໘. ສຸປ຺ປວາສາສຸຕ຺ຕໍ

໑໘. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ກຸຓ຺ຑິກາຍໍ [ກຸຓ຺ຑິຍາຍໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ວິຫຣຕິ ກຸຓ຺ຑຘານວເນ [ກຸຓ຺ຑິຏ຺ຐານວເນ (ສ຺ຍາ. ປີ.)]. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສຸປ຺ປວາສາ ໂກລິຍຘີຕາ ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານິ ຄພ຺ຠໍ ຘາເຣຕິ. ສຕ຺ຕາຫໍ ມູຬ຺ຫຄພ຺ຠາ ສາ ທຸກ຺ຂາຫິ ຕິພ຺ພາຫິ ຂຣາຫິ ກຏຸກາຫິ ເວທນາຫິ ຜຸຏ຺ຐາ ຕີຫິ ວິຕກ຺ເກຫິ ອຘິວາເສຕິ – ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວຕ ໂສ ຠຄວາ ໂຍ ອິມສ຺ສ ເອວຣູປສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ; ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ວຕ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ ໂຍ ອິມສ຺ສ ເອວຣູປສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຫານາຍ ປຏິປນ຺ໂນ; ສຸສຸຂໍ ວຕ ຕໍ ນິພ຺ພານໍ ຍຕ຺ຖິທໍ ເອວຣູປໍ ທຸກ຺ຂໍ ນ ສໍວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ສຸປ຺ປວາສາ ໂກລິຍຘີຕາ ສາມິກໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມມ ວຈເນນ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທາຫິ; ອປ຺ປາພາຘໍ ອປ຺ປາຕງ຺ກໍ ລຫຸຏ຺ຐານໍ ພລໍ ຜາສຸວິຫາຣໍ ປຸຈ຺ຉ – ‘ສຸປ຺ປວາສາ, ຠນ຺ເຕ, ໂກລິຍຘີຕາ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕິ; ອປ຺ປາພາຘໍ ອປ຺ປາຕງ຺ກໍ ລຫຸຏ຺ຐານໍ ພລໍ ຜາສຸວິຫາຣໍ ປຸຈ຺ຉຕີ’ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ວເທຫິ – ‘ສຸປ຺ປວາສາ, ຠນ຺ເຕ, ໂກລິຍຘີຕາ ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານິ ຄພ຺ຠໍ ຘາເຣຕິ. ສຕ຺ຕາຫໍ ມູຬ຺ຫຄພ຺ຠາ ສາ ທຸກ຺ຂາຫິ ຕິພ຺ພາຫິ ຂຣາຫິ ກຏຸກາຫິ ເວທນາຫິ ຜຸຏ຺ຐາ ຕີຫິ ວິຕກ຺ເກຫິ ອຘິວາເສຕິ – ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວຕ ໂສ ຠຄວາ ໂຍ ອິມສ຺ສ ເອວຣູປສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ; ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ວຕ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ ໂຍ ອິມສ຺ສ ເອວຣູປສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຫານາຍ ປຏິປນ຺ໂນ; ສຸສຸຂໍ ວຕ ຕໍ ນິພ຺ພານໍ ຍຕ຺ຖິທໍ ເອວຣູປໍ ທຸກ຺ຂໍ ນ ສໍວິຊ຺ຊຕີ’’’ຕິ.

‘‘ປຣມ’’ນ຺ຕິ ໂຂ ໂສ ໂກລິຍປຸຕ຺ໂຕ ສຸປ຺ປວາສາຍ ໂກລິຍຘີຕາຍ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂກລິຍປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸປ຺ປວາສາ, ຠນ຺ເຕ, ໂກລິຍຘີຕາ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕິ, ອປ຺ປາພາຘໍ ອປ຺ປາຕງ຺ກໍ ລຫຸຏ຺ຐານໍ ພລໍ ຜາສຸວິຫາຣໍ ປຸຈ຺ຉຕິ; ເອວຎ຺ຈ ວເທຕິ – ‘ສຸປ຺ປວາສາ, ຠນ຺ເຕ, ໂກລິຍຘີຕາ ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານິ ຄພ຺ຠໍ ຘາເຣຕິ. ສຕ຺ຕາຫໍ ມູຬ຺ຫຄພ຺ຠາ ສາ ທຸກ຺ຂາຫິ ຕິພ຺ພາຫິ ຂຣາຫິ ກຏຸກາຫິ ເວທນາຫິ ຜຸຏ຺ຐາ ຕີຫິ ວິຕກ຺ເກຫິ ອຘິວາເສຕິ – ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວຕ ໂສ ຠຄວາ ໂຍ ອິມສ຺ສ ເອວຣູປສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ; ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ວຕ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ ໂຍ ອິມສ຺ສ ເອວຣູປສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຫານາຍ ປຏິປນ຺ໂນ; ສຸສຸຂໍ ວຕ ນິພ຺ພານໍ ຍຕ຺ຖິທໍ ເອວຣູປໍ ທຸກ຺ຂໍ ນ ສໍວິຊ຺ຊຕີ’’’ຕິ.

‘‘ສຸຂິນີ ໂຫຕຸ ສຸປ຺ປວາສາ ໂກລິຍຘີຕາ; ອໂຣຄາ ອໂຣຄໍ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍຕູ’’ຕິ. ສຫ ວຈນາ ຈ ປນ ຠຄວໂຕ ສຸປ຺ປວາສາ ໂກລິຍຘີຕາ ສຸຂິນີ ອໂຣຄາ ອໂຣຄໍ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍິ.

‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ໂສ ໂກລິຍປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເຍນ ສກໍ ຆຣໍ ເຕນ ປຈ຺ຈາຍາສິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ໂສ ໂກລິຍປຸຕ຺ໂຕ ສຸປ຺ປວາສໍ ໂກລິຍຘີຕຣໍ ສຸຂິນິໍ ອໂຣຄໍ ອໂຣຄໍ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຕໍ. ທິສ຺ວານສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ ວຕ, ໂຠ, ອພ຺ຠຸຕໍ ວຕ, ໂຠ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ມຫິທ຺ຘິກຕາ ມຫານຸຠາວຕາ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມາຍໍ ສຸປ຺ປວາສາ ໂກລິຍຘີຕາ ສຫ ວຈນາ ຈ ປນ [ສຫ ວຈນາ ປນ (ປີ.), ສຫ ວຈນາ (?)] ຠຄວໂຕ ສຸຂິນີ ອໂຣຄາ ອໂຣຄໍ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ! ອຕ຺ຕມໂນ ປມຸທິໂຕ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ອໂຫສິ.

ອຖ ໂຂ ສຸປ຺ປວາສາ ໂກລິຍຘີຕາ ສາມິກໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມມ ວຈເນນ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທາຫິ – ‘ສຸປ຺ປວາສາ, ຠນ຺ເຕ, ໂກລິຍຘີຕາ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕີ’ຕິ; ເອວຎ຺ຈ ວເທຫິ – ‘ສຸປ຺ປວາສາ, ຠນ຺ເຕ, ໂກລິຍຘີຕາ ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານິ ຄພ຺ຠໍ ຘາເຣຕິ. ສຕ຺ຕາຫໍ ມູຬ຺ຫຄພ຺ຠາ ສາ ເອຕຣຫິ ສຸຂິນີ ອໂຣຄາ ອໂຣຄໍ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຕາ. ສາ ສຕ຺ຕາຫໍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ຠຕ຺ເຕນ ນິມນ຺ເຕຕິ. ອຘິວາເສຕຸ ກິຣ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສຸປ຺ປວາສາຍ ໂກລິຍຘີຕາຍ ສຕ຺ຕ ຠຕ຺ຕານິ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນາ’’’ຕິ.

‘‘ປຣມ’’ນ຺ຕິ ໂຂ ໂສ ໂກລິຍປຸຕ຺ໂຕ ສຸປ຺ປວາສາຍ ໂກລິຍຘີຕາຍ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ໂກລິຍປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສຸປ຺ປວາສາ, ຠນ຺ເຕ, ໂກລິຍຘີຕາ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທຕິ; ເອວຎ຺ຈ ວເທຕິ – ‘ສຸປ຺ປວາສາ, ຠນ຺ເຕ, ໂກລິຍຘີຕາ ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານິ ຄພ຺ຠໍ ຘາເຣຕິ. ສຕ຺ຕາຫໍ ມູຬ຺ຫຄພ຺ຠາ ສາ ເອຕຣຫິ ສຸຂິນີ ອໂຣຄາ ອໂຣຄໍ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຕາ. ສາ ສຕ຺ຕາຫໍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ຠຕ຺ເຕນ ນິມນ຺ເຕຕິ. ອຘິວາເສຕຸ ກິຣ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສຸປ຺ປວາສາຍ ໂກລິຍຘີຕາຍ ສຕ຺ຕ ຠຕ຺ຕານິ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນາ’’’ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕເຣນ ອຸປາສເກນ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸໂຂ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ສ຺ວາຕນາຍ ຠຕ຺ເຕນ ນິມນ຺ຕິໂຕ ໂຫຕິ. ໂສ ຈ ອຸປາສໂກ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານສ຺ສ [ມຫາໂມຄ຺ຄລານສ຺ສ (ກ.)] ອຸປຏ຺ຐາໂກ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເຍນ ໂສ ອຸປາສໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ອຸປາສກໍ ເອວໍ ວເທຫິ – ‘ສຸປ຺ປວາສາ, ອາວຸໂສ, ໂກລິຍຘີຕາ ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານິ ຄພ຺ຠໍ ຘາເຣສິ. ສຕ຺ຕາຫໍ ມູຬ຺ຫຄພ຺ຠາ ສາ ເອຕຣຫິ ສຸຂິນີ ອໂຣຄາ ອໂຣຄໍ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຕາ. ສາ ສຕ຺ຕາຫໍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ຠຕ຺ເຕນ ນິມນ຺ເຕຕິ. ກໂຣຕຸ ສຸປ຺ປວາສາ ໂກລິຍຘີຕາ ສຕ຺ຕ ຠຕ຺ຕານິ, ປຈ຺ຉາ ຕ຺ວໍ ກຣິສ຺ສສີ’ຕິ [ກຣິສ຺ສສີຕິ ສຎ຺ຎາເປຫິ (ກ.)]. ຕຸຍ຺ເຫໂສ ອຸປຏ຺ຐາໂກ’’ຕິ.

‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ເຍນ ໂສ ອຸປາສໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ອຸປາສກໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸປ຺ປວາສາ, ອາວຸໂສ, ໂກລິຍຘີຕາ ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານິ ຄພ຺ຠໍ ຘາເຣຕິ. ສຕ຺ຕາຫໍ ມູຬ຺ຫຄພ຺ຠາ ສາ ເອຕຣຫິ ສຸຂິນີ ອໂຣຄາ ອໂຣຄໍ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຕາ. ສາ ສຕ຺ຕາຫໍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ຠຕ຺ເຕນ ນິມນ຺ເຕຕິ. ກໂຣຕຸ ສຸປ຺ປວາສາ ໂກລິຍຘີຕາ ສຕ຺ຕ ຠຕ຺ຕານິ, ປຈ຺ຉາ ຕ຺ວໍ ກຣິສ຺ສສີ’’ຕິ.

