໔. ປຐມນານາຕິຕ຺ຖິຍສຸຕ຺ຕໍ

໕໔. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ນານາຕິຕ຺ຖິຍສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓປຣິພ຺ພາຊກາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປຏິວສນ຺ຕິ ນານາທິຏ຺ຐິກາ ນານາຂນ຺ຕິກາ ນານາຣຸຈິກາ ນານາທິຏ຺ຐິນິສ຺ສຍນິສ຺ສິຕາ.

ສນ຺ເຕເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ. ສນ຺ຕິ ປເນເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ. ສນ຺ເຕເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘‘ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ. ສນ຺ຕິ ປເນເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘‘ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ. ສນ຺ເຕເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘‘ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ. ສນ຺ຕິ ປເນເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ. ສນ຺ເຕເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ. ສນ຺ຕິ ປເນເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘‘ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ. ສນ຺ເຕເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘‘ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ. ສນ຺ຕິ ປເນເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘‘ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ.

ເຕ ຠຓ຺ຑນຊາຕາ ກລຫຊາຕາ ວິວາທາປນ຺ນາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມຸຂສຕ຺ຕີຫິ ວິຕຸທນ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ – ‘‘ເອທິໂສ ຘມ຺ໂມ, ເນທິໂສ ຘມ຺ໂມ; ເນທິໂສ ຘມ຺ໂມ, ເອທິໂສ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິໍສຸ. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ຕາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ –

‘‘ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ພຫຸລາ ນານາຕິຕ຺ຖິຍສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓປຣິພ຺ພາຊກາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປຏິວສນ຺ຕິ ນານາທິຏ຺ຐິກາ ນານາຂນ຺ຕິກາ ນານາຣຸຈິກາ ນານາທິຏ຺ຐິນິສ຺ສຍນິສ຺ສິຕາ.

‘‘ສນ຺ເຕເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎ’ນ຺ຕິ…ເປ… ເຕ ຠຓ຺ຑນຊາຕາ ກລຫຊາຕາ ວິວາທາປນ຺ນາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມຸຂສຕ຺ຕີຫິ ວິຕຸທນ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ – ‘ເອທິໂສ ຘມ຺ໂມ, ເນທິໂສ ຘມ຺ໂມ; ເນທິໂສ ຘມ຺ໂມ, ເອທິໂສ ຘມ຺ໂມ’’’ ຕິ.

‘‘ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິພ຺ພາຊກາ ອນ຺ຘາ ອຈກ຺ຂຸກາ; ອຕ຺ຖໍ ນ ຊານນ຺ຕິ, ອນຕ຺ຖໍ ນ ຊານນ຺ຕິ, ຘມ຺ມໍ ນ ຊານນ຺ຕິ, ອຘມ຺ມໍ ນ ຊານນ຺ຕິ. ເຕ ອຕ຺ຖໍ ອຊານນ຺ຕາ ອນຕ຺ຖໍ ອຊານນ຺ຕາ ຘມ຺ມໍ ອຊານນ຺ຕາ ອຘມ຺ມໍ ອຊານນ຺ຕາ ຠຓ຺ຑນຊາຕາ ກລຫຊາຕາ ວິວາທາປນ຺ນາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມຸຂສຕ຺ຕີຫິ ວິຕຸທນ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ – ‘ເອທິໂສ ຘມ຺ໂມ, ເນທິໂສ ຘມ຺ໂມ; ເນທິໂສ ຘມ຺ໂມ, ເອທິໂສ ຘມ຺ໂມ’’’ຕິ.

‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມິສ຺ສາເຍວ ສາວຕ຺ຖິຍາ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຣາຊາ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສ ຣາຊາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປຸຣິສໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຍາວຕກາ ສາວຕ຺ຖິຍາ ຊຈ຺ຈນ຺ຘາ ເຕ ສພ຺ເພ ເອກຊ຺ຌໍ ສນ຺ນິປາເຕຫີ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ເທວາ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສ ປຸຣິໂສ ຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຍາວຕກາ ສາວຕ຺ຖິຍາ ຊຈ຺ຈນ຺ຘາ ເຕ ສພ຺ເພ ຄເຫຕ຺ວາ ເຍນ ໂສ ຣາຊາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ຣາຊານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ສນ຺ນິປາຕິຕາ ໂຂ ເຕ, ເທວ, ຍາວຕກາ ສາວຕ຺ຖິຍາ ຊຈ຺ຈນ຺ຘາ’ຕິ. ‘ເຕນ ຫິ, ຠເຓ, ຊຈ຺ຈນ຺ຘານໍ ຫຕ຺ຖິໍ ທສ຺ເສຫີ’ຕິ. ‘ເອວໍ, ເທວາ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສ ປຸຣິໂສ ຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ຊຈ຺ຈນ຺ຘານໍ ຫຕ຺ຖິໍ ທສ຺ເສສິ.

‘‘ເອກຈ຺ຈານໍ ຊຈ຺ຈນ຺ຘານໍ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ສີສໍ ທສ຺ເສສິ – ‘ເອທິໂສ, ຊຈ຺ຈນ຺ຘາ, ຫຕ຺ຖີ’ຕິ. ເອກຈ຺ຈານໍ ຊຈ຺ຈນ຺ຘານໍ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ກຓ຺ຓໍ ທສ຺ເສສິ – ‘ເອທິໂສ, ຊຈ຺ຈນ຺ຘາ, ຫຕ຺ຖີ’ຕິ. ເອກຈ຺ຈານໍ ຊຈ຺ຈນ຺ຘານໍ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ທນ຺ຕໍ ທສ຺ເສສິ – ‘ເອທິໂສ, ຊຈ຺ຈນ຺ຘາ, ຫຕ຺ຖີ’ຕິ. ເອກຈ຺ຈານໍ ຊຈ຺ຈນ຺ຘານໍ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ໂສຓ຺ຑໍ ທສ຺ເສສິ – ‘ເອທິໂສ, ຊຈ຺ຈນ຺ຘາ, ຫຕ຺ຖີ’ຕິ. ເອກຈ຺ຈານໍ ຊຈ຺ຈນ຺ຘານໍ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ກາຍໍ ທສ຺ເສສິ – ‘ເອທິໂສ, ຊຈ຺ຈນ຺ຘາ, ຫຕ຺ຖີ’ຕິ. ເອກຈ຺ຈານໍ ຊຈ຺ຈນ຺ຘານໍ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ປາທໍ ທສ຺ເສສິ – ‘ເອທິໂສ, ຊຈ຺ຈນ຺ຘາ, ຫຕ຺ຖີ’ຕິ. ເອກຈ຺ຈານໍ ຊຈ຺ຈນ຺ຘານໍ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ສຕ຺ຖິໍ [ປິຏ຺ຐິໍ (ສ຺ຍາ.)] ທສ຺ເສສິ – ‘ເອທິໂສ, ຊຈ຺ຈນ຺ຘາ, ຫຕ຺ຖີ’ຕິ. ເອກຈ຺ຈານໍ ຊຈ຺ຈນ຺ຘານໍ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ນງ຺ຄຸຏ຺ຐໍ ທສ຺ເສສິ – ‘ເອທິໂສ, ຊຈ຺ຈນ຺ຘາ, ຫຕ຺ຖີ’ຕິ. ເອກຈ຺ຈານໍ ຊຈ຺ຈນ຺ຘານໍ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ວາລຘິໍ ທສ຺ເສສິ – ‘ເອທິໂສ, ຊຈ຺ຈນ຺ຘາ, ຫຕ຺ຖີ’’’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສ ປຸຣິໂສ ຊຈ຺ຈນ຺ຘານໍ ຫຕ຺ຖິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເຍນ ໂສ ຣາຊາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ຣາຊານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ທິຏ຺ໂຐ ໂຂ ເຕຫິ, ເທວ, ຊຈ຺ຈນ຺ເຘຫິ ຫຕ຺ຖີ; ຍສ຺ສ ທານິ ກາລໍ ມຎ຺ຎສີ’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສ ຣາຊາ ເຍນ ເຕ ຊຈ຺ຈນ຺ຘາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕ ຊຈ຺ຈນ຺ເຘ ເອຕທໂວຈ – ‘ທິຏ຺ໂຐ ໂວ, ຊຈ຺ຈນ຺ຘາ, ຫຕ຺ຖີ’ຕິ? ‘ເອວໍ, ເທວ, ທິຏ຺ໂຐ ໂນ ຫຕ຺ຖີ’ຕິ. ‘ວເທຖ, ຊຈ຺ຈນ຺ຘາ, ກີທິໂສ ຫຕ຺ຖີ’ຕິ?

‘‘ເຍຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊຈ຺ຈນ຺ເຘຫິ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ສີສໍ ທິຏ຺ຐໍ ອໂຫສິ, ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ເອທິໂສ, ເທວ, ຫຕ຺ຖີ ເສຍ຺ຍຖາປິ ກຸມ຺ໂຠ’ຕິ.

‘‘ເຍຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊຈ຺ຈນ຺ເຘຫິ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ກຓ຺ໂຓ ທິຏ຺ໂຐ ອໂຫສິ, ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ເອທິໂສ, ເທວ, ຫຕ຺ຖີ ເສຍ຺ຍຖາປິ ສຸປ຺ໂປ’ຕິ.

‘‘ເຍຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊຈ຺ຈນ຺ເຘຫິ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ທນ຺ໂຕ ທິຏ຺ໂຐ ອໂຫສິ, ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ເອທິໂສ, ເທວ, ຫຕ຺ຖີ ເສຍ຺ຍຖາປິ ຂີໂລ’ຕິ.

‘‘ເຍຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊຈ຺ຈນ຺ເຘຫິ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ໂສຓ຺ໂຑ ທິຏ຺ໂຐ ອໂຫສິ, ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ເອທິໂສ, ເທວ, ຫຕ຺ຖີ ເສຍ຺ຍຖາປິ ນງ຺ຄລີສາ’ຕິ.

‘‘ເຍຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊຈ຺ຈນ຺ເຘຫິ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ກາໂຍ ທິຏ຺ໂຐ ອໂຫສິ, ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ເອທິໂສ, ເທວ, ຫຕ຺ຖີ ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂກຏ຺ໂຐ’ຕິ.

‘‘ເຍຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊຈ຺ຈນ຺ເຘຫິ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ປາໂທ ທິຏ຺ໂຐ ອໂຫສິ, ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ເອທິໂສ, ເທວ, ຫຕ຺ຖີ ເສຍ຺ຍຖາປິ ຖູໂຓ’ຕິ.

‘‘ເຍຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊຈ຺ຈນ຺ເຘຫິ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ສຕ຺ຖິ ທິຏ຺ໂຐ [ປິຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຏາ (ກ. ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.), ສຕ຺ຖິ ທິຏ຺ຐາ (ກ. ສີ.)] ໂຫສິ, ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ເອທິໂສ, ເທວ, ຫຕ຺ຖີ ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸທຸກ຺ຂໂລ’ຕິ.

‘‘ເຍຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊຈ຺ຈນ຺ເຘຫິ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ນງ຺ຄຸຏ຺ຐໍ ທິຏ຺ຐໍ ອໂຫສິ, ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ເອທິໂສ, ເທວ, ຫຕ຺ຖີ ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຸສໂລ’ຕິ.

‘‘ເຍຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊຈ຺ຈນ຺ເຘຫິ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ວາລຘິ ທິຏ຺ໂຐ ອໂຫສິ, ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ເອທິໂສ, ເທວ, ຫຕ຺ຖີ ເສຍ຺ຍຖາປິ ສມ຺ມຊ຺ຊນີ’ຕິ.

‘‘ເຕ ‘ເອທິໂສ ຫຕ຺ຖີ, ເນທິໂສ ຫຕ຺ຖີ; ເນທິໂສ ຫຕ຺ຖີ, ເອທິໂສ ຫຕ຺ຖີ’’’ຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມຸຏ຺ຐີຫິ ສໍສຸມ຺ຠິໍສຸ [ສໍຍຸຊ຺ຌິໍສຸ (ກ. ສີ., ສ຺ຍາ. ປີ.)]. ເຕນ ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສ ຣາຊາ ອຕ຺ຕມໂນ ອໂຫສິ.

‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ອນ຺ຘາ ອຈກ຺ຂຸກາ. ເຕ ອຕ຺ຖໍ ນ ຊານນ຺ຕິ ອນຕ຺ຖໍ ນ ຊານນ຺ຕິ, ຘມ຺ມໍ ນ ຊານນ຺ຕິ ອຘມ຺ມໍ ນ ຊານນ຺ຕິ. ເຕ ອຕ຺ຖໍ ອຊານນ຺ຕາ ອນຕ຺ຖໍ ອຊານນ຺ຕາ, ຘມ຺ມໍ ອຊານນ຺ຕາ ອຘມ຺ມໍ ອຊານນ຺ຕາ ຠຓ຺ຑນຊາຕາ ກລຫຊາຕາ ວິວາທາປນ຺ນາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ມຸຂສຕ຺ຕີຫິ ວິຕຸທນ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ – ‘ເອທິໂສ ຘມ຺ໂມ, ເນທິໂສ ຘມ຺ໂມ; ເນທິໂສ ຘມ຺ໂມ, ເອທິໂສ ຘມ຺ໂມ’’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ອິເມສຸ ກິຣ ສຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ;

ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ ນໍ ວິວທນ຺ຕິ, ຊນາ ເອກງ຺ຄທສ຺ສິໂນ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ;