໒. ອິທ຺ຘິກຖາ

໙. ກາ ອິທ຺ຘິ? ກຕິ ອິທ຺ຘິໂຍ? ອິທ຺ຘິຍາ ກຕິ ຠູມິໂຍ, ກຕິ ປາທາ, ກຕິ ປທານິ, ກຕິ ມູລານິ? ກາ ອິທ຺ຘີຕິ? ອິຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ອິທ຺ຘິ. ກຕິ ອິທ຺ຘິໂຍຕິ? ທສ ອິທ຺ຘິໂຍ. ອິທ຺ຘິຍາ ກຕິ ຠູມິໂຍຕິ? ອິທ຺ຘິຍາ ຈຕສ຺ໂສ ຠູມິໂຍ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາທາ, ອຏ຺ຐ ປທານິ, ໂສຬສ ມູລານິ.

໑໐. ກຕມາ ທສ ອິທ຺ຘິໂຍ? ອຘິຏ຺ຐານາ ອິທ຺ຘິ, ວິກຸພ຺ພນາ ອິທ຺ຘິ, ມໂນມຍາ ອິທ຺ຘິ, ຎາຓວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ, ສມາຘິວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ, ອຣິຍາ ອິທ຺ຘິ, ກມ຺ມວິປາກຊາ ອິທ຺ຘິ, ປຸຎ຺ຎວໂຕ ອິທ຺ຘິ, ວິຊ຺ຊາມຍາ ອິທ຺ຘິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາ ປໂຍຄປຈ຺ຈຍາ [ສມ຺ມປ຺ປໂຍຄປຈ຺ຈຍາ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ອິຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ອິທ຺ຘິ.

ອິທ຺ຘິຍາ ກຕມາ ຈຕສ຺ໂສ ຠູມິໂຍ? ວິເວກຊາຠູມິ ປຐມໍ ຌານໍ, ປີຕິສຸຂຠູມິ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ, ອຸເປກ຺ຂາສຸຂຠູມິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂາຠູມິ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ. ອິທ຺ຘິຍາ ອິມາ ຈຕສ຺ໂສ ຠູມິໂຍ ອິທ຺ຘິລາຠາຍ ອິທ຺ຘິປຏິລາຠາຍ ອິທ຺ຘິວິກຸພ຺ພນຕາຍ ອິທ຺ຘິວິສວິຕາຍ ອິທ຺ຘິວສີຠາວາຍ ອິທ຺ຘິເວສາຣຊ຺ຊາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ.

ອິທ຺ຘິຍາ ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາທາ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ຉນ຺ທສມາຘິປຘານສງ຺ຂາຣສມນ຺ນາຄຕໍ ອິທ຺ຘິປາທໍ ຠາເວຕິ, ຈິຕ຺ຕສມາຘິປຘານສງ຺ຂາຣສມນ຺ນາຄຕໍ ອິທ຺ຘິປາທໍ ຠາເວຕິ, ວີຣິຍສມາຘິປຘານສງ຺ຂາຣສມນ຺ນາຄຕໍ ອິທ຺ຘິປາທໍ ຠາເວຕິ, ວີມໍສາສມາຘິປຘານສງ຺ຂາຣສມນ຺ນາຄຕໍ ອິທ຺ຘິປາທໍ ຠາເວຕິ. ອິທ຺ຘິຍາ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາທາ ອິທ຺ຘິລາຠາຍ ອິທ຺ຘິປຏິລາຠາຍ ອິທ຺ຘິວິກຸພ຺ພນຕາຍ ອິທ຺ຘິວິສວິຕາຍ ອິທ຺ຘິວສີຠາວາຍ ອິທ຺ຘິເວສາຣຊ຺ຊາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ.

ອິທ຺ຘິຍາ ກຕມານິ ອຏ຺ຐ ປທານິ? ຉນ຺ທໍ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນິສ຺ສາຍ ລຠຕິ ສມາຘິໍ, ລຠຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອກຄ຺ຄຕໍ. ຉນ຺ໂທ ນ ສມາຘິ, ສມາຘິ ນ ຉນ຺ໂທ. ອຎ຺ໂຎ ຉນ຺ໂທ, ອຎ຺ໂຎ ສມາຘິ. ວີຣິຍໍ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນິສ຺ສາຍ ລຠຕິ ສມາຘິໍ, ລຠຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອກຄ຺ຄຕໍ. ວີຣິຍໍ ນ ສມາຘິ, ສມາຘິ ນ ວີຣິຍໍ. ອຎ຺ຎໍ ວີຣິຍໍ, ອຎ຺ໂຎ ສມາຘິ. ຈິຕ຺ຕໍ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນິສ຺ສາຍ ລຠຕິ ສມາຘິໍ, ລຠຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອກຄ຺ຄຕໍ. ຈິຕ຺ຕໍ ນ ສມາຘິ, ສມາຘິ ນ ຈິຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ຎໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ອຎ຺ໂຎ ສມາຘິ. ວີມໍສໍ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ນິສ຺ສາຍ ລຠຕິ ສມາຘິໍ, ລຠຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອກຄ຺ຄຕໍ. ວີມໍສາ ນ ສມາຘິ, ສມາຘິ ນ ວີມໍສາ. ອຎ຺ຎາ ວີມໍສາ, ອຎ຺ໂຎ ສມາຘິ. ອິທ຺ຘິຍາ ອິມານິ ອຏ຺ຐ ປທານິ ອິທ຺ຘິລາຠາຍ ອິທ຺ຘິປຏິລາຠາຍ ອິທ຺ຘິວິກຸພ຺ພນຕາຍ ອິທ຺ຘິວິສວິຕາຍ ອິທ຺ຘິວສີຠາວາຍ ອິທ຺ຘິເວສາຣຊ຺ຊາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ.

ອິທ຺ຘິຍາ ກຕມານິ ໂສຬສ ມູລານິ? ອໂນນຕໍ [ອໂນຓຕໍ (ກ.)] ຈິຕ຺ຕໍ ໂກສຊ຺ເຊ ນ ອິຎ຺ຊຕີຕິ – ອາເນຎ຺ຊໍ. ອນຸນ຺ນຕໍ [(ອນຸຓ຺ຓຕໍ (ກ.)] ຈິຕ຺ຕໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈ ນ ອິຎ຺ຊຕີຕິ – ອາເນຎ຺ຊໍ. ອນຠິນຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຣາເຄ ນ ອິຎ຺ຊຕີຕິ – ອາເນຎ຺ຊໍ. ອນປນຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາປາເທ ນ ອິຎ຺ຊຕີຕິ – ອາເນຎ຺ຊໍ. ອນິສ຺ສິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ທິຏ຺ຐິຍາ ນ ອິຎ຺ຊຕີຕິ – ອາເນຎ຺ຊໍ. ອປ຺ປຏິພທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຉນ຺ທຣາເຄ ນ ອິຎ຺ຊຕີຕິ – ອາເນຎ຺ຊໍ. ວິປ຺ປມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ກາມຣາເຄ ນ ອິຎ຺ຊຕີຕິ – ອາເນຎ຺ຊໍ. ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ກິເລເສ ນ ອິຎ຺ຊຕີຕິ – ອາເນຎ຺ຊໍ. ວິມຣິຍາທິກຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ກິເລສມຣິຍາເທ ນ ອິຎ຺ຊຕີຕິ – ອາເນຎ຺ຊໍ. ເອກຕ຺ຕຄຕໍ [ເອກຄ຺ຄຕໍ (ສ຺ຍາ.)] ຈິຕ຺ຕໍ ນານຕ຺ຕກິເລເສຫິ [ນານຕ຺ຕກິເລເສ (ສ຺ຍາ.)] ນ ອິຎ຺ຊຕີຕິ – ອາເນຎ຺ຊໍ. ສທ຺ຘາຍ ປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອສ຺ສທ຺ຘິເຍ ນ ອິຎ຺ຊຕີຕິ – ອາເນຎ຺ຊໍ. ວີຣິເຍນ ປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂກສຊ຺ເຊ ນ ອິຎ຺ຊຕີຕິ – ອາເນຎ຺ຊໍ. ສຕິຍາ ປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປມາເທ ນ ອິຎ຺ຊຕີຕິ – ອາເນຎ຺ຊໍ. ສມາຘິນາ ປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈ ນ ອິຎ຺ຊຕີຕິ – ອາເນຎ຺ຊໍ. ປຎ຺ຎາຍ ປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອວິຊ຺ຊາຍ ນ ອິຎ຺ຊຕີຕິ – ອາເນຎ຺ຊໍ. ໂອຠາສຄຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອວິຊ຺ຊນ຺ຘກາເຣ ນ ອິຎ຺ຊຕີຕິ – ອາເນຎ຺ຊໍ. ອິທ຺ຘິຍາ ອິມານິ ໂສຬສ ມູລານິ ອິທ຺ຘິລາຠາຍ ອິທ຺ຘິປຏິລາຠາຍ ອິທ຺ຘິວິກຸພ຺ພນຕາຍ ອິທ຺ຘິວິສວິຕາຍ ອິທ຺ຘິວສີຠາວາຍ ອິທ຺ຘິເວສາຣຊ຺ຊາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ.

ທສອິທ຺ຘິນິທ຺ເທໂສ

໑໐. ກຕມາ ອຘິຏ຺ຐານາ ອິທ຺ຘິ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ອເນກວິຫິຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ – ເອໂກປິ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸຘາ ໂຫຕິ, ພຫຸຘາປິ ຫຸຕ຺ວາ ເອໂກ ໂຫຕິ; ອາວິຠາວໍ ຕິໂຣຠາວໍ; ຕິໂຣກຸຏ຺ຏໍ ຕິໂຣປາກາຣໍ ຕິໂຣປພ຺ພຕໍ ອສຊ຺ຊມາໂນ ຄຈ຺ຉຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອາກາເສ. ປຖວິຍາປິ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊໍ ກໂຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸທເກ. ອຸທເກປິ ອຠິຊ຺ຊມາເນ [ອຠິຊ຺ຊມາໂນ (ກ.) ທີ. ນິ. ໑.໒໓໘ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ] ຄຈ຺ຉຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຖວິຍໍ. ອາກາເສປິ ປລ຺ລງ຺ເກນ ກມຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປກ຺ຂີ ສກຸໂຓ. ອິເມປິ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ ເອວໍມຫິທ຺ຘິເກ ເອວໍມຫານຸຠາເວ ປາຓິນາ ປຣາມສຕິ ປຣິມຊ຺ຊຕິ. ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາປິ ກາເຍນ ວສໍ ວຕ຺ເຕຕີຕິ.

ອິຘາຕິ ອິມິສ຺ສາ ທິຏ຺ຐິຍາ ອິມິສ຺ສາ ຂນ຺ຕິຍາ ອິມິສ຺ສາ ຣຸຈິຍາ ອິມສ຺ມິໍ ອາທາເຍ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ອິມສ຺ມິໍ ວິນເຍ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອິມສ຺ມິໍ ປາວຈເນ ອິມສ຺ມິໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍ ອິມສ຺ມິໍ ສຕ຺ຖຸສາສເນ. ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ – ‘‘ອິຘາ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂູຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນກລ຺ຍາຓໂກ ວາ ໂຫຕິ ຠິກ຺ຂຸ ເສໂຂ ວາ ອຣຫາ ວາ ອກຸປ຺ປຘມ຺ໂມ. ອເນກວິຫິຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕີຕິ ນານປ຺ປກາຣໍ ອິທ຺ຘິວິຘໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ. ເອໂກປິ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸຘາ ໂຫຕີຕິ ປກຕິຍາ ເອໂກ ພຫຸກໍ ອາວຊ຺ຊຕິ, ສຕໍ ວາ ສຫສ຺ສໍ ວາ ສຕສຫສ຺ສໍ ວາ ອາວຊ຺ຊຕິ. ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຎາເຓນ ອຘິຏ຺ຐາຕິ – ‘‘ພຫຸໂລ ໂຫມີ’’ຕິ [ໂຫຕູຕິ (ກ.)]. ພຫຸໂລ ໂຫຕິ. ຍຖາຍສ຺ມາ ຈູຬປນ຺ຖໂກ [ຈຸລ຺ລປນ຺ຖໂກ (ສ຺ຍາ.)] ເອໂກປິ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸຘາ ໂຫຕິ, ເອວເມວໍ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ເອໂກປິ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸຘາ ໂຫຕິ. ພຫຸຘາປິ ຫຸຕ຺ວາ ເອໂກ ໂຫຕີຕິ ປກຕິຍາ ພຫຸໂກ ເອກໍ ອາວຊ຺ຊຕິ; ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຎາເຓນ ອຘິຏ຺ຐາຕິ – ‘‘ເອໂກ ໂຫມີ’’ຕິ. ເອໂກ ໂຫຕິ. ຍຖາຍສ຺ມາ ຈູຬປນ຺ຖໂກ ພຫຸຘາປິ ຫຸຕ຺ວາ ເອໂກ ໂຫຕິ, ເອວເມວໍ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ພຫຸຘາປິ ຫຸຕ຺ວາ ເອໂກ ໂຫຕິ.

໑໑. ອາວິຠາວນ຺ຕິ ເກນຈິ ອນາວຏໍ ໂຫຕິ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວິວຏໍ ປາກຏໍ. ຕິໂຣຠາວນ຺ຕິ ເກນຈິ ອາວຏໍ ໂຫຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ປິຫິຕໍ ປຏິກຸຊ຺ຊິຕໍ. ຕິໂຣກຸຏ຺ຏໍ ຕິໂຣປາກາຣໍ ຕິໂຣປພ຺ພຕໍ ອສຊ຺ຊມາໂນ ຄຈ຺ຉຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອາກາເສຕິ ປກຕິຍາ ອາກາສກສິຓສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີ ໂຫຕິ. ຕິໂຣກຸຏ຺ຏໍ ຕິໂຣປາກາຣໍ ຕິໂຣປພ຺ພຕໍ ອາວຊ຺ຊຕິ. ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຎາເຓນ ອຘິຏ຺ຐາຕິ – ‘‘ອາກາໂສ ໂຫຕູ’’ຕິ. ອາກາໂສ ໂຫຕິ. ຕິໂຣກຸຏ຺ຏໍ ຕິໂຣປາກາຣໍ ຕິໂຣປພ຺ພຕໍ ອສຊ຺ຊມາໂນ ຄຈ຺ຉຕິ. ຍຖາ ມນຸສ຺ສາ ປກຕິຍາ ອນິທ຺ຘິມນ຺ໂຕ ເກນຈິ ອນາວເຏ ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ອສຊ຺ຊມານາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເອວເມວໍ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ຕິໂຣກຸຏ຺ຏໍ ຕິໂຣປາກາຣໍ ຕິໂຣປພ຺ພຕໍ ອສຊ຺ຊມາໂນ ຄຈ຺ຉຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອາກາເສ.

ປຖວິຍາປິ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊໍ ກໂຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸທເກຕິ ປກຕິຍາ ອາໂປກສິຓສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີ ໂຫຕິ. ປຖວິໍ ອາວຊ຺ຊຕິ. ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຎາເຓນ ອຘິຏ຺ຐາຕິ – ‘‘ອຸທກໍ ໂຫຕູ’’ຕິ. ອຸທກໍ ໂຫຕິ. ໂສ ປຖວິຍາ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊໍ ກໂຣຕິ. ຍຖາ ມນຸສ຺ສາ ປກຕິຍາ ອນິທ຺ຘິມນ຺ໂຕ ອຸທເກ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເອວເມວໍ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ປຖວິຍາ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊໍ ກໂຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸທເກ.

ອຸທເກປິ ອຠິຊ຺ຊມາເນ ຄຈ຺ຉຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຖວິຍນ຺ຕິ ປກຕິຍາ ປຖວີກສິຓສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີ ໂຫຕິ. ອຸທກໍ ອາວຊ຺ຊຕິ. ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຎາເຓນ ອຘິຏ຺ຐາຕິ – ‘‘ປຖວີ ໂຫຕູ’’ຕິ. ປຖວີ ໂຫຕິ. ໂສ ອຠິຊ຺ຊມາເນ ອຸທເກ ຄຈ຺ຉຕິ. ຍຖາ ມນຸສ຺ສາ ປກຕິຍາ ອນິທ຺ຘິມນ຺ໂຕ ອຠິຊ຺ຊມານາຍ ປຖວິຍາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເອວເມວໍ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຠິຊ຺ຊມາເນ ອຸທເກ ຄຈ຺ຉຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຖວິຍໍ.

ອາກາເສປິ ປລ຺ລງ຺ເກນ ກມຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປກ຺ຂີ ສກຸໂຓຕິ ປກຕິຍາ ປຖວີກສິຓສມາປຕ຺ຕິຍາ ລາຠີ ໂຫຕິ. ອາກາສໍ ອາວຊ຺ຊຕິ. ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຎາເຓນ ອຘິຏ຺ຐາຕິ – ‘‘ປຖວີ ໂຫຕູ’’ຕິ. ປຖວີ ໂຫຕິ. ໂສ ອາກາເສ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ ຈງ຺ກມຕິປິ ຕິຏ຺ຐຕິປິ ນິສີທຕິປິ ເສຍ຺ຍມ຺ປິ ກປ຺ເປຕິ. ຍຖາ ມນຸສ຺ສາ ປກຕິຍາ ອນິທ຺ຘິມນ຺ໂຕ ປຖວິຍາ ຈງ຺ກມນ຺ຕິປິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິປິ ນິສີທນ຺ຕິປິ ເສຍ຺ຍມ຺ປິ ກປ຺ເປນ຺ຕິ, ເອວເມວໍ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ອາກາເສ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ ຈງ຺ກມຕິປິ ຕິຏ຺ຐຕິປິ ນິສີທຕິປິ ເສຍ຺ຍມ຺ປິ ກປ຺ເປຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປກ຺ຂີ ສກຸໂຓ.

໑໒. ອິເມປິ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ ເອວໍມຫິທ຺ຘິເກ ເອວໍມຫານຸຠາເວ ປາຓິນາ ປຣາມສຕິ ປຣິມຊ຺ຊຕີຕິ ອິຘ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ນິສິນ຺ນໂກ ວາ ນິປນ຺ນໂກ ວາ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ ອາວຊ຺ຊຕິ. ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຎາເຓນ ອຘິຏ຺ຐາຕິ – ‘‘ຫຕ຺ຖປາເສ ໂຫຕູ’’ຕິ. ຫຕ຺ຖປາເສ ໂຫຕິ. ໂສ ນິສິນ຺ນໂກ ວາ ນິປນ຺ນໂກ ວາ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ ປາຓິນາ ອາມສຕິ ປຣາມສຕິ ປຣິມຊ຺ຊຕິ. ຍຖາ ມນຸສ຺ສາ ປກຕິຍາ ອນິທ຺ຘິມນ຺ໂຕ ກິຎ຺ຈິເທວ ຣູປຄຕໍ ຫຕ຺ຖປາເສ ອາມສນ຺ຕິ ປຣາມສນ຺ຕິ ປຣິມຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເອວເມວໍ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ນິສິນ຺ນໂກ ວາ ນິປນ຺ນໂກ ວາ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ ປາຓິນາ ອາມສຕິ ປຣາມສຕິ ປຣິມຊ຺ຊຕິ.

ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາປິ ກາເຍນ ວສໍ ວຕ຺ເຕຕີຕິ ສເຈ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ທູເຣປິ ສນ຺ຕິເກ ອຘິຏ຺ຐາຕິ – ‘‘ສນ຺ຕິເກ ໂຫຕູ’’ຕິ. ສນ຺ຕິເກ ໂຫຕິ. ສນ຺ຕິເກປິ ທູເຣ ອຘິຏ຺ຐາຕິ – ‘‘ທູເຣ ໂຫຕູ’’ຕິ. ທູເຣ ໂຫຕິ. ພຫຸກມ຺ປິ ໂຖກໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ – ‘‘ໂຖກໍ ໂຫຕູ’’ຕິ. ໂຖກໍ ໂຫຕິ. ໂຖກມ຺ປິ ພຫຸກໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ – ‘‘ພຫຸກໍ ໂຫຕູ’’ຕິ. ພຫຸກໍ ໂຫຕິ. ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ຕສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ຣູປໍ ປສ຺ສຕິ. ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ ຕສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຕິ. ເຈໂຕປຣິຍຎາເຓນ ຕສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ປຊານາຕິ. ສເຈ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ທິສ຺ສມາເນນ ກາເຍນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ກາຍວເສນ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຓາເມຕິ, ກາຍວເສນ ຈິຕ຺ຕໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ. ກາຍວເສນ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຓາເມຕ຺ວາ, ກາຍວເສນ ຈິຕ຺ຕໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ, ສຸຂສຎ຺ຎຎ຺ຈ ລຫຸສຎ຺ຎຎ຺ຈ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ທິສ຺ສມາເນນ ກາເຍນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ສເຈ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ອທິສ຺ສມາເນນ ກາເຍນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຈິຕ຺ຕວເສນ ກາຍໍ ປຣິຓາເມຕິ, ຈິຕ຺ຕວເສນ ກາຍໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ. ຈິຕ຺ຕວເສນ ກາຍໍ ປຣິຓາເມຕ຺ວາ, ຈິຕ຺ຕວເສນ ກາຍໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ສຸຂສຎ຺ຎຎ຺ຈ ລຫຸສຎ຺ຎຎ຺ຈ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ ອທິສ຺ສມາເນນ ກາເຍນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ຕສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ປຸຣໂຕ ຣູປິໍ [ຣູປໍ (ສ຺ຍາ. ກ.) ທີ. ນິ. ໑.໒໓໖ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ] ອຠິນິມ຺ມິນາຕິ ມໂນມຍໍ ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄິໍ [ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄໍ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ອຫີນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ສເຈ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ຈງ຺ກມຕິ, ນິມ຺ມິໂຕປິ ຕຕ຺ຖ ຈງ຺ກມຕິ. ສເຈ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ຕິຏ຺ຐຕິ, ນິມ຺ມິໂຕປິ ຕຕ຺ຖ ຕິຏ຺ຐຕິ. ສເຈ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ນິສີທຕິ, ນິມ຺ມິໂຕປິ ຕຕ຺ຖ ນິສີທຕິ. ສເຈ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ນິມ຺ມິໂຕປິ ຕຕ຺ຖ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ. ສເຈ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ຘູມາຍຕິ, ນິມ຺ມິໂຕປິ ຕຕ຺ຖ ຘູມາຍຕິ. ສເຈ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ປຊ຺ຊລຕິ, ນິມ຺ມິໂຕປິ ຕຕ຺ຖ ປຊ຺ຊລຕິ. ສເຈ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ຘມ຺ມໍ ຠາສຕິ, ນິມ຺ມິໂຕປິ ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມໍ ຠາສຕິ. ສເຈ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ, ນິມ຺ມິໂຕປິ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ສເຈ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ວິສຊ຺ເຊຕິ, ນິມ຺ມິໂຕປິ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ວິສຊ຺ເຊຕິ. ສເຈ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ເຕນ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ສທ຺ຘິໍ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ສລ຺ລປຕິ ສາກຈ຺ຉໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ນິມ຺ມິໂຕປິ ຕຕ຺ຖ ເຕນ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ສທ຺ຘິໍ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ສລ຺ລປຕິ ສາກຈ຺ຉໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ຍຎ຺ຎເທວ ໂສ ອິທ຺ຘິມາ ກໂຣຕິ, ຕໍ ຕເທວ ຫິ ໂສ ນິມ຺ມິໂຕ ກໂຣຕີຕິ – ອຍໍ ອຘິຏ຺ຐານາ ອິທ຺ຘິ.

໑໓. ກຕມາ ວິກຸພ຺ພນາ ອິທ຺ຘິ? ສິຂິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຠິຠູ ນາມ ສາວໂກ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຐິໂຕ ສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸໍ [ສຫສ຺ສີໂລກຘາຕຸໍ (ສ຺ຍາ.) ວຕ຺ຖຸ ສໍ. ນິ. ໑.໑໘໕] ສເຣນ ວິຎ຺ຎາເປສິ. ໂສ ທິສ຺ສມາເນນປິ ກາເຍນ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ; ອທິສ຺ສມາເນນປິ ກາເຍນ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ; ທິສ຺ສມາເນນປິ ເຫຏ຺ຐິເມນ ອຸປຑ຺ຒກາເຍນ ອທິສ຺ສມາເນນປິ ອຸປຣິເມນ ອຸປຑ຺ຒກາເຍນ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ທິສ຺ສມາເນນປິ ອຸປຣິເມນ ອຸປຑ຺ຒກາເຍນ, ອທິສ຺ສມາເນນປິ ເຫຏ຺ຐິເມນ ອຸປຑ຺ຒກາເຍນ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ໂສ ປກຕິວຓ຺ຓໍ ວິຊຫິຕ຺ວາ ກຸມາຣກວຓ຺ຓໍ ວາ ທສ຺ເສຕິ, ນາຄວຓ຺ຓໍ ວາ ທສ຺ເສຕິ, ສຸປຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ ວາ ທສ຺ເສຕິ, ຍກ຺ຂວຓ຺ຓໍ ວາ ທສ຺ເສຕິ, ອິນ຺ທວຓ຺ຓໍ ວາ [ອສຸຣວຓ຺ຓໍ ວາ ທສ຺ເສຕິ, ອິນ຺ທວຓ຺ຓໍ ວາ (ສ຺ຍາ.)] ທສ຺ເສຕິ, ເທວວຓ຺ຓໍ ວາ ທສ຺ເສຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມວຓ຺ຓໍ ວາ ທສ຺ເສຕິ, ສມຸທ຺ທວຓ຺ຓໍ ວາ ທສ຺ເສຕິ, ປພ຺ພຕວຓ຺ຓໍ ວາ ທສ຺ເສຕິ, ວນວຓ຺ຓໍ ວາ ທສ຺ເສຕິ, ສີຫວຓ຺ຓໍ ວາ ທສ຺ເສຕິ, ພ຺ຍຄ຺ຆວຓ຺ຓໍ ວາ ທສ຺ເສຕິ, ທີປິວຓ຺ຓໍ ວາ ທສ຺ເສຕິ, ຫຕ຺ຖິມ຺ປິ ທສ຺ເສຕິ, ອສ຺ສມ຺ປິ ທສ຺ເສຕິ, ຣຖມ຺ປິ ທສ຺ເສຕິ, ປຕ຺ຕິມ຺ປິ ທສ຺ເສຕິ, ວິວິຘມ຺ປິ ເສນາພ຺ຍູຫໍ ທສ຺ເສຕີຕິ – ອຍໍ ວິກຸພ຺ພນາ ອິທ຺ຘິ.

໑໔. ກຕມາ ມໂນມຍາ ອິທ຺ຘິ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ອິມມ຺ຫາ ກາຍາ ອຎ຺ຎໍ ກາຍໍ ອຠິນິມ຺ມິນາຕິ ຣູປິໍ ມໂນມຍໍ ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄິໍ ອຫີນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸຣິໂສ ມຸຎ຺ຊມ຺ຫາ ອີສິກໍ ປວາເຫຍ຺ຍ. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘‘ອຍໍ ມຸຎ຺ໂຊ, ອຍໍ ອີສິກາ. ອຎ຺ໂຎ ມຸຎ຺ໂຊ, ອຎ຺ຎາ ອີສິກາ. ມຸຎ຺ຊມ຺ຫາ ຕ຺ເວວ ອີສິກາ ປວາຬ຺ຫາ’’ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາ ວາ ປນ ປຸຣິໂສ ອສິໍ ໂກສິຍາ ປວາເຫຍ຺ຍ. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘‘ອຍໍ ອສິ, ອຍໍ ໂກສິ. ອຎ຺ໂຎ ອສິ, ອຎ຺ຎາ ໂກສິ. ໂກສິຍາ ຕ຺ເວວ ອສິ ປວາຬ຺ໂຫ’’ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາ ວາ ປນ ປຸຣິໂສ ອຫິໍ ກຣຓ຺ຑາ ອຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍ. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘‘ອຍໍ ອຫິ, ອຍໍ ກຣຓ຺ໂຑ. ອຎ຺ໂຎ ອຫິ, ອຎ຺ໂຎ ກຣຓ຺ໂຑ. ກຣຓ຺ຑາ ຕ຺ເວວ ອຫິ ອຸພ຺ຠໂຕ’’ຕິ. ເອວເມວໍ ຠິກ຺ຂຸ ອິມມ຺ຫາ ກາຍາ ອຎ຺ຎໍ ກາຍໍ ອຠິນິມ຺ມິນາຕິ ຣູປິໍ ມໂນມຍໍ ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄິໍ ອຫີນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອຍໍ ມໂນມຍາ ອິທ຺ຘິ.

໑໕. ກຕມາ ຎາຓວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ? ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາ ນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາຍ ປຫານຏ຺ໂຐ ອິຊ຺ຌຕີຕິ – ຎາຓວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ. ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນາ ສຸຂສຎ຺ຎາຍ… ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາ ອຕ຺ຕສຎ຺ຎາຍ… ນິພ຺ພິທານຸປສ຺ສນາຍ ນນ຺ທິຍາ… ວິຣາຄານຸປສ຺ສນາຍ ຣາຄສ຺ສ… ນິໂຣຘານຸປສ຺ສນາຍ ສມຸທຍສ຺ສ… ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສນາຍ ອາທານສ຺ສ ປຫານຏ຺ໂຐ ອິຊ຺ຌຕີຕິ – ຎາຓວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ. ອາຍສ຺ມໂຕ ພາກຸລສ຺ສ ຎາຓວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ, ອາຍສ຺ມໂຕ ສໍກິຈ຺ຈສ຺ສ ຎາຓວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ, ອາຍສ຺ມໂຕ ຠູຕປາລສ຺ສ ຎາຓວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ. ອຍໍ ຎາຓວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ.

໑໖. ກຕມາ ສມາຘິວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ? ປຐເມນ ຌາເນນ ນີວຣຓານໍ ປຫານຏ຺ໂຐ ອິຊ຺ຌຕີຕິ – ສມາຘິວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ. ທຸຕິເຍນ ຌາເນນ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ປຫານຏ຺ໂຐ ອິຊ຺ຌຕີຕິ – ສມາຘິວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ. ຕຕິເຍນ ຌາເນນ ປີຕິຍາ ປຫານຏ຺ໂຐ ອິຊ຺ຌຕີຕິ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ເຖນ ຌາເນນ ສຸຂທຸກ຺ຂານໍ ປຫານຏ຺ໂຐ ອິຊ຺ຌຕີຕິ…ເປ… ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ຣູປສຎ຺ຎາຍ ປຏິຆສຎ຺ຎາຍ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎາຍ ປຫານຏ຺ໂຐ ອິຊ຺ຌຕີຕິ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາຍ ປຫານຏ຺ໂຐ ອິຊ຺ຌຕີຕິ…ເປ… ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາຍ ປຫານຏ຺ໂຐ ອິຊ຺ຌຕີຕິ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາຍ ປຫານຏ຺ໂຐ ອິຊ຺ຌຕີຕິ – ສມາຘິວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ. ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສມາຘິວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ, ອາຍສ຺ມໂຕ ສຎ຺ຊີວສ຺ສ ສມາຘິວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ, ອາຍສ຺ມໂຕ ຂາຓຸໂກຓ຺ຑຎ຺ຎສ຺ສ ສມາຘິວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ, ອຸຕ຺ຕຣາຍ ອຸປາສິກາຍ ສມາຘິວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ, ສາມາວຕິຍາ ອຸປາສິກາຍ ສມາຘິວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ. ອຍໍ ສມາຘິວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ.

໑໗. ກຕມາ ອຣິຍາ ອິທ຺ຘິ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ [ມ. ນິ. ໓.໔໖໒ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ] ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘‘ປຏິກູເລ ອປ຺ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ, ອປ຺ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣຕິ. ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘‘ອປ຺ປຏິກູເລ ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ, ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣຕິ. ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘‘ປຏິກູເລ ຈ ອປ຺ປຏິກູເລ ຈ ອປ຺ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ, ອປ຺ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣຕິ. ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘‘ອປ຺ປຏິກູເລ ຈ ປຏິກູເລ ຈ ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ, ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣຕິ. ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘‘ປຏິກູເລ ຈ ອປ຺ປຏິກູເລ ຈ ຕທຸຠຍໍ ອຠິນິວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫເຣຍ຺ຍໍ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ’’ຕິ, ອຸເປກ຺ຂໂກ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ.

ກຖໍ ປຏິກູເລ ອປ຺ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫຣຕິ? ອນິຏ຺ຐສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ເມຕ຺ຕາຍ ວາ ຜຣຕິ, ຘາຕຸໂຕ ວາ ອຸປສໍຫຣຕິ. ເອວໍ ປຏິກູເລ ອປ຺ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫຣຕິ.

ກຖໍ ອປ຺ປຏິກູເລ ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫຣຕິ? ອິຏ຺ຐສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອສຸຠາຍ ວາ ຜຣຕິ, ອນິຈ຺ຈໂຕ ວາ ອຸປສໍຫຣຕິ. ເອວໍ ອປ຺ປຏິກູເລ ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫຣຕິ.

ກຖໍ ປຏິກູເລ ຈ ອປ຺ປຏິກູເລ ຈ ອປ຺ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫຣຕິ? ອນິຏ຺ຐສ຺ມິຎ຺ຈ ອິຏ຺ຐສ຺ມິຎ຺ຈ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ເມຕ຺ຕາຍ ວາ ຜຣຕິ, ຘາຕຸໂຕ ວາ ອຸປສໍຫຣຕິ. ເອວໍ ປຏິກູເລ ຈ ອປ຺ປຏິກູເລ ຈ ອປ຺ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫຣຕິ.

ກຖໍ ອປ຺ປຏິກູເລ ຈ ປຏິກູເລ ຈ ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫຣຕິ? ອິຏ຺ຐສ຺ມິຎ຺ຈ ອນິຏ຺ຐສ຺ມິຎ຺ຈ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອສຸຠາຍ ວາ ຜຣຕິ, ອນິຈ຺ຈໂຕ ວາ ອຸປສໍຫຣຕິ. ເອວໍ ອປ຺ປຏິກູເລ ຈ ປຏິກູເລ ຈ ປຏິກູລສຎ຺ຎີ ວິຫຣຕິ.

ກຖໍ ປຏິກູເລ ຈ ອປ຺ປຏິກູເລ ຈ ຕທຸຠຍໍ ອຠິນິວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ເນວ ສຸມໂນ ໂຫຕິ ນ ທຸມ຺ມໂນ, ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ. ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ…ເປ… ຆາເນນ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ… ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ… ກາເຍນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ຜຸສິຕ຺ວາ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ເນວ ສຸມໂນ ໂຫຕິ ນ ທຸມ຺ມໂນ, ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ. ເອວໍ ປຏິກູເລ ຈ ອປ຺ປຏິກູເລ ຈ ຕທຸຠຍໍ ອຠິນິວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ. ອຍໍ ອຣິຍາ ອິທ຺ຘິ.

໑໘. ກຕມາ ກມ຺ມວິປາກຊາ ອິທ຺ຘິ? ສພ຺ເພສໍ ປກ຺ຂີນໍ, ສພ຺ເພສໍ ເທວານໍ, ເອກຈ຺ຈານໍ ມນຸສ຺ສານໍ, ເອກຈ຺ຈານໍ ວິນິປາຕິການໍ. ອຍໍ ກມ຺ມວິປາກຊາ ອິທ຺ຘິ.

ກຕມາ ປຸຎ຺ຎວໂຕ ອິທ຺ຘິ? ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ [ຈກ຺ກວຕ຺ຕິ (ສ຺ຍາ.)] ເວຫາສໍ ຄຈ຺ຉຕິ ສທ຺ຘິໍ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິຍາ ເສນາຍ, ອນ຺ຕມໂສ ອສ຺ສພນ຺ຘໂຄປຸຣິເສ [ອສ຺ສພນ຺ຘໂຄປເກ ປຸຣິເສ (ສ຺ຍາ.)] ອຸປາທາຍ. ໂຊຕິກສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ປຸຎ຺ຎວໂຕ ອິທ຺ຘິ, ຊຏິລສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ປຸຎ຺ຎວໂຕ ອິທ຺ຘິ, ເມຓ຺ຑກສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ປຸຎ຺ຎວໂຕ ອິທ຺ຘິ, ໂຆສິຕສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ປຸຎ຺ຎວໂຕ ອິທ຺ຘິ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ມຫາປຸຎ຺ຎານໍ ປຸຎ຺ຎວໂຕ ອິທ຺ຘິ. ອຍໍ ປຸຎ຺ຎວໂຕ ອິທ຺ຘິ.

ກຕມາ ວິຊ຺ຊາມຍາ ອິທ຺ຘິ? ວິຊ຺ຊາຘຣາ ວິຊ຺ຊໍ ປຣິຊປ຺ເປຕ຺ວາ ເວຫາສໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອາກາເສ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ ຫຕ຺ຖິມ຺ປິ ທສ຺ເສນ຺ຕິ, ອສ຺ສມ຺ປິ ທສ຺ເສນ຺ຕິ, ຣຖມ຺ປິ ທສ຺ເສນ຺ຕິ, ປຕ຺ຕິມ຺ປິ ທສ຺ເສນ຺ຕິ, ວິວິຘມ຺ປິ ເສນາພ຺ຍູຫໍ ທສ຺ເສນ຺ຕິ. ອຍໍ ວິຊ຺ຊາມຍາ ອິທ຺ຘິ.

ກຖໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາ ປໂຍຄປຈ຺ຈຍາ ອິຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ອິທ຺ຘິ? ເນກ຺ຂມ຺ເມນ ກາມຈ຺ຉນ຺ທສ຺ສ ປຫານຏ຺ໂຐ ອິຊ຺ຌຕີຕິ – ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາ ປໂຍຄປຈ຺ຈຍາ ອິຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ອິທ຺ຘິ. ອພ຺ຍາປາເທນ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ປຫານຏ຺ໂຐ ອິຊ຺ຌຕີຕິ – ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາ ປໂຍຄປຈ຺ຈຍາ ອິຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ອິທ຺ຘິ…ເປ… ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ສພ຺ພກິເລສານໍ ປຫານຏ຺ໂຐ ອິຊ຺ຌຕີຕິ – ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາ ປໂຍຄປຈ຺ຈຍາ ອິຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ອິທ຺ຘິ. ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາ ປໂຍຄປຈ຺ຈຍາ ອິຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ອິທ຺ຘິ. ອິມາ ທສ ອິທ຺ຘິໂຍ.

ອິທ຺ຘິກຖາ ນິຏ຺ຐິຕາ.