‘‘ສເຈ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຕິຓ຺ຓໍ ຘມ຺ມານໍ ປາຏິໂຠໂຄ – ໂຠຄານຎ຺ຈ ຊີວິຕສ຺ສ ຈ ສທ຺ຘາຍ ຈ, ກໂຣຕຸ ສຸປ຺ປວາສາ ໂກລິຍຘີຕາ ສຕ຺ຕ ຠຕ຺ຕານິ, ປຈ຺ຉາຫໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ທ຺ວິນ຺ນໍ ໂຂ ເຕ ອຫໍ [ທ຺ວິນ຺ນໍ ໂຂ ເຕສໍ (ປີ.), ທ຺ວິນ຺ນໍ ໂຂ ເນສໍ (ກ.)], ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມານໍ ປາຏິໂຠໂຄ – ໂຠຄານຎ຺ຈ ຊີວິຕສ຺ສ ຈ. ສທ຺ຘາຍ ປນ ຕ຺ວໍເຍວ ປາຏິໂຠໂຄ’’ຕິ.

‘‘ສເຈ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອຍ຺ໂຍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ປາຏິໂຠໂຄ – ໂຠຄານຎ຺ຈ ຊີວິຕສ຺ສ ຈ, ກໂຣຕຸ ສຸປ຺ປວາສາ ໂກລິຍຘີຕາ ສຕ຺ຕ ຠຕ຺ຕານິ, ປຈ຺ຉາຫໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຕໍ ອຸປາສກໍ ສຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຎ຺ຎຕ຺ໂຕ [ສຎ຺ຎາໂຕ (ສ຺ຍາ.)], ຠນ຺ເຕ, ໂສ ອຸປາສໂກ ມຍາ; ກໂຣຕຸ ສຸປ຺ປວາສາ ໂກລິຍຘີຕາ ສຕ຺ຕ ຠຕ຺ຕານິ, ປຈ຺ຉາ ໂສ ກຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ສຸປ຺ປວາສາ ໂກລິຍຘີຕາ ສຕ຺ຕາຫໍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປສິ ສມ຺ປວາເຣສິ, ຕຎ຺ຈ ທາຣກໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທາເປສິ ສພ຺ພຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຕໍ ທາຣກໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຈ຺ຈິ ເຕ, ທາຣກ, ຂມນີຍໍ, ກຈ຺ຈິ ຍາປນີຍໍ, ກຈ຺ຈິ ນ ກິຎ຺ຈິ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ກຸໂຕ ເມ, ຠນ຺ເຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຂມນີຍໍ, ກຸໂຕ ຍາປນີຍໍ! ສຕ຺ຕ ເມ ວສ຺ສານິ ໂລຫິຕກຸມ຺ຠິຍໍ ວຸຕ຺ຕານີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ສຸປ຺ປວາສາ ໂກລິຍຘີຕາ – ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ ເມ ຘມ຺ມເສນາປຕິນາ ສທ຺ຘິໍ ມນ຺ເຕຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຕມນາ ປມຸທິຕາ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາຕາ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ (ສຸປ຺ປວາສໍ ໂກລີຍຘີຕຣໍ ອຕ຺ຕມນໍ ປມຸທິຕໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາຕໍ ວິທິຕ຺ວາ [ທິສ຺ວາ (ສີ.)]) [( ) ນຕ຺ຖິ ອິງ຺ຄລິສໂປຕ຺ຖເກ] ສຸປ຺ປວາສໍ ໂກລິຍຘີຕຣໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍາສິ ຕ຺ວໍ, ສຸປ຺ປວາເສ, ອຎ຺ຎມ຺ປິ ເອວຣູປໍ ປຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍາມຫໍ, ຠຄວາ, ອຎ຺ຎານິປິ ເອວຣູປານິ ສຕ຺ຕ ປຸຕ຺ຕານີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ອສາຕໍ ສາຕຣູເປນ, ປິຍຣູເປນ ອປ຺ປິຍໍ;

ທຸກ຺ຂໍ ສຸຂສ຺ສ ຣູເປນ, ປມຕ຺ຕມຕິວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ;