໑. ໂພຘິວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມໂພຘິສຸຕ຺ຕໍ

໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ອຸຣຸເວລາຍໍ ວິຫຣຕິ ນຊ຺ຊາ ເນຣຎ຺ຊຣາຍ ຕີເຣ ໂພຘິຣຸກ຺ຂມູເລ ປຐມາຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ເອກປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂປຏິສໍເວທີ [ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂໍ ປຏິສໍເວທີ (ສ຺ຍາ. ປີ. ກ.)]. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕາຫສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ຕມ຺ຫາ ສມາຘິມ຺ຫາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຐມໍ ຍາມໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທໍ ອນຸໂລມໍ ສາຘຸກໍ ມນສາກາສິ –

‘‘ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຕິ ອິທໍ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສຸປ຺ປາທາ ອິທໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຍທິທໍ – ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ, ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປໍ, ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນໍ, ສຬາຍຕນປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ, ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ, ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ, ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ, ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ, ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕິ, ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ຍທາ ຫເວ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ ຘມ຺ມາ,

ອາຕາປິໂນ ຌາຍໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ;

ອຖສ຺ສ ກງ຺ຂາ ວປຍນ຺ຕິ ສພ຺ພາ,

ຍໂຕ ປຊານາຕິ ສເຫຕຸຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ. ປຐມໍ;

໒. ທຸຕິຍໂພຘິສຸຕ຺ຕໍ

໒. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກ ສມຍໍ ຠຄວາ ອຸຣຸເວລາຍໍ ວິຫຣຕິ ນຊ຺ຊາ ເນຣຎ຺ຊຣາຍ ຕີເຣ ໂພຘິຣຸກ຺ຂມູເລ ປຐມາຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ເອກປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂປຏິສໍເວທີ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕາຫສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ຕມ຺ຫາ ສມາຘິມ຺ຫາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕິຍາ ມຊ຺ຌິມໍ ຍາມໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທໍ ປຏິໂລມໍ ສາຘຸກໍ ມນສາກາສິ –

‘‘ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອສຕິ ອິທໍ ນ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສ ນິໂຣຘາ ອິທໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຍທິທໍ – ອວິຊ຺ຊານິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ, ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘາ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣໂຘ, ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘາ ນາມຣູປນິໂຣໂຘ, ນາມຣູປນິໂຣຘາ ສຬາຍຕນນິໂຣໂຘ, ສຬາຍຕນນິໂຣຘາ ຜສ຺ສນິໂຣໂຘ, ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ເວທນານິໂຣໂຘ, ເວທນານິໂຣຘາ ຕຓ຺ຫານິໂຣໂຘ, ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ, ອຸປາທານນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ, ຠວນິໂຣຘາ ຊາຕິນິໂຣໂຘ, ຊາຕິນິໂຣຘາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ຍທາ ຫເວ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ ຘມ຺ມາ,

ອາຕາປິໂນ ຌາຍໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ;

ອຖສ຺ສ ກງ຺ຂາ ວປຍນ຺ຕິ ສພ຺ພາ,

ຍໂຕ ຂຍໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ອເວທີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ;

໓. ຕຕິຍໂພຘິສຸຕ຺ຕໍ

໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ອຸຣຸເວລາຍໍ ວິຫຣຕິ ນຊ຺ຊາ ເນຣຎ຺ຊຣາຍ ຕີເຣ ໂພຘິຣຸກ຺ຂມູເລ ປຐມາຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ເອກປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂປຏິສໍເວທີ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕາຫສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ຕມ຺ຫາ ສມາຘິມ຺ຫາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຉິມໍ ຍາມໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທໍ ອນຸໂລມປຏິໂລມໍ ສາຘຸກໍ ມນສາກາສິ –

‘‘ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຕິ ອິທໍ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສຸປ຺ປາທາ ອິທໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອິມສ຺ມິໍ ອສຕິ ອິທໍ ນ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ສ ນິໂຣຘາ ອິທໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ; ຍທິທໍ – ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ, ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປໍ, ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນໍ, ສຬາຍຕນປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ, ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ, ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ, ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ, ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ, ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕິ, ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ.

‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ, ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘາ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣໂຘ, ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘາ ນາມຣູປນິໂຣໂຘ, ນາມຣູປນິໂຣຘາ ສຬາຍຕນນິໂຣໂຘ, ສຬາຍຕນນິໂຣຘາ ຜສ຺ສນິໂຣໂຘ, ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ເວທນານິໂຣໂຘ, ເວທນານິໂຣຘາ ຕຓ຺ຫານິໂຣໂຘ, ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ, ອຸປາທານນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ, ຠວນິໂຣຘາ ຊາຕິນິໂຣໂຘ, ຊາຕິນິໂຣຘາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ຍທາ ຫເວ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ ຘມ຺ມາ,

ອາຕາປິໂນ ຌາຍໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ;

ວິຘູປຍໍ ຕິຏ຺ຐຕິ ມາຣເສນໍ,

ສູຣິໂຍວ [ສຸຣິໂຍວ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ໂອຠາສຍມນ຺ຕລິກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ;

໔. ຫຸໍຫຸງ຺ກສຸຕ຺ຕໍ

໔. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ອຸຣຸເວລາຍໍ ວິຫຣຕິ ນຊ຺ຊາ ເນຣຎ຺ຊຣາຍ ຕີເຣ ອຊປາລນິຄ຺ໂຣເຘ ປຐມາຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ເອກປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂປຏິສໍເວທີ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕາຫສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ຕມ຺ຫາ ສມາຘິມ຺ຫາ ວຸຏ຺ຐາສິ.

ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຫຸໍຫຸງ຺ກຊາຕິໂກ [ຫຸຫຸງ຺ກຊາຕິໂກ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂຫຕິ, ກຕເມ ຈ ປນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຣຓາ [ພ຺ຣາຫ຺ມຓກາຣກາ (ກ.)] ຘມ຺ມາ’’ຕິ?

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ໂຍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ພາຫິຕປາປຘມ຺ໂມ,

ນິຫຸໍຫຸງ຺ໂກ [ນິຫຸຫຸງ຺ໂກ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ ປີ.)] ນິກ຺ກສາໂວ ຍຕຕ຺ໂຕ;

ເວທນ຺ຕຄູ ວູສິຕພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍ,

ຘມ຺ເມນ ໂສ ພ຺ຣຫ຺ມວາທໍ ວເທຍ຺ຍ;

ຍສ຺ສຸສ຺ສທາ ນຕ຺ຖິ ກຸຫິຎ຺ຈິ ໂລເກ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ;

໕. ພ຺ຣາຫ຺ມຓສຸຕ຺ຕໍ

໕. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ຈ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມາ ຈ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ອາຍສ຺ມາ ຈ ມຫາກສ຺ສໂປ ອາຍສ຺ມາ ຈ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ [ມຫາກຈ຺ຈາຍໂນ (ສີ. ປີ. ກ.)] ອາຍສ຺ມາ ຈ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ ອາຍສ຺ມາ ຈ ມຫາກປ຺ປິໂນ ອາຍສ຺ມາ ຈ ມຫາຈຸນ຺ໂທ ອາຍສ຺ມາ ຈ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ອາຍສ຺ມາ ຈ ເຣວໂຕ ອາຍສ຺ມາ ຈ ນນ຺ໂທ [ອານນ຺ໂທ (ສີ. ປີ.)] ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ.

ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ເຕ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ເຕ; ທິສ຺ວານ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ; ເອເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຊາຕິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂຫຕິ, ກຕເມ ຈ ປນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຣຓາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ?

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ພາຫິຕ຺ວາ ປາປເກ ຘມ຺ເມ, ເຍ ຈຣນ຺ຕິ ສທາ ສຕາ;

ຂີຓສໍໂຍຊນາ ພຸທ຺ຘາ, ເຕ ເວ [ເຕວ (ສີ.)] ໂລກສ຺ມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ;

໖. ມຫາກສ຺ສປສຸຕ຺ຕໍ

໖. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກສ຺ສໂປ ປິປ຺ປລິຄຸຫາຍໍ [ປິປ຺ຜລິຄຸຫາຍໍ (ສ຺ຍາ.), ສິມ຺ພລິຄຸຫາຍໍ (ກ.)] ວິຫຣຕິ ອາພາຘິໂກ [ອາພາຘິໂກ ໂຫຕິ (ສ຺ຍາ. ປີ.)] ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກສ຺ສໂປ ອປເຣນ ສມເຍນ ຕມ຺ຫາ ອາພາຘາ ວຸຏ຺ຐາສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາກສ຺ສປສ຺ສ ຕມ຺ຫາ ອາພາຘາ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຍໍນູນາຫໍ ຣາຊຄຫໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ປຎ຺ຈມຕ຺ຕານິ ເທວຕາສຕານິ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອາປນ຺ນານິ ໂຫນ຺ຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາກສ຺ສປສ຺ສ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິລາຠາຍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກສ຺ສໂປ ຕານິ ປຎ຺ຈມຕ຺ຕານິ ເທວຕາສຕານິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຣາຊຄຫໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ – ເຍນ ທລິທ຺ທວິສິຂາ ກປຓວິສິຂາ ເປສກາຣວິສິຂາ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກສ຺ສປໍ ຣາຊຄເຫ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕໍ ເຍນ ທລິທ຺ທວິສິຂາ ກປຓວິສິຂາ ເປສກາຣວິສິຂາ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ອນຎ຺ຎໂປສິມຎ຺ຎາຕໍ, ທນ຺ຕໍ ສາເຣ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ;

