໑. ມຄ຺ຄງ຺ຄນິທ຺ເທໂສ

໒໔. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ປຎ຺ຈ ວິເວກາ, ປຎ຺ຈ ວິຣາຄາ, ປຎ຺ຈ ນິໂຣຘາ, ປຎ຺ຈ ໂວສ຺ສຄ຺ຄາ, ທ຺ວາທສ ນິສ຺ສຍາ. ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ…ເປ… ສມ຺ມາວາຈາຍ… ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ… ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ… ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ… ສມ຺ມາສຕິຍາ… ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ປຎ຺ຈ ວິເວກາ, ປຎ຺ຈ ວິຣາຄາ, ປຎ຺ຈ ນິໂຣຘາ, ປຎ຺ຈ ໂວສ຺ສຄ຺ຄາ, ທ຺ວາທສ ນິສ຺ສຍາ.

ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ກຕເມ ປຎ຺ຈ ວິເວກາ? ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິເວໂກ, ຕທງ຺ຄວິເວໂກ ສມຸຈ຺ເຉທວິເວໂກ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວິເວໂກ, ນິສ຺ສຣຓວິເວໂກ. ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິເວໂກ ຈ ນີວຣຓານໍ ປຐມຊ຺ຌານໍ ຠາວຍໂຕ, ຕທງ຺ຄວິເວໂກ ຈ ທິຏ຺ຐິຄຕານໍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ ສມາຘິໍ ຠາວຍໂຕ, ສມຸຈ຺ເຉທວິເວໂກ ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຂຍຄາມິມຄ຺ຄໍ ຠາວຍໂຕ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວິເວໂກ ຈ ຜລກ຺ຂເຓ, ນິສ຺ສຣຓວິເວໂກ ຈ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ອິເມ ປຎ຺ຈ ວິເວກາ. ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ວິເວເກສຸ ຉນ຺ທຊາໂຕ ໂຫຕິ ສທ຺ຘາຘິມຸຕ຺ໂຕ, ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈສ຺ສ ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ.

ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ກຕເມ ປຎ຺ຈ ວິຣາຄາ? ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິຣາໂຄ, ຕທງ຺ຄວິຣາໂຄ, ສມຸຈ຺ເຉທວິຣາໂຄ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວິຣາໂຄ, ນິສ຺ສຣຓວິຣາໂຄ. ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິຣາໂຄ ຈ ນີວຣຓານໍ ປຐມຊ຺ຌານໍ ຠາວຍໂຕ, ຕທງ຺ຄວິຣາໂຄ ຈ ທິຏ຺ຐິຄຕານໍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ ສມາຘິໍ ຠາວຍໂຕ, ສມຸຈ຺ເຉທວິຣາໂຄ ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຂຍຄາມິມຄ຺ຄໍ ຠາວຍໂຕ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວິຣາໂຄ ຈ ຜລກ຺ຂເຓ, ນິສ຺ສຣຓວິຣາໂຄ ຈ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ອິເມ ປຎ຺ຈ ວິຣາຄາ. ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ວິຣາເຄສຸ ຉນ຺ທຊາໂຕ ໂຫຕິ ສທ຺ຘາຘິມຸຕ຺ໂຕ, ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈສ຺ສ ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ.

ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ກຕເມ ປຎ຺ຈ ນິໂຣຘາ? ວິກ຺ຂມ຺ຠນນິໂຣໂຘ, ຕທງ຺ຄນິໂຣໂຘ, ສມຸຈ຺ເຉທນິໂຣໂຘ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິນິໂຣໂຘ, ນິສ຺ສຣຓນິໂຣໂຘ. ວິກ຺ຂມ຺ຠນນິໂຣໂຘ ຈ ນີວຣຓານໍ ປຐມຊ຺ຌານໍ ຠາວຍໂຕ, ຕທງ຺ຄນິໂຣໂຘ ຈ ທິຏ຺ຐິຄຕານໍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ ສມາຘິໍ ຠາວຍໂຕ, ສມຸຈ຺ເຉທນິໂຣໂຘ ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຂຍຄາມິມຄ຺ຄໍ ຠາວຍໂຕ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິນິໂຣໂຘ ຈ ຜລກ຺ຂເຓ, ນິສ຺ສຣຓນິໂຣໂຘ ຈ ອມຕາ ຘາຕຸ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ອິເມ ປຎ຺ຈ ນິໂຣຘາ. ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ນິໂຣເຘສຸ ຉນ຺ທຊາໂຕ ໂຫຕິ ສທ຺ຘາຘິມຸຕ຺ໂຕ, ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈສ຺ສ ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ.

ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ກຕເມ ປຎ຺ຈ ໂວສ຺ສຄ຺ຄາ? ວິກ຺ຂມ຺ຠນໂວສ຺ສຄ຺ໂຄ, ຕທງ຺ຄໂວສ຺ສຄ຺ໂຄ, ສມຸຈ຺ເຉທໂວສ຺ສຄ຺ໂຄ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິໂວສ຺ສຄ຺ໂຄ, ນິສ຺ສຣຓໂວສ຺ສຄ຺ໂຄ. ວິກ຺ຂມ຺ຠນໂວສ຺ສຄ຺ໂຄ ຈ ນີວຣຓານໍ ປຐມຊ຺ຌານໍ ຠາວຍໂຕ, ຕທງ຺ຄໂວສ຺ສຄ຺ໂຄ ຈ ທິຏ຺ຐິຄຕານໍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ ສມາຘິໍ ຠາວຍໂຕ, ສມຸຈ຺ເຉທໂວສ຺ສຄ຺ໂຄ ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຂຍຄາມິມຄ຺ຄໍ ຠາວຍໂຕ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິໂວສ຺ສຄ຺ໂຄ ຈ ຜລກ຺ຂເຓ, ນິສ຺ສຣຓໂວສ຺ສຄ຺ໂຄ ຈ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ອິເມ ປຎ຺ຈ ໂວສ຺ສຄ຺ຄາ. ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ໂວສ຺ສຄ຺ເຄສຸ ຉນ຺ທຊາໂຕ ໂຫຕິ ສທ຺ຘາຘິມຸຕ຺ໂຕ, ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈສ຺ສ ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ອິເມ ປຎ຺ຈ ວິເວກາ, ປຎ຺ຈ ວິຣາຄາ, ປຎ຺ຈ ນິໂຣຘາ, ປຎ຺ຈ ໂວສ຺ສຄ຺ຄາ, ທ຺ວາທສ ນິສ຺ສຍາ.

໒໕. ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ …ເປ… ສມ຺ມາວາຈາຍ… ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ… ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ… ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ… ສມ຺ມາສຕິຍາ… ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ກຕເມ ປຎ຺ຈ ວິເວກາ? ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິເວໂກ, ຕທງ຺ຄວິເວໂກ, ສມຸຈ຺ເຉທວິເວໂກ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວິເວໂກ, ນິສ຺ສຣຓວິເວໂກ. ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິເວໂກ ຈ ນີວຣຓານໍ ປຐມຊ຺ຌານໍ ຠາວຍໂຕ, ຕທງ຺ຄວິເວໂກ ຈ ທິຏ຺ຐິຄຕານໍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ ສມາຘິໍ ຠາວຍໂຕ, ສມຸຈ຺ເຉທວິເວໂກ ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຂຍຄາມິມຄ຺ຄໍ ຠາວຍໂຕ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວິເວໂກ ຈ ຜລກ຺ຂເຓ ນິສ຺ສຣຓວິເວໂກ ຈ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ. ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ອິເມ ປຎ຺ຈ ວິເວກາ. ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ວິເວເກສຸ ຉນ຺ທຊາໂຕ ໂຫຕິ ສທ຺ຘາຘິມຸຕ຺ໂຕ, ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈສ຺ສ ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ.

ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ກຕເມ ປຎ຺ຈ ວິຣາຄາ? ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິຣາໂຄ, ຕທງ຺ຄວິຣາໂຄ, ສມຸຈ຺ເຉທວິຣາໂຄ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວິຣາໂຄ, ນິສ຺ສຣຓວິຣາໂຄ. ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິຣາໂຄ ຈ ນີວຣຓານໍ ປຐມຊ຺ຌານໍ ຠາວຍໂຕ, ຕທງ຺ຄວິຣາໂຄ ຈ ທິຏ຺ຐິຄຕານໍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ ສມາຘິໍ ຠາວຍໂຕ, ສມຸຈ຺ເຉທວິຣາໂຄ ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຂຍຄາມິມຄ຺ຄໍ ຠາວຍໂຕ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວິຣາໂຄ ຈ ຜລກ຺ຂເຓ, ນິສ຺ສຣຓວິຣາໂຄ ຈ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ. ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ອິເມ ປຎ຺ຈ ວິຣາຄາ. ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ວິຣາເຄສຸ ຉນ຺ທຊາໂຕ ໂຫຕິ ສທ຺ຘາຘິມຸຕ຺ໂຕ, ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈສ຺ສ ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ.

ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ກຕເມ ປຎ຺ຈ ນິໂຣຘາ? ວິກ຺ຂມ຺ຠນນິໂຣໂຘ, ຕທງ຺ຄນິໂຣໂຘ, ສມຸຈ຺ເຉທນິໂຣໂຘ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິນິໂຣໂຘ, ນິສ຺ສຣຓນິໂຣໂຘ. ວິກ຺ຂມ຺ຠນນິໂຣໂຘ ຈ ນີວຣຓານໍ ປຐມຊ຺ຌານໍ ຠາວຍໂຕ, ຕທງ຺ຄນິໂຣໂຘ ຈ ທິຏ຺ຐິຄຕານໍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ ສມາຘິໍ ຠາວຍໂຕ, ສມຸຈ຺ເຉທນິໂຣໂຘ ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຂຍຄາມິມຄ຺ຄໍ ຠາວຍໂຕ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິນິໂຣໂຘ ຈ ຜລກ຺ຂເຓ, ນິສ຺ສຣຓນິໂຣໂຘ ຈ ອມຕາ ຘາຕຸ. ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ອິເມ ປຎ຺ຈ ນິໂຣຘາ. ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ນິໂຣເຘສຸ ຉນ຺ທຊາໂຕ ໂຫຕິ ສທ຺ຘາຘິມຸຕ຺ໂຕ, ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈສ຺ສ ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ.

ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ກຕເມ ປຎ຺ຈ ໂວສ຺ສຄ຺ຄາ? ວິກ຺ຂມ຺ຠນໂວສ຺ສຄ຺ໂຄ, ຕທງ຺ຄໂວສ຺ສຄ຺ໂຄ, ສມຸຈ຺ເຉທໂວສ຺ສຄ຺ໂຄ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິໂວສ຺ສຄ຺ໂຄ, ນິສ຺ສຣຓໂວສ຺ສຄ຺ໂຄ. ວິກ຺ຂມ຺ຠນໂວສ຺ສຄ຺ໂຄ ຈ ນີວຣຓານໍ ປຐມຊ຺ຌານໍ ຠາວຍໂຕ, ຕທງ຺ຄໂວສ຺ສຄ຺ໂຄ ຈ ທິຏ຺ຐິຄຕານໍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍ ສມາຘິໍ ຠາວຍໂຕ, ສມຸຈ຺ເຉທໂວສ຺ສຄ຺ໂຄ ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຂຍຄາມິມຄ຺ຄໍ ຠາວຍໂຕ, ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິໂວສ຺ສຄ຺ໂຄ ຈ ຜລກ຺ຂເຓ, ນິສ຺ສຣຓໂວສ຺ສຄ຺ໂຄ ຈ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ. ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ອິເມ ປຎ຺ຈ ໂວສ຺ສຄ຺ຄາ. ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ໂວສ຺ສຄ຺ເຄສຸ ຉນ຺ທຊາໂຕ ໂຫຕິ ສທ຺ຘາຘິມຸຕ຺ໂຕ, ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈສ຺ສ ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ. ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ອິເມ ປຎ຺ຈ ວິເວກາ, ປຎ຺ຈ ວິຣາຄາ, ປຎ຺ຈ ນິໂຣຘາ, ປຎ຺ຈ ໂວສ຺ສຄ຺ຄາ, ທ຺ວາທສ ນິສ຺ສຍາ.

໒໖. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ເກຈິ ພລກຣຓີຍາ ກມ຺ມນ຺ຕາ ກຣີຍນ຺ຕິ, ສພ຺ເພ ເຕ ປຖວິໍ ນິສ຺ສາຍ ປຖວິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາຍ ເອວເມເຕ ພລກຣຓີຍາ ກມ຺ມນ຺ຕາ ກຣີຍນ຺ຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລໍ ນິສ຺ສາຍ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວຕິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ພຫຸລີກໂຣຕິ…ເປ… ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຠາເວນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ພຫຸລີກໂຣນ຺ໂຕ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ປາປຸຓາຕິ ຘມ຺ເມສຸ…ເປ… ປຎ຺ຈ ພລານິ ຠາເວຕິ, ປຎ຺ຈ ພລານິ ພຫຸລີກໂຣຕິ…ເປ… ປຎ຺ຈ ພລານິ ຠາເວນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈ ພລານິ ພຫຸລີກໂຣນ຺ໂຕ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ປາປຸຓາຕິ ຘມ຺ເມສຸ…ເປ… ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາເວຕິ, ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ພຫຸລີກໂຣຕິ…ເປ….

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ເກຈິ ພີຊຄາມຠູຕຄາມາ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ສພ຺ເພ ເຕ ປຖວິໍ ນິສ຺ສາຍ ປຖວິຍໍ ປຕິຏ຺ຐາຍ ເອວເມເຕ ພີຊຄາມຠູຕຄາມາ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລໍ ນິສ຺ສາຍ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາເວນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ພຫຸລີກໂຣນ຺ໂຕ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ປາປຸຓາຕິ ຘມ຺ເມສຸ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລໍ ນິສ຺ສາຍ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາເວນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ພຫຸລີກໂຣນ຺ໂຕ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ປາປຸຓາຕິ ຘມ຺ເມສຸ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວຕິ…ເປ… ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວຕິ ວິເວກນິສ຺ສິຕໍ ວິຣາຄນິສ຺ສິຕໍ ນິໂຣຘນິສ຺ສິຕໍ ໂວສ຺ສຄ຺ຄປຣິຓາມິໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລໍ ນິສ຺ສາຍ…ເປ… ປາປຸຓາຕິ ຘມ຺ເມສູ’’ຕິ.