໖. ຄພ຺ຠິນີສຸຕ຺ຕໍ

໑໖. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ທຫຣມາຓວິກາ ປຊາປຕິ ໂຫຕິ ຄພ຺ຠິນີ ອຸປວິຊຎ຺ຎາ. ອຖ ໂຂ ສາ ປຣິພ຺ພາຊິກາ ຕໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຄຈ຺ຉ ຕ຺ວໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເຕລໍ ອາຫຣ, ຍໍ ເມ ວິຊາຕາຍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ໂສ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຕໍ ປຣິພ຺ພາຊິກໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຸໂຕ ປນາຫໍ, ໂຠຕິ [ໂຠຕິຍາ (ສ຺ຍາ. ປີ. ກ.)], ເຕລໍ ອາຫຣາມີ’’ຕິ? ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ສາ ປຣິພ຺ພາຊິກາ ຕໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຄຈ຺ຉ ຕ຺ວໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເຕລໍ ອາຫຣ, ຍໍ ເມ ວິຊາຕາຍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ໂສ ປຣິພ຺ພາຊິໂກ ຕໍ ປຣິພ຺ພາຊິກໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຸໂຕ ປນາຫໍ, ໂຠຕິ, ເຕລໍ ອາຫຣາມີ’’ຕິ? ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ສາ ປຣິພ຺ພາຊິກາ ຕໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຄຈ຺ຉ ຕ຺ວໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເຕລໍ ອາຫຣ, ຍໍ ເມ ວິຊາຕາຍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣຎ຺ໂຎ ປເສນທິສ຺ສ ໂກສລສ຺ສ ໂກຏ຺ຐາຄາເຣ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ສປ຺ປິສ຺ສ ວາ ເຕລສ຺ສ ວາ ຍາວທຕ຺ຖໍ ປາຕຸໍ ທີຍຕິ [ທິຍ຺ຍຕິ (ສີ. ກ.)], ໂນ ນີຫຣິຕຸໍ.

ອຖ ໂຂ ຕສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຣຎ຺ໂຎ ໂຂ ປນ ປເສນທິສ຺ສ ໂກສລສ຺ສ ໂກຏ຺ຐາຄາເຣ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ສປ຺ປິສ຺ສ ວາ ເຕລສ຺ສ ວາ ຍາວທຕ຺ຖໍ ປາຕຸໍ ທີຍຕິ, ໂນ ນີຫຣິຕຸໍ. ຍໍນູນາຫໍ ຣຎ຺ໂຎ ປເສນທິສ຺ສ ໂກສລສ຺ສ ໂກຏ຺ຐາຄາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕລສ຺ສ ຍາວທຕ຺ຖໍ ປິວິຕ຺ວາ ຆຣໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸຈ຺ຉທ຺ທິຕ຺ວານ [ອຸຄ຺ຄິຣິຕ຺ວານ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.), ອຸຈ຺ຉທິຕ຺ວາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ອຏ຺ຐ.), ອຸຈ຺ຉຑ຺ຑິຕ຺ວານ (ກ.)] ທເທຍ຺ຍໍ, ຍໍ ອິມິສ຺ສາ ວິຊາຕາຍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ໂສ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຣຎ຺ໂຎ ປເສນທິສ຺ສ ໂກສລສ຺ສ ໂກຏ຺ຐາຄາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕລສ຺ສ ຍາວທຕ຺ຖໍ ປິວິຕ຺ວາ ຆຣໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເນວ ສກ຺ໂກຕິ ອຸທ຺ຘໍ ກາຕຸໍ, ນ ປນ ອໂຘ. ໂສ ທຸກ຺ຂາຫິ ຕິພ຺ພາຫິ [ຕິປ຺ປາຫິ (ສ຺ຍາ.)] ຂຣາຫິ ກຏຸກາຫິ ເວທນາຫິ ຜຸຏ຺ໂຐ ອາວຏ຺ຏຕິ ປຣິວຏ຺ຏຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ຕໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ທຸກ຺ຂາຫິ ຕິພ຺ພາຫິ ຂຣາຫິ ກຏຸກາຫິ ເວທນາຫິ ຜຸຏ຺ຐໍ ອາວຏ຺ຏມານໍ ປຣິວຏ຺ຏມານໍ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ສຸຂິໂນ ວຕ ເຍ ອກິຎ຺ຈນາ,

ເວທຄຸໂນ ຫິ ຊນາ ອກິຎ຺ຈນາ;

ສກິຎ຺ຈນໍ ປສ຺ສ ວິຫຎ຺ຎມານໍ,

ຊໂນ ຊນສ຺ມິໍ ປຏິພນ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ’’ [ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ (ສ຺ຍາ.), ປຏິພນ຺ຘຣຸໂປ (?)] ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ;