໑. ປຐມສຸຕ຺ຕນ຺ຕນິທ຺ເທໂສ

໑໘໔. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ [‘‘ຠທ຺ທນ຺ເຕ’’ຕິ (ກ.)] ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ’’ [ສໍ. ນິ. ໕.໔໗໑].

໑໘໕. ອິມານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ກຕິຫາກາເຣຫິ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ? ອິມານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປນ຺ນຣສຫິ ອາກາເຣຫິ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ອສ຺ສທ຺ເຘ ປຸຄ຺ຄເລ ປຣິວຊ຺ຊຍໂຕ, ສທ຺ເຘ ປຸຄ຺ຄເລ ເສວໂຕ ຠຊໂຕ ປຍິຣຸປາສໂຕ, ປສາທນີເຍ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ – ອິເມຫິ ຕີຫາກາເຣຫິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວິສຸຊ຺ຌຕິ. ກຸສີເຕ ປຸຄ຺ຄເລ ປຣິວຊ຺ຊຍໂຕ, ອາຣທ຺ຘວີຣິເຍ ປຸຄ຺ຄເລ ເສວໂຕ ຠຊໂຕ ປຍິຣຸປາສໂຕ, ສມ຺ມປ຺ປຘາເນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ – ອິເມຫິ ຕີຫາກາເຣຫິ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວິສຸຊ຺ຌຕິ. ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕີ ປຸຄ຺ຄເລ ປຣິວຊ຺ຊຍໂຕ, ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕີ ປຸຄ຺ຄເລ ເສວໂຕ ຠຊໂຕ ປຍິຣຸປາສໂຕ, ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ – ອິເມຫິ ຕີຫາກາເຣຫິ ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວິສຸຊ຺ຌຕິ. ອສມາຫິເຕ ປຸຄ຺ຄເລ ປຣິວຊ຺ຊຍໂຕ, ສມາຫິເຕ ປຸຄ຺ຄເລ ເສວໂຕ ຠຊໂຕ ປຍິຣຸປາສໂຕ, ຌານວິໂມກ຺ເຂ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ – ອິເມຫິ ຕີຫາກາເຣຫິ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວິສຸຊ຺ຌຕິ. ທຸປ຺ປຎ຺ເຎ ປຸຄ຺ຄເລ ປຣິວຊ຺ຊຍໂຕ, ປຎ຺ຎວນ຺ເຕ ປຸຄ຺ຄເລ ເສວໂຕ ຠຊໂຕ ປຍິຣຸປາສໂຕ, ຄມ຺ຠີຣຎາຓຈຣິຍໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ – ອິເມຫິ ຕີຫາກາເຣຫິ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວິສຸຊ຺ຌຕິ. ອິຕິ ອິເມ ປຎ຺ຈ ປຸຄ຺ຄເລ ປຣິວຊ຺ຊຍໂຕ, ປຎ຺ຈ ປຸຄ຺ຄເລ ເສວໂຕ ຠຊໂຕ ປຍິຣຸປາສໂຕ, ປຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕກ຺ຂນ຺ເຘ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ – ອິເມຫິ ປນ຺ນຣສຫິ ອາກາເຣຫິ ອິມານິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ.

ກຕິຫາກາເຣຫິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຍນ຺ຕິ, ກຕິຫາກາເຣຫິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຠາວນາ ໂຫຕິ? ທສຫາກາເຣຫິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຍນ຺ຕິ, ທສຫາກາເຣຫິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຠາວນາ ໂຫຕິ. ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຊຫນ຺ໂຕ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວຕິ, ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຊຫຕິ; ໂກສຊ຺ຊໍ ປຊຫນ຺ໂຕ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວຕິ, ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ໂກສຊ຺ຊໍ ປຊຫຕິ; ປມາທໍ ປຊຫນ຺ໂຕ ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວຕິ, ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ປມາທໍ ປຊຫຕິ; ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ປຊຫນ຺ໂຕ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວຕິ, ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ປຊຫຕິ; ອວິຊ຺ຊໍ ປຊຫນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວຕິ, ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ອວິຊ຺ຊໍ ປຊຫຕິ. ອິເມຫິ ທສຫາກາເຣຫິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຍນ຺ຕິ, ອິເມຫິ ທສຫາກາເຣຫິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຠາວນາ ໂຫຕິ.

ກຕິຫາກາເຣຫິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ ສຸຠາວິຕານິ? ທສຫາກາເຣຫິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ ສຸຠາວິຕານິ. ອສ຺ສທ຺ຘິຍສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ສຸປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ໂຫຕິ ສຸຠາວິຕໍ; ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ສຸຠາວິຕຕ຺ຕາ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຫີນໍ ໂຫຕິ ສຸປ຺ປຫີນໍ. ໂກສຊ຺ຊສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ສຸປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ໂຫຕິ ສຸຠາວິຕໍ; ວີຣິຍິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ສຸຠາວິຕຕ຺ຕາ ໂກສຊ຺ຊໍ ປຫີນໍ ໂຫຕິ ສຸປ຺ປຫີນໍ. ປມາທສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ສຸປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ໂຫຕິ ສຸຠາວິຕໍ; ສຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ສຸຠາວິຕຕ຺ຕາ ປມາໂທ ປຫີໂນ ໂຫຕິ ສຸປ຺ປຫີໂນ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ ສຸປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ໂຫຕິ ສຸຠາວິຕໍ; ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ສຸຠາວິຕຕ຺ຕາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ປຫີນໍ ໂຫຕິ ສຸປ຺ປຫີນໍ. ອວິຊ຺ຊາຍ ປຫີນຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຠາວິຕໍ ໂຫຕິ ສຸຠາວິຕໍ; ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ສຸຠາວິຕຕ຺ຕາ ອວິຊ຺ຊາ ປຫີນາ ໂຫຕິ ສຸປ຺ປຫີນາ. ອິເມຫິ ທສຫາກາເຣຫິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ ສຸຠາວິຕານິ.

໑໘໖. ກຕິຫາກາເຣຫິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຍນ຺ຕິ, ກຕິຫາກາເຣຫິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຕານິ ເຈວ ໂຫນ຺ຕິ ສຸຠາວິຕານິ ຈ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘານິ ຈ ສຸປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘານິ ຈ? ຈຕູຫາກາເຣຫິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຍນ຺ຕິ ຈຕູຫາກາເຣຫິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຕານິ ເຈວ ໂຫນ຺ຕິ ສຸຠາວິຕານິ ຈ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘານິ ຈ ສຸປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘານິ ຈ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຍນ຺ຕິ; ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລກ຺ຂເຓ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຕານິ ເຈວ ໂຫນ຺ຕິ ສຸຠາວິຕານິ ຈ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘານິ ຈ ສຸປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘານິ ຈ. ສກທາຄາມິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຍນ຺ຕິ; ສກທາຄາມິຜລກ຺ຂເຓ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຕານິ ເຈວ ໂຫນ຺ຕິ ສຸຠາວິຕານິ ຈ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘານິ ຈ ສຸປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘານິ ຈ. ອນາຄາມິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຍນ຺ຕິ; ອນາຄາມິຜລກ຺ຂເຓ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຕານິ ເຈວ ໂຫນ຺ຕິ ສຸຠາວິຕານິ ຈ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘານິ ຈ ສຸປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘານິ ຈ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຍນ຺ຕິ; ອຣຫຕ຺ຕຜລກ຺ຂເຓ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຕານິ ເຈວ ໂຫນ຺ຕິ ສຸຠາວິຕານິ ຈ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘານິ ຈ ສຸປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘານິ ຈ. ອິຕິ ຈຕສ຺ໂສ ມຄ຺ຄວິສຸທ຺ຘິໂຍ, ຈຕສ຺ໂສ ຜລວິສຸທ຺ຘິໂຍ, ຈຕສ຺ໂສ ສມຸຈ຺ເຉທວິສຸທ຺ຘິໂຍ, ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວິສຸທ຺ຘິໂຍ. ອິເມຫິ ຈຕູຫາກາເຣຫິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຍນ຺ຕິ; ອິເມຫິ ຈຕູຫາກາເຣຫິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາວິຕານິ ເຈວ ໂຫນ຺ຕິ ສຸຠາວິຕານິ ຈ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘານິ ຈ ສຸປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘານິ ຈ.

ກຕິນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວນາ; ກຕິ ປຸຄ຺ຄລາ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ? ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວນາ; ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄລາ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ. ກຕເມສໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວນາ? ສຕ຺ຕນ຺ນຎ຺ຈ ເສກ຺ຂານໍ, ປຸຖຸຊ຺ຊນກລ຺ຍາຓກສ຺ສ ຈ – ອິເມສໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວນາ. ກຕເມ ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄລາ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ? ສວເນນ ພຸທ຺ໂຘ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສາວໂກ ຂີຓາສໂວ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ, ສຍໍ ຠູຕຏ຺ເຐນ ປຈ຺ເຈກສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ, ອປ຺ປເມຍ຺ຍຏ຺ເຐນ ຕຖາຄໂຕ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ – ອິເມ ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄລາ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ. ອິຕິ ອິເມສໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວນາ; ອິເມ ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄລາ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ.

ສຸຕ຺ຕນ຺ຕນິທ຺ເທໂສ ປຐໂມ.