ຂີຓາສວໍ ວນ຺ຕໂທສໍ, ຕມຫໍ ພ຺ຣູມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ;

໗. ອຊກລາປກສຸຕ຺ຕໍ

໗. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ປາວາຍໍ [ປາຏລິຍໍ (ປີ.)] ວິຫຣຕິ ອຊກລາປເກ ເຈຕິເຍ, ອຊກລາປກສ຺ສ ຍກ຺ຂສ຺ສ ຠວເນ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ຣຕ຺ຕນ຺ຘກາຣຕິມິສາຍໍ ອພ຺ໂຠກາເສ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ; ເທໂວ ຈ ເອກເມກໍ ຜຸສາຍຕິ. ອຖ ໂຂ ອຊກລາປໂກ ຍກ຺ໂຂ ຠຄວໂຕ ຠຍໍ ຉມ຺ຠິຕຕ຺ຕໍ ໂລມຫໍສໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸກາໂມ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ‘‘ອກ຺ກຸໂລ ປກ຺ກຸໂລ’’ຕິ ອກ຺ກຸລປກ຺ກຸລິກໍ ອກາສິ – ‘‘ເອໂສ ເຕ, ສມຓ, ປິສາໂຈ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ຍທາ ສເກສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ປາຣຄູ ໂຫຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ;

ອຖ ເອຕໍ ປິສາຈຎ຺ຈ, ປກ຺ກຸລຎ຺ຈາຕິວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ;

໘. ສງ຺ຄາມຊິສຸຕ຺ຕໍ

໘. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ສງ຺ຄາມຊິ ສາວຕ຺ຖິໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ສງ຺ຄາມຊິສ຺ສ ປຸຣາຓທຸຕິຍິກາ – ‘‘ອຍ຺ໂຍ ກິຣ ສງ຺ຄາມຊິ ສາວຕ຺ຖິໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ສາ ທາຣກໍ ອາທາຍ ເຊຕວນໍ ອຄມາສິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ສງ຺ຄາມຊິ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ສງ຺ຄາມຊິສ຺ສ ປຸຣາຓທຸຕິຍິກາ ເຍນາຍສ຺ມາ ສງ຺ຄາມຊິ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສງ຺ຄາມຊິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຂຸທ຺ທປຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ [ຂຸທ຺ທປຸຕ຺ຕາມ຺ຫິ (ສີ.)], ສມຓ, ໂປສ ມ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ສງ຺ຄາມຊິ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ.

ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ສງ຺ຄາມຊິສ຺ສ ປຸຣາຓທຸຕິຍິກາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສງ຺ຄາມຊິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຂຸທ຺ທປຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ, ສມຓ, ໂປສ ມ’’ນ຺ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສງ຺ຄາມຊິ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ.

ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ສງ຺ຄາມຊິສ຺ສ ປຸຣາຓທຸຕິຍິກາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສງ຺ຄາມຊິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຂຸທ຺ທປຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ, ສມຓ, ໂປສ ມ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສງ຺ຄາມຊິ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ສງ຺ຄາມຊິສ຺ສ ປຸຣາຓທຸຕິຍິກາ ຕໍ ທາຣກໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ສງ຺ຄາມຊິສ຺ສ ປຸຣໂຕ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ [ປກ຺ກມິ (ກ.) ເອວມຸປຣິປິ] – ‘‘ເອໂສ [ເອສ (ສີ. ກ.)] ເຕ, ສມຓ, ປຸຕ຺ໂຕ; ໂປສ ນ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສງ຺ຄາມຊິ ຕໍ ທາຣກໍ ເນວ ໂອໂລເກສິ ນາປິ ອາລປິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ສງ຺ຄາມຊິສ຺ສ ປຸຣາຓທຸຕິຍິກາ ອວິທູຣໍ [ອວິທູເຣ (ສ຺ຍາ. ປີ.)] ຄນ຺ຕ຺ວາ ອປໂລເກນ຺ຕີ ອທ຺ທສ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສງ຺ຄາມຊິໍ ຕໍ ທາຣກໍ ເນວ ໂອໂລເກນ຺ຕໍ ນາປິ ອາລປນ຺ຕໍ, ທິສ຺ວານສ຺ສາ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ນ ຈາຍໍ ສມໂຓ ປຸຕ຺ເຕນປິ ອຕ຺ຖິໂກ’’ຕິ. ຕໂຕ ປຏິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ທາຣກໍ ອາທາຍ ປກ຺ກາມິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ອາຍສ຺ມໂຕ ສງ຺ຄາມຊິສ຺ສ ປຸຣາຓທຸຕິຍິກາຍ ເອວຣູປໍ ວິປ຺ປກາຣໍ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ອາຍນ຺ຕິໍ ນາຠິນນ຺ທຕິ, ປກ຺ກມນ຺ຕິໍ ນ ໂສຈຕິ;

ສງ຺ຄາ ສງ຺ຄາມຊິໍ ມຸຕ຺ຕໍ, ຕມຫໍ ພ຺ຣູມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ;

໙. ຊຏິລສຸຕ຺ຕໍ

໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຄຍາຍໍ ວິຫຣຕິ ຄຍາສີເສ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ຊຏິລາ ສີຕາສຸ ເຫມນ຺ຕິກາສຸ ຣຕ຺ຕີສຸ ອນ຺ຕຣຏ຺ຐເກ ຫິມປາຕສມເຍ ຄຍາຍໍ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນ຺ຕິປິ ນິມຸຊ຺ຊນ຺ຕິປິ, ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕິ ໂອສິຎ຺ຈນ຺ຕິປິ, ອຄ຺ຄິມ຺ປິ ຊຸຫນ຺ຕິ – ‘‘ອິມິນາ ສຸທ຺ຘີ’’ຕິ.

ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ເຕ ສມ຺ພຫຸເລ ຊຏິເລ ສີຕາສຸ ເຫມນ຺ຕິກາສຸ ຣຕ຺ຕີສຸ ອນ຺ຕຣຏ຺ຐເກ ຫິມປາຕສມເຍ ຄຍາຍໍ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນ຺ເຕປິ ນິມຸຊ຺ຊນ຺ເຕປິ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊມ຺ປິ ກໂຣນ຺ເຕ [ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊໍ ກໂຣນ຺ເຕປິ (ສີ. ປີ. ກ.)] ໂອສິຎ຺ຈນ຺ເຕປິ ອຄ຺ຄິມ຺ປິ ຊຸຫນ຺ເຕ – ‘‘ອິມິນາ ສຸທ຺ຘີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ນ ອຸທເກນ ສຸຈີ ໂຫຕີ, ພຫ຺ເວຕ຺ຖ ນ຺ຫາຍຕີ [ນຫາຍຕີ (ສີ.)] ຊໂນ;

ຍມ຺ຫິ ສຈ຺ຈຎ຺ຈ ຘມ຺ໂມ ຈ, ໂສ ສຸຈີ ໂສ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ. ນວມໍ;

໑໐. ພາຫິຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໐. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ພາຫິໂຍ ທາຣຸຈີຣິໂຍ ສຸປ຺ປາຣເກ ປຏິວສຕິ ສມຸທ຺ທຕີເຣ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ມານິໂຕ ປູຊິໂຕ ອປຈິໂຕ ລາຠີ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ. ອຖ ໂຂ ພາຫິຍສ຺ສ ທາຣຸຈີຣິຍສ຺ສ ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘‘ເຍ ໂຂ ເກຈິ ໂລເກ ອຣຫນ຺ໂຕ ວາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄໍ ວາ ສມາປນ຺ນາ, ອຫໍ ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ພາຫິຍສ຺ສ ທາຣຸຈີຣິຍສ຺ສ ປຸຣາຓສາໂລຫິຕາ ເທວຕາ ອນຸກມ຺ປິກາ ອຕ຺ຖກາມາ ພາຫິຍສ຺ສ ທາຣຸຈີຣິຍສ຺ສ ເຈຕສາ ເຈໂຕປຣິວິຕກ຺ກມຎ຺ຎາຍ ເຍນ ພາຫິໂຍ ທາຣຸຈີຣິໂຍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ພາຫິຍໍ ທາຣຸຈີຣິຍໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເນວ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ພາຫິຍ, ອຣຫາ, ນາປິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄໍ ວາ ສມາປນ຺ໂນ. ສາປິ ເຕ ປຏິປທາ ນຕ຺ຖິ ຍາຍ ຕ຺ວໍ ອຣຫາ ວາ ອສ຺ສ [ອສ຺ສສິ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄໍ ວາ ສມາປນ຺ໂນ’’ຕິ.

‘‘ອຖ ເກ ຈຣຫິ ສເທວເກ ໂລເກ ອຣຫນ຺ໂຕ ວາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄໍ ວາ ສມາປນ຺ໂນ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຖິ, ພາຫິຍ, ອຸຕ຺ຕເຣສຸ ຊນປເທສຸ [ຊນປເທ (ສີ.)] ສາວຕ຺ຖິ ນາມ ນຄຣໍ. ຕຕ຺ຖ ໂສ ຠຄວາ ເອຕຣຫິ ວິຫຣຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ໂສ ຫິ, ພາຫິຍ, ຠຄວາ ອຣຫາ ເຈວ ອຣຫຕ຺ຕາຍ ຈ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ພາຫິໂຍ ທາຣຸຈີຣິໂຍ ຕາຍ ເທວຕາຍ ສໍເວຊິໂຕ ຕາວເທວ ສຸປ຺ປາຣກມ຺ຫາ ປກ຺ກາມິ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ເອກຣຕ຺ຕິປຣິວາເສນ ເຍນ ສາວຕ຺ຖິ ເຊຕວນໍ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ອພ຺ໂຠກາເສ ຈງ຺ກມນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ພາຫິໂຍ ທາຣຸຈີຣິໂຍ ເຍນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຫໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕຣຫິ ຠຄວາ ວິຫຣຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ? ທສ຺ສນກາມມ຺ຫາ ມຍໍ ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຣຫນ຺ຕໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ ໂຂ, ພາຫິຍ, ຠຄວາ ປິຓ຺ຑາຍາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ພາຫິໂຍ ທາຣຸຈີຣິໂຍ ຕຣມານຣູໂປ ເຊຕວນາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສາວຕ຺ຖິໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອທ຺ທສ ຠຄວນ຺ຕໍ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕໍ ປາສາທິກໍ ປສາທນີຍໍ ສນ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສນ຺ຕມານສໍ ອຸຕ຺ຕມທມຖສມຖມນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ ທນ຺ຕໍ ຄຸຕ຺ຕໍ ຍຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ນາຄໍ. ທິສ຺ວານ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ນິປຕິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເທເສຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ ຠຄວາ, ຘມ຺ມໍ; ເທເສຕຸ, ສຸຄໂຕ, ຘມ຺ມໍ, ຍໍ ມມສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ຠຄວາ ພາຫິຍໍ ທາຣຸຈີຣິຍໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອກາໂລ ໂຂ ຕາວ, ພາຫິຍ, ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ຐມ຺ຫາ ປິຓ຺ຑາຍາ’’ຕິ.

ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ພາຫິໂຍ ທາຣຸຈີຣິໂຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ທຸຊ຺ຊານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ວາ ຊີວິຕນ຺ຕຣາຍານໍ, ມຍ຺ຫໍ ວາ ຊີວິຕນ຺ຕຣາຍານໍ. ເທເສຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ ຠຄວາ, ຘມ຺ມໍ; ເທເສຕຸ, ສຸຄໂຕ, ຘມ຺ມໍ, ຍໍ ມມສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຠຄວາ ພາຫິຍໍ ທາຣຸຈີຣິຍໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອກາໂລ ໂຂ ຕາວ, ພາຫິຍ, ອນ຺ຕຣຆຣໍ ປວິຏ຺ຐມ຺ຫາ ປິຓ຺ຑາຍາ’’ຕິ.

ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ພາຫິໂຍ ທາຣຸຈີຣິໂຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ທຸຊ຺ຊານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ວາ ຊີວິຕນ຺ຕຣາຍານໍ, ມຍ຺ຫໍ ວາ ຊີວິຕນ຺ຕຣາຍານໍ. ເທເສຕຸ ເມ ຠນ຺ເຕ ຠຄວາ, ຘມ຺ມໍ; ເທເສຕຸ, ສຸຄໂຕ, ຘມ຺ມໍ, ຍໍ ມມສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’’ຕິ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ ເຕ, ພາຫິຍ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ທິຏ຺ເຐ ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ສຸເຕ ສຸຕມຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ມຸເຕ ມຸຕມຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ວິຎ຺ຎາເຕ ວິຎ຺ຎາຕມຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ, ພາຫິຍ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ຍໂຕ ໂຂ ເຕ, ພາຫິຍ, ທິຏ຺ເຐ ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ສຸເຕ ສຸຕມຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ມຸເຕ ມຸຕມຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ວິຎ຺ຎາເຕ ວິຎ຺ຎາຕມຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕໂຕ ຕ຺ວໍ, ພາຫິຍ, ນ ເຕນ; ຍໂຕ ຕ຺ວໍ, ພາຫິຍ, ນ ເຕນ ຕໂຕ ຕ຺ວໍ, ພາຫິຍ, ນ ຕຕ຺ຖ; ຍໂຕ ຕ຺ວໍ, ພາຫິຍ, ນ ຕຕ຺ຖ, ຕໂຕ ຕ຺ວໍ, ພາຫິຍ, ເນວິຘ ນ ຫຸຣໍ ນ ອຸຠຍມນ຺ຕເຣນ. ເອເສວນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ພາຫິຍສ຺ສ ທາຣຸຈີຣິຍສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອິມາຍ ສໍຂິຕ຺ຕາຍ ຘມ຺ມເທສນາຍ ຕາວເທວ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ພາຫິຍໍ ທາຣຸຈີຣິຍໍ ອິມິນາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ໂອວາເທນ ໂອວທິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ພາຫິຍໍ ທາຣຸຈີຣິຍໍ ຄາວີ ຕຣຸຓວຈ຺ຉາ ອຘິປຕິຕ຺ວາ [ອຘິປາເຕຕ຺ວາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.), ອຘິປາຕິຕ຺ວາ (ກ.)] ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປສິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ສມ຺ພຫຸເລຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ນຄຣມ຺ຫາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອທ຺ທສ ພາຫິຍໍ ທາຣຸຈີຣິຍໍ ກາລງ຺ກຕໍ [ກາລກຕໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)]; ທິສ຺ວານ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຄຓ຺ຫຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ພາຫິຍສ຺ສ ທາຣຸຈີຣິຍສ຺ສ ສຣີຣກໍ; ມຎ຺ຈກໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຌາເປຖ; ຖູປຎ຺ຈສ຺ສ ກໂຣຖ. ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາລງ຺ກໂຕ’’ຕິ.

‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຕ຺ວາ ພາຫິຍສ຺ສ ທາຣຸຈີຣິຍສ຺ສ ສຣີຣກໍ ມຎ຺ຈກໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຌາເປຕ຺ວາ ຖູປຎ຺ຈສ຺ສ ກຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ທຑ຺ຒໍ, ຠນ຺ເຕ, ພາຫິຍສ຺ສ ທາຣຸຈີຣິຍສ຺ສ ສຣີຣໍ, ຖູໂປ ຈສ຺ສ ກໂຕ. ຕສ຺ສ ກາ ຄຕິ, ໂກ ອຠິສມ຺ປຣາໂຍ’’ຕິ? ‘‘ປຓ຺ຑິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ພາຫິໂຍ ທາຣຸຈີຣິໂຍ ປຈ຺ຈປາທິ ຘມ຺ມສ຺ສານຸຘມ຺ມໍ; ນ ຈ ມໍ ຘມ຺ມາຘິກຣຓໍ ວິເຫເສສິ. ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ພາຫິໂຍ ທາຣຸຈີຣິໂຍ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ວິທິຕ຺ວາ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ຍຕ຺ຖ ອາໂປ ຈ ປຖວີ, ເຕໂຊ ວາໂຍ ນ ຄາຘຕິ;

ນ ຕຕ຺ຖ ສຸກ຺ກາ ໂຊຕນ຺ຕິ, ອາທິຈ຺ໂຈ ນປ຺ປກາສຕິ;

ນ ຕຕ຺ຖ ຈນ຺ທິມາ ຠາຕິ, ຕໂມ ຕຕ຺ຖ ນ ວິຊ຺ຊຕິ.

‘‘ຍທາ ຈ ອຕ຺ຕນາເວທິ [ເວຘີ (ກ.)], ມຸນິ ໂມເນນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ;

ອຖ ຣູປາ ອຣູປາ ຈ, ສຸຂທຸກ຺ຂາ ປມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ທສມໍ;

(ອຍມ຺ປິ ອຸທາໂນ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ ອິຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ.) [( ) ສ຺ຍາມໂປຕ຺ຖເກ ນຕ຺ຖິ]

ໂພຘິວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ ນິຏ຺ຐິໂຕ.