນ ເຈ ຕຸມ຺ເຫ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສຖ [ສເຈ ຕຸມ຺ເຫ ນ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສຖ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)], ອິທານາຫໍ ອປ຺ປຫຣິເຕ ວາ ຉຑ຺ເຑສ຺ສາມິ, ອປ຺ປາຓເກ ວາ ອຸທເກ ໂອປິລາເປສ຺ສາມີ’ຕິ. ຕຕ຺ເຣກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວມສ຺ສ – ‘ຠຄວາ ໂຂ ຠຸຕ຺ຕາວີ ປວາຣິໂຕ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ ປຣິໂຍສິໂຕ ສຸຫິໂຕ ຍາວທຕ຺ໂຖ; ອຕ຺ຖິ ຈາຍໍ ຠຄວໂຕ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ອຕິເຣກຘມ຺ໂມ ຉຑ຺ຑນີຍຘມ຺ໂມ. ສເຈ ມຍໍ ນ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມ, ອິທານິ ຠຄວາ ອປ຺ປຫຣິເຕ ວາ ຉຑ຺ເຑສ຺ສຕິ, ອປ຺ປາຓເກ ວາ ອຸທເກ ໂອປິລາເປສ຺ສຕິ’. ວຸຕ຺ຕໍ ໂຂ ປເນຕໍ ຠຄວຕາ – ‘ຘມ຺ມທາຍາທາ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠວຖ, ມາ ອາມິສທາຍາທາ’ຕິ. ອາມິສຎ຺ຎຕຣໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ຍທິທໍ ປິຓ຺ຑປາໂຕ. ຍໍນູນາຫໍ ອິມໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ອຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອິມິນາວ ຊິຆຈ຺ຉາທຸພ຺ພລ຺ເຍນ ເອວໍ ອິມໍ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ [ຣຕ຺ຕິທິວໍ (ກ.)] ວີຕິນາເມຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ອຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕເນວ ຊິຆຈ຺ຉາທຸພ຺ພລ຺ເຍນ ເອວໍ ຕໍ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ວີຕິນາເມຍ຺ຍ. ອຖ ທຸຕິຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວມສ຺ສ – ‘ຠຄວາ ໂຂ ຠຸຕ຺ຕາວີ ປວາຣິໂຕ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ ປຣິໂຍສິໂຕ ສຸຫິໂຕ ຍາວທຕ຺ໂຖ; ອຕ຺ຖິ ຈາຍໍ ຠຄວໂຕ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ອຕິເຣກຘມ຺ໂມ ຉຑ຺ຑນີຍຘມ຺ໂມ. ສເຈ ມຍໍ ນ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມ, ອິທານິ ຠຄວາ ອປ຺ປຫຣິເຕ ວາ ຉຑ຺ເຑສ຺ສຕິ, ອປ຺ປາຓເກ ວາ ອຸທເກ ໂອປິລາເປສ຺ສຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ອິມໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຊິຆຈ຺ຉາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ປຏິວິໂນເທຕ຺ວາ [ປຏິວິເນຕ຺ວາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ເອວໍ ອິມໍ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ວີຕິນາເມຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຊິຆຈ຺ຉາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ປຏິວິໂນເທຕ຺ວາ ເອວໍ ຕໍ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ວີຕິນາເມຍ຺ຍ. ກິຎ຺ຈາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຊິຆຈ຺ຉາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ປຏິວິໂນເທຕ຺ວາ ເອວໍ ຕໍ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ວີຕິນາເມຍ຺ຍ, ອຖ ໂຂ ອສຸເຍວ ເມ ປຸຣິໂມ ຠິກ຺ຂຸ ປຸຊ຺ຊຕໂຣ ຈ ປາສໍສຕໂຣ ຈ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຎ຺ຫິ ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາຍ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຍາ ສລ຺ເລຂາຍ ສຸຠຣຕາຍ ວີຣິຍາຣມ຺ຠາຍ ສໍວຕ຺ຕິສ຺ສຕິ. ຕສ຺ມາຕິຫ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມທາຍາທາ ຠວຖ, ມາ ອາມິສທາຍາທາ. ອຕ຺ຖິ ເມ ຕຸມ຺ເຫສຸ ອນຸກມ຺ປາ – ‘ກິນ຺ຕິ ເມ ສາວກາ ຘມ຺ມທາຍາທາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ໂນ ອາມິສທາຍາທາ’’’ຕິ.

ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອິທໍ ວຕ຺ວານ [ວຕ຺ວາ (ສີ. ປີ.) ເອວມີທິເສສຸ ຐາເນສຸ] ສຸຄໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປາວິສິ.

໓໑. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາວຸໂສ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ. ‘‘ອາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສຕ຺ຖຸ ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ສາວກາ ວິເວກໍ ນານຸສິກ຺ຂນ຺ຕິ, ກິຕ຺ຕາວຕາ ຈ ປນ ສຕ຺ຖຸ ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ສາວກາ ວິເວກມນຸສິກ຺ຂນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ທູຣໂຕປິ ໂຂ ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ອາຄຈ຺ຉາມ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖມຎ຺ຎາຕຸໍ. ສາຘຸ ວຕາຍສ຺ມນ຺ຕໍເຍວ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ປຏິຠາຕຸ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ; ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫາວຸໂສ, ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ, ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສຕ຺ຖຸ ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ສາວກາ ວິເວກໍ ນານຸສິກ຺ຂນ຺ຕິ? ອິຘາວຸໂສ, ສຕ຺ຖຸ ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ສາວກາ ວິເວກໍ ນານຸສິກ຺ຂນ຺ຕິ, ເຍສຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ສຕ຺ຖາ ປຫານມາຫ, ເຕ ຈ ຘມ຺ເມ ນປ຺ປຊຫນ຺ຕິ, ພາຫຸລິກາ [ພາຫຸລ຺ລິກາ (ສ຺ຍາ.)] ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ສາຖລິກາ, ໂອກ຺ກມເນ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ, ປວິເວເກ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ. ຕຕ຺ຣາວຸໂສ, ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ຫາ ຠວນ຺ຕິ. ‘ສຕ຺ຖຸ ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ສາວກາ ວິເວກໍ ນານຸສິກ຺ຂນ຺ຕີ’ຕິ – ອິມິນາ ປຐເມນ ຐາເນນ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ຄາຣຍ຺ຫາ ຠວນ຺ຕິ. ‘ເຍສຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ສຕ຺ຖາ ປຫານມາຫ ເຕ ຈ ຘມ຺ເມ ນປ຺ປຊຫນ຺ຕີ’ຕິ – ອິມິນາ ທຸຕິເຍນ ຐາເນນ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ຄາຣຍ຺ຫາ ຠວນ຺ຕິ. ‘ພາຫຸລິກາ ຈ, ສາຖລິກາ, ໂອກ຺ກມເນ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ, ປວິເວເກ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ’ຕິ – ອິມິນາ ຕຕິເຍນ ຐາເນນ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ຄາຣຍ຺ຫາ ຠວນ຺ຕິ. ເຖຣາ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂູ ອິເມຫິ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ຫາ ຠວນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຣາວຸໂສ, ມຊ຺ຌິມາ ຠິກ຺ຂູ…ເປ… ນວາ ຠິກ຺ຂູ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ຫາ ຠວນ຺ຕິ. ‘ສຕ຺ຖຸ ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ສາວກາ ວິເວກໍ ນານຸສິກ຺ຂນ຺ຕີ’ຕິ – ອິມິນາ ປຐເມນ ຐາເນນ ນວາ ຠິກ຺ຂູ ຄາຣຍ຺ຫາ ຠວນ຺ຕິ. ‘ເຍສຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ສຕ຺ຖາ ປຫານມາຫ ເຕ ຈ ຘມ຺ເມ ນປ຺ປຊຫນ຺ຕີ’ຕິ – ອິມິນາ ທຸຕິເຍນ ຐາເນນ ນວາ ຠິກ຺ຂູ ຄາຣຍ຺ຫາ ຠວນ຺ຕິ. ‘ພາຫຸລິກາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ສາຖລິກາ, ໂອກ຺ກມເນ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ, ປວິເວເກ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ’ຕິ – ອິມິນາ ຕຕິເຍນ ຐາເນນ ນວາ ຠິກ຺ຂູ ຄາຣຍ຺ຫາ ຠວນ຺ຕິ. ນວາ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂູ ອິເມຫິ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ຄາຣຍ຺ຫາ ຠວນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສຕ຺ຖຸ ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ສາວກາ ວິເວກໍ ນານຸສິກ຺ຂນ຺ຕິ.

໓໒. ‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ຈ, ປນາວຸໂສ, ສຕ຺ຖຸ ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ສາວກາ ວິເວກມນຸສິກ຺ຂນ຺ຕິ? ອິຘາວຸໂສ, ສຕ຺ຖຸ ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ສາວກາ ວິເວກມນຸສິກ຺ຂນ຺ຕິ – ເຍສຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ສຕ຺ຖາ ປຫານມາຫ ເຕ ຈ ຘມ຺ເມ ປຊຫນ຺ຕິ; ນ ຈ ພາຫຸລິກາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ສາຖລິກາ ໂອກ຺ກມເນ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ ປວິເວເກ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ. ຕຕ຺ຣາວຸໂສ, ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍສາ ຠວນ຺ຕິ. ‘ສຕ຺ຖຸ ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ສາວກາ ວິເວກມນຸສິກ຺ຂນ຺ຕີ’ຕິ – ອິມິນາ ປຐເມນ ຐາເນນ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ປາສໍສາ ຠວນ຺ຕິ. ‘ເຍສຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ສຕ຺ຖາ ປຫານມາຫ ເຕ ຈ ຘມ຺ເມ ປຊຫນ຺ຕີ’ຕິ – ອິມິນາ ທຸຕິເຍນ ຐາເນນ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ປາສໍສາ ຠວນ຺ຕິ. ‘ນ ຈ ພາຫຸລິກາ, ນ ສາຖລິກາ ໂອກ຺ກມເນ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ ປວິເວເກ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ’ຕິ – ອິມິນາ ຕຕິເຍນ ຐາເນນ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ປາສໍສາ ຠວນ຺ຕິ. ເຖຣາ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂູ ອິເມຫິ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍສາ ຠວນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຣາວຸໂສ, ມຊ຺ຌິມາ ຠິກ຺ຂູ…ເປ… ນວາ ຠິກ຺ຂູ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍສາ ຠວນ຺ຕິ. ‘ສຕ຺ຖຸ ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ສາວກາ ວິເວກມນຸສິກ຺ຂນ຺ຕີ’ຕິ – ອິມິນາ ປຐເມນ ຐາເນນ ນວາ ຠິກ຺ຂູ ປາສໍສາ ຠວນ຺ຕິ. ‘ເຍສຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ສຕ຺ຖາ ປຫານມາຫ ເຕ ຈ ຘມ຺ເມ ປຊຫນ຺ຕີ’ຕິ – ອິມິນາ ທຸຕິເຍນ ຐາເນນ ນວາ ຠິກ຺ຂູ ປາສໍສາ ຠວນ຺ຕິ. ‘ນ ຈ ພາຫຸລິກາ, ນ ສາຖລິກາ ໂອກ຺ກມເນ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ ປວິເວເກ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ’ຕິ – ອິມິນາ ຕຕິເຍນ ຐາເນນ ນວາ ຠິກ຺ຂູ ປາສໍສາ ຠວນ຺ຕິ. ນວາ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂູ ອິເມຫິ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ປາສໍສາ ຠວນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສຕ຺ຖຸ ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ສາວກາ ວິເວກມນຸສິກ຺ຂນ຺ຕິ.

໓໓. ‘‘ຕຕ຺ຣາວຸໂສ, ໂລໂຠ ຈ ປາປໂກ ໂທໂສ ຈ ປາປໂກ. ໂລຠສ຺ສ ຈ ປຫານາຍ ໂທສສ຺ສ ຈ ປຫານາຍ ອຕ຺ຖິ ມຊ຺ຌິມາ ປຏິປທາ ຈກ຺ຂຸກຣຓີ ຎາຓກຣຓີ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ກຕມາ ຈ ສາ, ອາວຸໂສ, ມຊ຺ຌິມາ ປຏິປທາ ຈກ຺ຂຸກຣຓີ ຎາຓກຣຓີ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ? ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ [ເສຍ຺ຍຖີທໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ສມ຺ມາວາຈາ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ສມ຺ມາສຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ. ອຍໍ ໂຂ ສາ, ອາວຸໂສ, ມຊ຺ຌິມາ ປຏິປທາ ຈກ຺ຂຸກຣຓີ ຎາຓກຣຓີ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣາວຸໂສ, ໂກໂຘ ຈ ປາປໂກ ອຸປນາໂຫ ຈ ປາປໂກ…ເປ… ມກ຺ໂຂ ຈ ປາປໂກ ປຬາໂສ ຈ ປາປໂກ, ອິສ຺ສາ ຈ ປາປິກາ ມຈ຺ເຉຣຎ຺ຈ ປາປກໍ, ມາຍາ ຈ ປາປິກາ ສາເຐຍ຺ຍຎ຺ຈ ປາປກໍ, ຖມ຺ໂຠ ຈ ປາປໂກ ສາຣມ຺ໂຠ ຈ ປາປໂກ, ມາໂນ ຈ ປາປໂກ ອຕິມາໂນ ຈ ປາປໂກ, ມໂທ ຈ ປາປໂກ ປມາໂທ ຈ ປາປໂກ. ມທສ຺ສ ຈ ປຫານາຍ ປມາທສ຺ສ ຈ ປຫານາຍ ອຕ຺ຖິ ມຊ຺ຌິມາ ປຏິປທາ ຈກ຺ຂຸກຣຓີ ຎາຓກຣຓີ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ກຕມາ ຈ ສາ, ອາວຸໂສ, ມຊ຺ຌິມາ ປຏິປທາ ຈກ຺ຂຸກຣຓີ ຎາຓກຣຓີ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ? ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ສມ຺ມາວາຈາ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ສມ຺ມາສຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ. ອຍໍ ໂຂ ສາ, ອາວຸໂສ, ມຊ຺ຌິມາ ປຏິປທາ ຈກ຺ຂຸກຣຓີ ຎາຓກຣຓີ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ.

ອິທມໂວຈາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ.

ຘມ຺ມທາຍາທສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຕຕິຍໍ.

໔. ຠຍເຠຣວສຸຕ຺ຕໍ

໓໔. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ [ສາຣາຓີຍໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເຍເມ, ໂຠ ໂຄຕມ, ກຸລປຸຕ຺ຕາ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ສທ຺ຘາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕາ, ຠວໍ ເຕສໍ ໂຄຕໂມ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ, ຠວໍ ເຕສໍ ໂຄຕໂມ ພຫຸກາໂຣ, ຠວໍ ເຕສໍ ໂຄຕໂມ ສມາທເປຕາ [ສມາທາເປຕາ (?)]; ໂຠໂຕ ຈ ປນ ໂຄຕມສ຺ສ ສາ ຊນຕາ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມຕໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອວເມຕໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ! ເຍ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ກຸລປຸຕ຺ຕາ ມມໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ສທ຺ຘາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕາ, ອຫໍ ເຕສໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ, ອຫໍ ເຕສໍ ພຫຸກາໂຣ, ອຫໍ ເຕສໍ ສມາທເປຕາ; ມມ ຈ ປນ ສາ ຊນຕາ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ‘‘ທຸຣຠິສມ຺ຠວານິ ຫິ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ, ທຸກ຺ກຣໍ ປວິເວກໍ, ທຸຣຠິຣມໍ ເອກຕ຺ເຕ, ຫຣນ຺ຕິ ມຎ຺ເຎ ມໂນ ວນານິ ສມາຘິໍ ອລຠມານສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມຕໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອວເມຕໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ! ທຸຣຠິສມ຺ຠວານິ ຫິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ, ທຸກ຺ກຣໍ ປວິເວກໍ, ທຸຣຠິຣມໍ ເອກຕ຺ເຕ, ຫຣນ຺ຕິ ມຎ຺ເຎ ມໂນ ວນານິ ສມາຘິໍ ອລຠມານສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ’’ຕິ.

໓໕. ‘‘ມຍ຺ຫມ຺ປິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຸພ຺ເພວ ສມ຺ໂພຘາ ອນຠິສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ເສວ ສໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘ທຸຣຠິສມ຺ຠວານິ ຫິ ໂຂ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ, ທຸກ຺ກຣໍ ປວິເວກໍ, ທຸຣຠິຣມໍ ເອກຕ຺ເຕ, ຫຣນ຺ຕິ ມຎ຺ເຎ ມໂນ ວນານິ ສມາຘິໍ ອລຠມານສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ’ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ເຍ ໂຂ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ອປຣິສຸທ຺ຘກາຍກມ຺ມນ຺ຕາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ, ອປຣິສຸທ຺ຘກາຍກມ຺ມນ຺ຕສນ຺ໂທສເຫຕຸ ຫເວ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອກຸສລໍ ຠຍເຠຣວໍ ອວ຺ຫາຍນ຺ຕິ. ນ ໂຂ ປນາຫໍ ອປຣິສຸທ຺ຘກາຍກມ຺ມນ຺ໂຕ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວາມິ; ປຣິສຸທ຺ຘກາຍກມ຺ມນ຺ໂຕຫມສ຺ມິ. ເຍ ຫິ ໂວ ອຣິຍາ ປຣິສຸທ຺ຘກາຍກມ຺ມນ຺ຕາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ ເຕສມຫໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ’ຕິ. ເອຕມຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຣິສຸທ຺ຘກາຍກມ຺ມຕໍ ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠິຍ຺ໂຍ ປລ຺ໂລມມາປາທິໍ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫາຣາຍ.

໓໖. ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ເຍ ໂຂ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ອປຣິສຸທ຺ຘວຈີກມ຺ມນ຺ຕາ…ເປ… ອປຣິສຸທ຺ຘມໂນກມ຺ມນ຺ຕາ …ເປ… ອປຣິສຸທ຺ຘາຊີວາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ, ອປຣິສຸທ຺ຘາຊີວສນ຺ໂທສເຫຕຸ ຫເວ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອກຸສລໍ ຠຍເຠຣວໍ ອວ຺ຫາຍນ຺ຕິ. ນ ໂຂ ປນາຫໍ ອປຣິສຸທ຺ຘາຊີໂວ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວາມິ; ປຣິສຸທ຺ຘາຊີໂວຫມສ຺ມິ. ເຍ ຫິ ໂວ ອຣິຍາ ປຣິສຸທ຺ຘາຊີວາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ ເຕສມຫໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ’ຕິ. ເອຕມຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຣິສຸທ຺ຘາຊີວຕໍ ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠິຍ຺ໂຍ ປລ຺ໂລມມາປາທິໍ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫາຣາຍ.

໓໗. ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ເຍ ໂຂ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ອຠິຊ຺ຌາລູ ກາເມສຸ ຕິພ຺ພສາຣາຄາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ, ອຠິຊ຺ຌາລຸກາເມສຸຕິພ຺ພສາຣາຄສນ຺ໂທສເຫຕຸ ຫເວ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອກຸສລໍ ຠຍເຠຣວໍ ອວ຺ຫາຍນ຺ຕິ. ນ ໂຂ ປນາຫໍ ອຠິຊ຺ຌາລຸ ກາເມສຸ ຕິພ຺ພສາຣາໂຄ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວາມິ; ອນຠິຊ຺ຌາລູຫມສ຺ມິ. ເຍ ຫິ ໂວ ອຣິຍາ ອນຠິຊ຺ຌາລູ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ, ເຕສມຫໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ’ຕິ. ເອຕມຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອນຠິຊ຺ຌາລຸຕໍ ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠິຍ຺ໂຍ ປລ຺ໂລມມາປາທິໍ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫາຣາຍ.

໓໘. ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ເຍ ໂຂ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ປທຸຏ຺ຐມນສງ຺ກປ຺ປາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ, ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ຕປທຸຏ຺ຐມນສງ຺ກປ຺ປສນ຺ໂທສເຫຕຸ ຫເວ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອກຸສລໍ ຠຍເຠຣວໍ ອວ຺ຫາຍນ຺ຕິ. ນ ໂຂ ປນາຫໍ ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ປທຸຏ຺ຐມນສງ຺ກປ຺ໂປ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວາມິ; ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕຫມສ຺ມິ. ເຍ ຫິ ໂວ ອຣິຍາ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ ເຕສມຫໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ’ຕິ. ເອຕມຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຕໍ ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠິຍ຺ໂຍ ປລ຺ໂລມມາປາທິໍ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫາຣາຍ.

໓໙. ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ເຍ ໂຂ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ຖີນມິທ຺ຘປຣິຍຸຏ຺ຐິຕາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ, ຖີນມິທ຺ຘປຣິຍຸຏ຺ຐານສນ຺ໂທສເຫຕຸ ຫເວ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອກຸສລໍ ຠຍເຠຣວໍ ອວ຺ຫາຍນ຺ຕິ. ນ ໂຂ ປນາຫໍ ຖີນມິທ຺ຘປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວາມິ; ວິຄຕຖີນມິທ຺ໂຘຫມສ຺ມິ. ເຍ ຫິ ໂວ ອຣິຍາ ວິຄຕຖີນມິທ຺ຘາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ ເຕສມຫໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ’ຕິ. ເອຕມຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ວິຄຕຖີນມິທ຺ຘຕໍ ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠິຍ຺ໂຍ ປລ຺ໂລມມາປາທິໍ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫາຣາຍ.

໔໐. ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ເຍ ໂຂ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ອຸທ຺ຘຕາ ອວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ, ອຸທ຺ຘຕອວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ຕສນ຺ໂທສເຫຕຸ ຫເວ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອກຸສລໍ ຠຍເຠຣວໍ ອວ຺ຫາຍນ຺ຕິ. ນ ໂຂ ປນາຫໍ ອຸທ຺ຘໂຕ ອວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວາມິ; ວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕຫມສ຺ມິ. ເຍ ຫິ ໂວ ອຣິຍາ ວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ, ເຕສມຫໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ’ຕິ. ເອຕມຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ຕຕໍ ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠິຍ຺ໂຍ ປລ຺ໂລມມາປາທິໍ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫາຣາຍ.

໔໑. ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ເຍ ໂຂ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ກງ຺ຂີ ວິຈິກິຈ຺ຉີ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ, ກງ຺ຂິວິຈິກິຈ຺ຉິສນ຺ໂທສເຫຕຸ ຫເວ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອກຸສລໍ ຠຍເຠຣວໍ ອວ຺ຫາຍນ຺ຕິ. ນ ໂຂ ປນາຫໍ ກງ຺ຂີ ວິຈິກິຈ຺ຉີ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວາມິ; ຕິຓ຺ຓວິຈິກິຈ຺ໂຉຫມສ຺ມິ. ເຍ ຫິ ໂວ ອຣິຍາ ຕິຓ຺ຓວິຈິກິຈ຺ຉາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ ເຕສມຫໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ’ຕິ. ເອຕມຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕິຓ຺ຓວິຈິກິຈ຺ຉຕໍ ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠິຍ຺ໂຍ ປລ຺ໂລມມາປາທິໍ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫາຣາຍ.

໔໒. ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ເຍ ໂຂ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ອຕ຺ຕຸກ຺ກໍສກາ ປຣວມ຺ຠີ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ, ອຕ຺ຕຸກ຺ກໍສນປຣວມ຺ຠນສນ຺ໂທສເຫຕຸ ຫເວ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອກຸສລໍ ຠຍເຠຣວໍ ອວ຺ຫາຍນ຺ຕິ. ນ ໂຂ ປນາຫໍ ອຕ຺ຕຸກ຺ກໍສໂກ ປຣວມ຺ຠີ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວາມິ; ອນຕ຺ຕຸກ຺ກໍສໂກ ອປຣວມ຺ຠີຫມສ຺ມິ. ເຍ ຫິ ໂວ ອຣິຍາ ອນຕ຺ຕຸກ຺ກໍສກາ ອປຣວມ຺ຠີ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ ເຕສມຫໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ’ຕິ. ເອຕມຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອນຕ຺ຕຸກ຺ກໍສກຕໍ ອປຣວມ຺ຠິຕໍ ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠິຍ຺ໂຍ ປລ຺ໂລມມາປາທິໍ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫາຣາຍ.

໔໓. ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ເຍ ໂຂ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ຉມ຺ຠີ ຠີຣຸກຊາຕິກາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ, ຉມ຺ຠິຠີຣຸກຊາຕິກສນ຺ໂທສເຫຕຸ ຫເວ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອກຸສລໍ ຠຍເຠຣວໍ ອວ຺ຫາຍນ຺ຕິ. ນ ໂຂ ປນາຫໍ ຉມ຺ຠີ ຠີຣຸກຊາຕິໂກ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວາມິ; ວິຄຕໂລມຫໍໂສຫມສ຺ມິ. ເຍ ຫິ ໂວ ອຣິຍາ ວິຄຕໂລມຫໍສາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ ເຕສມຫໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ’ຕິ. ເອຕມຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ວິຄຕໂລມຫໍສຕໍ ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠິຍ຺ໂຍ ປລ຺ໂລມມາປາທິໍ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫາຣາຍ.

໔໔. ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ເຍ ໂຂ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກໍ ນິກາມຍມານາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກນິກາມນ [ນິກາມຍມານ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ສນ຺ໂທສເຫຕຸ ຫເວ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອກຸສລໍ ຠຍເຠຣວໍ ອວ຺ຫາຍນ຺ຕິ. ນ ໂຂ ປນາຫໍ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກໍ ນິກາມຍມາໂນ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວາມິ; ອປ຺ປິຈ຺ໂຉຫມສ຺ມິ. ເຍ ຫິ ໂວ ອຣິຍາ ອປ຺ປິຈ຺ຉາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ ເຕສມຫໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ’ຕິ. ເອຕມຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອປ຺ປິຈ຺ຉຕໍ ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠິຍ຺ໂຍ ປລ຺ໂລມມາປາທິໍ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫາຣາຍ.

໔໕. ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ເຍ ໂຂ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ກຸສີຕາ ຫີນວີຣິຍາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ, ກຸສີຕຫີນວີຣິຍສນ຺ໂທສເຫຕຸ ຫເວ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອກຸສລໍ ຠຍເຠຣວໍ ອວ຺ຫາຍນ຺ຕິ. ນ ໂຂ ປນາຫໍ ກຸສີໂຕ ຫີນວີຣິໂຍ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວາມິ; ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍຫມສ຺ມິ. ເຍ ຫິ ໂວ ອຣິຍາ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ ເຕສມຫໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ’ຕິ. ເອຕມຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອາຣທ຺ຘວີຣິຍຕໍ ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠິຍ຺ໂຍ ປລ຺ໂລມມາປາທິໍ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫາຣາຍ.

໔໖. ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ເຍ ໂຂ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕີ ອສມ຺ປຊານາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ, ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິອສມ຺ປຊານສນ຺ໂທສເຫຕຸ ຫເວ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອກຸສລໍ ຠຍເຠຣວໍ ອວ຺ຫາຍນ຺ຕິ. ນ ໂຂ ປນາຫໍ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິ ອສມ຺ປຊາໂນ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວາມິ; ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິຫມສ຺ມິ. ເຍ ຫິ ໂວ ອຣິຍາ ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕີ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ ເຕສມຫໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ’ຕິ. ເອຕມຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິຕໍ ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠິຍ຺ໂຍ ປລ຺ໂລມມາປາທິໍ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫາຣາຍ.

໔໗. ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ເຍ ໂຂ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ອສມາຫິຕາ ວິພ຺ຠນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ, ອສມາຫິຕວິພ຺ຠນ຺ຕຈິຕ຺ຕສນ຺ໂທສເຫຕຸ ຫເວ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອກຸສລໍ ຠຍເຠຣວໍ ອວ຺ຫາຍນ຺ຕິ. ນ ໂຂ ປນາຫໍ ອສມາຫິໂຕ ວິພ຺ຠນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວາມິ; ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນຫມສ຺ມິ. ເຍ ຫິ ໂວ ອຣິຍາ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ນາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ ເຕສມຫໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ’ຕິ. ເອຕມຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສມາຘິສມ຺ປທໍ ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠິຍ຺ໂຍ ປລ຺ໂລມມາປາທິໍ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫາຣາຍ.

໔໘. ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ເຍ ໂຂ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ທຸປ຺ປຎ຺ຎາ ເອຬມູຄາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ, ທຸປ຺ປຎ຺ຎເອຬມູຄສນ຺ໂທສເຫຕຸ ຫເວ ເຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອກຸສລໍ ຠຍເຠຣວໍ ອວ຺ຫາຍນ຺ຕິ. ນ ໂຂ ປນາຫໍ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ ເອຬມູໂຄ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວາມິ; ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນຫມສ຺ມິ. ເຍ ຫິ ໂວ ອຣິຍາ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ນາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວນ຺ຕິ ເຕສມຫໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ’ຕິ. ເອຕມຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປທໍ ອຕ຺ຕນິ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠິຍ຺ໂຍ ປລ຺ໂລມມາປາທິໍ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫາຣາຍ.

ໂສຬສປຣິຍາຍໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໔໙. ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ຍາ ຕາ ຣຕ຺ຕິໂຍ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ອຠິລກ຺ຂິຕາ – ຈາຕຸທ຺ທສີ ປຎ຺ຈທສີ ອຏ຺ຐມີ ຈ ປກ຺ຂສ຺ສ – ຕຖາຣູປາສຸ ຣຕ຺ຕີສຸ ຍານິ ຕານິ ອາຣາມເຈຕິຍານິ ວນເຈຕິຍານິ ຣຸກ຺ຂເຈຕິຍານິ ຠິໍສນການິ ສໂລມຫໍສານິ ຕຖາຣູເປສຸ ເສນາສເນສຸ ວິຫເຣຍ຺ຍໍ ອປ຺ເປວ ນາມາຫໍ ຠຍເຠຣວໍ ປສ຺ເສຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອປເຣນ ສມເຍນ ຍາ ຕາ ຣຕ຺ຕິໂຍ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ອຠິລກ຺ຂິຕາ – ຈາຕຸທ຺ທສີ ປຎ຺ຈທສີ ອຏ຺ຐມີ ຈ ປກ຺ຂສ຺ສ – ຕຖາຣູປາສຸ ຣຕ຺ຕີສຸ ຍານິ ຕານິ ອາຣາມເຈຕິຍານິ ວນເຈຕິຍານິ ຣຸກ຺ຂເຈຕິຍານິ ຠິໍສນການິ ສໂລມຫໍສານິ ຕຖາຣູເປສຸ ເສນາສເນສຸ ວິຫຣາມິ. ຕຕ຺ຖ ຈ ເມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ວິຫຣໂຕ ມໂຄ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ໂມໂຣ ວາ ກຏ຺ຐໍ ປາເຕຕິ, ວາໂຕ ວາ ປຓ຺ຓກສຏໍ [ປຓ຺ຓສຏໍ (ສີ. ປີ.)] ເອເຣຕິ; ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ເອຕທໂຫສິ [ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ ເອວໍ ໂຫຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] – ‘ເອຕໍ ນູນ ຕໍ ຠຍເຠຣວໍ ອາຄຈ຺ຉຕີ’ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ຠຍປຏິກງ຺ຂີ [ຠຍປາຏິກງ຺ຂີ (ສີ.)] ວິຫຣາມິ? ຍໍນູນາຫໍ ຍຖາຠູຕໍ ຍຖາຠູຕສ຺ສ [ຍຖາຠູຕສ຺ສ ຍຖາຠູຕສ຺ສ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ເມ ຕໍ ຠຍເຠຣວໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຕຖາຠູຕໍ ຕຖາຠູໂຕວ [ຍຖາຠູໂຕ ຍຖາຠູໂຕວ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ຕໍ ຠຍເຠຣວໍ ປຏິວິເນຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຈງ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ຕໍ ຠຍເຠຣວໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເນວ ຕາວ ຕິຏ຺ຐາມິ ນ ນິສີທາມິ ນ ນິປຊ຺ຊາມິ, ຍາວ ຈງ຺ກມນ຺ໂຕວ ຕໍ ຠຍເຠຣວໍ ປຏິວິເນມິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຐິຕສ຺ສ ຕໍ ຠຍເຠຣວໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເນວ ຕາວ ຈງ຺ກມາມິ ນ ນິສີທາມິ ນ ນິປຊ຺ຊາມິ. ຍາວ ຐິໂຕວ ຕໍ ຠຍເຠຣວໍ ປຏິວິເນມິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຕໍ ຠຍເຠຣວໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເນວ ຕາວ ນິປຊ຺ຊາມິ ນ ຕິຏ຺ຐາມິ ນ ຈງ຺ກມາມິ, ຍາວ ນິສິນ຺ໂນວ ຕໍ ຠຍເຠຣວໍ ປຏິວິເນມິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ນິປນ຺ນສ຺ສ ຕໍ ຠຍເຠຣວໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເນວ ຕາວ ນິສີທາມິ ນ ຕິຏ຺ຐາມິ ນ ຈງ຺ກມາມິ, ຍາວ ນິປນ຺ໂນວ ຕໍ ຠຍເຠຣວໍ ປຏິວິເນມິ.

໕໐. ‘‘ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຣຕ຺ຕິໍເຍວ ສມານໍ ທິວາຕິ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ, ທິວາເຍວ ສມານໍ ຣຕ຺ຕີຕິ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ. ອິທມຫໍ ເຕສໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສມ຺ໂມຫວິຫາຣສ຺ມິໍ ວທາມິ. ອຫໍ ໂຂ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຣຕ຺ຕິໍເຍວ ສມານໍ ຣຕ຺ຕີຕິ ສຎ຺ຊານາມິ, ທິວາເຍວ ສມານໍ ທິວາຕິ ສຎ຺ຊານາມິ. ຍໍ ໂຂ ຕໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອສມ຺ໂມຫຘມ຺ໂມ ສຕ຺ໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ພຫຸຊນສຸຂາຍ ໂລການຸກມ຺ປາຍ ອຕ຺ຖາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ເທວມນຸສ຺ສານ’ນ຺ຕິ, ມເມວ ຕໍ ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອສມ຺ໂມຫຘມ຺ໂມ ສຕ຺ໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ພຫຸຊນສຸຂາຍ ໂລການຸກມ຺ປາຍ ອຕ຺ຖາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ເທວມນຸສ຺ສານ’ນ຺ຕິ.

໕໑. ‘‘ອາຣທ຺ຘໍ ໂຂ ປນ ເມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ວີຣິຍໍ ອໂຫສິ ອສລ຺ລີນໍ, ອຸປຏ຺ຐິຕາ ສຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ [ອປ຺ປມ຺ມຸຏ຺ຐາ (ສ຺ຍາ.)], ປສ຺ສທ຺ໂຘ ກາໂຍ ອສາຣທ຺ໂຘ, ສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄໍ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິໍ. ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິໍ. ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫາສິໍ, ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທສິໍ; ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ – ‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’ຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິໍ. ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິໍ.

໕໒. ‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມສິໍ. ໂສ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣາມິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ ຕິສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຈປິ ຊາຕິໂຍ ທສປິ ຊາຕິໂຍ ວີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຕິໍສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຊາຕິສຕມ຺ປິ ຊາຕິສຫສ຺ສມ຺ປິ ຊາຕິສຕສຫສ຺ສມ຺ປິ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ – ‘ອມຸຕ຺ຣາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ອຸທປາທິໍ; ຕຕ຺ຣາປາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິຘູປປນ຺ໂນ’ຕິ. ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣາມິ. ອຍໍ ໂຂ ເມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຣຕ຺ຕິຍາ ປຐເມ ຍາເມ ປຐມາ ວິຊ຺ຊາ ອຘິຄຕາ, ອວິຊ຺ຊາ ວິຫຕາ ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ຕໂມ ວິຫໂຕ ອາໂລໂກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຍຖາ ຕໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ.

໕໓. ‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕູປປາຕຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມສິໍ. ໂສ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສາມິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາມິ – ‘ອິເມ ວຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອຸປວາທກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ; ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນາ. ອິເມ ວາ ປນ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອນຸປວາທກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ; ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ’ຕິ. ອິຕິ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສາມິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາມິ. ອຍໍ ໂຂ ເມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຣຕ຺ຕິຍາ ມຊ຺ຌິເມ ຍາເມ ທຸຕິຍາ ວິຊ຺ຊາ ອຘິຄຕາ, ອວິຊ຺ຊາ ວິຫຕາ ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ຕໂມ ວິຫໂຕ ອາໂລໂກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຍຖາ ຕໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ.

໕໔. ‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ອາສວານໍ ຂຍຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມສິໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ. ‘ອິເມ ອາສວາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ‘ອຍໍ ອາສວສມຸທໂຍ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣໂຘ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ, ‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ. ຕສ຺ສ ເມ ເອວໍ ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕ ກາມາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕ຺ຖ, ຠວາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕ຺ຖ, ອວິຊ຺ຊາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິຕ຺ຖ. ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ອໂຫສິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິໍ. ອຍໍ ໂຂ ເມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຉິເມ ຍາເມ ຕຕິຍາ ວິຊ຺ຊາ ອຘິຄຕາ, ອວິຊ຺ຊາ ວິຫຕາ ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ຕໂມ ວິຫໂຕ ອາໂລໂກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຍຖາ ຕໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ.

໕໕. ‘‘ສິຍາ ໂຂ ປນ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອວມສ຺ສ – ‘ອຊ຺ຊາປິ ນູນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອວີຕຣາໂຄ ອວີຕໂທໂສ ອວີຕໂມໂຫ, ຕສ຺ມາ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວຕີ’ຕິ. ນ ໂຂ ປເນຕໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ທ຺ເວ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຕ຺ຖວເສ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວາມິ – ອຕ຺ຕໂນ ຈ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ, ປຈ຺ຉິມຎ຺ຈ ຊນຕໍ ອນຸກມ຺ປມາໂນ’’ຕິ.

໕໖. ‘‘ອນຸກມ຺ປິຕຣູປາ ວຕາຍໍ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ປຈ຺ຉິມາ ຊນຕາ, ຍຖາ ຕໍ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ. ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ! ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ! ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ – ‘ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີ’ຕິ; ເອວເມວໍ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ.

ຠຍເຠຣວສຸຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ອນງ຺ຄຓສຸຕ຺ຕໍ

໕໗. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ. ‘‘ອາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ອາວຸໂສ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອິຘາວຸໂສ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສາງ຺ຄໂຓວ ສມາໂນ ‘ອຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ອິຘ ປນາວຸໂສ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສາງ຺ຄໂຓວ ສມາໂນ ‘ອຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ອິຘາວຸໂສ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອນງ຺ຄໂຓວ ສມາໂນ ‘ນຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ອິຘ ປນາວຸໂສ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອນງ຺ຄໂຓວ ສມາໂນ ‘ນຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຕຕ຺ຣາວຸໂສ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສາງ຺ຄໂຓວ ສມາໂນ ‘ອຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ອຍໍ ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ສາງ຺ຄຓານໍເຍວ ສຕໍ ຫີນປຸຣິໂສ ອກ຺ຂາຍຕິ. ຕຕ຺ຣາວຸໂສ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສາງ຺ຄໂຓວ ສມາໂນ ‘ອຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ສາງ຺ຄຓານໍເຍວ ສຕໍ ເສຏ຺ຐປຸຣິໂສ ອກ຺ຂາຍຕິ. ຕຕ຺ຣາວຸໂສ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອນງ຺ຄໂຓວ ສມາໂນ ‘ນຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ອຍໍ ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອນງ຺ຄຓານໍເຍວ ສຕໍ ຫີນປຸຣິໂສ ອກ຺ຂາຍຕິ. ຕຕ຺ຣາວຸໂສ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອນງ຺ຄໂຓວ ສມາໂນ ‘ນຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອຍໍ ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອນງ຺ຄຓານໍເຍວ ສຕໍ ເສຏ຺ຐປຸຣິໂສ ອກ຺ຂາຍຕີ’’ຕິ.

໕໘. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ສາງ຺ຄຓານໍເຍວ ສຕໍ ເອໂກ ຫີນປຸຣິໂສ ອກ຺ຂາຍຕິ, ເອໂກ ເສຏ຺ຐປຸຣິໂສ ອກ຺ຂາຍຕິ? ໂກ ປນາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອນງ຺ຄຓານໍເຍວ ສຕໍ ເອໂກ ຫີນປຸຣິໂສ ອກ຺ຂາຍຕິ, ເອໂກ ເສຏ຺ຐປຸຣິໂສ ອກ຺ຂາຍຕີ’’ຕິ?

໕໙. ‘‘ຕຕ຺ຣາວຸໂສ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສາງ຺ຄໂຓວ ສມາໂນ ‘ອຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ຕສ຺ເສຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ນ ຉນ຺ທໍ ຊເນສ຺ສຕິ ນ ວາຍມິສ຺ສຕິ ນ ວີຣິຍໍ ອາຣຠິສ຺ສຕິ ຕສ຺ສງ຺ຄຓສ຺ສ ປຫານາຍ; ໂສ ສຣາໂຄ ສໂທໂສ ສໂມໂຫ ສາງ຺ຄໂຓ ສໍກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ກາລໍ ກຣິສ຺ສຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ກໍສປາຕິ ອາຠຕາ ອາປຓາ ວາ ກມ຺ມາຣກຸລາ ວາ ຣເຊນ ຈ ມເລນ ຈ ປຣິໂຍນທ຺ຘາ. ຕເມນໍ ສາມິກາ ນ ເຈວ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ນ ຈ ປຣິໂຍທເປຍ຺ຍຸໍ [ປຣິໂຍທາເປຍ຺ຍຸໍ (?)], ຣຊາປເຖ ຈ ນໍ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍຸໍ. ເອວຎ຺ຫິ ສາ, ອາວຸໂສ, ກໍສປາຕິ ອປເຣນ ສມເຍນ ສໍກິລິຏ຺ຐຕຣາ ອສ຺ສ ມລຄ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ? ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສາງ຺ຄໂຓວ ສມາໂນ ‘ອຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ຕສ຺ເສຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ນ ຉນ຺ທໍ ຊເນສ຺ສຕິ ນ ວາຍມິສ຺ສຕິ ນ ວີຣິຍໍ ອາຣຠິສ຺ສຕິ ຕສ຺ສງ຺ຄຓສ຺ສ ປຫານາຍ; ໂສ ສຣາໂຄ ສໂທໂສ ສໂມໂຫ ສາງ຺ຄໂຓ ສໍກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ກາລໍ ກຣິສ຺ສຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣາວຸໂສ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສາງ຺ຄໂຓວ ສມາໂນ ‘ອຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ເສຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ຉນ຺ທໍ ຊເນສ຺ສຕິ ວາຍມິສ຺ສຕິ ວີຣິຍໍ ອາຣຠິສ຺ສຕິ ຕສ຺ສງ຺ຄຓສ຺ສ ປຫານາຍ; ໂສ ອຣາໂຄ ອໂທໂສ ອໂມໂຫ ອນງ຺ຄໂຓ ອສໍກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ກາລໍ ກຣິສ຺ສຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ກໍສປາຕິ ອາຠຕາ ອາປຓາ ວາ ກມ຺ມາຣກຸລາ ວາ ຣເຊນ ຈ ມເລນ ຈ ປຣິໂຍນທ຺ຘາ. ຕເມນໍ ສາມິກາ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍຸຎ຺ເຈວ ປຣິໂຍທເປຍ຺ຍຸຎ຺ຈ, ນ ຈ ນໍ ຣຊາປເຖ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍຸໍ. ເອວຎ຺ຫິ ສາ, ອາວຸໂສ, ກໍສປາຕິ ອປເຣນ ສມເຍນ ປຣິສຸທ຺ຘຕຣາ ອສ຺ສ ປຣິໂຍທາຕາ’’ຕິ? ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສາງ຺ຄໂຓວ ສມາໂນ ‘ອຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ເສຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ຉນ຺ທໍ ຊເນສ຺ສຕິ ວາຍມິສ຺ສຕິ ວີຣິຍໍ ອາຣຠິສ຺ສຕິ ຕສ຺ສງ຺ຄຓສ຺ສ ປຫານາຍ; ໂສ ອຣາໂຄ ອໂທໂສ ອໂມໂຫ ອນງ຺ຄໂຓ ອສໍກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ກາລໍ ກຣິສ຺ສຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣາວຸໂສ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອນງ຺ຄໂຓວ ສມາໂນ ‘ນຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ຕສ຺ເສຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິ ກຣິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ສຸຠນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ມນສິກາຣາ ຣາໂຄ ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸທ຺ຘໍເສສ຺ສຕິ; ໂສ ສຣາໂຄ ສໂທໂສ ສໂມໂຫ ສາງ຺ຄໂຓ ສໍກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ກາລໍ ກຣິສ຺ສຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ກໍສປາຕິ ອາຠຕາ ອາປຓາ ວາ ກມ຺ມາຣກຸລາ ວາ ປຣິສຸທ຺ຘາ ປຣິໂຍທາຕາ. ຕເມນໍ ສາມິກາ ນ ເຈວ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ນ ຈ ປຣິໂຍທເປຍ຺ຍຸໍ, ຣຊາປເຖ ຈ ນໍ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍຸໍ. ເອວຎ຺ຫິ ສາ, ອາວຸໂສ, ກໍສປາຕິ ອປເຣນ ສມເຍນ ສໍກິລິຏ຺ຐຕຣາ ອສ຺ສ ມລຄ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ? ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອນງ຺ຄໂຓວ ສມາໂນ ‘ນຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ຕສ຺ເສຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິ ກຣິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ສຸຠນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ມນສິກາຣາ ຣາໂຄ ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸທ຺ຘໍເສສ຺ສຕິ;ໂສ ສຣາໂຄ ສໂທໂສ ສໂມໂຫ ສາງ຺ຄໂຓ ສໍກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕກາລໍກຣິສ຺ສຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣາວຸໂສ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອນງ຺ຄໂຓວ ສມາໂນ ‘ນຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ເສຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ນ ມນສິ ກຣິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ສຸຠນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອມນສິກາຣາ ຣາໂຄ ຈິຕ຺ຕໍ ນານຸທ຺ຘໍເສສ຺ສຕິ; ໂສ ອຣາໂຄ ອໂທໂສ ອໂມໂຫ ອນງ຺ຄໂຓ ອສໍກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ກາລໍ ກຣິສ຺ສຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ກໍສປາຕິ ອາຠຕາ ອາປຓາ ວາ ກມ຺ມາຣກຸລາ ວາ ປຣິສຸທ຺ຘາ ປຣິໂຍທາຕາ. ຕເມນໍ ສາມິກາ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍຸຎ຺ເຈວ ປຣິໂຍທເປຍ຺ຍຸຎ຺ຈ, ນ ຈ ນໍ ຣຊາປເຖ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍຸໍ. ເອວຎ຺ຫິ ສາ, ອາວຸໂສ, ກໍສປາຕິ ອປເຣນ ສມເຍນ ປຣິສຸທ຺ຘຕຣາ ອສ຺ສ ປຣິໂຍທາຕາ’’ຕິ? ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອນງ຺ຄໂຓວ ສມາໂນ ‘ນຕ຺ຖິ ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຓ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ຕສ຺ເສຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ນ ມນສິ ກຣິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ສຸຠນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອມນສິກາຣາ ຣາໂຄ ຈິຕ຺ຕໍ ນານຸທ຺ຘໍເສສ຺ສຕິ; ໂສ ອຣາໂຄ ອໂທໂສ ອໂມໂຫ ອນງ຺ຄໂຓ ອສໍກິລິຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ກາລໍ ກຣິສ຺ສຕິ.

‘‘ອຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ສາງ຺ຄຓານໍເຍວ ສຕໍ ເອໂກ ຫີນປຸຣິໂສ ອກ຺ຂາຍຕິ, ເອໂກ ເສຏ຺ຐປຸຣິໂສ ອກ຺ຂາຍຕິ. ອຍໍ ປນາວຸໂສ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອນງ຺ຄຓານໍເຍວ ສຕໍ ເອໂກ ຫີນປຸຣິໂສ ອກ຺ຂາຍຕິ, ເອໂກ ເສຏ຺ຐປຸຣິໂສ ອກ຺ຂາຍຕີ’’ຕິ.

໖໐. ‘‘ອງ຺ຄຓໍ ອງ຺ຄຓນ຺ຕິ, ອາວຸໂສ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິສ຺ສ ນຸ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ, ອຘິວຈນໍ ຍທິທໍ ອງ຺ຄຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ປາປການໍ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ, ອກຸສລານໍ ອິຈ຺ຉາວຈຣານໍ ອຘິວຈນໍ, ຍທິທໍ ອງ຺ຄຓ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ອາວຸໂສ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ວຕ ອາປນ຺ໂນ ອສ຺ສໍ, ນ ຈ ມໍ ຠິກ຺ຂູ ຊາເນຍ຺ຍຸໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ’ຕິ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ອາວຸໂສ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຠິກ຺ຂູ ຊາເນຍ຺ຍຸໍ – ‘ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ’ຕິ. ‘ຊານນ຺ຕິ ມໍ ຠິກ຺ຂູ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ’ຕິ – ອິຕິ ໂສ ກຸປິໂຕ ໂຫຕິ ອປ຺ປຕີໂຕ. ໂຍ ເຈວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂກໂປ ໂຍ ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ອຸຠຍເມຕໍ ອງ຺ຄຓໍ.

‘‘ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ອາວຸໂສ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ວຕ ອາປນ຺ໂນ ອສ຺ສໍ, ອນຸຣໂຫ ມໍ ຠິກ຺ຂູ ໂຈເທຍ຺ຍຸໍ, ໂນ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ’ຕິ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ອາວຸໂສ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ໂຈເທຍ຺ຍຸໍ, ໂນ ອນຸຣໂຫ. ‘ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ມໍ ຠິກ຺ຂູ ໂຈເທນ຺ຕິ, ໂນ ອນຸຣໂຫ’ຕິ – ອິຕິ ໂສ ກຸປິໂຕ ໂຫຕິ ອປ຺ປຕີໂຕ. ໂຍ ເຈວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂກໂປ ໂຍ ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ອຸຠຍເມຕໍ ອງ຺ຄຓໍ.

‘‘ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ອາວຸໂສ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ວຕ ອາປນ຺ໂນ ອສ຺ສໍ, ສປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ ມໍ ໂຈເທຍ຺ຍ, ໂນ ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ອາວຸໂສ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ ໂຈເທຍ຺ຍ, ໂນ ສປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ. ‘ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ ມໍ ໂຈເທຕິ, ໂນ ສປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ – ອິຕິ ໂສ ກຸປິໂຕ ໂຫຕິ ອປ຺ປຕີໂຕ. ໂຍ ເຈວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂກໂປ ໂຍ ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ອຸຠຍເມຕໍ ອງ຺ຄຓໍ.

‘‘ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ອາວຸໂສ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອໂຫ ວຕ ມເມວ ສຕ຺ຖາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍ, ນ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສຕ຺ຖາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍາ’ຕິ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ອາວຸໂສ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສຕ຺ຖາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍ, ນ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສຕ຺ຖາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍ. ‘ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສຕ຺ຖາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ນ ມໍ ສຕ຺ຖາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີ’ຕິ – ອິຕິ ໂສ ກຸປິໂຕ ໂຫຕິ ອປ຺ປຕີໂຕ. ໂຍ ເຈວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂກໂປ ໂຍ ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ອຸຠຍເມຕໍ ອງ຺ຄຓໍ.

‘‘ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ອາວຸໂສ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອໂຫ ວຕ ມເມວ ຠິກ຺ຂູ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ຄາມໍ ຠຕ຺ຕາຍ ປວິເສຍ຺ຍຸໍ, ນ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຠິກ຺ຂູ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ຄາມໍ ຠຕ຺ຕາຍ ປວິເສຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ອາວຸໂສ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຠິກ຺ຂູ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ຄາມໍ ຠຕ຺ຕາຍ ປວິເສຍ຺ຍຸໍ, ນ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຠິກ຺ຂູ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ຄາມໍ ຠຕ຺ຕາຍ ປວິເສຍ຺ຍຸໍ. ‘ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຠິກ຺ຂູ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ຄາມໍ ຠຕ຺ຕາຍ ປວິສນ຺ຕິ, ນ ມໍ ຠິກ຺ຂູ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ຄາມໍ ຠຕ຺ຕາຍ ປວິສນ຺ຕີ’ຕິ – ອິຕິ ໂສ ກຸປິໂຕ ໂຫຕິ ອປ຺ປຕີໂຕ. ໂຍ ເຈວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂກໂປ ໂຍ ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ອຸຠຍເມຕໍ ອງ຺ຄຓໍ.

‘‘ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ອາວຸໂສ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອໂຫ ວຕ ອຫເມວ ລເຠຍ຺ຍໍ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ອຄ຺ຄາສນໍ ອຄ຺ໂຄທກໍ ອຄ຺ຄປິຓ຺ຑໍ, ນ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ລເຠຍ຺ຍ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ອຄ຺ຄາສນໍ ອຄ຺ໂຄທກໍ ອຄ຺ຄປິຓ຺ຑ’ນ຺ຕິ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ອາວຸໂສ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ລເຠຍ຺ຍ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ອຄ຺ຄາສນໍ ອຄ຺ໂຄທກໍ ອຄ຺ຄປິຓ຺ຑໍ, ນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ລເຠຍ຺ຍ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ອຄ຺ຄາສນໍ ອຄ຺ໂຄທກໍ ອຄ຺ຄປິຓ຺ຑໍ. ‘ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ລຠຕິ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ອຄ຺ຄາສນໍ ອຄ຺ໂຄທກໍ ອຄ຺ຄປິຓ຺ຑໍ, ນາຫໍ ລຠາມິ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ອຄ຺ຄາສນໍ ອຄ຺ໂຄທກໍ ອຄ຺ຄປິຓ຺ຑ’ນ຺ຕິ – ອິຕິ ໂສ ກຸປິໂຕ ໂຫຕິ ອປ຺ປຕີໂຕ. ໂຍ ເຈວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂກໂປ ໂຍ ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ອຸຠຍເມຕໍ ອງ຺ຄຓໍ.

‘‘ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ອາວຸໂສ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອໂຫ ວຕ ອຫເມວ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ຠຸຕ຺ຕາວີ ອນຸໂມເທຍ຺ຍໍ, ນ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ຠຸຕ຺ຕາວີ ອນຸໂມເທຍ຺ຍາ’ຕິ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ອາວຸໂສ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ຠຸຕ຺ຕາວີ ອນຸໂມເທຍ຺ຍ, ນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ຠຸຕ຺ຕາວີ ອນຸໂມເທຍ຺ຍ. ‘ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ຠຸຕ຺ຕາວີ ອນຸໂມທຕິ, ນາຫໍ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ຠຸຕ຺ຕາວີ ອນຸໂມທາມີ’ຕິ – ອິຕິ ໂສ ກຸປິໂຕ ໂຫຕິ ອປ຺ປຕີໂຕ. ໂຍ ເຈວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂກໂປ ໂຍ ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ອຸຠຍເມຕໍ ອງ຺ຄຓໍ.

‘‘ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ອາວຸໂສ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອໂຫ ວຕ ອຫເມວ ອາຣາມຄຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍໍ, ນ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ອາຣາມຄຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍາ’ຕິ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ອາວຸໂສ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ອາຣາມຄຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍ, ນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອາຣາມຄຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍ. ‘ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ອາຣາມຄຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ນາຫໍ ອາຣາມຄຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມີ’ຕິ – ອິຕິ ໂສ ກຸປິໂຕ ໂຫຕິ ອປ຺ປຕີໂຕ. ໂຍ ເຈວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂກໂປ ໂຍ ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ອຸຠຍເມຕໍ ອງ຺ຄຓໍ.

‘‘ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ອາວຸໂສ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ອິຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ – ‘ອໂຫ ວຕ ອຫເມວ ອາຣາມຄຕານໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍໍ…ເປ… ອຸປາສການໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍໍ…ເປ… ອຸປາສິການໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍໍ, ນ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ອາຣາມຄຕານໍ ອຸປາສິການໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍາ’ຕິ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ອາວຸໂສ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ອາຣາມຄຕານໍ ອຸປາສິການໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍ, ນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອາຣາມຄຕານໍ ອຸປາສິການໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຍ຺ຍ. ‘ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ອາຣາມຄຕານໍ ອຸປາສິການໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ນາຫໍ ອາຣາມຄຕານໍ ອຸປາສິການໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມີ’ຕິ – ອິຕິ ໂສ ກຸປິໂຕ ໂຫຕິ ອປ຺ປຕີໂຕ. ໂຍ ເຈວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂກໂປ ໂຍ ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ອຸຠຍເມຕໍ ອງ຺ຄຓໍ.